Monday, December 10, 2018

Сүлд мод

Бид өдрийн сайныг харан байж сүлд модоо засаад. Гэрээрээ гангар гунгар гээд сайхан байлаа. Охид тоглоомуудаа жилийн дараа гаргаж ирж харж байгаа болохоор хөөрхөнийг нь гайхаад л. Охид ч гэж дээ бага зулзага л ганцаараа засчихсан. Аргагүй жаахан, нас нь ид л хөөрдөг нас нь болохоор.Аниа нь эхний оршил хэсэг дээр хэсэг байж байснаа даалгавар гээд алга болж өгсөн. Хи хи.

Манай ёолкны тоглоом нээрээ жилээс жилд нэмэгддэг шд. Зулзагууд энд тэнд явж байхдаа хөөрхөн тоглоом байвал авчих гээд байдаг юм. Ээж бол шинэ жил дуусах дөхөөд хямдрал зарлахаар нь ганц нэгийг авсаар гээд л жилээс жилд нэмэгдээд явдаг шиг.

Энэ жил нэмэхгүй байх санаатай. Тэгэхгүй бол мод маань тоглоомноосоо ялгагдаж харагдахгүй шахам болсон байна билээ.

Бас зулзагууд минь томроод мод нь жижигрээд.
-Ээж ээ, мод минь жижигхэн болчихож ээ.
-Харин тийм ээ, та нар минь өсөөд байхгүй юу даа.

Эх орондоо харих юм чинь гэж бодон анхнаасаа жижгийг авсан юм. Мөд харихгүйгээ мэдсэн ч дахин том мод худалдаж авъя гэхээр дотроос нэг юм хатгаад, "Цаана чинь сүлд мод битгий хэл өдөр тутмын амьдралаа залгуулах гэж ядаж буй хүүхдүүд зөндөө байна, шуналаа дар, байгаа зүйлдээ сэтгэл ханаж сур" энэ тэр гэсэн философи хатгаад. Жилээс жилд авахгүй юм шүү гэж бодоод болж л байна.

Бага байхад таазнаасаа нарийн саа унжуулдаг байсан тэ. Одоо ч тийм саа унжуулсан харагддаг л даа. Тийм саа монголоос захиж авчруулдаг юм билүү? Би энд ганц нэг дэлгүүрт байна уу гэж харсан чинь харагдахгүй л байсан.

Том том саа авч гэрээ чимдэг ч юм билүү гэж бодсоноо эдийн засгаа бодоод, за яахав гэж хойшлуулаад л суудаг юм. Энэ жил яадаг юм билээ байз?

Дуртай баяраараа дураараа аашилдаг ч юм билүү? Хэ хэ. Санаа оноогоо хэлээрэй. Хи хи.

Өө тийм. Энд шинэ оны мэнд хүргэе гэсэн хананы чимэг олдохгүй юм. Дандаа л Мэрри Крисмас. Манайд тэр Мэрри Крисмас нь байна л даа. Гол нь шинэ оных нь хэрэгтэй байдаг. 31 нь он солигдох үед түүнийгээ харж баясмаар байдаг. Түүнээс энд цагаан сар нь гээд юун он солигдох үеийн настр. Нам гүм, эл хуль.

Тэгээд мэргэн санаа олоод. Одоо түүнийгээ бага зулзагатайгаа будаж, хайчлана энэ тэр гээд завгүй болох нь. Том зулзагатаа хэлсэн чинь юун тийм зав. Урдах хичээлээ яая гэж байхад гэсэн.
Энэ гэхдээ манай мод биш шүү. Нэгэн газрын рестораных. 

За одоо шинэ оноо хүлээх л үлдлээ. Аан тийм наана нь Санта өвөө ирэхийг бас хүлээнэ...

Friday, December 07, 2018

Бага сургуульд ороход-Хэрэг болж магад 2

Үргэлжлэл

Юу гээд зогслоо? Аан тийм.

Бага сургууль, гэр бүл, хороо энэ гурвын харилцан хамаарал, холбоотой ажиллах нь чухал. Тухайн орон нутгийн хүмүүс бол хүүхдийг үнэт зүйлсээ гэж үздэг, тэдний төлөө сайн дурын ажилд хэзээд бэлэн байдаг.

Хүүхдийнхээ өмнө бага сургууль болон багш нарыг муулахгүй байх. Санаандгүй хоорондоо ярилцсан ч түүнийг нь хүүхэд сонсож байдаг. Хэрэв ямар нэг хэлэхээр зүйл байвал шуудбагш нартай, сургуультай холбогдож зөвлөгөө авна уу?

Гэсэн. Нээрээ л энд тухайн хороонд нь суудаг эмээ өвөө нар өглөөд сургуульд явахад нь гэрлэн дохион дээр, тарахад нь бас гэрлэн дохио зэрэгт зогсож байдаг. Мөн нэг дүгээр ангийн цүнхээ үүрч ядсан жаахан амьтдыг бараг л гэрт нь хүргэж өгөх нь холгүй л байна шүү.

Ямар нэгэн таагүй зүйл тохиолдоход хүүхдийн харих газар нь гэр бүл, халуун дулаан гэр угтах ёстой. 

За энэ бол цэвэр сүүлийн үеийн нийгмийн тулгамдаж буй асуудлынх нь нэг болоод байгаа. гэр бүлийн салалт, гэр бүлийн таагүй уур амьсгал, сургууль дээрх таагүй зүйлээс болоод гэрийнхэнтэйгээ зөвлөлдөж чаддаггүйгээсээ болоод гэртээ харих дургүй байдаг хүүхэд их болсонтой холбоотой.

За тэгээд хүүхэд хүмүүжүүлнэ гэдэг бол урт юм шиг хэрнээ богино хугацаа шүү дээ. Жишээ нь хүүхэд бага сургуулийнхаа 6-р ангиас эхлээд томроод, найз нөхөд гээд бага багаар эцэг эхээсээ хөндийрч эхэлдэг. Тийм болохоор энэ 1, 2, 3-р ангийн гурван жил их чухал.

Гэсэн. Бодоод байсан энэ бол яг үнэн. Том зулзага одоо бол чимээгүй л нэгэн хүн байна. Найз нөхөд, сургууль гээд л завгүй хүн, бидэнтэй жаахан байсан шигээ нээлттэй бус л байгаад байх шиг. Ээж бол ерөнхийд нь харсхийгээд л явна даа. Яваандаа гайгүй болох байх, тэр болтол хэт яарахгүй байх.

Ном сайн унших. Номоор дамжуулж эцэг эх хүүхдийн хоорондын яриа хөөрөө ихсэнэ. Сэтгэхүй нь ч хөгжинө. Өөрөө номынхоо баатрын дүрд хувиран уншина, сэтгэл зүрх нь нинжин сэтгэлээр баяжина. Нэг зүйлийг ойлгох хэрэгтэй. Ном уншлаа гээд чухам онц сураад явахгүй. Хамгийн гол нь хүүхэд өсч томрохын зэрэгцээ ном унших дадал нь үүргээ өгч эхэлнэ

Хүүхэд эцэг эхийнхээ тусгал нь байдаг. Ээж аавыгаа харж өсч өндийдөг, хүмүүждэг. Өдөр тутам үглэснээр бус, үйлдлээс чинь суралцаж байдаг. Таны хийсэн сайн ч үйлдэл, муу ч үйлдлийг өөрийн мэдэлгүй дуурайж байдаг. 

Хүүхдийнхээ үгийг сонсож, хүүхэд ээж аав намайг харж байгаа, надад хайртай гэж мэдэрч өсөх юм бол өрөвч нинжин сэтгэлтэй болж өсдөг. 

Гэртээ зурагт үзэх цаг, пс тоглох цаг зэрэгт хяналт тавих. 

Гэх мэтээр ярив. Авахыг нь аваад, хаяхыг нь хаяна биз дээ. Одоо бага зэрэг үлдсэн. Үргэлжлэлийг дараагийн бичлэгт.

Thursday, December 06, 2018

Бага сургуульд ороход-Хэрэг болж магад гээд

10 сард нэг орчуулганд яваад өө. Нэг хөөрхөн хүүгийн, яагаав бага зулзагын монгол хэлний багш. Ирэх 4 сард 1 дүгээр ангид орох юм л даа.

Тэгээд хотын захиргааны боловсролын газраас зохион байгуулдаг эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдахад нь цуг явсан юм. Харъяа сургууль дээр нь болно.

Энэ тухай ер нь бичсэн дээ. Энэ удаад мэргэжлийн хүний хийсэн яриаг нь оруулах гээд. Олон хүнтэй, хажууд бас нэг гадаад хүн орчуулагчтай суучихсан. Орчуулаад яриад явах гэхээр сонсох минь хоцроод байхаар нь эхлээд  сонссоноо бичиж тэмдэглээд явсан. Дараагаар нь цаг гаргаж байгаад нэг бүрчлэн хэлж өгсөн юм.

Тэгээд тэмдэглэсэн цаас минь сая гарч ирэхээр нь хаячих гэснээ эндээ хуулж үлээе гэж бодоод. Юмыг яаж мэдэхэв зарим нэг ээжид хэрэг болох ч юм билүү тэ?

Гол агуулга:

"Таны хүүхэд баяр хөөрөөр дүүрэн сургуульдаа ирэхэд хагас жил л үлдээд байна. Сургуульд орно гээд догдолж байна уу? Цүнхээ бэлдэж амжсан уу? Цүнхээ хараад баярлаж байна уу?"

Гэж яриагаа эхэлсэн. Нээрээ л ямар өнгөтэй цүнх авах уу? Ямар хувцастай явах уу? гээд л догдлоод л суудаг шүү, хүүхэд, хөөрхөн.

"Суурь боловсрол нь бага сургуульд 6 жил, дунд сургуульд 3 жил нийтдээ 9 жил суралцана. Анхных нь хүүхэд сургуульд элсэн орох гэж байгаа эцэг эхүүд ч гэсэн догдлохын хажуугаар санаа зовж суугаа байх. Хэрэв санаа зовж байвал ойр хавьд чинь байгаа архаг ээж аав нараа асууж зөвлөлдөж болно шүү. Тэгвэл бас хэрэгтэй мэдээлэл олж авч болох юм."

Эдний ээжүүд бие биенээсээ их асууж зөвлөлдөг юм билээ. Тэгдэг гэсэн, ингэдэг гэсэн гээд л хов ярьж байгаа юм шиг л. Би ч нэг их асууж байгаагүй л дээ. Угаасаа маматомо гээч юмнаас хол явдаг. Хэ хэ.

"Бага сургууль нь таны хүүхдийг аюулгүй орчинд сурч боловсрох тал дээр анхаарч ажиллаж болно. 1. Мэдлэг ур чадвар, 2. Хүнлэг чанар, 3. Бие бялдрын хөгжил гэсэн гурван зүйлийн тэнцвэрийг зорьж ажиллана. Тухайн бага сургууль бүр өөрийн гэсэн зорилтыг тавьж ажилладаг. Ихэнх сургууль зүрх сэтгэл, биеийн хөгжлийг чухалчлана. Багш-сурагч-эцэг эх хамтдаа суралцаад явахыг эрхэмлэдэг.

Энэ удаад таны хүүхэд орох гэж байгаа сургуулийн зорилт нь "Хүүхэд тань өөрөө сурах гэсэн тэмүүлэлтэйгээр суралцах, мөн аливаа зүйлд тууштай хандах" юм. "

Үүнийг сонсоод бага зулзагын сургуулийн захирал бас иймэрхүү зүйл ярьж байсан шүү. Хамгийн гол нь бие бялдрын хөгжил. Хүүхэд эрүүл саруул байж байж толгой нь ажиллана, сургуулийн орчинд найз нөхөдтэй хамт суралцаж чадна гэж.

"Хүүхдийг багаас нь нийгмийн хүн гэдэг утгаас нь багаар ажиллаж сургах. Үүнд хамтдаа сургуульдаа ирж очих, анги бүлэг болж хичээллэх. 1-6 ангийн хүүхдүүд бие биенийгээ мэддэг байх, хүндэлдэг байх, мэндэлдэг байх, ах эгч нарынхаа үгийг сонсдог байх зэрэгт сургана. "

Үүнийг сонсоод бас л бага зулзагаа санав шд. Өглөөд цугладаг газарт нь 6 ангийн сэнпай нь гарч ирээд л бааварлаж харагддаг юм. Хэ хэ. Бага зулзагыг чих зөөлөнтэйгөөр нь зараад байх шиг байдын. Оройтоод гарч ирдэггүй хүүхдүүдийг миний зулзага дууддаг гэсэн. Хонхыг нь дарж. Бага зулзага яг цагтаа гарч очдог болохоор, тэгж зарагддаггийг нь мэдсэнээс хойш ганц нэг минут хоцорч гаргуулах гэж үзээд байна аа энэ ээж. Хэ хэ.

"Цэцэрлэгээс ялгаатай нь цагийн хуваарь гаргаж, цаг баримтлах гэсэн зүйлд суралцаж эхэлдэг. Нэг хичээлийн цаг нь 45 минут байна. Үүнд гэртээ буюу ээж аавын оролцоо бас их чухал. Гэртээ халуун дулаан уур амьсгалыг бүрдүүлж өгөх, хоорондын бат бөх харилцаа мөн чухал. Хүүхдэд амьдрах чадвар, бие даах чадварыг эзэмшүүлэхэд эцэг эхийн нөлөө мөн их. Сургууль дээрээ болсон зүйлээ гэрийнхэнтэйгээ зөвлөлдөг байх, гэртээ харихад сэтгэл санаа нь амардаг, тайвширдаг газар байлгахыг хүсч байна.

Хүүхдийнхээ үгийг сайн сонсдог байх. Ажил ихтэй завгүй байсан ч багахаан цагийг л хүүхдэдээ зориулж сонсож чаддаг байх."

За би нь үүнийг сонсоод бас өөртөө дүгнэлт хийлээ. Юу билээ? Би ингэж сонсож чаддаг билүү? гэж өөрийн эрхгүй бодсон.

Овоо хэдэн хуудас байна. Үлдсэнийг дараагийн бичлэгт. Түр завсарлага.

Wednesday, December 05, 2018

Тун удахгүй

Тун удахгүй шинэ он гарлаа шүү дээ, манайхаан. Юу бодож сууна даа?

Шинэ жилийн үдэшлэгээ л болож сууна уу? Юу өмсөх вэ гэж бодон сууна уу?

Сэтгэлийг нь улам гэгэлзүүлээд гого зураг оруулна аа, ядын.
Дэлгүүр хоршоонууд иймэрхүү том том сүлд мод зассан байсан. Энэ эртээд улсаа танилцуулах гэж очихдоо бяцхан цамхагийн үүдэнд байсан сүлд мод. Хараад л шууд гэрийнхээ модыг засах юмсан гэж бодогдсон. 
Санта өвөө энэ жил ч ирээсэй гэж бага зулзага хүссэн. Тэгээд энэ зургийг ээждээ дарж өгсөн. 
Тэгээд сүлд модных нь доор ийм олон бэлэг үлдээсэн байгаасай гэж хүссэн. Шуналтай ч зулзага бол доо?
Суугуул хотын их дэлгүүрийн өмнөх талбай. Энэ өвөл ийш тийшээ ажлаар явахгүй тул бүр ч том том сүрлэг сүлд модны зураг авч чадахгүй нь ээ. Том хотуудын том том газрууд гоё мод засдаг юм. Би чинь хөдөөний хөөн юм болохоор даруухаан даруухан. 

12 сард ерөнхийдөө тайван байна. Элдэв ажил төрөл байхгүй. Хувийн ууж идэх ажил бол бий бий. Яаж зүгээр байхав. Тийм ээ? 

Гэснээс нэг шалгалтаа дууссан. Гоё монгол ном, япон ном уншмаар санагдаад байсныгаа хэрэгжүүлэхээр зорилт тавьсан байгаа. Сурах бичиг харах чинь үнэн нойрны юм байна шүү дээ. Тэгээд л оюутан байхдаа хичээл хийх дургүй байж. Хэ хэ. 

Дараагийн шалгалт 1 сарын дундуур. Хаа ч байсын тэ? Хи хи. Энэ нөхөр бас л цагийг нь тулгах гээд байна аа даа, тийм ээ? 

За яахав ээ яахав, тулгаж л байг. Ккк

Monday, December 03, 2018

Цэцэгс

12 сард надтай цэцэгс таарах болов уу? Гэж бодсон чинь таарч байна шүү. Ямар дулаахан өвөл болдог нь харагдаж байгаа биз?

Гэхдээ гэр дотроо жиндүү хүйтэн шүү. Ямар сайндаа энд байдаг монголчууд ноолууран өмд хамд, цамц энэ тэр гээд л аль дулаахан гэснийгээ авчирч өмсөн байхав дээ. Эсгий тавчиг энэ тэр бас байна.

Сүүлийн үед бүр хивс хүртэл авчирч дэвсээд байх шиг байна шүү. Би ч тиймэрхүү хивсэнд нэг их дуртай биш ээ. Угааж арчлах гэж хэцүү, над шиг гэрийн ажилд тааруу хүн чинь. Чийгтэй газар бүр ч дэмий. Тухайн улсынх нь үйлдвэрлэсэн үнэ нь хэр тааруу зүйлийг худалдаж аваад л муудахаар нь халаа солио хийж байхад амар.

Түүнээс үнэтэй цайтай зүйл чинь муудсан ч хаяж чадахгүй, сэтгэл хоргодоод байдаг юм билээ шд.

Цэцэг ярьж байсан хүн чинь юу вэ? Хадуурчихсан явж байна.
10 жилийн хүүхдүүд гал тэрэгнийхээ буудлын гадаах талбайг ингэж чимсэн байсан. Сургуулийнхаа нэрийг бичээд. 

Манайхан бас суралцвал тийм ээ. Өндөр үнээр нийлж барьж шоудаж байхаар ингээд сайхан хотынхоо тохижилтод хувь нэмрээ оруулж болж байна тийм ээ? 
Энэ ажлын газрын 1 давхрын жижигхээн талбайг ашиглаж гаргасан бонсай-н үзэсгэлэн. Зураг дарна даа гэж явсаар байтал дуусаад, яг хурааж байхтай нь таарч ам мөчид зураг дарав шд. Илжгэн чих жимсний нэг төрөл гэсэн. Ингэж жижигхэн ургадаг юм байна. Иддэггүй юм билээ. Зүгээр л ингэж чимэг болгож ашигладаг гэсэн. 

Удахгүй цас орно гэсэн. Цасан дундаас цэцэгс олбол зураг оруулна аа. 

Бүгдэд нь амжилт шүү.

Saturday, December 01, 2018

Халтуурны ажлаа дуусгав шд

Угтаа халтуур гэж хэлж болохгүй л дээ. Яахав дээхэн ажлаас гадуур ажил хийж мөнгө олохыг халтуур гэдэг байсан болохоор нь л тэгж хэдээд  байгаа юм шүү дээ. Хи хи.

Яггүй зүйл байлаа. Хамгийн гол нь монгол хэлний минь үгийн баялгийг шалгасан ажил байлаа. Ерөнхий утгыг нь ойлгоод байгаа хэрнээ, монголоор буулгахаар бас л сонин сонсогдоод. Чихнээ чимэггүй хадмал орчуулга болчих гээд. Жаахан сандрав.

Ядаж байхад цаг нь үнэн давчуу. Үндсэн ажлын хажуугаар, дээрээс нь гэрийн эзэгтэйн, ээжийн гэсэн ажлын хажуугаар халтуур хийх чинь бас л чанга байна шүү. Бусад мундаг хүмүүс яаж зохицуулаад байна айн? Туршлагаасаа хуваалцаарай.

Орчуулгын ажлыг, орчуулагч нарыг нэг тийм робот шиг харж ханддагаа хаа газар болихгүй юм дөө гэж. Ядаж байхад тйимэрхүү туршлагагүй байгууллага бол бүр ч...

За за жаахан алхаж хөдлөе дөө. Суусаар байтал бөгс хавтгайрах нь. Хи хи.

Шинэ үг хэллэг мэдэж авсандаа баяртай байгаа ч монгол хэлээ улам баяжуулахгүй бол гэдэг хэтийн зорилго өвөрлөв.

Уг нь монгол хэлээрээ уншаад л, энд ингээд л бичээд л байх шиг байх юм. Толгойд үлдэх нь бага байгаад байх шиг. Тунгалаг тамирыг нэг унших хэрэгтэй ч юм шиг.

Унших гэснээс сайхан ном унших юмсан. Сурах бичиг энэ тэрээс залхаж байна шүү. Тийм байж, зулзагуудаа хичээлээ хий гэж үглэх. Миний үглэхийг эс тоон, уран зохиолын ном уншаад л гүйх юм. Хэ хэ. Хайр хүрээд л байдаг юм.

12 сар гарчихлаа та минь ээ. Ёолк молк бодогдоод эхэлсэн үү? Даашин маашинзаа төсөөлөөд эхэлчихсэн үү? Би нэг эх орондоо зад ёолкдох юмсан гэж бодов. Тэрнээс наана гуалиг болох хэрэгтэй гэж...

Улс төр, засгийн газар энэ тэр чинь юу болоод байна аа? Ойрдоо ажил ихтэй болохоор харж амжсангүй. Хань ижил л үүгээр нэрвтээд гүйгээд байх шиг байна шд. Хошиг шогийнхноос илүү л жүжиг тоглоод байгаа бололтой тийм үү?

Яалтай ч билээ? Ямартай ч бичлэгээ өндөрлөе. Бүгдэд нь ажлын, сурлагын гээд л бүхий л амжилтыг хүсч байна өө...

Friday, November 30, 2018

Мэдэмхийрч байгаад ирэв

За яасан гэхээр? Ингэсэн юм аа.

Төрийн албан хаагчдад нь чухал том сэдвээр яриа хийгээд ирсэн. Үдээс өмнө, үдээс хойш гээд нэг өдөр хоёр лекц ороод. Тус бүр нэг гучин минутын яриа.

Бэлдэх цаг зав гарсангүй явсаар явсаар... Гэнэт ухаан ороод хальт мульт бэлдээд орсоон. Эдүгээ хүртэл улсаа л танилцуулдаг надад жаахан ахадсан сэдэв байсан ч үзээд алдахаар шийдсэн. Хөгжиж дэвшдэг юм уу л гэж бодсон хэрэг.

Эхэндээ ч сандраад байснаа яваандаа ам халаад ирсэн. Гэхдээ л эд нар чинь гарамгай унтдаг улсууд болохоор аль болох унтуулчихгүйхэн шиг, хөгжөөнтэйгөөр яриагаа хийх гэж эрмэзлсэнийх яах вэ. Унтсан хүн ховор байсан байх. Хэ хэ.

Үдээс өмнөх нь нэлээд сандраад, хэлэх гэсэн зүйлээ жаахан дутуу ярьсан. Үдээс хойшхи нь харин дажгүй болсон. Хэлмээр байсан зүйлээ бүгдийг нь хэлж санаа амарсан.

Ядаж байхад миний өмнө яриа хийсэн хоёр хүүхэн бол архаг хоёр. Хэл ам ч гэж айхтар, хүмүүсийг яриандаа татаж чадна ч гэж юүхэв.

Аминдаа дутахгүй гэж хичээлээ хичээлээ. Улсынхаа нэрийг бодоод. Нэрний минь урд явдаг хүний нэрийг бодоод. Хи хи.

Хэдэн өдрийн дараагаар хэр байсан тухай санал асуулга ирэх байх. Тэгэхэд л мэдэгдэнэ дээ. Хэр сонирхолтой болсон нь. Айгаад ч гэх юм уу? Санаа зовоод  ч гэх юм уу? Сууж л байна. Ном шагайх гэсэн хүсэл төрөхгүй байна. Халтуурны орчуулгын ажлаа хийх гэсэн бас л эвлэж өгдөггүй, толгойд уран цэцэн үг орж ирдэггүй...

Ямартай ч харьж явахдаа галт тэрэгний цонхоор дарсан зургаа оруулчихуу даа.
Галт тэрэгний буудлын өмнөх таксины талбай. Миний очих газар ойрхон байсан тул таксидаагүй, алхсан. Цаг агаар ч дажгүй сайхан байлаа.

Өдрийн хоолондоо сэндвич аваад идчихлээ. Хүйтэн цайтай.  Ээждээ хэлбэл загнуулах байх даа? Хүйтэн нойтон хоол идээд, аятайхан халуун хоол цай олоод идэхэд яадаг юм гээд л. Эхийн санаа үрд, үрийн санаа нь хаа ч яваад байгаан бүү мэд.
Үдээс хойшхи газрын тосож авсан хүүхэн намайг дагуулж ийм уламжлалт ногоон цайгаар дайлсан. Хажуудах амттанд нь нэг их дургүй ч гашуундуу ногоон цайтайгаа их зохицоод байх шиг байдаг юм. Идчихсөөн.
За за нэг их сонин бичлэг болчих шиг боллоо. Түр баяртай.