Tuesday, April 24, 2018

Цэцэгс

Гар утас минь 6000 гаран зурагтай байна лээ. Ихэнх нь зулзагуудын минь зураг ч дотор нь цэцэгний зураг асар их байна лээ. Нүүр номдоо альбом нээж байгаад хуулав. Блогтоо ч ганц нэгийг нь оруулахаар шийдлээ. 
 Ажлын тасалгаанд. Баяр хүргэж бэлэглэдэг юм билээ. Цахирмаа цэцгийн бас нэг төрөл.
Өнгөрдөг жил гэрийн гадаахыг минь чимсэн цэцэг. Нэрийг нь мэддэггүй ээ. Гэснээс зэрлэгээ зулгаах юмсан. Цэцэггүй, баахан зэрлэг болсон харагдана лээ.
Үүний бас нэрийг нь мэдэхгүй. Өвөрмөц юм билээ.
Нэгэн цэцгийн хүрээлэнд явж байхдаа дарсан байх аа. Бас л нэргүй.
Хотын захиргаанаас зохиодог цэцгийн баярын үеэр. Талбайн голд чимсэн байсан цэцэг. Энэ жил явж чадахааргүй юм билээ.

1000-д зураг байсан л даа. Хэ хэ. 5ханыг оруулдаг гэнэ ээ. Уучил уучил, бага багаар л оруулна аа.

Monday, April 23, 2018

Зузаан ном

Гарчиганд нь дурлаад ийм нэг зузаан ном зээлчихэв ээ, хөөрхий. Хэзээ ч уншиж дуусна гэж зээлж байгаа юм бүү мэд. Заримдаа энэ сэтгэлийн хөөрлийг яалтай билээ? гэж боддог шүү.

Ямартай ч өмнөх үг, гарчгийг нь гүйлгээд амжсан.
1. Aung San Sun Kyi
2. Anita Roddick
3. Mother Teresa
4. Betty Friedan
5. Margaret Thatcher
6. Florence Nightingale
7. Marie Curie
8. Sadako Ogata
9. Wangari Maathai
10. Beate Sirota Cordon
 гэсэн эмэгтэйчүүдийн тухай байна лээ. Та нар хэнийх нь тухай хальт бичүүлмээр байна? Захиалгаа өгч болно шүү. Ганцыг л сонгож бичнэ шүү.

За ямар том амлалт өгчихөв өө? Амждаг байгаа даа? Хэ хэ. Өнөө маргаашдаа амжихгүй байж магад ч улиралдаа багтаагаад, үгүй ээ ядаж жилдээ багтаагаад бичихийг хичээнэ ээ.

Нээрээ "60 цагаан хонь"-д гарсан 5 жилийн төлөвлөгөө гэдэг шиг маш хатуу чанга төлөвлөгөө өөртөө тавьж байдаг юм билүү? Тэгвэл ч дорхноо л хөгжөөд дэвжээд явчих байх даа тэ? Бас л алж байсан байгаа юм шүү. Хөөрхий малчид. Зүдэрсэн байна лээ шүү дээ. Шал өөр номны тухай бичээд явж байна шд.

За энэ номын зохиогч Икэгами Акира гэдэг нь мундаг хөөн. Их олон ном гаргаж байна. Баян ч гэж юүхэв байх аа. Хэ хэ. Ганц нэг нэвтрүүлгийг нь л үзэж байсан. Юу билээ? Ганц нэг номыг нь уншиж байсан ч байж магад. Мартааский. Үг хэллэг нь хэцүү санагдаад байдаг юм. Мөн тэр ханз энэ тэр.

Би ер нь бага зулзагынхаа зурагт номноос л унших дуртай хүн шиг байна лээ шд. Нууцлагдмал өөрийгөө нээгээд байх шиг сүүлийн хэдэн жил...

Ханз манз, мэдэхгүй үг мүг гэхгүй зурагт ном чинь сайхан шүү дээ. Ганц нэг мэдэхгүй үг гарвал зулзагуудаасаа асуучихна. Залхуу хүний шинжүү дээ...

Түр баяртай, шинэ долоо хоногт нь амжилт хүсье.

Sunday, April 22, 2018

Дулаараад л...

Гадаа дулаараад хүмүүс ичээнээсээ гараад байна. Бага зулзага бид хоёр бас ичээнээсээ гарах гээд л. Тэрнээс өмнө ээж нь өвөл хуримтуулсан өөхнөөсөө бага зэргийг хасч авахгүй бол.

Эртээд бүр богино ханцуйтай хүн явж харагдсан. Би тэхэд хавар намрынхаа курткатайгаа л явж байх жишээний. Тайлаад хаячих гэхээр энд тэндээс товойгоод...

За тэр ч яахав. Саяын хагас сайнд хоёр зулзагатайгаа ээлжит зугаалгаа хийв. Морин тойруулгын газар. Хүүхдүүдэд голчлон үйлчилдэг. Мөн аутизмтай хүүхдүүд, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд гээд бас их очдог юм. Мэдээж энгийн хүмүүс ч, хүүхдүүд ч очно.

Эндхийн ажилтнууд, тухайн үеийн сурагчид нийлсэн 20-иод хүн монгол явсан юм. Олон жилийн өмнө өө. Хань ижил цугтаа хэд хоног хөгжилдөж явсных, бид хааяа очиж зузлагуудаа үнэгүй морь унуулдаг юм. Гэхдээ би нэрэлхээд гуйж чаддаггүй л дээ. Хэ хэ.
Зөвхөн нэгээхэн хэсэг талбай нь. Доод талд нь бас нэг ийм хэмжээний талбай, хажууханд нь багахан хэмжээний бас нэг талбай бий.
Энэ удаад морь унах гэж очоогүй л дээ. Орон нутгийн элдэв жижиг хувийн аж ахуй эрхлэгчид цуглаж үйл ажиллагаагаа сурталчлах арга хэмжээ байлаа. Бид тэнд өдрийн хоолоо худалдаж авч идэв.
Хээрийн хоол амттай гэдэг зураг. Би бүхэл үрийн гурилаар хийсэн талх авч идсэн.
Ихэнх цугласан хүмүүс байгальд орчинд ээлтэй, эко, био амьдралаар амьдрахыг хичээдэг, элдэв химийн гаралтай зүйлсээс татгалздаг хүмүүсийн цуглаан гэж хэлж болохоор.

Элдэв химийн бордоо энэ тэр хэрэглээгүй ногоо цагаа, бүхэл үрийн гурил энээ тэрээгээр хийсэн хүнс голцуу байсан. Тэр ч утгаараа ялимгүй үнэтэй талдаа.

Моринд өвс өгсөн шиг, таньдаг хүмүүстэйгээ таарч ярьж хөөрсөн шиг сайхан байлаа. Ажлын газрын нэг хүүхэн, нэг солонгос дадлагажигч хамт явсан. Аяа бас л халах янзтай. Хар халууны улирал эхлэх гээд л дуншаад байна. Тэрнээс өмнө борооны улирал гэж айхтар зүйлийг давж гарахгүй бол горьгүй. Тухайн жилээсээ болоод сар гаран тувт бороо шаагидаг жил ч байна.

Угаасан хувцас хатахгүй, орж гарахад нороостой гээд л . Мөн хааяадаа уртын харайлт харайна аа яаж зүгээр байхав. Хэ хэ. Гэхдээ монголынх шиг биш  л дээ. Нүүр номоор яваад байсан даа. Монголчууд бид чинь үнэн спортлог гээд л. Уртын харайлт, сэлэлт, өөр юу юу байлаа даа. Үнэн шог тэ, иймэрхүү зүйлийг голыг нь олоод шоглоод биччихдэг хүмүүст хэлэхэд "та нар мандтугай" хи хи.
Нэг ийм тахиа байсан. Хот газрын хүүхдүүд чинь амьд амьтны бараа харах нь ховор шд. Бага зулзага өхөөрдөөд л байсан. Багадаа зуслан дээр дэгдээхэй? тэжээдэг баатар болоод л шил мил нунтаглаж өгч байсан санаанд оров. Гэхдээ би тэр шар дэгдээхэйнд дургүй байсөөн. Барихаар л цулцаганаад, дотор эрхтнүүд нь ийш тийшээ гүйгээд байгаа нь мэдрэгдээд, эвгүй гэж юүхэв...

Төгсгөлд нь морины шоу үзсэн. Нэгэн царайлгаа залуу байдаг юм. Тэр моринуудаа хөөрхөн сургачихсан байгаа юм аа. Ухраад, алхаад, шогшоод гээд л,баярлалаа гэж бөхийлгөөд л. Хүүхдүүдийг бол хөөрхөн баясгачихаж байгаа юм. 

Орой нь аавдаа сонин болгоод л ярьсан чинь
-Миний охин морь унасан уу?
-Үгүй ээ, тийм зав байгаагүй ээ.
-Яадаг золигнууд вэ? Миний охинд морь унуулаагүй. Дараа аавтайгаа явж морь унана аа за.
-За, та яг амласан шүү...

Амралтаа сайхан өнгөрөөгөөд, шинэ долоо хоногоо эрч хүчтэй угтаарай. Амжилт шүү...

Saturday, April 21, 2018

Хөршхөн минь дээ

2 айл алгасаад нэг хөрш эмээ өвөө байдаг юм. Эмээ өвөө гээд хэлчихвэл тэд гомдох байх даа. Манайхаар бол эмээ өвөөгийн насны. Харин энд чинь наслалт урт болохоор хэдийгээр тэтгэвэрт гарчихсан ч гэсэн эмээ өвөө гэж дуудахад арай эртдээд байдаг юм л даа.

Монгол хэл мэдэхгүйгээр нь далимдуулж зарим нэг дургүй хүргэсэн хүмүүсийг эмээ өвөө чинь гэчихнэ ээ, болоогүй. Хи хи. Миний дургүй хүрнэ гэж юу байхав дээ. За яахав та нар тэгж л бай, үзүүлээд өгнө өө та нарт гэж хурцлагддаг юм, тэдгээр хүмүүсийн ачаар.

Ингээд л хазайх гээд байдаг юм шүү.

Хөршхөн минь байсгээд л хонх дарна аа. Жоохон жоохон юм барьчихсан л
-Өөрөө хийсэн юм аа, дуртай эсэхийг чинь мэдэхгүй байна л даа, гэхдээ л биед сайн. Идээд үз.

Хоёр гардаж тосож аваад, зургийг хөргийг нь авахаа мартахгүй. Заримдаа мартчихна, заримдаа зулзагууд зураг дарахаас өмнө идчихнэ.

Ингэж блогтоо гайхуулж байгаа мэт бичээд байгаа минь гайхуулж байгаа хэрэг огтоос байхгүй шүү. Олон жилийн дараа уншихад дурсамж сэргээд сайхан байдаг болохоор л ингэж үзэглэдэг байхгүй юу. Ооё, үзэглэдэг энэ тэр гэчихжээ. Үзэг бариагүй маш олон жил болж байж уу? хэ хэ. Балыг бол өдөр бүр барьж байгаа л даа.

Багадаа гар нил чернель явдаг байлаа тийм ээ. Паранпушк гэж нэг сайхан амьтан байлаа. Санаж байна уу? Одооны зарим нэг хүүхдүүд мэдэхгүй л дээ. Хань ижилтэйгээ хааяа энэ тухай ярихаар мэдээж зулзагуудын нүд асуултын тэмдэг болдог юм.

Хөршийн тухай яриа дурсамж яриагаар солигдоод эхэллээ.

Элдэв ногоо, мах зэрэгтэйгаа хамт агшаасан будаа. Шар савтай нь дотроо жимстэй будаагаар хийсэн амттан. Цагаан нь гүзээлзгэнтэй. Хар нь гадил, киви жимстэй. Гүзээлзгэнэтэй нь хоёр байсан чинь бага зулзага хүүе гэхийн зуургүй идсэн бөлгөө.

Бөөрөнхий савтай хар зүйл болохоор надад зориулж хийсэн гэсэн. Би энэ шошны төрлийн нялуун амтанд нь жаахан дургүй юм л даа. Тэгсэн энэ хар шош чинь биед асар сайн гэж байна шд. Нас ахиад ирэхээр тархинын үйл ажиллагаанд чухал үүрэгтэй гэнэ ээ.

Дургүй гээд идэхгүй байх биш, хүний газар биеэ бодоод бага багаар амсаад, дас гэж хөршхөн минь айлдсан. Толгой дохиод л сонсов.

Харин амтыг нь наддаа тааруулсан юм уу? Чихэрлэг амт нь харьцангуй гайгүй санагдаад идэж болмоор юм билээ.

Эд нар хоолондоо элсэн чихэр хийгээд байдагт асар дургүй гэж. Манайх гэдэг айл цагаан элсэн чихэр хэрэглэдэггүй болохоор. Нэг худалдаад авчихбал хэдэн жил ч хадгалж мэдэхээр юм билээ, хэрэглэлгүй.

Гэснээс том зулага өдрийн хоол бэнтогоо авч явахдаа өндөг шарж авч явдаг юм. Тэрэндээ бор элсэн чихэр бага зэргийг хийж харагддаг. Хань ижил бас хийнэ. Би тийм өндөг шарж чадахгүй болохоор амар. Ха ха.

Ээж нар заримдаа чадахгүй зүйлтэй байх хэрэгтэй шүү. Тэгвэл хажуу дахь хүмүүс чинь сураад сураад явчихна. Ээж таны ажил нэгээр багасна. Туршлагатай ээжийн хувьд зөвлөв. Хи хи.

За за хөршийн тухай бичлэг элдэв зүйлээр л баялаг болов. Түр баяртай...

Friday, April 20, 2018

Нээлттэй хичээл

За уламжлалт бичлэг шүү. Мэддэг нэг нь алгасаарай.

Бага зулзагын сургууль үдээс хойш нээлттэй хичээл  хийв. Ажлаасаа чөлөө аваад л жирийлгэлээ.

Иймэрхүү зүйлд чөлөө авахад хаа очиж ажлынхан минь их сайхнаар хүлээж авна аа.
-Үдийн цайгаа уух цаг завтай юм уу? Санаа зоволтгүй эртхэн гараад яваарай.
-За, баярлалаа.

Ингэж хэлэх тусам нь санаа зовно оо. Хичээлийн шинэ жил эхэлсэнтэй холбоотойгоор иймэрхүү арга хэмжээ их болно. Ирэх сард том зулзагынх бас байгаа. Дөхүүлж байгаад чөлөөгөө авна даа. Наана нь хань ижлийгээ чи яв гэж жаахан айлгана аа. Хэ хэ.

Үгүй ээ ингэж айлгаж болохгүй юм байна. Би өөрөө ирэх сарын сүүлээр бас хэд хоног гэрийн бараа харахгүй. Яг тэр үеэр бага зулзагын тамирын өдөрлөг болох юм билээ. Өнөөдөр бага сургуулийн жилийн хөтөлбөрийг харсан чинь миний явах өдөр судартай давхцсан байх юм. Гэхдээ миний ажил түрүүлж яригдаад шийдсэн гээд л гүрийнэ дээ. Сураагүй юм биш. Хэ хэ.

Хаа очиж гэрийнхэн минь яваад ир л гэдэг юм. Бага зулзага л хааяа
-Та битгий яваа, та гэртээ ирж хонодоггүй ажил хийж яах юм бэ?

Ингэж хэлэхээр нь нулимс цийлэгнээд, өр өвдөнө өө гэж...

Юу ярьж байлаа? Аан тийм нээлттэй хичээл. Ерөнхийдөө болдог зүйл болдгоороо л болж өндөрлөлөө. Нэг онцгой зүйл болсон нь би сугалаагаар РТА гээч эцэг эхийн зөвлөлийн ажилтны заменаар тодроодохлоо.

Энэ нь яадаг вэ гэхээр, сонгогдсон ээж аав нарын төлөөлөл гэнэтийн бөгөөд хүндэтгэх шалтгаан, нэг бол нүүж суугаад явсан тохиолдолд заменаар тодорсон гурван хүнээс нэг нь албан үүргийг нь үргэлжлүүлнэ гэсэн үг.

Яана даа гэж бодоод л сууж байна. Бүгд л байр байрандаа байж байгаасаа гэж залбирахаас даа явж бурхандаа... Хи хи

Орой эрт 9 гэхэд унтаад, өглөө эрт босоод, өглөөний цайгаа уух гэдэг гурван зүйлийг бас  л улиг болтол ярьж байна, сонсож байна. Хэрэгжүүлэхгүй л байгаа болохоос. Хичээлтэй өдрүүдэд бол яаж ийгээд 9:30 гэхэд ихэнхдээ 10 цаг гэхэд орондоо ордог юм.

Амралтын өдөр 11 цаг хүргэчихээд байх юм. Унт гэж үглээд л байдаг юм уг  нь. Багш нар бол уйгагүй л хэлж ярих юм хөөрхийс. Ардын хүүхдийн төлөө ингэж их зүтгэчихээд муу нэртэй гэж юүхэв. Тийм ээ.

Төгсгөлд нь өнөөдрөөс эхлэн тулж ажиллана аа, бага зулзагатайгаа. Том нь яахав, нэг юм өөрийгөө болгоод хичээлээ хийгээд байх шиг байна.

Үр зулзагатай бүх уншигчдадаа амжилт хүсье ээ.

Thursday, April 19, 2018

Уншаад эхэлчихсэн

Монгол номнуудаасаа уншаад эхэлчихсэн.

Харин япон номнуудыг болохоор ажлын газраас зээлсэн хүмүүс буцааж өгөхөд нь эргүүлж харчихаад, заримыг нь зээлж авна, заримыг нь дугаарыг нь тэмдэглэж аваад дараа уншихаар төлөвлөнө. Даанч амжихгүй их удаан явна.

За энэ номын зохиогч өөрийн явсан орнуудынхаа тухай, ажиллаж ирсэн улс орныхоо тухай бичсэн. Ингэхдээ зүгээр нэг аялсан орныхоо тухай биш. Аль л болохгүй байгаа, бүтэхгүй байгаа гэсэн улс руу явсан байх юм.

Тэндээ дайны хөлд үрэгдсэн хүмүүсийн ар гэрийнхэнд, хүүхдэд, ээжүүдэд голцуу тусладаг сайн дурын арга хэмжээнд оролцдог байсан байна.

Rwanda улсад ажилласан тухайгаа, тэнд танилцсан хүмүүсийн тухай, дайны хор уршгийн тухай, алсан талсан тал нь ч, алуулсан талуулсан тал нь сэтгэл санааны асар их хохирол амсдаг тухай бичжээ.

Тэр ч мэдээж.

Номын сүүлийн хэсэгт нэгэн залуутай хийсэн ярилцлага байна. Тэр залуугийн хэлснээр бол гэр бүлээ, эцэг эхээ, дотны нөхдөө гээд хүмүүсээ нүднийхээ өмнө алуулсан ч гэсэн уучлах ёстой гэнэ. Тэгэхгүй бол энэ алаан хядаан, зөрчилдөөн, мөргөлдөөн тасрахгүй.

Бодоод байсан тийм юм байна аа. Уучлаад уучлаад явчих хэрэгтэй юм аа. Хэлэхэд бол амархан  л байна л даа. Өөрийгөө тэдгээр хүмүүсийн оронд тавьж үзэхээр бас яах байсан бол гэж бодогдоно.

Ингээд л уншсан номынхоо дүрд өөрийгөө орлуулж тоглочих гээд байдаг болохоороо л хайр дурлалтай номонд, кинонд дурладаг юм шд.

Улиг болтол бичиж байгаа ч Монголд төрсөн минь дээдийн заяа...

Tuesday, April 17, 2018

Ашиглаач ээ

Аав аа намайг ашиглаач ээ гэдэг шиг л номын санг ашиглаач ээ гэдэг уриатай шд, манай гэр.

Үүнийгээ бусад хүмүүст их тулгана аа. Хүлээж авах нь ч бий, огт тоохгүй нь ч бий.

Сүүлийн үед ингэж үглэхээ багасгаж байгаа. Өөрсдөө л сайн ашиглах минь. Саяын хаврын амралтаар 50 ном зээлж уншив. Ихэнх нь зулзагынх. Ээж 2 л ном уншив. Хэ хэ.

Бага зулзага зузаан ном уншдаг болов. Том зулзага сонгодог уншдаг болов. Ээж л харин бахь байдгаараа л. Сайжралыг олоогүй л байна. Гэхдээ яахав гэлдэрч л явна.

Жаран цагаан хонио хараахан дуусгаагүй байгаа. Хажуугаар нь  бас нэг япон ном бариад авсан.

Нүүр номын элдэв тэмдэглэлийг уншаад, захих ном олдоод байна. Та нарын зүгээс санал болгох ном байвал хэлээрэй. Тэрнээс өмнө бусад номоо дуусгана аа.
Ээжийн уншсан зурагт ном нэг. Чиний бодлоор энхтайван гэж юу вэ гэдэг ном. Мунхаг миний боплоор дайн дажингүй, эрүүл энх, элэг бүтэн байвал л болох нь тэр дөө. Нэг их олон зүйл хүсээд байхын хэрэггүй ч юм шиг. Эсрэгээ их олон зүйлийг мөрөөдөөд, өөрийгөө болон хорвоог бүхэлд нь өөрчлөөд явчихмаар...
Ээжийн уншсан зурагт ном 2. Дэлхийн нийтэд анхаарлаа хандуулцгаая гэдэг ном. Бага насны хүүхдэд уншуулахад асар хэрэгтэй гэж зөвлөе. 10 орны хүүхдийн ахуй амьдралыг харьцуулсан.
Бага зулзагын нэг удаадаа зээлдэг номын тоо ерөнхийдөө нэг иймэрхүү. 2 уут болдог юм. Ажил номын сантай ойртсоныг хэлэх үү, би өдөрт хоёр ч удаа түүгээр дайраад гарч байгааг ч хэлэх үү, ачаатай тэмээ шиг л явдаг болсон. Номыг нь зөөж. Удахгүй гарын булчин шөрмөс хачин гого болох байхаа. Ерөөл бат оршиг...

Ахлах сургуульд орохоос өмнө даалгавар өгчихдөг юм байна лээ. Хичээл тус бүр дээр. Тэрнийх нь улсын хэл буюу япон хэлний хичээлийн даалгавар нь ном унших. Том зулзага номын сангаас нэг ном худалдаж аваад уншаад эхэлчихэж. Ээж түүнийг нь хэзээ нэгэн цагт уншихаар төлөвлөв.

Зулзагуудаа хараад байхад дүү нь яг л эгчийнхээ замналаар явж байна. Уншиж байгаа ном нь эгч нь багадаа уншиж байсан шиг агуулга бүхий ном. Эгч нь түүнийг харчихаад, нээрээ би уншдаг байсан шд гэж ирээд л хоёулаа яриа нийлэх.

Ээж түүнээс ганц нэгийг нь уншчихмаар санагдавч сачий хүрэхгүй л гүйх.

Энэ мэтчилэн номон дунд эргэлдээд л, номоо хураагаач ээ, дээш нь тавиачээ гэж үглээд л явж байх жишээтэй.

Гэснээс шавьтайгаа энэ хичээлийн жил ч бас хичээллэхээр болсон. Энэ жил бичгийн чадварт нь анхаарна. Сурах бичгээ олж сонгоно том ажилтай яваа юм байна шүү. Өөртөө болон шавьдаа амжилт. Мөн уншигч олондоо амжилт...