Friday, September 23, 2016

Бороо ба бүтээл

Бороотой болон өвдсөн өдрийн уран бүтээлээсээ оруулах уу? Амласан ёсоороо. Бага зулзага бид хоёрын том оригами дуусаад, жижиг хатуу оригамигаар бүтээл туурвилаа нэг хэсэг. Саяхан санан санан том оригами худалдаж авав.
Далайн хажууд өсч байгаа хүүхдийн бүтээл байна гэж танил эгч хэлсэн. Нээрээ л тийм. Хурга, ишиг, тугал, ботго, тугал ер нь ховор зурна. Цаасаар хийхэд ч бараг байдаггүй юм билээ.

Ихэвчлэн загас, туулай, баавгай, нохой, муур, шувуу гээд л их.

Монголд хүүхдүүд ихэвчлэн таван хошуу мал, адуу зурах дуртай байдаг даа. Одоо цаг үе өөрчлөгдөөд өөр болсон уу. Хэ хэ.

Зурсан зургуудаас нь дараа зураг оруулна аа.

Гэснээс бид хоёр цэцэрлэгийнхээ тамирын өдөрлөгт орж чадсан шүү. Урд орой нь эмчдээ үзүүлээд, эмч маань инээснээ
-За маргааш цэцэрлэгийнхээ сүүлчийн тамирын өдөрлөгтөө ор доо,  маргаашнаас албандаа явж болно гэж он сар өдрийг нь бичиж өгье.
-За, баярлалаа.

Бага зулзагын нүдэнд баярын оч гялс гээд л ээж рүүгээ хараад. Тэр хөөрхөн харцыг мартахгүй ээ.

Ээж ч тэр өвөө эмчид дурлааский. Хэ хэ.

Багш нар нь ч бөөн баяр. Арга хэмжээ дууссаны дараагаар ам уралдаад л магтуулав шд. Учир нь "амарч амарч ирээд, бүжгийнхээ хөдөлгөөнийг, дасгалынхаа хөдөлгөөнийг мартаагүй мундаг байсан. Өөртөө итгэх итгэл нь ч нэмэгдэхэд гүнзгий нөлөөлөх нь гарцаагүй" гэсэн.

Одоо нэг тамирын өдөрлөг үлдсэн. Тэрийгээ амжилттай дуусгачихвал ч 10 сартай золгох нь. За энэ 10 сар ч бас бөөн бөөн хувь хувьсгалын ажил хүлээж байна даа гэж...

Бороо бороо битгий ороосой, Монголын маамуу ч битий ирээрэй гэж дуулж эхэлж байна. Уг нь бороо бороо ороосой, Монголын маамуу ирээрэй гэж бага зулзага бид хоёр дуулдаг юм.

Жирмийн сүлжээ хэмээх 4 мөртийн цоморлигоос

1988 оны Болор цомын эзэн. Монгол улсын ардын уран зохиолч, Соёлын гавъяат зүтгэлтэн яруу найрагч Тангадын Галсан

"Жирмийн сүлжээ" хэмээх дөрвөн мөртийн цоморлигоос

Афган андын асуулт

Танай нутагт эрийн гурван наадам болдог юм гэв үү?
Таван зуун арван хоёр бөхөөс нэг нь үзүүрлэдэг юм гэв үү?
Нар тэр өдөр жаргахаан мартан наадамддаг юм гэв үү?
Мянган морь уралдаж гав ганц нь түрүүлдэг юм гэв үү?



Уртын дуу

Уудам саруулхнаараа яг л Монголын дорнод тал
Утга гүнзгийгээрээн яг л гүн ухааны нэвтэрхий толь
Уяхан хүнлэгээрээн яг л эх хүний сүүн сэтгэл
Уртын дуу Монгол дуу удахгүй сансрын аялгуу!


Монгол заншил

Өөрсдөөн даалимб хөдөс өмсдөг
Үр ачаан нэхийд өлгийддөг
Номыг харин торгоор баринтаглаж бурхныхаа дээр залдаг
Монгол түмний минь заншил гайхамшиг!

1988 он


Бусдыг нь эндээс http://saruul-uhaan.blogspot.jp/2007/05/4-vv.html орж уншаарай. Тэртээ 2007 онд бичиж байж.

Thursday, September 22, 2016

Суварга үгс

2009 оны Болор цомын эзэн. Монголын зохиолчдын эвлэлийн болон МҮЧЗХ-ны нэрэмжит шагналт яруу найрагч Хөөдөөгийн Эрдэнэбаатар

Суварга үгс

Хорьдугаар зууны тэргүүн аравдаар
Зүүн чантуугийн зөөлөн салхит хаалгаар
Хамрынх сүүдэр хацраа битүүлсэн
Холхи нэгэн хөвүүн алхаж орсон юм.
Царцуу цагийн халуун буулгаар
Цамцаа гандтал хөрс сэндэчсэн
Тариачин удмын исгэлэн цустан
Тарчигхан хэдүүлээ Монголд ирсэн юм.
Бүргэд шунгасан халин уулсыг
Бурхан мэт сүсэлж, сүншиг тавьсан
Манжид талхиулсан өвгөн хотын
Мал малын захад буйр хатгасан юм.
Гамбир хайрдаг хагсуу гараараа
Бөмбөр нүдэж тэр эгшигт өртсөн
Хэл усны зах зухтай түүнийг
Хэнэггүй монголчууд андаа болгосон юм.
Нарийн савхаар ноот дохиж
Намхан сурталд хүзүүгээ боомилуулж
Наян жил хөгжим тарнидаж
Насан хутгийн авшиг хүртэв ээ
Алхаа нь хүртэл нэмнэл төгс
Амьсгаа нь хүртэл уянга тэмтэрсэн тэрбээр
Хорин нэгдүгээр зууны тэргүүн аравдаар
Ховдын хаалгаар гараад явчихлаа.

2009 он

Насан багахан байхдаа Болор цом үзэж баясдаг байж билээ. Одоо хааяадаа л ингэж шүлэг сонсох, нэг бол унших юм даа гэж.

Нэг инээдтэй нь энэ жилийн хуанли ирлээ гэсэн чинь өнгөрсөн жилийнх байдаг байгаа. Шууд хаячихаж чадалгүй ингээд блогтоо шүлгүүдийг нь хуулж бичиж суухав. Зарим нэг шүлгийг нь бүр анх блог бичиж эхлэж байхдаа л хуулж бичиж байсан байна лээ шд.

Wednesday, September 21, 2016

Монгол хэл

2011 оны Болор цомын эзэн. Монголын Зохиолчдын эвлэлийн гишүүн яруу найрагч Дорж-Юндэнгийн Болдхуяг

Монгол хэл

Хянганы ууланд азарган чоно улих нь уртын дууны шуранхай юм
Хагацлын гунигыг уртын дуугаар аргадах нь өндөр уулын салхи юм
Эртний нутагт өндрийн салхи хүүгэх нь амаржих эхийн дуншил юм
Эхээс төрөөд тэнхээ мэдэн чарлах нь миний монгол хэл юм аа
Хэрэмний чинадаас адуу нутгаа гүйх нь аадар борооны товшоо юм
Хээр талд аадар шаагин орох нь амраг шанзны аялгуу юм
Төвөнх аргааж амраг шанз цурхирах нь сэтгэлээ илчилсэн үг юм
Түгдрэн байж хайр сэтгэлээ илчлэх нь миний монгол хэл юм аа
Эрчис мөрөн бодол болон урсах нь хөөмийн задгай аялгуу юм
Элэг эмтрэх энгэр задгай хөөмий нь өвгөн бүргэдийн дуудлага юм
Өд нь бууралтсан бүргэд шувуу бөөрөх нь эцгийн алтан гэрээс юм
Өвөг дээдсийн чандлан сахисан гэрээс нь миний монгол хэл юм аа
Байгаль дэлхий дэлээ хийсгэн давалгаалах нь дун хясааны цуурай юм
Баруун чихэнд дун хясаа цуурайлах нь ойн салхины шуугийн юм
Түрэмгий салхинд модны орой шуугих нь цэрэг эрсийн уухай юм
Түүх шастираас Чингисийн баатрууд уулайлах нь миний монгол хэл юм аа
Энэ дөрвөн хязгаарын хил дээсэн дотор
Элсний ширхэг бөмбөрөхөөс аянга ниргэх хүртэл
Эх байгалийн дуулсан авиа бүхнийг сонордож
Элэнцийн элэнцээс туурвисан даанч яруу монгол хэл ээ.

Монгол хэлэндээ ус цас болох юм сан. Тэгвэл бусад гадаад хэлнүүд тун амархан гээд байгаа юм даа. Монгол хэлэндээ муу учраас л гадаад хэл сураад ч нэг л хэмжээндээ байгаад байдаг байх даа тийм ээ?

Tuesday, September 20, 2016

Чулууны магтаал

1986 оны Болор цомын эзэн. Монголын зохиолчдын эвлэлийн нэрэмжит шагналт яруу найрагч Тоомойн Очирхүү

Чулууны магтаал

Эргэн тойрон хадтай Балбархайн хаваржаанд би
Эхний дуугаа чулуунд хадааж төрсөн
Ээжээс анх тасарсан миний нялхын хүй
Энэ л бууцны чулуун дунд үлдсэн
Хүй, дуу хоёрын минь чулуунд шингээстэй
Хүний орчлонд тэгэхлээр би чулуунаас уяатай
Хөлд орохоосоо өмнө би чулуун дээгүүр мөлхсөн
Хөлд орохдоо би чулуун дээр боссон
Хашаа хороогоо ч чулуугаар барьж
Хатуу өвлийг ч чулуугаар хаадаг
Хана хэрмийг ч чулуугаар өрж
Халуун галаа ч чулуугаар тулгадаг
Арвай тариагаа ч чулуугаар татаж
Агт морьдоо ч чулуугаар аргамждаг
Уулын минь хөх чулуу орсон юмыг нэрлэснээс
Уулын минь хар чулуу ороогүйг нэрлэсэн нь амар
Юугаараа баян билээ? түүгээрээ бахархана
Юм юмны түрүүнд уулынхан чулуугаа л магтана
Эрдэнийн чулуу нь зам гудас хэвтдэг
Элбэг баян уулсаараа бахархана
Орд харш, зам талбай, гүүр далан бүгд чулуу
Охид хүүхнүүдийн гоёл чимэг, ээмэг, бөгж бүгд чулуу
Оргил өндрийн овоо, тахилга бүгд чулуу
Он улирлын хөшөө, хиргэсүүр бүгд чулуу
Эх газрын алаг чулуу орсон юмыг нэрлэснээс
Энэ дэлхийд чулуугүй юмыг нэрлэсэн нь амар
Хөлд орохоосоо өмнө би чулуун дээгүүр мөлхсөн
Хөлд орохдоо би чулуун дээр боссон
Чулуун дунд өсч төрсөн уулынхан бид
Чулууны үнийг мэддэг улс
Эмээлт морио харж шинждэг шигээ
Эрдэнийн чулууг таньдаг улс
Манай нутгийн буурал өвгөд
Машины үнэтэй гаанс зуудаг
Айлчин гийчнийхээ амрыг эрж
Алаг манан хөөргөөр тамхилдаг
Чулуун дунд өсч төрсөн уулынхан бид
Чулууны идийг мэддэг улс
Болор шилийг зүсдэг алмааз ч болдог
Болд төмрийг элээдэг билүү ч болдог
Зөөлөн хатуугийн туйл
Зөвхөн чулуунд л шингэсэн байдаг
Чулуун дунд өсч төрсөн уулынхан бид
Чулууны бөхийг мэддэг улс
Он цагийг тээсэн гүүрийн багана ч болдог
Орд харшийг даасан суурийн бие ч болдог
Ган шиг батын эрхэм чанар
Гагцхүү чулуунд л шингэсэн байдаг
Эр зориг, баатарлагийн тухай
Энэ чулуугүйгээр сэтгэшгүй
Уул давж, чулуу өргөж
Урт замд сульдахгүй юм бол
Газрын чулуун бөөрөн дээр
Ганц ч атугай хаьтирч даарч хонохгүй юм бол
Гавьтай ямар эр хүн байх билээ?
Байгалийн сайхан, аян замын тухай
Бас л чулуугүйгээр санашгүй
Уудам дэлхий цулгүй тэгшхэн бол
Учрал ч гэж байхгүй, Алтай ч гэж байхгүй
Ургахын нартай ядаж ганцхан удаа
Уулын хяр дээр золгоогүй бол
Угтаа ямар нүд тайлсан байх
Алдар гавъяа, одонгийн тухай
Аанай л чулуугүйгээр ярьшгүй
Цагийг эзэлсэн суутны алтаар сийлсэн нэр
Цагаан гантиг дээр суурилж байж мөнхөрнө
Эрэлхэг баатрын алтан таван хошуу одон
Эрдэнийн чулуу шигтгэж байж тодорно
Хөлд орохоосоо өмнө би чулуун дээр мөлхсөн
Хөлд орохдоо би чулуун дээр боссон
Хорвоог таниулсан багын минь тоглоом чулуу байсан
Хожим миний суусан байшин чулуу байсан
Унаган багын тоглоомын чулуун гэрээс
Улаанбаатарын өнөөгийн сууц хүртэл
Эр бие минь чулуун дунд өсч
Эх орноо чулуутай цуг дуулсан
Эхлээд би эх орноо бүхэлд нь бичсэн
Энэ надад ахадсан
Дараа нь Алтайгаа бичсэн
Дахиад л надад томдсон
Хожим сүүлд нь би
Хол хөдөө үлдсэн аргамжааны чулуугаа бичсэн
Уулын хүү миний чулууны магтаал
Угтаа чухам эндээс л эхэлсэн
Өвдөг тулж мөлхсөн
Өлмий тулж боссон
Сэтгэл хүлэг хоёроо цуг аргамжсан
Сэрүүн Алтайн минь ширхэг чулуу
Өөрийг минь элээх
Өлгий дээр минь босгох
Эхний бөгөөд эцсийн чулуу
Энэ чулуу миний чулуу

1986 он

Тэртээх арван хэдэн жилийн өмнө эх орноосоо гарахдаа нэгэн чулуу өвөртлөөд л гарч билээ. Одоо гэрт минь хүндтэйхэн залраад л, хааяадаа эх орноо нэг сайхан сэтгэлдээ харж дүрсэлж баясдаг даа.

Monday, September 19, 2016

Монгол гэдэг үг

Бага зулзага бид хоёр бүтэн 7 хоног өвчнөө эдгээж байна гээд амарч, би Маша-дуулж өнжих шив дээ.

Яг дэргэдээ л байлгах гээд л, 00 орохоор л араас ээжээ гэж дуудаад л. Хэ хэ. Энийг хараа, энийг хамтдаа хийе, энэ номыг уншаад өг, энийг яаж хийдэг юм бэ? мээмээ л дээ энэ тэр гэж намайгаа яг л баавгайг дэглэж байгаа Маша шиг л байлаа.Ккк

Өдөр албаар унтуулж, амраав. Түүнээс эрүүл байхдаа гэртээ бол унтахгүй л дээ. Тэгж унтуулахдаа ном уншиж өгнө. Нэг зурагт номд монгол гэдэг үг гараад бид хоёр учиргүй баярлав шд. Ер нь хаа нэгтээ санаандгүй монгол гэдэг үг сонсохоороо гэрээрээ л хөөрнө. Мэдээ энэ тэрээр эх орны минь тухай таагүй зүйл гарвал дургүй талдаа. Өмөөрнө шүү дээ.

Гадаада байгаа эх орон нэгтнүүд минь ч мөн адил ханддаг байх тийм үү?

За энэ удаад ийм номноос монгол гэдэг үг олж уншсан юм л даа.
"Шувуудын хачирхалтай үүр" гэдэг ном. Гаричгнаас харахад л ойлгомжтой. Шувуудын сонин хачин үүрнүүдийн тухай. Хэлбэр дүрс, материал?, байрлал, хэмжээ гээд л янз янз. Танин мэдэхүйн их хөөрхөн ном.

Тэрэн дунд гэдэг шувууны тухай бичсэн хуудас. Монгол гэдэг үг гарсан. Өөрийн мэдэлгүй хоёр бие лүүгээ харсан.

Латин нэр нь Remiz pendulinus гэнэ. Англи нэр нь European penduline tit гэнэ. Монголоор хайгаад олсонгүй ээ. Мэддэг хүн байвал хэлж өгөөрэй.

За энэ шувууны үүрийг "Монгол зэрэг эрс тэс уур амьсгалтай газар хүүхдийн оймс болгон ашигладаг байж. Үүнээс харахад энэ үүр нь маш дулаахан, бат бөх гэдэг тодорхой." гэж бичсэн байна.

Үнэн эсэхийг нь сайн мэдэхгүй ч, Монгол тийм хүйтэн юм уу ээж ээ? Тийм ээ, японоос хүйтэн. Гэсэн харилцан яриа өрнүүлэв.

2 дахь зургийг толгойгоо гэлжийлгэж байгаад сайн хараарай. Нээрээ л оймсны хэлбэртэй байгаа биз?

Өөр зөндөө сонин хачин хэлбэртэй үүрний тухай гарсан байсан. Японд байдаг хүмүүс номын сангаас зээлж хүүхдүүддээ уншуулаарай. Ёстой хөөрхөн ном шүү.

Заримдаа ингэж үр хүүхдүүддээ дэглүүлэх их зүгээр вм байна шүү. Өөрөө ч бас суралцаад. Зураг зурж чаддаггүй хүн чинь зураач болохоо шахав шд бас. Хэ хэ.

Оригами-чин болохоо шахав бас. Янз бүрийн л бүтээл туурвив. Дараа бөөгнүүлж байгаад зураг оруулна аа.

Гэснээс гол зүйл. Өвчин нь эдгэсэн шүү. Халуурч бариагүй болохоор өвдсөн ч юм шиг, өвдөөгүй ч юм шиг л байлаа. Хөнгөн туссан бололтой. Ангийнх нь ганц нэг хүүхэд бүр 40 хүрч халуурч, бас нэг охин халуурахын зэрэгцээ 4 газар хавдаж барьсан гэнэ. Гэх мэт сонсоод миний ингэж жаргалтай гэгч нь дэглүүлэх ч юу ч биш, харин ч зулзагатайгаа цагийг зугаатай  өнгөрүүлсэн байна шүү л гэж бодов. Нэг их удалгүй томроод ээж ээ, ээж ээ гээд гүйх нь багасаад, биеэ даагаад, үнсэж үнгүүлэх нь ч ховрын үзэгдэл болно доо гэж бодохоор...

Sunday, September 18, 2016

Шагнал

1985, 1993, 1998 оны Болор цомын эзэн, Монгол Улсын Ардын уран зохиолч, Төрийн шагналт, Соёлын гавъяат зүтгэлтэн яруу найрагч Бавуугийн Лхагвасүрэн

Шагнал

Ээж минь намайг
Цагаан сүүгээрээ шагнаж
Эцэг минь намайг
Эсгий үнэгээр мялааж
Орон минь намайг
Эрх чөлөөгөөр шагнасан
Хувьсгал миний шагнал
Хувь заяа ч миний шагнал
Өрх татахад тооноор бялхсан нар
Өлгий дээр минь гэгээ мандуулж
Өндөр босгоо давж, талын сэжүүр өлмийдөхөд
Өөлөн чулуу, халиун цэцгээ дэвссэн
Дэлхий миний шагнал
Хайрыг даана гэдэг
Шагнуулахаас хэцүү
Ханаж сагасан байвал
Үхсэнээс дор
Салаан даргадаа ч
Сайшаалгаж яваагүй цэрэг эр
Сайхан эх орныхоо төлөө
Шагнал гэж хумсын чинээ ч бодоогүй
Шархныхаа цусыг хэгзэрсэн эх газартаа юүлж
Дотно амиараа эх орноо шагнаж
Дотоод хормойг нь нөхөж нөгцсөн
Орчлонг хувьсагасан Ленин
Одонгүй байсан
Ленин өөрөө
Дэлхийг шагнасан
Мөнхийн одон
Алаг эрээнтэй
Амьдрал өөрөө шагнал
Амраг минь намайг үнсэх нь ч
Амьдын жаргалын шагнал
Эгэлхэн шүлэг минь ч
Энэхэн бие минь ч
Эх орноо шагнасан шагнал
Ирэх цаг
Ирээдүй миний шагнал
Элин улирсан
Түүх ч миний шагнал
Уртын дууны талд хоносон цуурай
Ураг улаан галын зуунаар цогшсон амь
Уулсын оройд хоносон нойрмог цагаан манан
Усны ногоон тохиойгоос намайг ширтсэн жимс
Уйлж явсан зовлон
Ухаарсан алдаа минь хүртэл шагнал
Надад байгаа миний бүхэн миний шагнал
Надад илүү шагнал хэрэггүй ээ?
Харин
Амраг ханийг минь
Ачдаа дуулах бүүвэйн дуугаар шагна
Дүн өвлийн нүдгүй шуурганаар малын захад
Дуугаа хөлдтөл гуугалж яваа эцгийг минь
Нараар шагна
Дун цагаан үс нь
Намрын салхинд хийсч
Дуутын шаргал хөтөл дээр
Намайг харуулдаж үогсоо
Ижийг минь
Мөнхийн усаар шагна
Дайны айдсаар түгшиж байгаа
Дэлхий минь
Энх амгалангаар шагна
Шагна

1985 он.

Монголоос ирсэн хуанли-с хуулж бичив.

Шагналд дуртай хүмүүст уншиж өгмөөр шүлэг үү тэ. Нэг бол шагнах дуртай хүмүүст. 4 жилийн хугацаат албан тушаалд байгаа дээрээ гээд болсон болоогүй хүнийг шагнаад байдаг гаруудад уншаад өгчихмөөр ч юм шиг.

Saturday, September 17, 2016

Гахайн хавдар

Бага зулзага шинэ долоо хоног эхлэв үү үгүй юу өвдөөд. Өглөө босч ирээд чихний доохон өвдөөд байна гэв. За яг л гахайн хавдар байна гэж таасан, оносон.

Яагаад ингэж эмч шиг шууд таасан, оносон гэхээр цэцэрлэгээс нь нийтийн имейл хаягт захидал ирсэн байсан юм хэд хоногийн өмнө." Ахлах ангид гахайн хавдар тусаад 5 хүүхэд гэртээ амарч байгаа, та бүхэн ч гэсэн хүүхдийнхээ биеийн байдлыг сайтар ажиглаад, хэрэв сэжигтэй байдал ажиглагдвал эртхэн эмчид үзүүлээд, сайтар амраах хэрэгтэй шүү. Цэцэрлэгийн хамт олноос." гэсэн байсан юм.

Тэгээд л шууд оношилсон хэрэг. Хэ хэ.

Хүүхдийнхээ өвдсөнд сэтгэл зовнихгүй, хагас сайнд нь болох тамирын өдөрлөгтөө оролцож чадахгүй болох нь ээ гэж бодоод байгаа юм биш үү энэ ээж. Хэ хэ.

Яг ид халуунаар л тэр тамирынхаа өдөрлөгт бэлдээд, гүйгээд харайгаад, бүжиглээд, хуурдаад гээд л өдөр бүр хар хөлс нь цувчихсан тарж ирдэг байсан болохоор тэр. Тэгж их бэлтгэл хийж хийчихээд, тамирынхаа өдөрлөгөөр алтан медаль авна гээд хөөрөөд байгаа бага зулзагаа харахаар яаж ийгээд л тэр тамирынх нь өдөрлөгт оролцуулмаар болоод байгаа юм чинь.

За тэгээд энэ гайхал гахайн хавдарт чинь таарах тохирох эм, эмчилгээ гэж байдаггүй юм байна. Гэрт нь сайн асарч тойлж, амраах хэрэгтэй байдаг гэнэ. Халдварлах өндөр чадвартай тул сургууль цэцэрлэгтээ явалгүй гэр зуур амардаг юм байна.

Далимдуулаад би бас амраад л сууж байна. Ямар азаар энэ долоо хоног бага сургууль явж улс эх орноо танилцуулах арга хэмжээ байхгүй юм.

Юм идэхээр доод эрүү хавьд нь өвдөөд эмчийн бичиж өгсөн өвчин намдаах эмийг 2 өдөр уусан. 3 дахь өдрөөсөө өвдөөд өвдөөд гэх нь гайгүй болсон. Хоолой нь жаахан улаан байна гээд бичиж өгсөн 4 хоногийн эмээ бол бүгдийг нь уусан. Эм зүйч угаасаа эм бичиж өгөхдөө тайлбарлаж өгдөг юм. Жишээ нь энэ эмийг өвчин нь эдгэсэн ч дуустал нь уух, харин энэ эмийг яг өвдсөн үедээ л ууна. Өвдөхөө больсон үед уугаад хэрэггүй гэх мэт.

Хамгийн зэвүүн нь ямар нэг халдварт өвчин тусаад эдгээд, албандаа явахдаа заавал эмчийн зөвшөөрөл хэрэгтэй. Тийм бичиг нь цэцэрлэг, сургуульд нь байж байна. Тэрийг аваад эмчид үзүүлж байгаад хэрэв албандаа явж болно гэсэн тохиолдолд эмч зөвшөөрч тамга дарж өгнө. Халдварладаг өвчнүүдийг жагсаасан бичиг байдаг юм. Тэндээс тухайн үед өвдсөн өвчнийг нь дугуйлаад л, он сар өдөр бөглөх гэх мэт зүйлсийг бөглөөд л тамга дарчихна, уг нь ядах юмгүй. Хэ хэ.

Жаахан наана нь таньдаг эмч мэмчээрээ тамга даруулна гэсэн ойлголт байхгүй. Юмыг яаж мэдэхэв баригдчихвал эмч нь хүртэл бангадуулах тул, тийм эрсдэлтэй, амьдралаасаа салсан зүйл хийхгүй.

Өнөөдөр оройхондоо очиж үзүүлнэ дээ. Эмч гуай юу гэж үнэд орох нь уу? 10-14 хоног албандаа явдаггүй амардаг гэсэн. Тухайн хүүхдийн эдгэж байгаа байдлаас хамаарна даа гэсэн. Хавдар нь хэр бууж байгаагаас болно гэсэн. Халуурдаг хүүхэд байдаг юм байна. Бага зулзага халуураагүй. За тэгээд эрэгтэй хүүхдэд бас л их аюултай өвчин юм гэсэн. Эрэгтэй хүүхэд гэлтгүй эдгэсний дараа тархинд нь ямар нэг юм үлдэх гэх мэт эрсдэл байдаг юм байна.

Тэгж бодохоор тэр тамирын өдөрлөг мөдөрлөг бол ярьшиг л байна тийм ээ. Амьдрал баян, цаана нь сургуулийн тамирын өдөрлөг мөдөрлөг гээд л больёо гэтлээ л тамирын өдөрлөгдөнө.

Цэцэрлэгийнх харин байхгүй, энэ жил ахлах бүлэг тул. Уг нь хөөрхөн бүжгийн хөтөлбөр байсан юм...

Над мэт шиг гэрээсээ хол ээж нарт жаахан хэцүү, хүүхэд өвдөх. Чухал ажилтай үед ч юм уу, олон хоног ажлаасаа чөлөө авах тохиолдолд эмээ өвөөгий нь дуудаж харуулмаар болоод, монголд ээж аавдаа эрхлээд л байж байгаа хүмүүст атаархахыг минь яана гээч. Хэ хэ.