Friday, May 26, 2017

Бага сургуулийн сонин хачингаас

Мартаагүй дээрээ бичих гээд...

1. Бичих гэрийн даалгавар өгч эхэлсэн. Хирагана үсгээ нэг нэгээр нь бичүүлж байна. Багахан зулзага минь гялс мялс биччихээд л нэг бол гадаа тоглох, нэг бол зурагт үзэх гэж зүтгээд. Гадаа тоглох нь ч яахав, 200 хувь санал нийлээд бараг л хөөж гаргаад байгаа.

Сургуульд орсноор ойр хавийнхаа нэг сургуулийнхаа хүүхдүүдтэй танилцаад, ганцаараа орж гараад гүйдэг болсон. Ээжид мөн ч амар байна. Тэр хоолонд хоолоо хийнэ, нэг бол хэсэг амарна.

2. Сургууль дээр нь нийт сурагчдыг хамарсан эрүүл мэндийн үзлэг явагдсан. Дунд сургуульд бас адил. Саяхан зүрхний бичлэг хийсэн үзлэг нь хэвийн гэж гарсан. Шүдний үзлэг, харааны үзлэг, мөн шээсний шинжилгээ авсан. Гэр гэрт нь жижигхээн тусгай сав өгч явуулаад өглөөнийх нь шээсийг хийж авчрана.

3. Сургуулийнхаа номын сангаас ном зээлж эхэлсэн. Эртээд гурван ном зээлж ирсэн. Гэрийн ном улам л хөглөрөх шинжтэй. Одоогоор 5 номын сангаас зээлж ирсэн ном гэрээр нэг хөглөрөөстэй. Дунд сургуулийн, бага сургуулийн, хотын, мужийн, манай ажлын гээд таван номын сан.

Нэг удаад зээлэхдээ 3 ном зээлдэг юм байна, нэг дүгээр ангийнхан. Баасан гараг бүр зээлсэн номоо хийх уутаа авч яваад, өдөр нь номоо зээлээд авчрана. Даваа гарагт буцаана.

4. Ямар нэг арга хэмжээ зохиосны дараагаар тэр талаараа хүүхэд бүрийн гэрт зураг бүхий цаас хүргүүлнэ. Саяхан тамирын өдөрлөгийн тухай бичсэн нэг нүүр цаас ирсэн. Сурагчид бүгд маш идэвхитэй сайн оролцсон энэ тэр гээд л.

Гэснээс тамирын өдөрлөг дууссаны маргааш нь хичээл ороход багш нь ингэж асуусан гэсэн сурагчдаасаа.
-Тамирынхаа өдөрлөгт мундаг оролцсон гэж гэрийнхэндээ магтуулсан хүүхэд гараа өргөөрэй.
-Би, би, би...

Багахан зулзага гараа өргөсөн гэсэн. Хэ хэ. Угаасаа буухиа гүйлтэнд дөрвүүлээ гүйсэн чинь түрээлээд. Нүдэндээ ч итгэсэнгүй ээж бол. Хи хи. Турьхаан юм байгаа юм. Биеийн тамир буюу хөдөлгөөндөө жаахан тааруу... Харин зурах, хайчлах, наах, будах, нугалах гэх мэт зүйлд бол дуртай л даа. Үүнийг нь хөгжүүлэнгээ, бага зэрэг гүйж харайх гээд биеийн тамиртай найзлуулчих юмсан.

Гэхдээ энд бага дунд сургуулийн биеийн тамир гэж маш идэвхитэй, маш эрчимтэй явагддаг. Учир нь бие хаа эрүүл саруул байж хүүхэд сурлагадаа шамдана, хичээнэ, сурах тэмүүлэлтэй байна гэж ярьдаг, бичдэг улс.

Саяхан болсон нээлттэй хичээл дээр ч захирал багш нь энэ тухай маш тодорхой ярьж хэлж ярьж өгсөн.

Ямар сайндаа шинэхэн шавь минь
-Монголд би биеийн тамирын хичээлд хамгийн дуртай байсан чинь энд ирээд биеийн тамирын хичээлд үнэн дургүй болж байна аа, гүйлгээд байна гүйлгээд л байна.
гэсэн.

5. Удахгүй бассейных нь хичээл эхлэнэ. Усны хувцасны захиалга явагдсан. Бид эгчийнх нь өмсөж байсан усных нь хувцсыг өмсүүлж үзсэн болж байна лээ. Хэ хэ. Энэ ээж үнэн танхай ээж байна уу? Уут нь бас байгаа. Хайж олоогүй л байна, хаа нэгтээ харагдсан, үүнийг биччихээд хайж олно доо.

Гэх мэтчилэн томхон багахан хоёр зулзагынхаа, нэг хань ижлийнхээ, ажлынхаа, гэрийнхээ хооронд эргэлдээд л өдөр хоног асар хурдан өнгөрч байна даа гэж...

Thursday, May 25, 2017

Бага сургууль дахь тамирын өдөрлөг

Миний нэг ажилтай давхцаад, би ч үнэнээ хэлээд л ажлаасаа чөлөө авлаа. Миний оронд өөр монгол хүн оролцоно. Амжилт хүсье.

Бас хотын нийтийн цэвэрлэгээтэй давхцаад. Гэхдээ энэ цэвэрлэгээ нь хар үүрээр гарч гудамжаа цэвэрлэнэ. Энэ цэвэрлэгээнд оролцохгүй бол араар нь муулдаг гэсэн. Хэ хэ. Би ч тоотой орж байсан болохоор зөндөө муулуулсан байх өө. Хи хи.

Яах вэ дээ, мэдэхгүйгээсээ болж оролцдоггүй, ажилтайгаасаа болоод оролцдоггүй, мартамхайгаасаа болоод оролцдоггүй гээд л шалтаг их байна өө. Хойшид яаж ийгээд л цэвэрлэгээнд гарч байхыг хичээнэ дээ.

Цэвэрлэгээ ч гэж дээ, бараг хоггүй хотыг чинь юугий нь цэвэрлэх вэ дээ. Замын хажуугийн өвсийг зулгааж энэ тэр.

Манайхны зурхай дээр байдаг газар шороо хөндөж болохгүй гээд заачихсан бол ч хэцүүдэх зүйлийн нэг дээ. Ккк. Ёс мэдэхгүй хүнд ёр халдахгүй гэгчээр өдөр бүр зурхай харахгүй болохоор амар. Хааяа нэг үс тайрахад сайн өдөр л хардаг юм байна.

Хань ижил цэвэрлэгээндээ гарч, том зулзага бид хоёр тамирын өдөрлөг дээр идэх өдрийн хоолоо бэлдсэн. Том зулзага дугуйлантай учир дүүгийнхээ тамирын өдөрлөгт оролцохгүй.
Тэр цаана харагдаж байгаа цагаан самар байна аа даа, тэр бол хүүхдүүд талбайд орж гарах хаалга. Эцэг эхийн тэмцээнийн үеэр эцэг эхчүүд мөн тэр хаалгаар орж гарна. Дураараа тайлбай дундуур гүйж харайхгүй. Их ухамсартай оролцоно оо. Сүрхий.

Ер нь иргэдийн ухамсар л их чухал зүйл шиг байгаа юм.
4 өнгийн багт хуваагаад, өрсөлдөнө. Улаан цагаан өнгө нь биеийн тамирын хичээлдээ өмсдөг малгайныхаа өнгөөр. Хариун цэнхэр, шар өнгө нь малгайгаа цагаанаар харуулж өмсөөд дээрээс нь цэнхэр, шар өнгийн тууз зүүгээд л болно.

Тусад нь шар цэнхэр өнгийн малгай авч үрэлгэн хандахгүй. Иймэрхүү энгийн шийдэл нь маш их таалагдана.

Талбай нь ийм шороогоороо. Чулуу байхгүй. Хүүхдүүд хамаагүй л шороон дээр сууна. Гол нь тамирынх нь шоорт бөх гэж юүхэв. Боддоо, бид аниагийнх нь шоортыг дүүд нь шилжүүлчихсэн. Цагаан подволкийг нь шилжүүлэх гэсэн чинь суга нь шар байна гээд аав нь
-Авч өг, битий миний охин дээр хэмнээд бай.
гэж лүндэн буулгасан тул аргагүйн эрхэнд шинээр авсан. Аниагийнхыг нь борооны улирал зэргээр угаасан хувцас хатахдаа удаан үед ээлжинд гээд л байж байна. Хэ хэ.

Уг нь минималист болох гэж хичээгээд л байгаа юм, өөрийнхөө хэмжээнд. Гэр бүлийн бусад гишүүдийн эд зүйлс гэж бас л байна аа байна. Яалтай ч билээ.

Тэр асарт уригдасан зочид, багш сурагчид бэлэн байдалтайгаар дараагийнхаа тэмцээнд бэлдээд, шингэн зүйл ууцгаагаад хүлээнэ.

Хэрхэн хөгжөөн дэмжиж байгаагаар нь бас байр эзлүүлдэг тул, асарт хүлээж байгаа сурагчид ээлж ээлжээрээ дуу дуулж, үг хэлж багаа хөгжөөн дэмжинэ.

Өлгөөтэй далбаанууд, талбай дээрх цагаан шугам, асар, сандал ширээ зөөх, бөмбөр гэх мэт хөгжмийг зөөх гээд бүх ажлыг багш нар болон эцэг эхийн зөвлөлийн гишүүд эв найрамдалтайгаар, үнэнчээр, хөнгөн шингэнээр, хариуцлагатайгаар үүрэгт ажлаа гүйцэтгэнэ дээ.

Маш халуун өдөр таарсан. Хөл минь их сонин хэлбэртэйгээр наранд шарагдсихаж. Нүүрээ л хамгаалаад байснаас хөлөө хамгаалаагүй байх юм. Хи хи. Ирэх зунаас нааш зүгээр болохгүй гэсэн. Яадаг юм билээ?

Гэснээс их л халах шинжтэй, давж гарах л байгаа даа.

Бас энэ бага сургуулийн тамирын өдөрлөгийн тухай олон ч жил бичиж байна даа тэ, залхууралгүй уншсанд баярлалаа.

Sunday, May 21, 2017

Нагоя

Энэ Японд Нагоя гэж нэг хот байна аа. Айчи мужийн төв хот. Мужийн захиргаа байрладаг хот.

Тэр хотынхноос найз нөхдөөр минь олон сайхан залуус тодроод байна аа. Хэ хэ.

Эртээд энд байж байгаад Нагоя хот руу явсан эгч ирээд явсан. Нагоя хотынхоо болон Нагоя их сургуулийнхаа амттангаас бэлэглэсэн гэж байсан даа.

Энэ удаад мундаг коохай найз ажлаар ирээд, манайхаар ороод гарсан. Бас л амттай сайхан нутгийнхаа идээнээс бэлэглэсэн. Бид амаа олохгүй л идлээ. Хэ хэ.

Нэгэн шавь минь бас сураад л яваа тэнд. Хэдэн жилийн өмнө манайд ирээд л, бид чавганы дарсаараа дайлах гэсэн чинь насанд хүрээгүй байсан шд, золиг чинь. Хэ хэ. Энэ удаад уулзвал эрүүл энхийн төлөө хундага тулгана аа. Аймаар уудаг гэж ойлгогдохоор л бичих юм тэ би. Энд чинь ер нь хүмүүс тааруулаад уучихдаг болохоор их амар.

Бид тэгж байгаад нэг Нагоя явна байгаа гээд л ярилцаад байна. Яг хэдийд явахаа хэлж мэдэхгүй л байна.

Найз нөхдийнхөө амьдардаг газартай ойрхон үзээд харчихаар аятайхан аялал жуулчлалын газар хайж байгаад, орохыг хичээнэ ээ.

Олон сайхан найз нөхөдтэйгөө уулзахаар нэг л нартай өдөр гараад жирийнэ дээ. Та хэд минь тэвчээртэй хүлээж байгаарай. Хэ хэ. Суугуул нутгийнхаа идээний дээжээс аваад л очно.
Ийм хайрцагтай, мэдээж энэ хайрцаг нь гадуураа бэлэгний цаасаар боосон. тухайн муж, хот, сумынхаа нэр бүхий ч юм уу? онцлог шинжийг харуулсан цаасаар боож тавих нь хэвийн үзэгдэл. Тэр цаас нь өнгийн цаас байвал бид бас бяцхаан зүйлд ашиглачихна аа. Ер нь шууд хогийн сав руу чулуудахгүй л гэж үзнэ шүү дээ. Кино энэ тэр дээр гардаг шиг бэлэгний гаднах цаасыг хайш яайш ураад л хаядаг дүр зураг байдаг даа. Би бол тийм биш, аль болох эвтэйхэн, уралгүй задлана. Дараагаар нь тэр цаасаа охидтойгоо хамт хийх гар урлалдаа ашигладаг юм.
Дотроо ийм гоё олон ширхэгтэй. Хэ хэ. Мэдээж цөөхөн ширхэгээр савласан нь ч бий. Ажилчдынхаа тоогоор, зочлох айлынхаа гишүүдийн тооноос хамаараад л дотроо цөөн тоотойгоос авах уу? олон тоотойгоос авах уу гэдгээ шийднэ.

Манайх цөөхөн ажилчидтай тул ихэвчлэн цөөн тоотойг л авдаг.

Бас энэ цаасан хайрцгийг нь хэр бат бөх байна гэдгээс нь шалтгаалаад япончууд бас их олон зүйлд ашигладаг. Жишээ нь манайх оригами-нуудаа хийж тавьдаг. Охидынхоо элдэв жижиг сажиг "үнэт эрдэнэс"-ийг хийдэг гэх мэт. Хэ хэ.

Жаахан далийгаад явчихаж, за энэ Нагоя хотод зөндөө л олон монголчууд сурч, ажиллаж амьдардаг гэж дуулсан. Бүгдийнх нь сурлагад, ажилд амжилт хүсье.

Saturday, May 20, 2017

Ном ба япон хүний зан чанар 2

Номоо уншаад л яваа. Удаан уншиж байна уу? Ийм л болчихоод байна. Хэ хэ.

Япончуудын онцлог зан чанаруудаас нь мартаагүй байгаа дээрээ гээд бичиж байна шүү. Та бүхний япончуудын тухай төсөөлөлд чинь хувь нэмэр болох болтугай...

4. Суурь боловсрол өндөр.

OECD (Organization for Economic Cooperation and Developmen) буюу Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас 3 жил тутамд нэг удаа явуулдаг 15 настангуудын суурь боловсролын төвшинг тогтоох PISA(Programme for International Student Assessment)
гэдэг судалгаанд японы сурагчид математикаар эхний 8-т, унших чадвараар эхний 4-т, физикээр эхний 4-т ордог гэнэ. 2012 оны судалгаагаар.

Энэхүү суурь боловсролын өндөр төвшин нь зөвхөн нэг хүрээллийг хамарсан биш улс даяарх нийт сурагчдыг хамарч чаддагт гол ач холбогдол нь оршино.

5. Нийгмийн аливаа дүрэм журмыг чандлан сахьдаг.

Маш том жишээ гэвэл 2011 оны 3 сарын 11-нд болсон газар хөдлөлт, цүнамигийн үеийн дүх зураг. Тэр айхтар гамшигт нэрвэгдчихээд байж дэлгүүрт, бинзен клонкын газарт яс дугаарлаад зогсох япон хүмүүс. Энэхүү зураглал дэлхий нийтэд цацагдахад Америк, Ёвропын олон орнууд биширсэн гэж байгаа.

Их яригдсан даа тэ. Тэгтэл манайхан далимдуулж нутаг буцах гээд, онгоцны буудлаар нэг хөгөө чирсэн гэж шивэр авир гэх юм билээ. Ганц манайхан ч биш, хятадууд бас тэрүүгээр нэг шуугисан гэдэг

6. Хэрэглэхэд хялбар, загвар хоёрыг хослуулж чаддаг.

Жишээ болгож японы бичгийн хэрэгслийг хэлэх байна. Бал, дэвтэр гээд л.

Би ч бичгийн хэрэгсэлд дуртай, эдний. Анх оюутан байхад япон хүнээс бал, балын харандаа бэлгэнд аваад л их баярлаж билээ. Бал нь удаан дуусдаг байсан. Манай гэрийнхэн ч намайг энд ирсний дараагаар бал их захьдаг байлаа. Дүү минь оюутан байсан болохоор, япон бол их гос гардаг, удаан хэрэглэгддэг гээд л дуртай байж билээ. Одоо ч дуртай.

Тийм болохоор одоо ч монгол дахь хүмүүст бэлгэнд бичгийн хэрэгсэл бэлэглэх дуртай.

Мөн япончуудын повер пойнт ашиглаж хийсэн илтгэл, тайлан маш ойлгомжтой байдаг. Өнгөний хослол, график дүрслэл гээд л хүн хараад ойлгогдохоор байдаг.

7. Ангилж ялгахдаа гарамгай.

Үүн дээр бэнто бако буюу үдийн хоолоо хийж авч явдаг савны тухай дуртаж. Гадаад оронд ийм үдийн хоолоо хийж авч явдаг сав дэлгэрч байгаа ч нэг саванд багтааж хийж авч явах биш, олон саванд хийж авч явах нь элбэг. Харин япон хүмүүс жижиг хоолныхоо саванд үдийн хоолоо ногоо, будаа, мах загасаар нь чадварлаг гэгч нь ангилаад, ялгаад хийчихдэг.

За энэ бол тун үнэний ортой. Би бас тэгж чаддаггүй. Нэг л төвөгтэй санагдаад байдаг юм. Угаасаа гал тогооны ажлаас дөлсхийдэг болохоор ч тэр юм уу? Яваандаа суралцана аа гээд төлөвлөсөн зүйлийн минь нэг. Хэ хэ.

8. Маш жижигхэн зүйлийг ч нямбай хийдэг.

Худалдаа хийгээд, бэлгэнд өгөх юм аа гэвэл маш нямбай гэгч нь боож, чимэглэж өгдөг. Энэ үйлчилгээ нь үнэдээ багтсан байдаг ихэвчлэн. Мэдээж үе үе тусдаа төлбөртэй байх тохиолдол байна. Ийм үйлчилгээ гадаад орнуудад тун ховор үзэгдэл.

Мөн аливаа бичиг цаас, ажил дээр ч жижиг гэлтгүй нямбай ханддаг.

9. Аливаа зүйлийг урьдчилан харахдаа гаргууд.

Аливаа хурал цуглаан, арга хэмжээ зохиохдоо зочид төлөөлөгчид тэгэх болов уу? ингэх болов уу? гэж төсөөлөн, урьдчилан бэлдсэн байдаг. А төлөвлөгөөгөөр зохион байгуулна, хэрэв ямар нэгэн өөрчлөлт орвол Б төлөвлөгөөг хэрэгжүүлнэ гэж зайлшгүй бэлдсэн байдаг.

Мөн үйлчилгээний салбарт ч их байдаг. Жишээ нь жижигхээн хоолны газар орсон ч үйлчлүүлэгчийн ам нь цангаж байгаа гэж үзэн захиалга авахаас өмнө хүйтэн ус, цай авчирч өгдөг.

Гэх мэтээр гадаадад гарч ажиллахад япон хүмүүсийн эзэмшсэн чанарууд нь тэдний олон улсад үнэлэгдэх зэмсэг нь болж өгдөг.

Бидний монголчууд бас аливаа орчинд дасан зохицохдоо сайн, юмыг амархан сурдаг гээд л онцлогтой чанаруудтай даа. Тэрийгээ улам өнгөлөөд, олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдөөд гялалзаад байж дээ.

Амжилт хүсье...

Номын тэмдэглэл үргэлжиж ч магад, үгүй ч байж магад...

Friday, May 19, 2017

Ном ба япон хүний онцлог чанар

Зээлсэн номоо уншиж дуусгах сарын аян амжилттай явагдаж байна аа.

Учир нь бага зулзага бага сургуульд орсноор өглөө 7:30 гэхэд гэрээсээ гарна. Би цуглах газарт нь хүргэж өгөөд ирэхэд 7:45 хавьцаа болно.

Тэгээд том зулзага гарч явна.

Гэртээ ганцаараа үлдэнэ. Шинэхэн шавьтайгаа хичээллэх хуваарьтай бол эрт гарна. Хэрэв тийм хуваарьгүй бол өөрийн үндсэн ажил эхэлтэл ганц цагийн чөлөө гарна гэсэн үг.

Тэр цагаа элдэв жаран чавганцынхаа ажилд зарцуулаад дуусдаг байсныгаа больж ном уншихадаа зарах санаатай. Одоогоор гурав дахь хоногтоо явж байна.

Оршил урт болчихлоо. Хэ хэ.

Энэ удаагийн ном бас л их сонирхолтой ном байна. Япон хэл мэддэг хүмүүс хараад шууд унших сонирхол төрнө гэж бодож байна. Мөхөс миний орчуулгаар "Дэлхийн хэмжээнд ажилладаг хүн болох"? гэдэг гарчигтай.

Зохиогч Тажима Майко нь НҮБ-ын WFP-т ажилладаг япон хүн. 2014 онд хэвлэгдсэн ном байна шүү. Тэгэхээр одоо ажил нь солигдсон ч байж магад.

Ажлын хүрээнд дэлхийн 7 улсад ажиллаж амьдарч байсан. Нийт 60 гаран улсын иргэдтэй
ажлын шугамаар уулзаж учирч байсан.

Уншиж дуусаагүй байгаа ч мартаагүй байгаа дээрээ түүний бичсэн япон хүний давуу зан чанар, талуудыг эндээ бичиж тэмдэглэхээр шийдээд. Тэгэхгүй бол уншиж дуусчихаад бичих гэхээр зарим нэг зүйлийг орхигдуулах гээд байдаг юм.

1. Цагийг маш сайн баримталдаг.

Аливаа уулзалт цуглаан, хурал зэрэг эхлэхийн дор хаяж 10 минутын өмнө ирэх нь хэвийн үзэгдэл, нийгмийн хүний зайлшгүй үүрэг гэж үздэг тал нь дэлхийд гарч ажилладаг япон хүмүүсийн давуу тад болж өгдөг.

Цаг баримталдаг хүнд хүмүүс итгэл үзүүлдэг.

Цаг барьдаггүй орны тухай ганц нэг жишээ дурджээ.

Үүнд би Монголд 2 жил ажилласан шавийнхаа хэлснийг санаад. Монгол ажилчид нь өглөө ч тэр, өдөр цайндаа явихчаад ч тэр хэзээ ч цагтаа цуглаж байгаагүй. Өдөр цайны цагаар яг 13 цагтаа хүрч ирэхэд хэн ч ирээгүй, би дор хаяж 30 минут, тэгээд л 1 цаг, 1 цаг 30 минут хүлээдэг байлаа. Сүүлдээ тэд санаа зовсон уу? яасан? надад түлхүүрээ өгөөд, би ч цагтаа ирээд л өрөөндөө ажлаа хийгээд сууж байдаг байлаа. Тэд ч  над руу яаралгүй цайгаа уучихаад ирдэг байлаа. Гэж тоглоом шоглоом болгож ярих.

2. Ажлаа дуустал нь хариуцлагатай хийж гүйцэтгэдэг.

Яон хүмүүстэй ажиллахад их амар байдаг гэж их сонсдог. Ажлаа хугацаанд нь гаргаж өгдөг. Зарим орны хүмүүст эцсийн хугацаа тэдэнд шүү гээд заачихаад байхад л хээв нэг хэдэн өдрөөр хоцордог. Шалтгаан нь товч бөгөөд тодорхой, өөр ажилтай байгаад амжсангүй.
Мөн дуусгах ёстой ажил нь байсаар байтал тараад явчихдаг, тэгэхэд япончууд ажлаа цаг хугацаанд нь дуусгах гээд илүү цагаар сунаж ажиллаад яс л хугцаандаа амжуулах нь биширмээр.

Хэ хэ. За энэ бас бидэнд ч бий тэ. Урдны ажилдаа монголчуудтай их харьцдаг байхдаа эхэндээ ч гэнэдээд яг л цагийг нь үнэнчээр хэлдэг байсан бол сүүлдээ хашраад ганц нэг өдрийн запастай хэлдэг болж билээ. Мөн цагтаа цуглаарай гэж цаг хэлэхдээ дор хаяж 10 минутын запасатай хэлдэг гэж байгаа. Хэ хэ.

3. Элдэв хэрүүл маргаанаас зайлсхийдэг.

Дуугаа өндөрсгөөд л, өөрийн сэтгэлийн хөдлөлөө дарж чадахаа байх зүйл ажлын байран дээр тэр бүр гаргадаггүй. Өөрийн үзэл бодлоо хэт дөвийлгөн бусдад тулгаад байдаггүй. Элдэв ааш гаргаж цуг ажиллаж буй багийнхаа уур амьсгалыг эвдээд байдаггүй.
Ажил дээр нь хоёр хүн маргалдаад, бараг хэрэлдээд, барьцалдаж авах нь холгүй байсан ч чимээгүй пс-гээ ширтээд, ажилдаа анхаарлаа төвлөрүүлж байгаа мэт дүр үзүүлдэг. Энэ нь нэг ёсондоо хэн нэгнийг нь өмөөрч, байдлыг улам хурцатгах биш, харин ч намжихыг нь хүлээдэгт гол шалтгаан нь байдаг. Мөн нийтийн эрх ашгийг өмнөө тавьдаг.

За энэ чанар өнөөх эдний багаар ажиллах ур чадвар гээч зүйл нь шүү дээ. Эдний ажлын байрны зар дээр багаар ажиллах чадвартай гэдэг заалт байдаггүй, учир нь ихэнхи хүмүүст энэ чадварыг бүр багаас нь суулгасан байдаг.

Гэх мэтээр бичиж. Үргэлжилнэ...

Tuesday, May 16, 2017

Ном ба сайн дурынхан

За энэ тав дугаар сард номоо уншиж дуусгах сарын аян зохиохоор шийдсэн.

Японд уншихгүй байж ном цуглуулж өрж тавьдаг цүндокү гэж хэллэг байдаг юм. Би энэ хэллэгт яг тохироод байна.

Уншиж эхлээ ч үгүй байж монголоос ном захиад, хань ижилдээ загнуулаад байна. Хэ хэ.

Гэрт байгаа номыг болохоор "за яахав, байж л байх юм чинь, номын сангийн номыг л түрүүлж уншиж дуусгах минь." гэж номын сан ороод л, өөрийн мэдэлгүй дахиад л зээлчихээд, гэдэг үйлдэл давтагдаад.

Сая уншиж дуусгасан ном хөөрхөн, гол нь хөнгөхөн. Сайн дурын үйл ажиллагаанд оролцож, өөрийн ертөнцийг харах үзлээ өөрчилсөн таван бүсгүйн тухай. Тухай ч гэж дээ, хувийн амьдралынх нь тухай биш, хэрхэн яаж яваад сайн дурын үйл ажиллагаанд яваад орчихсон? ямар улсад сайн дурын ажилтнаар очсон? тухай нь товч бөгөөд тодорхой хүүрнэн ярилцсан ном.

Бүгд л миний үеийн, ганц нэг эгч, ганц нэг дүү хүүхнүүд. Оюутан байхдаа, цагийн ажил хийж мөнгөө цуглуулаад, гадагшаа явж галуу шувууны мах идэж, юм үзэж нүд тайлах хүсэл мөрөөдөлтэй байсан.

Хүсэлдээ хөтлөгдөн Азийн буурай хөгжилтэй оронд, ганц нэг хөгжинүй оронд очсон.

Аль 2004 онд хэвлэгдсэн ном гэхээр амласан үеийнх. Одоо тэр буурай орнууд нь хөгжөөд, өөрчлөгдсөн байх тэ.

Монгол гэж гарсангүй. Хэ хэ. Иймэрхүү номд эх орны минь тухай гарч уу? гараасай гэж битүүхэндээ хүснэ ээ. Яаж зүгээр байхав.

Үсэгний хэмжээ хэт жижиг биш, үгийн сонголт хүнд биш тул нэг их удаан уншсангүй. Дорхноо л дуусчихлаа.

Хөгжингүй орны оюутан залууст боломж их байх юм тэ. Монголд ч сүүлийн үед манийхтай харьцуулахад асар их боломж байгаад л байх юм тэ. Зөв ашиглаж чадвал.

Тээр жил оюутан байхдаа скаутын нэг цуглаанд сайн дураараа оролцож билээ. Хүүхдийн зуслан ч явж үзээгүй надад маш содон, хөгжөөнтэй, шинэлэг зүйл байж билээ. Тэрүүхэндээ хөөрхөн дурлалын романстай. Хэ хэ.

Галын наадам дээр дурлахдаа гарамгай охидууд дурлалт залуутайгаа бүжиглэх тактик зохиож мохиогоод л. Хэ хэ.

Сүүлийн үед энэ нүүр ном дээр цацагдсэн шиг хагас шалдан охин нэг бандитай учиргүй үнсэлцээд зогсоод байсан шиг, бас хэдэн хөвгүүд согтуу хэрэлдээд байгаа шиг энэ тэр зүйл болдоггүй л байж. Эсвэл би тэрнээс нь хол явсан юм болов уу?

Гэхдээ 8 дугаар ангиа төгсөхөд бас их инээдэмтэй зүйл болж билээ, хааяа бодохоор инээд хүрээд байдаг юм. Та нарт бас тийм хөгтэй зүйл байдаг л биз дээ?

Оюутан залуустаа хандаж хэлэхэд залуу насандаа хөгжиж цэнгэлгүй л яахав? Гол нь зөв, ариун байх. Мөн нийгмийн сайн сайхны төлөөх сайн дурын үйл ажиллагаанд идэвхитэй оролцоорой гэж хэдэн оймс илүү элээж байгаагынх сургааль айлдчихая. Хи хи.

Бүгдэд нь амжилт хүсье...

Sunday, May 14, 2017

Шинэхэн шавь

Гэснээс саяхнаас шинэхэн шавьтай болов. Гэхдээ монгол. Хөөрхөн банди ирсэн байна, эндхийн нэгэн дунд сургуульд.

Тэгсэн дунд сургууль нь хотынхоо боловсролын газартай зөвлөлдөөд, хотын боловсролын газар нь манай ажилтай зөвлөлдөөд, ажил минь надтайгаа зөвлөлдөөд. Би нь багшаар тодров. Хэ хэ.

Угтаа япон багшаар заалгах гэж байснаа эхний хэдэн сар монгол хүнээр заалгасан нь дээр гэдэг шийдэлд хүрсэн бололтой, дээрх хүмүүс.

Тэгээд л би нь гэнэт шинэхэн хөөрхөн шавьтай болчихсон.

Шавьтайгаа очиж уулзав. Багш нар, захиралтай нь уулзав. Дажгүй сайхан хүмүүс байна. Олзуурхав.

Ирэх долоо хоногоос чармайж хичээнэ дээ. Мэддэг зүйлээ чадлынхаа хирээр зааж өгөөд, мэдэхгүй зүйл гарвал хамтдаа суралцаад л явна даа.

Их сургуульд байхад мундаг багш нар минь бас толь бичигтэйгээ явдаг байж билээ. Төгс мэддэг байх хэцүү, мэдэхгүй зүйл багш нарт нь ч бий, шавь та нартайгаа хамтдаа суралцаад явна шүү дээ.

Гэж хэлж байсан нь миний толгойд баттай хадагдаж. Би ч бас уртаашаа өргөөшөө хэдхэн монгол шавьтайгаа бас л ингэж зузаан толь бичгээ тэврээд л хамтдаа хичээллэдэг байлаа.

Эртээд нэг шавийнхаа ээжээс
-Мэдэхгүй ханз болон үгээ шууд утгыг нь хэлэхгүй, толь бичгээс хар... гэж ирээд л заадаг байсных нь ачаар би овоо хэдэн ханзтай болсон шд.
гэж хүү минь хэлсэн. Гэхийг сонсоод ямар их баярласан гээч. Хэ хэ.

Өөрийн багш нарын надад үлдээсэн энэ л аргаараа заагаад явахад нэг их буруудахгүй бололтой гэж урам авав.

Ажлынхантайгаа зөвлөлдөж нэг хөөрхөн номоор хичээлээ заах болов. Шавь багш хоёрт зориулж цоо шинэ ном бэлдэж өгөв. Номын сандаа бүртгэж аваад, удаан хугацаагаар зээлээд л үзэж тарна даа. Хэ хэ.

Хэдэн сарын байдлыг харж байгаад шавь маань тодорхой хэмжээгээр ойлгодог болоод ирэхээр япон багш орж эхлэнэ. Харин би үргэлжлүүлээд заах эсэхийг сайн мэдэхгүй л байна. Миний үндсэн ажлын цаг завыг харж байгаад л шийдэх байх бид бүхэн.

Шавьдаа болон өөртөө амжилт хүсье.

Хойшид үе үе шавь бид хоёр гэдэг бичлэг бичдэг болох нь. Хэ хэ.