Saturday, December 31, 2016

Бэлэг

Энд бэлэг бэлдэхдээ ахуй амьдралд хэрэгтэй гэсэн зүйлийг нь их өгнө өө. Жишээ нь хүсний скоч, аяга тавагны шингэж саван, нойтон болон хуурай сальфетка гээд л.

Эртээд хань ижил бас нэг цуглаанд явсан чинь тийм бэлэгтэй ирсэн. Цуглаан ч гэж дээ, дандаа энд тэндхийн захирал нарын шинж жил маягийн зүйл. Мөн гэр бүлүүд нь ч байсан гэсэн.

Бод доо, дандаа л мундаг захиралууд байж, бэлэг нь цэвэрлэгээний зүйлүүд байна. Мэдээж хөгжөөнт тоглоом тоглоод хожсонд нь том том гоё бэлэг байсан гэсэн. Тэр нь мужийнхаа бренд хүнсний зүйл, 50 өнгөтэй будгийн харандаа өөр юу юу байсан ч гэлээ дээ.

Манайхны шинэ жилийг хараад байхад дандаа л жаазтай өргөмжлөл, медаль, жаазтай зураг. Мэдээж ганц нэгийг гардан авсан байхад яаж ийгээд ханандаа өлгөх байх тийм ээ. Олон болоод ирэхээр яах вэ гэдэг асуудал гарч ирнэ ээ дээ.
Эсрэгээрээ энд хүүхдийнхээ бэлгэнд амттан хийх бол үмайбоо гээд юм өгдөг юм. Тэр надад таалагддаггүй ээ. Идэж чаддаггүй болохоороо тэр байх. Энэ зураг дээрх дээд талд нь байгаа гонзгой нь.

За тэгээд эндэх болон эх орныхоо ялгаатай талыг л бичиж байгаа шүү. Зарим нэг хүмүүс зөвөөр ойлгоод тайван уншаад гараарай. Хэ хэ.

Заримдаа ч загнуулчих гээд байдаг шүү.

Эртээд ажлын шинэ жилийн бэлгэнд гар нүүрийн алчуур, гарын алчуур хосоороо, час улаан өнгийн зузаан тирко, нэг жижиг тэмдэглэлийн дэвтэр, нэг жижиг таваг, хоёр ширхэг амны сальфетка, хоёр ширхэг жижиг ноорог цаас?-ойр зуур тэмдэглэл хөтлөөд хаядаг цаас.

Сонин сонин зүйл орсон байна уу? Хэ хэ. Гэхдээ надад их хэрэг болдог л зүйлүүд.

Дээр авсан цэвэрлэгээний цаас, алчуураа оны эцсийн их цэвэрлэгээндээ ашигласан. 1 сарын 1-нд цагаан сар нь байдаг тул энд албан газар, айлууд их цэвэрлэгээ хийдэг юм.

За та нар минь ямар бэлэг авсан бэ?

Friday, December 30, 2016

Ажлын шинэ жил

Уламжлалт бичлэг. Энэ жил их цөөхүүлээ орлоо. Нэг хятад ажилтан маань эх нутагтаа харьж элгэн садантайгаа уулзчихаад ирэх минь гээд явчихсан. Гурван ч япон хүүхэн оролцоогүй.

Эндээ л гайгүй гэгддэг газар орсон. Манайхаар үйлчлүүлдэг нэгэн гадаад залуу ажилладаг юм. Япон эхнэртэй. Япон хэлэндээ сайжрахын тулд манайд бүртгэлтэй нэг багшаар хичээл заалгаад олон жил болж байна аа. Их тууштай. Долоо хоногт нэг л удаа ирж хичээллэнэ. Гэсэн ч хэл ус нь сайжраад л байгаа.

Сурсан зангаараа улаан дарсаа шимэх гэсэн чинь байдаггүй. Энэ удаад гостож барьсангүй ээ, хамжааргатай ууж идлээ. Хэ хэ.

Эхний хундага манго жимстэй архи байсан юм. Зураг дараагүй байна өө. Энэ чавганы дарс. Ийм хулсан хундага? дотор давхар хийчихсэн ирсэн.
Гурав дахь дарс. Нийтдээ дөрвийг л уусан. Томоотой.

Нээрээ энэ жил монголчууд маань архигүй шинэ жил тэмдэглэсэн шд. Мундаг байна уу? Хойшид ч гэсэн хэвшил болгох санаатай байгаа. Энэ гэхдээ миний л санаа. Бусад хүмүүс юу гэх юм байгаа юм. Хүүхнүүд нь бол нээх ууя барья энэ тэр гэхгүй байх. Хань ижил тэргүүтэй эрчүүд юу гэх нь үү. Эртнээс ятгана даа, эмэгтэйчүүд бид чинь хүчтэй шүү дээ, тийм ээ. Хэ хэ.

Явцын дунд хүн болгонд тусгайлан бэлдэн асуулт бүхий хуудас өгч хариулуулаад. Тэрийг зохион байгуулагч хүүхэн маань уншина. Бусад нь сонсоод тэр бичсэн байна гэж таана. Би хоёр хүнийг тааж хоёр дугаар байранд шалгарч ууттай бэлэг авсан.

Час улаан зузаан тиркотой болсон. Хэ хэ. Ирэх жил час улаан өнгө шиг гязалзаж өгнө дөө.

Tuesday, December 27, 2016

Хуанли

Бага байхад минь манай гал тогооны өрөөний хананд дэлхийн газрын зураг хадаастай байдаг байлаа. Хоол цайгаа ууж идэх болгондоо хардаг байлаа. Сэтгэлд их л тод үлдсэн шиг байна. Тэгээд энэ жил ийм хуанли олж аваад, нэгэн мөрөөдлөө биелүүлж байна.
Галын өрөөний минь ширээ. Ирэх жилийнхээ гоёлыг олоод гоёчихсон нь энэ.

Дээд талд нь хөндлөн байнаа газрын зураг болохоор дэлхийн олон улс үндэстнүүдийн хэлээр баярлалаа гэж бичээстэй. Бид харж хааяа баясана. Африкийн зарим нэг улсад баярлалаа гэхийг шюкүран гэнэ.

Бага зулзага бид хоёр Морокко найзтай юм болохоороо шюкүран-ыг дорхноо л цээжилсэн.

Одоо Канбож явах гэж байгаа шавийнхаа хамаг энергээ заран суралцаж байгаа канбож хэлээр баярлалаа гэхийг цээжлэнэ дээ. Оокүн гэдэг юм билээ, товчлоод.

Гэх мэтчилэн өдөр бүр дэлхийг тойрон аялана даа. Хэ хэ. Хэзээ нэгэн цагт жинхнээсээ тойрон аялахын ерөөлийг өөрөө өөртөө дэвшүүлчихье.

Шинэ он ч дөхлөө дөө
Шинэхэн хуанлигаа ч бэлдлээ дээ
Дөрвөн биесээ хайрланхан
Дэлхийг тойрон аялна даа


Энэ зургийг нүүр номдоо оруулахдаа дээрх дөрвөн мөртийг зохиогоод биччихэв. Нуугдмал авъяас минь илэрч энэ тэр. Удахгүй авъяаслаг монголчуудад орвол гайхах юмгү й шүү. Хэ хэ. Нэг бол дөрвөн мөртийн түүвэр гаргаж энэ тэр. Ккк

Ерөөл бат оршиг...

Monday, December 26, 2016

Мэндчилгээгээ бичээд завгүй

Шинэ оны 1 сарын 1-нд бие биедээ мэндчилгээ дэвшүүлсэн ил захидал бичилцдэг гэж бичиж байсан даа.

Жаахан ажилтай гүйсээр цагийг нь тулгачихаад л сууж байна. Яаран дэлгүүр орж худалдаж аваад, бичиж сууна.

Тухайн явуулах хүнийхээ царайг сэтгэлдээ ургуулан бодоод. Хэзээ уулзаж байсан, хамгийн сүүлд уулзахад ямар байсан энээ тэрээ гэж бодонгоо бичнэ.

Ноороглож байгаад, дараа нь тэрийгээ цэвэрхэн, алдаагүй хуулж бичнэ. Их л сэтгэл гаргаж байна уу?

Гэхдээ энэ удаад том зулзагыгаа нэг гуйж, нэг аргадаж, нэг загнаж байж бичүүлж байна аа. Эхлээд зүгээр л ар талынх нь хаягийг бичээд өгчих гэж байснаа давраад мэндчилгээгээ бичүүлж байна.

Ингэхдээ өөрөө эхлээд ноорог цаасан дээр бичиж өгнө. Тэрийг том зулзага хуулж бичнэ. -Хэрэв үг үсгийн алдаатай байвал засаарай үр минь.
-За, иймхэн юм мэддэгүй юм уу?
-За би наад япон хэлийг чинь хаа байсан насанд хүрсэн хойноо сурч эхэлсэн шүү бла бла
гээд л үглэнэ шүү дээ. Хүн гуйж бичүүлж байж. Хэ хэ.

Хүмүүс өөрсдийнхөө зураг хөргийг оруулаад л, үр хүүхдийнхээ зураг хөргийиг оруулаад л их гоё мэндчилгээ бичнэ ээ. Ингэхдээ ихэвчлэн хэвлэлийн компаниар захиалж хийлгэдэг юм.

Бид зүгээр л худалдааныхыг авчихдаг юм. Гэж бодохоор сэтгэл гаргаагүй ч юм шиг. Гараараа бичиж, бичих үг үсэг бүрээ сэтгэлдээ тунгаан байж бичдэг гэхээр их л сэтгэл гаргаад байгаа ч юм шиг. Ккк

1 сарын 1-нээс тахиа жил гарна. Тахиа жилийн зураг хөрөгтэй мэндчилгээ байна.

Донгодож өгсөн жил болох байх даа. Тэгж донгодсоных нь хэрээр би эртлэн босдог бол ч сайхан аа. Өглөө эрт босч сурах гээд чадахгүй байгаа зүйлийн минь нэг. Ямартай ч ирэх жилдээ хотлоороо амар амгалан, сайн сайхан бүхэн дэлгэрэх болтугай.

Sunday, December 25, 2016

Өвөөдөө баярлалаа

Санта өвөө гэж сайхан сэтгэлтэй өвөө байна аа. Ертөнцийн бүх хүүхдэд бэлэг өгөөд.

Би наана нь бага зулзагатаа жаахан үглээд л.
-Ээжийнхээ үгэнд орохгүй байгаа хүүхдийг Санта өвөө ч андахгүй дээ.
-Одооноос орно шдээ.

Том зулзага ч яахав. Нэг бол нэг их үгэнд орсон ч юм шиг, нэг бол ерөөсөө үгэнд ороогүй ч юм шиг л байсан. Хэ хэ.

Эрэгтэй Санта нар бас их өрөвч юм аа. Цалингаа буухаар охиддоо гэж ирээд л өрөвч зан дээрээ тавигдчих юм. Эмэгтэй Санта бол яс шүү дээ.

Гэх мэтчилэн Санта манай гэрт зочлон иртлээ бас л хөөрхөн юм болно шүү дээ.

Том зулзага урьдчилаад авчихсан байсныхаа 2-г нь дүүгээсээ нууж байгаад боож тавьсан. Бага зулзагатаа захиалсан бэлэг ирдэггүй, жаахан санаа зовоов. Тэгсэн яг 24нд өглөө ирсэн. Төсөөлж байснаас жаахан жижиг байсан ч сүүлдээ, ийш тийш нь хураахад амар юм байна гэж өөдрөгөөр бодов. Хэ хэ

Сантаг ирэхээс өмнө бид хоолоо хийгээд л ширээгээ зассан. Хань ижил ирдэггүй. Их оройтож ажил нь тарав. Орж ирэнгүүт нь ширээ лүүгээ дайрсан бид. Хэ хэ. Би цуйван идмээр санагдаад цуйван хийсэн.

Том зулзага салат хийж тусалсан. Бага зулзага ногоо цагаа арилгаж өгч туслав. Туслахгүй бол өвлийн өвөө ирэхгүй байх гэж санаа зовсон байх. Хэ хэ.
Энэ мэндчилгээг том зулзага ээждээ хийж өгсөн юм. Ар тал нь. Англи хэлтэй сонинг наачихсан. Гэснээс намайг англи хэлээр сонин уншдаг гээд ойлгочихов оо. Манай ажил захиалдаг юм. Гэрт хааяа сонин хэрэг болоод байдаг болохоор албаар англи хэлтэйг нь сонгож авчирдаг юм. Хэ хэ.
Дотор тал нь ийм. Ёстой хөөрхөн байна уу? Дээр ногоон өнгийн оригами цаасыг жижиг жижиг нугалаад хавчаараар хавчаад суугаад байсан юм. Дүү нь ид юм сонирхдог дээрээ явж байгаа болохоор
-Энэ юу вэ аниа?
-Оролдож болохгүй шүү.
-За.
Гэхдээ яг л оролдохгүй байж харагдаач. Барьж үзээд л загнуулаад байсан. Хэ хэ.

Тэгсэн ийм юм болгоод ээждээ өгөхөөр нь баярласан гэж юүхэв.

Гэснээс ингэж зурдаг, сэтгэдэг, гарын дүйтэй хүнд атаархаад байдаг юм аа. Яг л иймэрхүү үед зурдаг байсан ч болоосой гэж бодно. Ууж идээд дуулалдахаар дуулдаг байсан бол гэж бодно, монголд байгаа нэг найзынхаа хийсэн мундаг мундаг бүтээлүүдийг харахаар оёдог ч байсан болоосой гэж бодно. Хэ хэ.

Хэрэв би гоё зурдаг байсан бол хүмүүст их гоё мэндчилгээ зурж өгнө өө. Хэрвээ би оёдог байсан бол хувцсаа өөрөө оёод өмсөнө өө. Хэрэв би дуулдаг байсан бол авъяаслаг монголчуудад орно оо. Хэрвээ би өндөр бөгөөд гуалиг бас царайлгаа байсан бол дэлхийн мисст орно оо.

Мөрөөдөв. Ойлгож байгаа биз дээ. Та нар ч гэсэн мөрөөддөг л биз дээ ингэж. Ккк

За ямартай ч манайд жил бүр хүрэлцэн ирдэг өвлийн өвөөдөө баярлалаа, хайртай шүү...

Saturday, December 24, 2016

Монголчуудын шинэ жил ба бэлэгний уут

Ухаант утасныхаа зураг хөргийг хааяа устгаж цэвэрлэдэг юм. Тэгээд энэ уутны зургийг устгах гэснээ эртээд шинэ жилээр хүмүүс их сонирхоод, хөөрхөн болгочихсон юм бэ гэж гайхаад л, зураг хөргийг нь дараад байхаар нь би бас дуурайж зураг дарсан юм. Тэгээд устгахаасаа өмнө блогтоо чирээд ирлээ.
Зүгээр л дэлгүүрээс өгсөн цагаан уут. Гэрийн минь гурван бүсгүй ингэж чимсэн юм. Энэ гэхдээ бүх хүмүүст бэлэгээ өгөхдөө хийж өгсөн уут биш л дээ. Нийт бэлэгнүүдээ хийж авч явахдаа ашигласан уут. Өвлийн өвгөний бэлэгний уут болгож чимсэн нь энэ.

Санта, буга хоёрыг бага зулзага хийж өгсөн. Сүлд модыг будаж өгсөн. Цэнхэр цасан ширхэгийг том зулзага хайчилж өгсөн. Хмас гэж бас л том зулзага бичиж өгсөн. Ингэхэд миний хийсэн зүйл байна уу? Хэ хэ.
За энэ уутны маань нөгөө тал. Сайн харвал саарал өнгийн цаасаар хайчилсан цасан ширхэг байгаа биз? Тэрийг том зулзага хайчилсан. Сүлд модыг бас л бага зулзага будсан. Ноел гэж том зулзага бичсэн. Харин тэр дөрвөлжин цасан ширхэгийг би хайчилсан. Хаха.

Том зулзага шоолоод, дөрвөлжин гээд л. Би багадаа уг нь ингэж зөндөө л хайчилдаг байсан чинь мартсан байна лээ. Үе үе ингэж хайчилж байна аа.

Ирэх жил хүүхдүүдийнхээ бэлэгний уутыг бас ингэж хийсэн ч болно. Хадгалсан уут минь зохимжгүй байгаад байвал.
Идэж уусан газрын минь гоёо. Эд нарыг сүлд модоо, ийм чимэглэлүүдээ хурааж авахаас нь өмнө шинэ жилээ тэмдэглэсэндаа баяртай байгаа. Тэгэхгүй бол 25-ныг дуусгаад уур амьсгал 360 хэм өөрчлөгдөнө шүү дээ. Учир нь 1 сарын 1-нд цагаан сар гээд цагаан сарын идэш ууш, чимэглэл энэ тэрээр солигдчихдог юм.

Харин манайх он гартал ёолкоо хураахгүй шүү дээ. Завтай зайтай өдрөө хураана гэж явсаар нэлээд удна.

Монголчуудын шинэ жил ба бэлэг

Бэлэг худалдаж авсан газар бэлэгний уут нь асар үнэтэй байв. 500 ейнээс нь хол даваад явчихна. Худалдагч бэлэгний уут хэрэгтэй юу гэж асуухаар нь үгүй үгүй л гэв.

Гэрт байгаа, өмнөх жилүүдийн бэлэгний хадгалсан уутаа санав. Гэснээс би гоё уут, бэлэгний цаас хадгалах дуртай, яг иймэрхүү хүнд бэлэг өгөх үедаа ашигладаг юм. Зарим газар ч үнэгүй л уутандаа хийгээд өгчихнө. Зарим газар бэлэгнийхээ уутыг зараад байдаг юм. Тэр үед ингэж хадгалсан бэлэгнийхээ уутны ашгийг гаргана шүү дээ.Аминдаа өөрийнхөө зүгээс хийж буй хэмнэлт. Хэ хэ.
Ашгүй овоо хэдэн уут байж таараад хүрсэн. Энэ улаан уутнуудыг бага зулзагын цэцэрлэг нь Санта өвөөгийн бэлгийг хийж өгсөн уут. Энэ жилийнх, түрүү жилийнх. Сайн хадгалсан байна уу? Дээд бариул хэсэгт нь нэрийг нь бичсэн байхаар нь хайчилж хаяад л болоо. Хэ хэ.

Энэ зургийг дарах гэсэн том зулзага сургуулиасаа зээлж ирсэн хөгжмөө цугт нь авбал илүү рамаанчик гэж ирээд өөрөө дарж өгсөн.

За томчуудад гэрт яваад л байсан ил захидлуудад шинэ жилийн мэндчилгээний үг бичиж өгсөн. Хань ижил, том зулзага хоёр шоолоод, ямар ч шинэ жилтэй холбоогүй, сонин сонин зурагтай ил захидал вэ гээд. Би наана нь өөрийгөө өмөөрч, байгаа зүйлээ ашиглаад, хэмнэлт хийж, ийзий байж сурцгаа бла бла. Хэ хэ.

Гэхдээ ар талд нь мэндчилгээний үгээ бичээд зай үлдэхээр нь манай гэрийн гурван бүсгүйн ганц чаддаг зүйл болох оригами-гаар Санта өвөө, зүрх, буга, Санта өвөөгийн улаан оймс гэх мэт зүйлийг өөрсдөө хийгээд наачихсан. Том зулзага цасан ширхэг зурж чимж өгсөн. Хөөрхөн цасан өвгөн, сүлд мод зэрэг наадаг цаас байсан, тэрийгээ наасан.
За энэ уутанд юу байгаа гэж бодож байна? Монголоос ирсэн чихэр. Хоёр хоёр ширхэгийг хийгээд ийм ганган уутанд хийчихээр хөөрхөн бэлэг болчихож байгаа биз дээ? Хэ хэ. Энэ ногоон ганган уутыг хэдэн жилийн өмнө хямдарсан байхаар нь авсан байсан юм. Хэргийг нь гаргасандаа додьгор байгаа.

Хааяа хань ижил
-Ээдээ, энэ хүүхнүүд үү? Хямдрал зарласан байвал юу ч хамаагүй, хэрэглэхээргүй зүйл ч хамаагүй авна шүү.
гэж гайхдаг юм. Хэ хэ.

Энэ чихэртэй уутыг гэхдээ багачуудад биш, томчуудад өгсөн. Учир нь монголынхаа амтыг амсаж кайф аваг гэж бодоод. Энд өсч буй монгол хүүхдүүд харин нэг их дурлаад байдаггүй юм. Эндхийнхээ амтанд дуртай болохоор.

За нэг иймэрхүү, бидний хэдэн монголчууд цуглаж 3 цаг идэж уув. Айхтар хамаг юм гарсан даашиз өмсөөгүй ч дор бүрнээ хөөрхөн дээрээ тавиастай байв. Би бас хөөрхөн дээрээ тавьсаан тавьсан. Хэ хэ. Үсний засалт бол хэвээрээ хэвээрээ.

Friday, December 23, 2016

Монголчуудын шинэ жил

Гар хөлийн 20 хуруунд хүрэхтэй үгүйтэй Монголчууд бий, манай нутагт. Уулзаж учрах гэж бөөн юм болно оо. Цаг зав нь таарч өгөхгүй. Сүүлдээ тэгээд за за дараа л уулзацгаая болно.

Бүгд л хүний газар хичээж яваа улс. Цаг наргүй. Хааяадаа нийлж буу халахаараа энд нэг л их ажил гэсэн улс, баяр ёслолоор ч олигтой баярлаж чадахгүй юм даа гээд л гомдоллоно.

Жаахаан маамаатай нэг айл ирж чадсангүй, өөр ажил давхцаад.

Нэлээд зайтай ганц нэг улсуудад хэлээгүй ээ. Холоос хэцүү, аягүй цас бороо ихтэй ирэх хэцүүднэ, 2хон цаг идэж уух гэж тэд нарыг холоос ирүүлж төвөг удаад яахав гээд.

Энд чинь бусдад төвөг удчих вий гэдэг нэг том философи байна. Энэ нь заримдаа их олон зүйлд тушаа болно.

Заримдаа монгол зангаа гаргаад, гадаад хүн гэдгээ ашиглачихаад хүмүүст их төвөг удна аа. Хэ хэ.

За тэр ч яахав.

Ирж амжаагүй 2 хүүхэд, цугласан 3 хүүхэд, нийтдээ 5 хүүхдэд бяцхаан бэлэг бэлдсэн. 500 ейний төсөвтэй. Түүнийг Цуглаж идэж уусан томчууд хуваагаад төлнө. Бэлэг бэлдэх ажлыг асар их туршлагатайгаараа би бэлдэхээр болсон. Хэ хэ. Туршлага гэдэг нь яагаав, хэдэн жилийн өмнө хорооны хүүхдийн хэлтсийг? даргалж байхдаа Хмасын бэлэг бэлдэж байсан хүн шү дээ, санаж байгаа биз дээ? Тэр үед 315 ейний төсөвтэй байсан. Харин ч энэ жил 500. Ахицтай. Гэхдээ үүнд манай монголчуудын хүүхэд баярлуулахдаа гар татахгүй байх ёстой, бас бус цамаан зан нөлөөлсөн гэж бодож байгаа.

Нэг ч чихэр хийгээгүй, тоглоомын дэлгүүрээс мөнгөндөө тааруулаад л бэлэгээ хайсан. Цайныхаа цагаар явдаг байсан болохоор хааяа сэтгэлдээ таарсан зүйлээ олж чадахгүй, заримдаа ээж аав нь голох юм болов уу гээд санаа зовоод цайны цаг амжихгүй. Нэг өдөр нэг хүүхдийнхийг сэтгэлдээ товлоод л ажил руугаа гүйнэ.

Урд өдөр нь бэлэгээ зориг гаргаад сонгоод авчихсан. Гэхдээ том зулзага нэлээд олон хоногийн өмнө өөрөө сонгоод, худалдаад авчихсан байсан болохоор амар байсан. Том зулзага бол мэдээж тоглоом гэхгүй, нас нь ч бусдаасаа арай том юм болохоор төсөв нь ч бусдаасаа илүү.

Энд угаасаа хүүхэд томрохоор цагаан сараараа өгдөг бэлэх болох мөнгөний нь тоо ахьдаг юм билээ. Тэгж бодоод дураараа төсвийг нь шийдчихсээн. Хөөрхий бусад монголчууд минь тэгээ тэг гэж зөвшөөрсөн. Учир нь одоогоор хүүхэдгүй, хүүхэдтэй ч жаахан болохоор тэд ийм заншил, хүүхэд томрохын лүдийг хараахан мэдрээгүй байгаа улс.

Гэх мэт утгаараа би чинь арвин туршлагатай болчихоод байгаа юм.

Орох газраа сонгоно гэж бас хэцүү. Манай гэрийнхэн бол хаана ч яахав, хань ижил, том зулзага хоёр цадаж л байвал. Ха ха. Харин бусад хүмүүст таалагдах газар сонгоно гэдэг хэцүү хэцүү. Гэрийнхэндээ цадахгүй бол гэртээ ирээд идээрэй, олондоо тааруулаад, олныхоо жишгийг дагана шүү гэж сануулж байж, хүүхнүүдийн дуртай байж мэдэх хэд хэдэн газрын зураг хөргийг явуулж санал асуулга явуулж байж сонгов.

Жижигхээн, орчин нь ч хөөрхөөн газар байв. Би анх удаагаа орж үзсэн. Харин бусад хүүхнүүд урд нь орж үзсэн, дажгүй газар гэхээр нь сонгов.

12 сарын 23-нд эзэн хааны төрсөн гээд улс даяараа амардаг өдөр оров, баасан гараг таарсан тул сайхан гурав хоног амрана. Хань ижил бол үгүй л дээ, хагас сайнд ч ажилтай байх нь их.

Дараагийн бичлэгт зураг хөрөгтэй үргэлжлэлийг нь бичнэ ээ. Түр баяртай.

Thursday, December 22, 2016

Хөөрхөн ном 2

Энэ номыг би санал болгож худалдаж авсан ном. Бусад ажилчид ч дуртай байна лээ.

-Яаж санав аа? Ийм хөөрхөн ном байдаг гэж?
гэж ирээд л намайгаа магтсан.

Би чинь тэртээ олон жилийн өмнө том зулзагынхаа анхны сүүн шүдийг баасан дундаас нь хайж байхдаа номын сангаас зээлж уншиж байсан юм.

Тэгсэн энэ удаад бага зулзагын доод хоёр үүдэн шүд унаад, одоо зөндөө ургачихсан.

Тэгээд л бага зулзагатаа уншуулах гэж захиалсан юм. Ажлын байранд минь байж байхад их хөөрхөн ном. Бас л нэг улсын минь танилцуулгад хэрэг болно. Гэх мэтчилэн байнга л шинэ зүйл санаж сэдэж байх санаатай ч сачий хүрэхгүй үе байна аа байна.

Урдны бичлэг дээрх номноос үнэрлэх мэндчилгээний тухай, энэ номноос хүүхдийн сүүн шүд унахаар эртнээсээ ямар заншилтай явж ирсэн гээд танилцуулах зүйл ихтэй шүү миний эх орон.
Ийм хавтастай ном байгаа шүү. Японд амьдардаг уншигч олон минь заавал хүүхдэдээ уншиж өгөөрэй, уншуулаарай.

Ёвропын ихэнх улсад дэрэн доороо тавиад унтахаар өглөөд шүдний бурхан? ирээд унасан шүдийг аваад оронд нь мөнгө тавьдаг юм байна.

Азийн ихэнх орнуудад дээд шүдээ дээвэр лүүгээ, доод шүдээ газар луу, шал руу гэх мэт шиддэг гэнэ. Хулгана гэх мэт амьтдаас шинэ сайн шүд хүсдэг юм байна.

Гэснээс би том зулзагынхаа бүх шүдийг хадгалчихсан шд. Хааяа гаргаж ирж үзүүлдэг юм. Ингэж хадгалах нь зөв юм уу буруу юм уу бүү мэд. Бага зулзагынхаа шүдийг бас хадгална л гэж бодоод байгаа.

Та нар минь яадав вэ?

Wednesday, December 21, 2016

Хөөрхөн ном

Хүүе ойрд номны тухай бичлэг ерөөсөө  оруулаагүй байна шд.

Угтаа бол номтойгоо байнга найзлаастай л даа. Зээлсэн хугацаа нь дуусчихаад буцаана, монгол номыг ажлынхаа ард гарчихаад тухтай уншимз гээд номынхоо санд хураачихаад яваад байгаа юм байна.

Ингээд энэ удаад ийм нэгэн ном танилцуулна аа.
 Олж харсан нь лаяк дараарай. Хэ хэ.

Охиддоо уншуулах гээд зээлээд ирсэн. Төрөлх нутгийн минь бяцхаан танилцуулга нэлээд хэд байсан.

Бага зулзага уншчихаад ээждээ зааж өгсөн.

Үндэсний хувцас, үндэсний спорт болох бөх, гэр, бас мэндлэх ёсны тухай байсан.

Тэр бүр танилцуулаад яриад байдаггүй нэг зүйл байсан нь монголчууд хоорондоо тэврэлдээд бие биенийхээ үнэрийг үнэрлэдэг гэж бичсэн байсан.

Бага зулзага хааяа монгол үнсэлтээр үнсэх үү таныг гээд л бидэн хоёр бие биенийгээ шуналтай гэгч нь үнэрлэдэг юм.

Том зулзага бас нэг удаа
-Олон улсын мэндлэх ёсны тухай сурах бичигт байсан чинь, манайхны үнэрлэх тухай байсан ээж ээ. Ангийн хүүхдүүд инээлдээд л байсан.
гэж билээ.

Эд нар шиг биесээ бага үнсэж үнгэдэг улсад гадаадынхны шоб шоб гээд үнсэлцэх, бидний биесээ үнэрлэх зэрэг сонин хачин зүйлийн нэг нь.

Аавдаа үнэрлүүлэх гоё тэ. Багад аав минь их үнэрлэдэг байж билээ. Хүүхдүүдийнхээ үнэрийг авч сэтгэлдээ шингээх гэж тэр байх даа.

Одоо өөрөө үр хүүхэдтэй болоод тэднийхээ насан багын тэр сайхан үнэрийг сэтгэлдээ тодоос тод үлдээх гэж хичээж байна.

Бага зулзага бид хоёр цэцэрлэгтээ нууцхан үнсэлцээд салдаг юм. Үнсчихээд хацрыг нь арчихаар уурлаад дахиж үнсүүлдэг гэж байгаа.

Том зулзага томроод үнсүүлэх нь ховор. Томроод үнсүүлэх нь ховорддог тул хүүхдээ бага дээр нь ханатлаа үнсэж, үнэрлэж байгаарай гэж захья. Хэ хэ.

Ойрд 2 ба монгол амт

Монгол хүмүүстэйгээ хамт ажиллаад. Тэд нараас бэлэг аваад. Амт ёстой сайхан байсан.
Голден Говь гэдэг бор ууттай шоколат. Дотроо овоо хэдэн ширхэгтэй. Амт тун дажгүй байсан. Дараа бэлгэнд авчирч болох юм байна гэж дүгнэсэн.

 Буруу харчихаж. Уучлаарай. Ёстой санамсаргүй ийм жигнэмэг идсэн. Бутарч унаад л амттай байлаа. Ааруул, жигнэмэг, ээзгийг монголоос найзын маань ээж өгч явуулсан байсан. Баярлалаа.
Том зурхэн хэлбэрт тавган дээр дээрх жигнэмэг, жижиг зүрхэн хэлбэрт тавган дээрх нь болохоор цагаан нь Сүү хувьцаат компанийн ааруул, бор нь ээзгий. Би ээзгийд дуртай гэж юүхэв. Унгас алдаад л идээд сууна шүү дээ. Ккк

Тэр гурвалжин хэлбэрт уут болохоор энэ хорхой ааруул байсан уут. Ингэж савлаж зардаг болсон байна. Амт бол нэлээд нялуун талдаа. Цагаан идээг багаасаа чихэргүй идэж өссөн надад бол хэт чихэр амттай байв.

Жигнэмсэг гэснээс би оросын юбелиния билүү печеньд дуртай шд. Одоо амт нь хэвээрээ болов уу? Цайнд дүрээд идэхээр гоё тэ. Дараа нээрээ захиж иднэ ээ.

Бас л идсэн уусан бичлэг. За яадын яадын. Ховрын амтыг чинь ингээд л блогтоо оруулчихаар дараа нь ухаж суухад урамтай байдаг юм билээ. Юмыг яаж мэдэхэв, дараа захихад ч гэсэн ингээд зураг хөрөг нь байж байвал, олоход ч амар. Тэгэхгүй бол ухаалаг утас заримдаа зураг хөрөг нь ихдэ гацаад байдаг юм.

Ойрд

Ирж очин ажилтай байлаа. Өглөө эртлэн гараад галт тэргэнд сууна. Орой нь ажлаа дуусгаад галт тэргэндээ суугаад гэрийн зүг гэдэн годон.

Бага зулзага аавтайгаа тосдог гэж байгаа, цаг гайгүй байвал. Инээд алдаад, тэрүүхэндээ бишүүрхэх нь хөөрхөн гэж. Тэврэлдээд л эрхлэлдэнэ.

Чих, хамар, нүд гээд онгорхой нүх сүв болгоноороо шинийг мэдсэн, суралцсан өдрүүд байлаа. Технологи хөгжинө гэж гүэ мөн айхтар эд байна шүү. Алмайрч ангайгаад л явлаа.
Цас орно гэж айлгаад. Захаар нь ингээд орчихсон байв.
Хотын төвөөр хар байснаа гал тэргээр гучин минут яваад л ийм цагаан. Гар бол шууд л ухаант утас руугаа яваад нүүр номдоо зураг оруулж байна лээ.
Нутгаар минь айхтар сэрүүсч ирснээ ойрын хоёр хоног аятайхаан байна. Буцаад нүцгэлэх нь холгүй л улс байна.
Галт тэрэгний буудлын самбар? Доод цэнхэр хэсэгт дараагийн буудал болон өмнөх буудлын нэр бичээстэй. Голд нь томоор яг одоо буудаллаж байгаа буудлын нэр.

Ингэж галт тэргэнд явахдаа, ажилдаа очих гурван цагт нь шинэ үг, хэллэгээ харж сандраастай явна. Ажлаа дуусгаад буцахдаа ийм үгийг ингээд хэлсэн бол болох байж, энэ үг яагаад санаанд орж ирсэнгүй вэ?, энэ үгийг мэдэхгүй байсан гээд л шанална.

Дунд нь жаахан дуг хийнэ. Хэ хэ.

Гэснээс цас нь орж бага зулзагын нарыг гаргаасай. Цасан өвгөн хийнэ гээд хөөрөөд байсан чинь цас нь байдаггүй.

Харин том зулзагын хувьд цас бол шал дэмий зүйл. Учир нь ирж очин алхахад нь хамаг оймс гутал нь норох учраас.

Хань ижил, ээж миний хувьд бас цас бол илүү. Цас арилгана гэж том ажилтай тулгарна. Миний муу жижигхээн чийчаан далд ортол нь нэвсийнэ шүү дээ.

За ойрдоо суурин байх тул блогоо хашрааж өгнө өө. Хи хи

Monday, December 12, 2016

Онгод ороод

Гэснээс сая 6 ширхэг үсний боолт зараад гэсэн дээ. Тэгээд гэнэт онгод ороод. Оройд нэгийг нэхэж тавьсаар 10-тай болоод. Нэгийг нь эртээд бууз болон будаа идсэн айлынхаа ач охинд өгөөд.

Шинэ жилээр охидынхоо найзуудад, найз хэдэн эмээ өвөөгийнхөө ач зээ нарт бэлэглэх санаатай. Бас энд тэнд хорвоод шинэхэн мэндэлсэн бяцхан охидод бэлэглэх гэж.

Саатай утас худалдаж авсан. Гоёмсог болдог юм билээ. Шинэ жилийн улиралд яг тохирно.

Сая монгол руу найзууддаа, найзуудынхаа охидод нэлээд хэдийг нь явуулчихлаа. Бас бус өгмөөр байгаа хүмүүс байна аа. Ондоо багтаагаад явуулчих санаатай.

Энэ зургийг хамаатны охин нүүр номдоо оруулсан байв.

Би нэхэж өгч байсан гэнэ шүү. Би өөрөө санадаггүй ээ. Ахтай нь он нь өөрч нэг сарын нэг өдөр төрсөн болохоор хэдэн жил дарааллан гэрт нь чихмэл тоглоом тэврээд л очдог байлаа.

Тэгэхдээ газар дээрх ганц дүүг нь гомдоохгүй гэсэндээ бас гар урлалаараа бэлэг барьдаг байсан бололтой.

Сая хуучны эдлэлээ ухаж байгаад олов, бүр гялгар уутанд хийж ихэд нандигнан хадгалжээ гэхийг нь уншаад сэтгэл ихэд хөдлөв. Шууд л үсний боолт нэхэж өгнө өө гэж бодогдов. Өөрт нь хэлээгүй л дээ. Цаг зав таарахгүй удаж магад гэж бодоод.

Миний энэ өөрийн хийсэн гар урлалаараа хүмүүст бэлэглэдэг зан бүр багаас л өвлөж ирсэн бололтой юм.

Хамаатныхаа дүүтэй жаал хууч хөөрлөө, чатаар. Би чинь багаасаа л тэдний гэрт үлгэр дуурайлал нь болсон хүн нь байсан гэнэ.

Ичих, өөрөөрөө бахархах хоёр зэрэгцэн оршлоо шд. Хэ  хэ.

Нэг ойлгосон зүйл? Өөрөө хийж өгсөн зүйл арай удаан сэтгэлд хоногшдог юм байна гэж.

Тэгэхээр үсний боолт, хааяадаа оймс, аяга угаагч гэх мэт зүйлээ залхууралгүй, уйдалгүй нэхээд л өгөөд байдаг хэрэг ээ.

Гэснээс том зулзагаасаа жаахан шүүмж хүртээд байгаа.
-Аяга угаагчаа чанга биш сул нэх, надад хэрэглэхэд жаахан хэцүү санагдаад байдаг юм. Тэгэхээр бусад хүмүүст ч хэцүү байгаа шд, таны сэтгэлийг бодоод л хэлдэггүй байх.
гэсэн.

Аяга угаагч авсан найзууд минь санал бодлоо санаа зоволтгүй хэлж байгаарай. Тэгвэл би улам сайжруулаад л явна шүү дээ, бүтээлээ.

Sunday, December 11, 2016

Бууз болон будаа

Бүтэн сайнд нэгэн газар урилгаар очиж, бууз хийж идлээ шд. Эртээдээс хойш урьж залаад байхад нь завгүй гүйсээр байгаад сая амралтаар очоод.

Хань ижил гольфтой гээд яваад өгсөн. 2 зулзагатайгаа бууз хийв. Бас нэг монгол залуу, нэг япон залуу тусалсан юм байна.

Айлын самган нь будаа жигнээд л түүнийгээ элдэв юмтай хольж бөөрөнхийлөөд л таваглана. Их амар хоол оо энэ нь. Яаруу үед бол элдэв амтлагчтай холиод л бөөрөнхий хэлбэртэй болгож нэг тавиад. Гурвалжин хэлбэртэй болгож нэг тавиад л.
Онигири гэнэ. Япон эмээ нар бол ингэж гурвалжинг хийхдээ гаргуун. Би арай л хийж чадахгүй. Бөөрөнхийг бол сайн хийнэ. Хэ хэ. Багадаа элсээр бөмбөлөг их хийдэг байсны ач гавъяа? байх.

Гурвалжинг хийхэд гэхдээ бас ядаад байх юмгүй ээ. Тусгай хэв байдаг юм. Тэр хэвэнд хийж байгаад гаргаад ирэхэд гоё гурвалжин хэлбэртээ будаа болно шүү дээ.

Эд заримдаа яарсан үедээ, өдөр хоол идэх завгүй үедээ нэг ийм будаа идээд л болоо. Би ч бас тэгнэ. Цайны цагаар хувийн ажил хөөцөлдлөх тохиолдол зөндөө гарна. Тийм үед энэ будаа өл зогооно шүү дээ.

Бууз чимхэх зуураа бодно, эдний энэ амархан хоол ч амар шүү. Манай бууз хуушуур ч ажиллагаа их орох юм даа гээд л.

Болчихсон хойно нь ч хүмүүс амаа олохгүй иднэ л дээ. Амттай шимттэйг нь гайхаад. Магтаалын үг сонсохоор өнөөх ажиллагаа ихтэйг нь гайхаж байснаа ор тас мартаад дахин хийж иднэ ээ бүгдээрээ болчихсон явна. Магтаалд үнэн дуртай гэж...
Өвлийн улиралд гардаг жимс. Хаа байсан урд зүгийн мужаас найзууд илгээсэн мандарин. Өөрсдийнхөө модноос хураасан гэсэн. Дээжээс нь найзууддаа гээд явуулсан байсан. Сэтгэл их хөдөлсөөн. Хэ хэ. Ер нь энд илгээмж авах их гоё мэдрэмж төрдөг юм. Илгээмж явуулах ч бас гоё. Хүлээж авах хүмүүс маань яаж баярлах бол гэж бодохоор.

За за баахан идэж уусан л бичлэг болох юм. Гэхдээ япон хүмүүст эх орныхоо тухай ярингаа, монгол амт амсуулангаа идэж уудаг тул өөрийгөө зөвтгөөд л сууж байна. Яриаг минь сонсоод, буузыг минь идэж үзээд ерөөсөө Монгол явъя гэх хүмүүс зөндөө гарах байх тэ.

Эдний бас нэг сайхан үзэл нь гадаад харилцаа гэдэг бол зөвхөн нэг тал нь гуйлга гуйгаад, зөвхөн нэг тал нь л дэмжээд байх биш. Иргэд хоорондын нөхөрсөн харилцаа чинь л гадаад харилцаа байхгүй юу гэдэг үзэл. Санал 200 хувь нийлдэг юм.

Ирэх долоо хоногт нь амжилт. Өөртөө бас амжилт. Нэг чухал ажил байгаа...

Wednesday, December 07, 2016

Даллагатай

Ойрд монгол барааны даллагатай байгаа шүү дээ. Гоё. Байнга биш ч хааяа ингээд монгол амтаа амталахаар сайхан юм аа. Идэж өссөн гэснээрээ цаанаа л нэг өег.

Яагаад даллагатай байгаагаа хэлэх үү. Нүүр номд нэг тарган цатгалан эмээ? даллаганы уут бариад л хоёр гараа өндөрт өргөөд д тойруулж даллаад байсан бичлэг яваад байсан даа.

Тэрийг дуурайж хань ижлийнхээ хөөрөгний уутыг өндөрт өргөөд хэдэн өдөр далласан юм аа. Тэгсэн чинь үнэнгээсээ даллагатай байдаг юм байна шүү. Та бүхэн туршаад үзээрэй.
Ингээд л даллаганы уут чинь дүүрнэ.

Хэ хэ. Хи хи. Итгэчихсэн үү? Худлаа шүү.

Би тиймэрхүү зүйлдээ тааруухан шүү дээ. Бүүр багаасаа сонсож ирсэн ганц нэг ёс заншлаа бол дагана л даа. Сүүлийн үед гарч ирээд байгаа зүйлийг хараад байхаар зарим нь ч арай биш ээ тэ.

Саяхан яагаав? Ааваа намайг ашиглаачээ гэдэг бичлэг. Тэр бас сонин тэ.

За за ингээд яриад байвал сонин зүйл их байна аа, энэ хорвоо дээр чинь...

Ажлаар эх орон нэгт хүмүүстэйгээ уулзсан юм аа. Тэднээсээ монгол чихэр аваад. Бас урд нь энд байсан хүнээс илгээмж ирээд.

Хорхой ааруул яг цагаа олж ирсэн. Би бүр баярлаад байгаа. Б сан мааш их баярлалаа. 1 сарын сүүлээр цагаан сарын тухай нэг газарт очиж хүмүүст танилцуулна. Тэгэхдээ амсуулах гэж байгаа юм. Бэрээс хийнэ гэж бодож байснаа больдог ч юм билүү гэж бодоод. Энэ талаар ямар болсон тухай бичнэ ээ.

Бүгдэд нь маш их баярлалаа.

Tuesday, December 06, 2016

Боорцог 2

За бүтэн сайны арга хэмжээ. Идэж уух дуртай улс яахав. Баахан л гадны хүмүүсийг цуглуулж байгаад, тэдний хоолыг хийлгэж зарж байгаа юм. Орлогоо өөрсдөө л авна л даа. Гэхдээ талбай ашигласны хөлс гэж тодорхой хэмжээгээр төлдөг. Оюутнууд маш бага төлдөг.

Гэснээс муусайн оюутнууд хаа газар их хөнгөлөлт эдлэх юм аа тэ. Хэ хэ. Бүр атаархаж үхмээр...

Монгол оюутны боорцог хийж зарах ажилд туслангаа ганц нэг нэхсэн үсний боолтноосоо тавьсан. Овоо хэдийг нэхсэн байсныгаа, гэрт зочид ирэхээр л хөөрч гаргаж бэлэглэсээр хэдхээнтэй үлдсэн байлаа. Нэмж нэхэх гэсэн цаг заваар тааруухан байв.

Өө яахав, юм нэгээр дуусах биш дээ тэ. Их уужим сэтгэлээр юманд хандах гэж хичээдэг болсон шүү дээ цаадах чинь. Энэ одоо насны онцлог? Хэ хэ.

Монгол хүнийхээ уужим сайхан сэтгэлийг арлын энэ оронд гээчихгүй юмсан тэ.

За тэр ч яахав, гол зүйлээ бичье. Орлого сайтай байсөөн. Эх орныхоо нэрийг ч өндөрт авч гарсаан. Хичээчих юм дөө гэж. Хэтрүүлчих гээд л байдаг болохоос. Ккк
Ийм том боорцог болсон. Нэг ширхэгээр нь уутанд хийгээд зарна. Амт гэж салахын аргагүй. Энэ хүмүүс нэг их түүртэлгүй л боорцог хайрчих юм. Би чинь сүр болно шүү дээ, нэг бүрчлэн хэмжээд л.
7 ширхэг боолттой явснаас 6 ширхэгийг зарсан. Мундаг уу мундаг. Бүр түрүү жил худалдаж авсан нэг танил маань
-Би боолт л авах гэж ирсэн. Үүнийг авъя.
-Баярлалаа, маш их шүү.
гээд л хоёр гараа тосон мөнгөө авч энэ тэр би. Хэ хэ.

Гол дүрд тоглох ётсой оюутнууд маань намайгаа борлуулалтын менежерээрээ тавьчихаад л
-Та нээрээ үнэхээр яасан мундаг юм бэ?
-Авъяас байна уу? надад.

Энэ удаад улаан дээлтэйгээ дүүриймаадсан. Таньдаг хүмүүс ч их ирлээ, таньдаггүй хүмүүс ч их байв. Жил бүр зохиогддог болохоор хүмүүс их мэддэг арга хэмжээ л дээ. Арга ч үгүй биз.

За ямартай ч улсынхаа нэр нүүрийг аятайхан аваад гарсандаа байртай байгаа. Дээрээс нь орлоготой. Ккк

Удахгүй шинэ он ч гарах нь. Гялалзаад л өгнө дөө. Гацуурынхаа мод шиг.

Monday, December 05, 2016

Жүжиг

Бид хааяа жүжиг үзнэ ээ. Бага зулзага бид хоёр бол алгасахгүй, том зулзага, хань ижил хоёр тохироо нь бүрдвэл л үзнэ. Хэ хэ.

Танил найз эмээ үнэгүй билэт өгдөг юм. Улиралд нэг болдог. Сэдэв нь янз янз. Хааяа концерт хэлбэрээр ч байна.

Энэ удаад хятад найзыгаа уруу татаж үзсэн. Тэдний охин бага зулзагаас минь нэг дүү. Өө бас нэг банди цуг үзсэн. Бага зулзагын хамгийн сүүлд найзалж байгаа найз банди нь. Хэ хэ. Нэг ах.

Харах хүн байдаггүй, хараад өгөөч гэхээр нь, дуртай гэж юүхэв тэгье л гэлээ. Япон банди. Ирээдүйд бас юмыг яаж мэдэхэв, боожгоотой маамаатай болох ч юм билүү тэ. Кккк. Тэгж бодоод эрэгтэй хүүхдийн ертөнцтөй танилцах санаатай цаадах чинь. Худлаа худлаа, хүн итгээд гуйж байхад тэ. Үгүй гэж хэлж чадаагүй ээ.

Тарж ирээд манайд жаал шаагилдав. Үе тэнгийн үхэр хонин жилтэнгүүд чинь нэг дор цуглахаараа бас л айхтар байна шүү. Би найзтайгаа чалчмаар байдаг, гурван хүүхдийн дуунаас давж гарах гэж орилоод хоолой сонин болсон.

Сүүлдээ том зулзагаар тэднийг командлуулж энэ тэр. Бага зулзага аниагаасаа айна шүү дээ.

Жүжиг гэж гарчиг тавьчихаад хөндлөн зүйл бичиж байна.

Жүжиг гоё болсоон. Эдний энэ нэг сэтгэл гаргаад, зүтгэл гаргаад, тэгсэн хэрнээ энгийнээр аливаа зүйлийг шийдчихдэг санаа оноог, үйлдлийг сурмаар байдаг юм.

Ээждээ үзүүлэх гэж ганц нэг зураг дарсан.

Хамгийн гол нь хүүхдийн сэтгэхүйд их хөөрхөн нөлөөлөөд байх юм. Жүжиг үзсэний дараагаар нэг хэсэгтээ бага зулзага бид хоёр жүжгийнхээ дүрээр амьсгалдаг юм. Тэгээд хэсэг мартана. Тэгснээ эргээд санана, ярина, хөөрнө гэх мэт.

Ингэж хойч ирээдүйгээ бэлдээд байна. Эдний хойч ирээдүйн дунд охид минь холилдоод бэлтгэгдэж байна. Ирээдүйд эх орныхоо төлөө бэлтгэгдэж байна гээд л урагшаа.

Маргааш нь олон улсын танилцуулга арга хэмжээнд дүүриймаадах хүн шүү дээ би чинь.  Жүжиг үзсээн шиг, хүүхдүүд бужигнуулсаан шиг сууж байх нь зөв үү үгүй юу?

Sunday, December 04, 2016

Урлагийн үзлэг

Бага зулзагын цэцэрлэгтээ хийх сүүлчийн урлагийн үзлэг.

Тэр утгаараа зарим нэг ээжүүд нулимс дуслуулж харагдсан. Би ч яахав, малийгаад л сууж байх шив. Ийш тийш харж хүмүүсийг сонжсон шиг, орчноо сонжсон шиг.

Бага ангиуд нь 11 сарын сүүлээр хийсэн тул их амар, олноороо чихцэлдэхгүй. Ээж аавууд гар хөлөө ашиглаад л хүүхдээ хальсанд үлдээх гэж хичээцгээж байна өө, бид ч бас дутаагүй ээ.

Тэгсэн бага зулзагатай нэг дүр болсон банди ханиадтай гээд ирээгүй. Ганцаараа үгээ бага зэрэг өөрчлөөд л тайзнаа гарсан. Үгээ өөрчилж хэлснийг сүүлд мэдсэн. Дууссаныхаа дараагаар өөрөө тэгж хэлсэн.

Ахлах ангийнх нь хүүхдүүд нь өөрсдөө хөтлөнө.

Хүүхдүүд хөгжмөө тоглож байхад ангийнх нь багш үзэгчдийн хамгийн суудалд суугаад удирдана. Хүүхдүүд удирдагчаа хараад их мундаг хөгжимдөх юм. Бүр сэтгэд хөдлөөд л байх нь тэр.

За энэ хөгжмийг дарсан. Мундаг мундаг.  Манайд яг ийм цэнхэр өнгөтэй байдаг юм. Аниагийх нь. Ангидаа энэ хөгжмийг дарна гэж сонсоод далд хийцэн байснаа гаргаж өглөө шд. Аниа нь бага ангидаа хэрэглэдэг байсан юм. Бага ангийн дуу хөгжмийн хичээлд янзан бүрийн л хөгжим дарж сурдаг юм шиг байгаа юм.

Нээрээ аниагийнхаа хэрэглэж байсан зүйлийг хэрэглээд их зүгээр юм. Зайтай хүүхдүүд чинь. Хэ хэ. Ойрхон насны зөрүүтэй байсан бол юм болгон л хоёр хэрэгтэй байх ёстой гэсэн үг.
Уншигч олон дунд минь ганц бие хүн байвал ирээдүйд гэр бүл төлөвлөхдөө бодолцоно биз дээ. Хэ хэ.

За за урлагийн үзлэг сайхан болсон шүү. Нэг нэгээр чухал арга хэмжээг даван гарсаар л. Цаана нь зөндөө байна бас чухал арга хэмжээ. Эргэн тойрныхо хүмүүсийн тусламжтайгаар даван гарна даа. Амжилт.

Thursday, December 01, 2016

Хүн төрөлхтөнд өргөх үг

1983 оны Болор цомын эзэн. Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч, Төрийн шагналт яруу найрагч Дэндэвийн Пүрэвдорж.

Хүн төрөлхтөнд өргөх үг

Анхаараарай
Алтан нарны хүүхдүүд ээ
Аугаа их хүн ард аа

Боллоо. Цаг боллоо
Босох цаг боллоо
Боллоо. Цаг боллоо

Америкийн Цагаан ордонд
Аюулын хар дайн амиллаа
Амьдралын чин халуун зүрхэнд
Атомын цэнэгтэй пуужин ониллоо

Өчигдөрхөн хагацлын нулимсан дунд
Өрлөг дэлхийд минь
Өнчрөлийн хар нөмрөг өмсгөсөн
Өнөөх гайхал дайн

Худалчийн дайзтай сумаар тоглож
Хувь заяагий чинь дахиад л
Хутганы ирэн дээр тавилаа
Хагас зуун сая хүний
Хайрын дуу, ханийн жаргалаар
Хар цэцэг хэлхэж үхэлд бэлэглээд
Хаан санаа нь ханаагүй, цадаагүй

Өтөл империализмын алтан зоосноос
Өс, цус хоёроор амлаж
Өршөөлгүй гай гамшгийн дайн
Өнөөдөр галаар амьсгалж эхэллээ.

Амьдрал жаргалын гайхамшигт хувьтай
Алтан нарны ганц охин
Алаг дэлхий ээжээ та бид
Атомын түймэрт шатаах гэж үү?

Үгүй ээ
Хувьсгал, хөгжил, эрх чөлөөний
Хугаршгүй ноён нурууг тулсан
Хувь заяагаа та бид
Хумхын тоос болгох гэж үү?

Үгүй ээ
Хайр дурлал, айл гэр
Хаврын цэцэг, алаг үр
Хамаг сайхан бүхнээ та бид
Халуун цөмд хайлах гэж үү?

Үгүй ээ
Энэ дэлхийд анхны ээж
Энхрий үрдээ бүүвэй зохиохдоо
Эцсийн удаа чи дуул гэж
Эдүгээ үеийнхэнд захьсан гэж үү?

Үгүй ээ
Гал олсон азтай улс
Гараа халаан атгаж ирэхдээ
Газар дэлхийг хожим хуйхлах
Гайтан гарна гэж бодсон гэж үү?
Үгүй ээ

Хол ойрын эцэг дээдэс минь
Хойч үедээ бүрэлгүүлэхийн тулд
Хот барьж, тариа тарьж
Хорвоод өөрийгөө элээсэн гэж үү?
Үгүй ээ

Хүй удмаа, гал голомтоо тэд
Хүсэлтэйгээ, ухаантайгаа бидэнд өвлөхдөө
Хүн төрөлхтний шинэ үед та нар
Хүргэж өгөөрэй гэсэн биз дээ?
Тийм ээ

Сайн ерөөлийн цэнхэр хадаг
Сакүра модны цэмцгэр цэцэг
Сарны сонат, нарны дуулалд
Сайхан сэтгэлээ орхисон биз дээ?
Тийм ээ

Эрх чөлөөгүй америкчуудын шүтдэг
Эрх чөлөөний титэмт хөшөөнд
Энхийн бамбар өргүүлсэн болохоос
Эрлэгийн илд бариулаагүй биз дээ?
Тийм ээ

Хатынь, Осаенцим, Бухенвальдын
Хастай авс, цустай мэс
Харангын түгшээ, зүрхний лугшааг
Хараахан мартах болоогүй шүү дээ
Тийм ээ

"Авралын хаан" өнөөдөр тэгтэл
Атомын бөмбөгтэй өлгийд мэндэлж
Америкийн ширээнд өөрөө тодорч
Амьтныг ачилж жаргуулах юм гэнэ.
Худлаа

Азид, Европт, Африкт
Анголд, Никарагуад, Ливанд
Агаарт, усанд, газарт түүний
Ашиг сонирхол байгаа юм гэнэ
Худлаа

Орчлонг тэр "коммунизмын аюул"
"Оросын аюул" гэгчээс аварч
"Октябрын хувьсгалаар алдсан эрхий" нь
Орон дэлхийд авчирч өгөх юм гэнэ
Худлаа

Энэ муу санаандаа хүрэхийн тулд
Эхлээд бусдын гарыг хүлж
Эзэд нь үхэж, эд нь үлдэх
"Энэрэнгүй" дайнд ялах юм гэнэ
Худлаа

Үнэн манай талд байна
Үүрд дэлгэрэх алсын хувьтай
Үхлийн бус амьдралын хуультай
Үнэн манай талд байна
Үнээн

Аливаа дайны мөсийг хагалагч
Ажилчин, тариачны улаан
Аврора Аугаа их Зөвлөлт орон
Ард түмний ирээдүйг түшиж байна
Үнээн

Үр үндсийг таслан хөнөөх
Үхлийн зэвсгийг цаазлан хурааж
Үүрд тогтоох энх тайвны
Үүд ганцхан тэнд л байна
Үнээн

Хүйтэн халуун дайны төсвийг
Хүүхдийн цэцэрлэг, сургуульд гуйвуулж
Хүн төрөлхтөн дэлхий гэртээ
Хүрээлэн сууж амьдаръя гэж байна
Үнээн

Атомын хүчээр ачаа зөөлгөж
Алсын гаригт хөлөг хөөргөж
Айл бүхний тансаг ширээнд
Амтат идээ таваглая гэж байна
Үнээн

Москвагийн цаг
Эрин үеийг тоолж байна
Москвагийн зүг
Эвийн маыг зааж байна
Москвагийн үг
Эхийн санааг багтааж байна
Москвагийн туг
Энх тайвныг тогтоож байна

Анхаараарай
Алтан нарны хүүхдүүд ээ
Аугаа их хүн ард аа
Анхаараарай
Боллоо. Цаг боллоо
Бодох цаг гүйцлээ
Бодох цаг боллоо
Боллоо. Цаг боллоо
Аажуурвал аюултай
Амь нас байтугай
Амьтны гэрэлт ертөнцийг
Алдаж болох аюултай
Тэр жил Хирошима, Нагасакийг
Тэнгэртэй нь, газартай нь шатаасан
Тэнэг эздийн толгойгүй гар
Тэсрэх бөмбөгийн товчин дээр байна
Эрүүл саруул ухаанаар
Эвлэлдэн нэгдэцгээе
Энх тайвны төлөө
Эцсийн тулаанд орцгооё.

1983 он

Ямар ч урт шүлэг хуулаад биччихэв. Цаг үеэ гэж. Одооны хүүхдүүд унших юм бол шүтээн болсон Америк орныг нь муулсан яасан балай шүлэг вэ л гэх байх даа тэ. Би ч багадаа хальт бас уншаад өссөн тулдаа л гайгүй байх шиг байна. Хэ хэ.

Тэвчээр гаргаж дуустал нь уншсанд баярлалаа.

Wednesday, November 30, 2016

Баяр дээрх худалдаа

Тоотой хэдэн зүйл л авсан. Хоёр ном. Нэг үсний боолт. Нэг түлхүүрийн оосор.Энэ оосор гэхдээ монгол биш. Япон эмээ зарж байсан. Том зулзагын хийсэн худалдаа. Ярьж байгаад хямдруулж авснаа л гайхаад байсан. Учир нь ээж нь жаахан үглээ талдаа болохоор. Яг хэрэгтэй юм уу? Төстэй зүйл байдаг биз дээ? бла бла гээд л. Тийм болохоор нэг их харсан болгоноо авна гээд байдаггүй юм. Түхүүрийн оосор ч биш юм дагуу даа. Энд охид цүнхнээсээ бас элдэв гоёл их зүүнэ ээ. Ёолкны мод шиг л.Том зулзага ч цүнхнээсээ зүүсэн харагдсан.
Аниа нь дүүдээ авч өгсөн үсний боолт. Гэрийн бүсгүйчүүд ийм ягаан өнгөнд дуртай болохоор, бас хямдхан 100 иен гэж байсан болохоор их өглөгч сэтгэл гаргаж авч өгсөн. Хэ хэ. Монгол бүтээгдэхүүн шүү. Хөөрхөн байгаа биз? Би бас их таалсан. Чадвал хийж сурна даа.
Энэ, номын худалдаанаас нь худалдаж авсан ном. Зарж байсан нүдээрээ инээгээд нүд нь нээх хөөрхөн алга болчихдог шинэ танил эгч санал болгоод. Уншиж эхлээгүй ээ, урд нь монголоос захиж авсан номоо ч сөхөж харж амжаагүй л явна.

Бас тэр нүдээрээ инээсэн эгчийн санал болгосон номыг худалдаж авсан. Өөрийнх нь бичиж хэвлүүлсэн ном. Миний хувьд цоо шинэ салбар байсан тул авахаар шийдсэн. Өөрийн мэдлэгийн санг баяжуулах зорилготой. тэр номныхоо зургийг авч амжаагүй байна. Дараа зураг хөрөгтэй нь ямар салбарын ном болох тухай бичнэ ээ за.
Баяр үдээс хойш 3 цаг хүртэл байсан. Тараад манай энд ахлах сургууль төгсөөд Киото хотын нэгэн их сургуульд орсон залуутай уулзаж оройн хоол идэж, шар айраг шимсэн. Мань залуу 10 сард 20 хүрч шар айраг шимж болно гэсэн албан ёсны насанд хүрчээ. Бид төрсөн өдрийн баяр хүргэе гээд л ууцгаав. Уух шалтаг? Хэ хэ.
Би сүүлийн үед улаан дарсанд дурлаад. Энд тэнд уух л боломж гарвал улаан дарсаа захиалж шимж энэ тэр. Өршөөгтий. Хэ хэ.

За за ингээд л явсаар байгаад идэж ууснаа яриад эхлэх нь. Түр баяртай.

Sunday, November 27, 2016

Намрын баяр

Японд байдаг хүмүүс бүгд мэднэ дээ. Жил бүрийн хавар Токио хотод хаврын баяр гэж болдгийг.

Би нэг ч удаа очиж үзэж байгаагүй. Учир нь манайхаас хол. Ихээ зардал гаргаад идэж уух гэж явж төвдөхгүй л байгаад байдаг хэрэг.

Харин саяхнаас Осака хотод намрын баяр гэж зохиодог болсон юм. Зайны хувьд гайгүй л дээ.

Уг баяруудын гол зорилго бол япон хүмүүст эх орноо сурталчлах.

Энэ жил их л зориг гарган байж очиж үзэхээр болсон юм. Угтаа энд байдаг нэгэн монгол гэр бүлийнхэн хамтдаа явах уу? Хурдны замын төлбөр, бинзений мөнгөө хувааж төлөөд гэж санал гаргасан юм.

Тэгсэн жаахан хүүхэдтай айл, явж чадахгүй гэдгээ хэлээд, бид явах уу? болих уу? гэж эргэлзэж эргэлзэж явахаар болсон.

Бас ч зүгээргүй, олон жил уулзаагүй Осака хотод амьдардаг япон танилаа уруу татсан. Угаасаа ч баярын зорилго нь япон хүмүүст эх орноо сурталчлах юм чинь.

Арга хэмжээ бүтэн сайнд, бид хагас сайны орой гэрээсээ гарсан. Бүгд хагас сайнд албаа дуусгаад л догдолсон хүмүүс гараад давхилаа. Хаа очиж Осака хот нэлээд ойртсон байна, манайхаас. Тэр нь бид нүүж ойртсон гэсэн үг биш шүү. Зам нь сайжраад, хурдны зам хүрээгээ тэлсэн гэсэн үг.

За тэгээд 10-д жил уулзаагүй хөгшидтэй уулзаад, шөнө дөл болтол уув. Монгол явсан тухайгаа, биднийг том зулзагаа жаахан байхад гэрт нь ирж байсан тухай, ирээд удаагүй байсан том зулзага минь японы идэж уух зүйлд дасаагүй, хэл ус нь зүгшрээгүй байсан тухай гээд л өчигдөр юм шиг л тодхон гэж ярих юм.

Тэгсэн бид тийм ч сайн санадаггүй ээ. Хэ хэ. Хүний газар ахуй амьдралаа бодоод, их л олон зүйлд санаа зовоод, хичээгээд гэх мэтээр зүтгэж яваад мартчихсан байна гэж өөрсдийгөө зөвтгөөд л дуусах шив.

Шөнө орой болтол ууж, ярьж суусан бид өглөө аажуу уужуу боссон. Баярынхаа нээлтийг үзээгүй. Консул нээж үг хэлсэн байх, сонсож амжаагүй.

Японы нийт нутгаар шахуу бороотой. Намрын баяр тухайн болно гэж байсан хүрээлэнгийнхээ теннисний төвийн байранд болсон. Нарийнхан урт коридорт. Ямар олон монголчууд байдаг юм бэ энэ японд чинь. Хэ хэ. Бид эндээ хэдхээн хүн харсаар байгаад дасчихсан байна лээ. Олон элэг нэгттэйгээ таарсан чинь жаахан ичих ч шиг. Ккк

Монголоороо мэндчилэх үү? япон хэлээр мэндчилэх үү? Тухайн үедээ бас тэрүүхэн тэндээ хэл ам эвлэж өгөхгүй л байсан.

За тэгээд олон ч таньдаг хүмүүстэйгээ таарлаа. Хүүе хаая болоод л уузлалдав. Шинээр сайхан сайхан хүмүүстэй ч танилцав. Ирж очихоор болцгоов.

Тэнгэр хангай хуртай байсан тул хүмүүс бага цугласан байх. Монголтой ямар нэгэн байдлаар холбоотой байдаг, сэтгэл зүрхээрээ сонирхдог япон хүмүүс ирсэн байсан. Тэгээд л монголчууд их ирсэн байв.

Зарим нэг танил маань шамбааралдаад жаахан тийм байлаа тэ? гэсэн. Би хариуд нь
-Хүүе, ингэж шамбааралдсаныхаа ачаар чи бид төөрсөөр төрөлдөө гэгчээр таараад байна. Тэгээгүй гадаа болсон бол бие биенийгээ олж уулзаж чадахгүй, шинэ танилтайгаа ч учрахгүй шдэ.
-Нээрээ тийм шүү.

Цуг дагуулж ирсэн хоёр хөгшнөө өөрсдийгөө саатуулж байгаарай, гээд бид өөрсдийгөө баярлуулаад алга болж өгсөн. Хэ хэ. Баярын үеэр зарагдаж буй монгол бараануудаас тэднийг бас аваарай гэж шахаад л. Хэ хэ.

Өөрсдөө бас ганц нэг худалдаа хийсэн. Дараагийн бичлэгт хийсэн худалдаагаа танилцуулна аа.

Миний хувийн бодол монгол бараа борлуулах лангуу  ихтэй байлаа. Яг тийм эх орноо сурталчлах булан жаахан бага санагдсан. Бууз хуушуур боорцог зарж байсан нь дорхноо дуусчихаад байсан. Өвөр монголчууд хийж зарж байсан байхаа. Хэлэхээ мартаж, өвөр монголчууд бас зөндөө ирсэн байсан. Шөлтэй хоол бас байсан.

Үнэнийг хэлэхэд боорцог миний хийж зардгийг гүйцээгүй. За хийсэн хүмүүсийн хөдөлмөрийг үнэлж байна аа, олон тоотой хийхээр бас хэцүү л дээ, ойлгоод байгаам.

Хуушуур нэг тийм жижигхээн хөөрхөн хэлбэртэй, бас хуушуур хийж зарах бол ийм жижиг хийвэл олныг шараад орлого сайтай байх юм байна гэж бодсон. Зүгээр явахгүй шүү дээ би чинь. Ямар нэгэн санаа оноо олж харахыг л хичээнэ. Ккк

Консулын үнэгүй зөвлөгөө өгнө гэж байсан. Санасандаа хүртэл зөвлөгөө авч чадаагүй, миний асуултанд маш муу хариулсан. Консулын үнэгүй   зөвлөгөө өгнө гэж байсан хэрнээ ямар ч танилцуулах гарын авлага байхгүй.

Миний бодлоор бол нийтлэг гардаг асуултанд бэлдээд, эд нэг тийм хавтсанд хийсэн материал гаргаж ирээд л танилцуулдаг даа тэрэн шиг бүрдүүлэх ёстой баримтуудын жагсаалтыг хэвлээд бэлдээд, түүнийхээ дагуу иргэддээ зөвлөгөө өгдөг бол тэ. Цав цагаан цаас нэгийг гаргаж ирж тавиад хүүхдийн гэж ганц үг бичсэнээ, ээрч муурч нөгөө юу гэж хариулаад л болоо.

Консулын цахим хуудсанд нь дэлгэрэнгүй тайлбар байдаггүй болохоор л дэлгэрүүлж асуух гэсэн хэрэг л дээ. Бараг би өөрөө энд тэндээс асууж судласныхаа ачаар дэлгэрэнгүй мэдээд байх шиг байсан шүү.

За бас нэг ажигласан зүйл, соёлын ялгаа?

Энд иймэрхүү арга хэмжээнд хотын дарга гэх мэт томчууд нь лангуу болгон дээр очоод бөхөлзөөд, амжилт хүсээд л явдаг юм билээ. Нэлээд хэдэн жилийн өмнө, хотын дарга хуушуурнаас минь ирж аваад амттайг нь гайхаж бөхийж байсан юм. Энд томрох тусам хөнгөн шингэн байх ёстой гэж үздэг шиг билээ.

Харин манайхны томчууд гэрийн хойморт суучихаад суудлаасаа нэг ч өндийдөггүй. Иргэд нь л хөөрхийс өөрсдөө явж очиж мэнд мэдэж байсан. Хань ижил хөөрөгтэйгөө явсан болохоор тамхилж харагдсан. Монголд томрох тусмаа лагс болох ёстой гэж үздэг?

За за гэхдээ л эх хэлээрээ шаагилдсан зугаатай өдөр байлаа. Дээл хантаазаар гоёсон багачууд хөөрхөн гэж. Бага зулзага бас дээлтэй явсан. Эхэндээ ичээд гадуурх хувцсаа тайлахгүй л байсан болохоос.

Friday, November 25, 2016

Нэр нь тодроогүй баатрууд

1984, 1993, 1997 она Болор цомын эзэн. Монгол улсын ардын уран зохиолч, Төрийн шагналт, Соёлын гавъяат зүтгэлтэн яруу найрагч Дөнгөтийн Цоодол

Нэр нь тодроогүй баатрууд


Нэр нь тодроогүй баатрууд минь Та нар
Нэлэнхүй энэ хорвоод яасан олон юм бэ
Бичих нэргүй, оноосон хөшөө ч үгүй
Биднээс чухам хичнээн нь үүрд буцсан юм бэ.

Дорнод Монголын талын даруухан булшин дээр
Домогт эздийн нь нэр алга байлаа
Долгилох олны хөлтэй Кремлийн хөшөөн дээр
Дор хаяад ганц ч нэр үгүй байлаа

Ханагар дэлхийн энд тэнд
Хал үзсэн Европын төгөл дунд
Дунд чинь босгосон хөшөөн дээр
Дуурсах нэрийг чинь "Нэргүй" гэж бичсэн байлаа

Догшин ялалтын сүлд та нарыг дурсахдаа
Догдолж хөшөөинй чинь өмнө очих бүрдээ
Нүд бүрхсэн нулимсаа нэвт
Нүүр цайраагий чинь би сайн хардаг шүү

Исгэрэх сумнаас амьдыгаа хааж унаад
Ирээгүй цэрэг ирснээсээ лав доргүй
Үлдэх нэрээ биш үлдэгсдээ гэсээр
Үрэгдсэний гавъяа яасан ч багагүй

Байлдагч байхдаа аль нэг нэртэй явснаа
Баатар болчихоод одоо нэргүй болцгоох гэж үү
Хэмжээгүй жаргалтай суухдаа бид
Хэн түүнийг нь өгснийг мэдэхгүй явцгаах гэж үү

Далай тэнгисээс гол горхи олон
Даруухан одод нар сарнаас олон
Дайчид та нар алдарсшсанаасаа олон
Дархан алдарт чинь насан туршаа мэхийе

Та нарыг нэргүй гэж бид ярьж
Тавих цэцгээ дунд чинь өргөж байвч
Орчлонд та нар шиг нэртэй нь хэн бэ?
он жилийг тоохгүй урт настай нь хэн байна

Энэ хорвоод ургах цэцэг болгон
Энгэр дээр чинь ярайх та нарын одон
Элж хотойхгүй ертөнцийн хамаг улс
Эгнэгт сүндэрлэх та нарын хөшөө

Тариа ханхалсан талын шар салхи
Тасарна гэж үгүй та нарын амьсгал
Бух чулуу гижигдэн уулын өндрөөс
Бууж яваа горхи та нарын догшин цус

Бум түмэн айлд шоволзох улаан гал
Булиглаж байгаа та нарын халуун зүрх
Өнө үүрд ингэж амьдрахыг чинь мэдээд
Өнөө хүртэл дайснууд та нараас айдаг

Аль эрт та нарт ялагдсаныхаа өшөөг
Амьд мэнд яваа надаас авах гэдэг
Нэргүй баатар гэж байхгүй баатар л гэж бий
Нэг хэсэгхэн нь ялгаагүй олны гаюъяа бий

Хэцүү тулаанд та нар түрүүлж орсон
Хэрэг гарвал би шилийг чинь дарж орно
Тулаанд та нар дахиад л ялна
Тугаа шороодоогүй үнэний цэргээрээ үлдэнэ.

1984

Wednesday, November 23, 2016

Боорцог минь ээ, баяжсан нь

За уламжлалт бичлэг.

Жил бүр боорцог хийж зараад баяжаад байдаг даа. Тэрэндээ оролцчихоод, баяжчихаад, малийчихаад, энэ бичлэгээ оруулж байна. Хэ хэ.

Найрамдлын нийгэмлэг гэж байдаг гэж байсан даа. Монголын минь төлөө зүрх нь цохилдог хэдэн хөгшчүүлийн цуглаан.

Тэд жамц давсаа зарж, би боорцгоо зарсан. Монгол доонац гэж ирээд л. Ккк.
-Хөөх, гонзгой доонац байдаг юм байна, амт нь ямар вэ?
-Өө, дэлхий хавтгай болчихоод байгаа өнөө үед ямар ч хэлбэртэй доонац байж болно шдээ, амтыг нь идэж үзэж байж л мэднэ дээ.

Миний хариулт тэднийг хэлэх үггүй болгоод худалдаж авахаас өөр аргагүй болгож байгаа биз дээ. Хэ хэ.

Өглөө эртлэн босч гурилаа зуурав. Энэ жил хөөх болов уу? яах бол? гэж сэтгэлээ бага зовоосон. Шууд л сүүгээр зуурсан. Түрүү жил усаар бас сүүгээр гэж хоёр янзаар зуурсан юм.

Нээрээ тарагаар зуурч үзсэн чинь хатуудуу? аргуудуу? болсон болохоор зуураагүй, учир нь зарах учир. Анхнаас нь амттайхан хийхгүй бол борлогдохгүй шүү дээ.

Энэ жилийн онцлог бол долоо хоногийн тэг дунд нь буюу лхагва гарагийн нийтийн амралтын өдөр тохиосон тул хань ижлээ дайчилсан. Монгол оюутан маань хувийн? ажилтай тул ирж амжаагүй.

Хань ижлийн доонац зарах арга нь бас л хөөрхөн.
-Японы мэргэжлийн сүмо дахь Хакүхо, Харүмафүжи, Какүрюү зэрэг аваргуудын идэж өссөн боорцог шүү. Сүүтэй цай үнэгүй дагалдана.

Ингээд л цагаан хоолой шиг чанга дуугаар сурталчилчихаар хүмүүс шуурна биз дээ. Бараг л япон бөхчүүддээ идүүлэх юмсан гэх нь холгүй л байлаа. Ккк

Дан ганц наймаа хийгээд байхгүй л дээ. 10 хэдэн жилийн өмнө нутгаасаа гарахдаа л хийлгэж ирсэн хөх дээлээ өмсөөд л дүүриймаадаад зогсоно. Энэ жил монгол бичиг бичүүлсэн. Хүмүүс Монгол гэж хичээнгүйлэн бичээд л авч харьцгаасан.
Тусгай зориулалтын цагаан цаасан дээр бичээд, ийм хатуу цаасан дээр наана. Далбааныхаа өнгийг сонгосон. Хүмүүс хэл амыг минь сугалчих гээд унана гээд толь бичгээ аваад очсон. Нэг их хэл амаа сугалуулаагүй ээ, ашгүй.
Ингэж наана гэсэн үг. Нэг япон хүний бичлэг. Би арай  гоё бичнэ ээ. Хэ хэ. Хичээж л байна, гоё бичдэг болох гэж, бас түг таг хийлгүй уншдаг болох гэж.

За нэг иймэрхүү. Ойрдоо маш их завгүй байна аа. Зав зайгаараа бичнэ ээ. Түр баяртай.

Өө, тийм. Орлогоо юунд зарснаа хэлээгүй байна. Бага зулзагын цэцэрлэгээс ирдэг сар бүрийн зурагны төлбөр, номны мөнгө, эцэг эхийн зөвлөлийн сарын хураамжийг төлсөн. Төгөлдөр хуурынхаа сарын төлбөрийг төлсөн. Хань ижилдээ тусалсан гээд гарын мөнгө өгсөн. Ха ха. Өөрт минь жаахан л үлдсэн. Чамлахаар чанга атгаад, 12 сард үсний боолтоо зарна даа, чадвал. Нээрээ сая үсний боолт зарж чадаагүй, 4хөн ширхэг л байсан. Тэгэхээр нь авч явсангүй.

Жинхнээсээ түр баяртай.

Tuesday, November 15, 2016

Модны баяр

Хотын харъяа модны баяр гэж болов. Том зулзага албатай, хань ижил нэг тийш явсан байсан тул бага зулзагаа дагуулаад л гараад алхав.

Хаягдал модоор хөөрхөн сандал хийдэг арга хэмжээ байдаг юм. Бид хоёр хоцорчихсон. Жил бүр зохиогддог болохоор хүмүүс ихээ эрт ирээд дугаарлаад, дуусчихдаг юм байна. Ирэх жил андаж байгаад эрт очиж үнэгүй модон сандалтай болно доо.

Манайд хоёр ч тийм хөөрхөн жижигхэн модон сандал байдаг юм. Нэгийг нь бүр энд анх ирж байхдаа санаандгүй нэг иймэрхүү арга хэмжээтэй таараад, хань ижил том зулзага бид 3 хийж байлаа.

Манайхаар орж гардаг байсан сүмо банди нар хааяа суугаад л, зарим нэг том биетэйг нь
-Өө, хүүхдийн сандал эвдчихнэ
гээд суулгадагүй байлаа шүү дээ. Хэ хэ.

Багыгаа төрсний дараагаар бас нэгийг хийж байлаа. Энэ удаагийнх нь түшлэггүй. Бага зулзага энэ хоёр модон сандалд наадаг цаас наагаад л, хуулаад л гэх мэтээр эдлэнэ шүү дээ. Одоо ч томроод тэгж наахаа больсон.

Гэнэт энэ тухай бичсэн шиг санагдаад явчихлаа, уншиж байсан бол соори шүү.

Хотынхоо нэг гудамжийг бүтэн ашиглана. Замын хөдөлгөөнийг зогсоогоод, замын голд элдэв лангуу энэ тэр байна.

Бага насны хүүхдүүдэд зориулж шаараар амьтан хийж тараана.

Замын голд нэг эмээ зурагт ном уншиж өгнө. Бага зулзага хэд хэдэн ном дуустал нь сонссон. Би жаахан уйдаастай, хэхэ.

Цэцэрлэгийн эрэгтэй багш нарын дуу хуурын тоглолт болно.

Арга хэмжээний төгсгөлд хүүхдүүдэд цэцгийн үр, томчуудад 2 янзын модны үрсэлгээ тараасан. Түрүүлж ирсэн 300 хүнд л өгнө. Гэхдээ нэг л модны үрсэлгээ 300 гэж бодохоор нийтдээ 600-г тараасан болж байна.

Мөн элдэв идэш уушны худалдаа ч байна. Дандаа юм болгон үнэгүй байна гэж юу байхав. Хотын захиргаа дампуурч дуусна биз дээ, энэ чинь одоо.

Хавар цэцгийн баяр болдог юм байна, агуулга нь яг адил, цэцгийн үр, цэцгийн үрсэлгээ л тараадаг болохоос...
10-д жилийн өмнөх сандал. Яагаад шуналтаад байгаа вэ гэхээр, хааяа жаахан  хүүхэдтэй хүмүүс ирэхээр сандал хүрэлцэхгүй, дээрээс нь бага зулзага сандлаа харамлаж давхиад. Хүүхэд л болсон хойно, өөр сандалд суучих гэхээр заавал хоорондоо адил сандал дээр сууна гэж урвайцгаагаад гээд олон шалтаг байна өө.
Хийдэг хүмүүс нь их л гялалзуур хийнэ гээч. Хүүхдүүдийн ямар өнгөнд дуртайг, ямар амьтан хийлгэхийг асууж ирээд л хийнэ. Сурчихмаар зүйлийн нэг. Хааяа бас өөрөө энд тэнд сайн дурын ажил хийнгээ тарааж өгвөл тэ.

Monday, November 14, 2016

Боулинг

Уламжлалт бичлэг.

Хорооноос зохиодог боулинг тэмцээн. Хань ижил баян ходоодоор шалгарсан. Би тэгэхээр ямар цохьдог нь ойлгомжтой байна уу? Ямартай ч хань ижлээсээ өндөр оноотой байсан байх нь. Хэ хэ.

Энэ жилийн дэвшилтэт нэг зүйл бол бага зулзага жаахан хүүхдүүдэд зориулсан гулсуур хэрэглээгүй. Өөрөө шиднэ гэж зөрүүдлэж байгаад, сагс тоглоход яана гэдэг билээ? Тэр шидэлтээр шидэж тоглов. Аан саналаа, коршонкдох? Ккк

Том зулзага яахав, өнөөх л дугуйландаа. Өмнөөс нь ядарчих юм зүгээр. Гэхдээ хааяадаа бас өнөөх хөгжим энэ тэрээ гэртээ авчирч үлээгээд байхыг бодоход өөрөө дуртай ч байх шиг.

Бага насны хүүхдүүд нэг үе тоглосон. Сургуулийн насны хүүхдүүд болон томчууд хоёр үе тоглосон.

Бүгдийг нь цохиж унагаах  ч аая бас л урамтай гэж юүхэв. Миний цохиолт уг нь яг л сайхан голоор нь өнхрөөд байгаа ч хүч дутагдаад байна гэж баян ходоодоор шалгарсан хань ижил зөвлөгөө айлдаад байсан чинь. Хэ хэ.

Бүх тамирчдад уух юм, амттан бэлдэж тараасан. Спорт хариуцсан дарга нээж үг хэлсэн. Бүх оролцогчдод бэлэгтэй. Хүүхдүүдэд дэвтэр, харандаа. Томчуудад саранрапп гээд хүнсний зүйл ороодог уут өгсөн. Амьдралд хамгийн ойр, хамгийн хэрэгтэй зүйл байлаа тэр нь.

Нэг ийм бүтээгдэхүүн байдаг даа. Хань ижил бид хоёр нэг нэгийг авсан гэхээр манайх хэсэгтээ л үүнийг худалдаж авахгүй гэсэн үг. Гоё хэмнэлт байна уу? Хэ хэ. Доллар авах гээд л мөнгөө тоолж байх хооронд төгрөг нь хүрэхээ байж байгаа өнөө үед.

Бага зулзагат өгсөн дэвтэр чинь бас нэг хэмнэлт шүү дээ. Энд тэнд хааяа ажилдаа дагуулаад явахад хажуудаа, нэг бол танхимын хамгийн ард зураг зуруулаад суулгачихад тэр дэвтэр асар өндөр үүрэгтэй тул.

Гэх мэтчилэн 11 сар асар хэмнэлттэй бас хөгжилтэй, хажуугаар нь бас бус зарлагатай л  өрнөж байна.

Sunday, November 13, 2016

Өвөөд захих нь

Охидтойгоо ширээ тойрч суугаад оригами хийнэ ээ заримдаа. Бага зулзага хамт оригами хийе гээд шалаад суучихна шүү дээ.

Тэгээд санта өвөө, цаа буга хийж байх хоорондоо энэ жил өвөөдөө юу захих тухайгаа ярилцлаа.
Ээж тэнд
-Эртхэн хүслээ хэлж байгаарай даа. Санта өвөө чинь 12 сард дэлхийн олон хүүхдийн хүслийг биелүүлэх гээд түмэн завгүй болоод, та 2-ыг мартчихаж магадгүй шүү.
Дүү
-Би бөмбөр, хийл захина аа.
Аниа
-Би хувцас захина аа.

Аниагийн хүслийг ч яахав, ойлгож байгаа. Дунд сургуульд ороод дүрэмт хувцаснаас салахаа байсан хүн. Хагас, бүтэн сайнд хүртэл дүрэмт хувцсаа өмсөөд л гараад алхдаг хүн. Хувийн хувцас нь цөөдөөд, хааяа орж гарахад өмсөх хувцас олдохгүй байх шиг байгаа юм.

Дүүгийн хүсэл жаахан ахдаад байна аа, манай гэрийн төсөвт. Хэ хэ. Тоглоомон бөмбөр, хийл аваад бэлэглэчих гэхээр, жаахан томроод ирэхээр тэр нь гэрт хөглөрөөд хаях хэцүү, байх хэцүү болчихно. Жинхэнэ бөмбөр, хийл гэхээр дийлдэхгүй үнэтэй гэж бодоод л.

Бас ч гэж хугацаа байгаа тул бодно доо. Санта өвөөгийн сэтгэл зүрх хаашаа ч эргэх юм билээ тийм ээ. Ккк.
Эх оронд минь цас ороод л хүндхэн өвөл болох сурагтай. Суугуул нутагт минь бас цас их орно гэсэн. Үүдэн дэх цасаа арилгах гэж л жаахан хэцүү шүү. Аан тийм, бас гого гутал өмсөлтгүй, нойтон цас ордог тул.

Охид ч яахав тэнд цас орлоо гэхээр энд ч ороосой, цасан өвгөн хийж тоглоно оо гээд л хөөрсөн улс.

Уншигч олон түмэн минь бас шинэ жил, бэлэг сэлт гээд догдлоод л байна уу?

Thursday, November 10, 2016

Эрч хүч авав

За өнөөдрөөс эхлээд ажлаа умалзуулаад өгнө өө.

Яасан гэхээр морин хуурын тоглолт үзээд ээ. Сэтгэл нэг тийм үгээр илэрхийлэхийн аргагүй сайхан болоод сэргээд ирдэг юм.

Дан ганц морин хуурын тоглолт биш, чуулга гэдэг утгаараа юм юм л байлаа. Ятга, их хуур, дунд хуур, эвэр бүрээ, бөмбөр гэх мэт.

Би сонсгол муутай ч хоёр зулзагынхаа ачаар урлагийн мэдрэмж минь дээшлэх янзтай байгаа шүү. Хэ хэ

Тараад монгол хүмүүстэйгээ дурсгалын зураг татуулж чадсангүй. Зохион байгуулж байгаа хүмүүс нь тийм үйлчилгээ үзүүлсэнгүй бидэнд.

40-д монгол урлагийн хүмүүс байсан. Бүгд гарч ирж зогсох нь хаашаа юм, дөрөв таван хүн дээлтэйгээ гарч ирээд зогссон бол сайхан байх байлаа.

Цагаан дээл гоё санагдсан. Бас энэ урлагийнхан өмсөөд байдаг цагаан ээтэн гуталтай болох юмсан гэж мөрөөдөв.

Шарав, Жанцанноров гээд л мундаг хүмүүсийн аяуудыг сонслоо. Алтайн магтаалаа сонслоо. Энэ Алтайн магтаалыг сонсохоор олон жилийн өмнөх ажлын минь нэгээхэн дүр зураг нүдний өмнүүр жирэлзэж өнгөрдөг юм.

Энэ зураг дээрх эмэгтэй, тэрний доор гарсан байгаа эрэгтэй хоёр нь дуурийн дуучин юм байна. Их л олон цол гуншинтай юм билээ. Дуурийн дуу дуулсан.

Хамгийн доор зураг нь гарсан дуучин монгол ардын дуу дуулсан.

Тэр дээр зураг нь байгаа нөхөр бол удирдаач Төвшинсайхан гэсэн.

Бас үзэгчид дотор анхны ерөнхийлөгч Очирбат гэргийн хамт сууж байсан. Хөтлөгч танилцуулж, анхны ерөнхийлөгч суудал дээрээ босч мэндчилэн, цугласан олон алга ташив.

Том зулзага хувьсгалын ажилтай байсан тул үзээгүй. Бага зулзагаа сургуулийн сурагч гэж хэлээд билет авч орсон. Учи нь сургуулийн өмнөх насны хүүхэд уйлж дуулаад байдаг тул, бас нэг шалтгаан нь жаахан хүүхэд оройн цагаар олон нийтийн хөл ихтэй газраар хамаагүй явж болохгүй.

Бага зулзагатаа 6 настай, 1-р анги гэж үг зааж зааж өгсөн. Хэ хэ. Нэг инээдтэй нь тоглолт дуусаад, миний нэг танил хэдтэй билээ гэж асуусан чинь юу гэж хэлэх билээ? гээд ээж рүүгээ хараад байсан.
-Одоо үнэнээ хэлж болно оо, үр минь.
-За.

Тоглолт дууссаны дараагаар монголчуудыгаа гарч ирэх болов уу гэж жаахан харж  байгаад гарч ирэхгүй болохоор нь урд нь цаг болзоод оройн хоол хамтдаа иднэ гэж төлөвлөсөн хүмүүстэйгээ явж хоол идэж шар айраг шимэв.

2 цаг гаран явж гэртээ харих замдаа бага зулзага бид хоёр тас үсэрсэн байлаа гэж.

Тоглолт сайхан болсон, гурав ч дахиулсан.

Wednesday, November 09, 2016

Урлагийн үзлэг

Уламжлалт бичлэг.

Том зулзагын сургуулийн урлагийн үзлэг. Би л урлагийн үзлэг гээд байгаа болохоос ерөнхийдөө сурагчдын тайлан юм даг уу даа.

Эртээд дүү нь гарч дуулсан хотынхоо хамгийн том тайзан дээр тайлангаа тавина.

Өдрийн хоолоо бэлдэж аваад л явна. Нэг сурагч эх хэлээрээ зохион бичлэгээ уншина, нэг сурагч англи хэлээр зохион бичлэг уншина. Үлээврийнхэн гурван ая тоглоно. Дахиулъяа гэсээр байгаад нэг ая нэмж тоглосон. За тэгээд анги ангиараа урлагийн үзүүлбэртэй. Найрал дуу, багш нарын найрал дуу.

Зургийн аппарат, видео камер гээд л ээж би чинь ямар олон гартай юм бэ? Хэ хэ. Хүн ч тэгээд үр хүүхдийнхээ аль сайн сайхан дүр зургийг зурагт хальснаа буулгачих гээд л үзэж тарах юм даа тэ.

Өглөө нь өдрийн хоолонд нь дуртай юм гээд пицца хийж өгсөн. Өгсөн ч гэж дээ, том зулзага бараг ихэнхийг нь өөрөө л хийсэн.

Нээрээ би нь пицца хийж сурав. Ёстой амархан юм байна лээ шд тэ. Цуйван энэ тэрээ шиг их гурил зуурахгүй, элдэхгүй.

Хамт жигнэх материалаа л хэрчээд бэлдчихсэн байхад ерөнхийдөө бараг болчихож байгаа юм.

Урд нь мундаг гэрийн эзэгтэй нарыг гэртээ пицца хийж идсэн гэхээр нь ёстой мундагийг нь гайхаад, би ч сайн ээж, сайн хань биш юм байна даа гээд л сэтгэлээр унадаг байлаа шд. Хэ хэ.

Тэгээд дээр нэг монгол айлын минь эхнэр шинэ маамаатай болоод, бид эргэж очиход пиццагаар дайлуулсан юм. Тэгээд л ийм жаахан маамаатай, нялх биетэй ээж ийм мундаг байхад би чадах л ёстой доо гээд ханцуй шамлаад л дайрсан.

Нетээс хийх арга, орц зэргийг нь хайж хэвлэж гаргаж ирээд л, зориг шулуудаад хийж үзсэн чинь магтуулсан. Рестораны пиццанаас ялгагдах юм алга, ёстой амттай байна гээд л манай хэд амаа олохгүй л идсэн юм.

Тэгэхээр нь өөртөө итгэх итгэл минь нэмэгдээд, дараа зочдоо дайлнаа гэж урам орсон.

Тэрнээс наана хэд хэд хийж, гартаа оруулах хэрэгтэй байсан тул охиныхоо өдрийн хоолонд пицца хийсэн нь тэр.

Урлагийн үзлэг ярьж байснаа нэгэт идэх юм яриад унадаг гэнэ ээ. Би ер нь яг япон хүн шиг болж байна шүү тэ. Юм л бол идэж ууснаа ярьж байдаг.

Эртээдийн хуримнаар кимоно өмссөн зургийг минь хүмүүс яг л япон хүүхэн шиг гарч гэсэн. Бас зогсохдоо хөл мөлөө аягүй маажгий зогсдог болсон байна лээ. Яана аа одоо?

Урлагийн үзлэг гоё болсон шүү. Сүртэй, зохион байгуулалт сайтай, хагас цэрэгжилтийн маягтай гээд л байнга эндээ бичдэг зүйлүүд тэнд бүрэн утгаараа хэрэгжээстэй.

Ингэж эд багаас нь иргэнээ бэлддэг юм байна. Ингэж улс эх орон нь хөгждөг юм байна. Гэж бодогдоно. Монголын арван хоёр жилийн сурагчдыг авчирч нэг үзүүлэх юмсан гэж бодогдоно. Том зулзага минь ядарч байгаа даа гэж бодогдоно. Монголын хүүхдүүд жаргал нь дэндсэн юм аа гэж бодогдоно, учир нь яг одоо амралт нь эхэлчихсэн байна. Япончууд үнэн амрах дургүй улс юм аа гэж бодогдоно. Энэ олон бодлуудын дотор өөрийн 11 сарын ажлаа бодож санаа зовно.

Элдэв бодол толгойд эргэлдэнэ...

Tuesday, November 08, 2016

Хотын урлагийн наадам

Хотын хэмжээний урлагийн наадам болов. 10 сарын 31-нд. Энэ наадам гэхдээ цэцэрлэгийн ахлах ангийн хүүхдүүдийн хамтарсан урлагийн үзлэг маягийн зүйл.

Нийт 47 цэцэрлэгийн ахлах ангийн хүүхдүүд оролцсон. Үдээс өмнө л болоод өнгөрөв. Нэг номерыг 3 цэцэрлэг хамтдаа тоглодог юм билээ.

Жишээ нь бага зулзагын анги өөр хоёр цэцэрлэгийн хүүхдүүдтэй хамт тайзан дээр дуулсан.

Цагаан подволк, хар юм уу хар хөх өнгийн богино өмд, цагаан оймс, гутал бол энгийн л өдөр тутмын гутлаа л өмсөнө гэсэн болохоор бид наана нь ийм ч хувцас тийм ч хувцас гэж гүйсэнгүй. Их амар.

Яг тайзан дээр гарсан чинь хүзүүнд нь улаан банданаг нээх хөөрхөн донжийг нь олоод зүүгээд өгчихөж. Сүр ороод, хөөрхөн харагддаг юм билээ. Нөгөө хоёр цэцэрлэгийн хүүхдүүд нэг нь ногоон өнгийн, нөгөөх нь цэнхэр өнгийн банданагаар ижилсүүлсэн байв.

Эд нарын ийм их энгийн зүйлээр гоёод, энгийн байж чадаад байдагт дуртай гэж юүхэв би. Яг юунд мөнгөө үрэх ёстойг мэддэгт, тэгж үрж чаддаг нь бас гайхмаар, бишэрмээр, суралцмаар.

За тэгээд бусад цэцэрлэгүүд гурав гурваараа тайзан дээр тус тус бэлдсэн бүжиг, ардын бүжиг, дуу гэх мэт танилцуулсан.

Хүүхдүүд тайзан дээр гарах бэлтгэлээ хийж байх хооронд багш нар бас урлагийн номер үзүүлдэг юм байна. Энгийн хувцастай л гарч ирээд дуулна, ардын бүжгээ харин тусгай бүжгийн хувцсаа өмссөн байсан.

Машины зогсоол, хүүхдийнхээ тоглолтыг үзэхээр ирсэн эмээ өвөө, ээж аав, ах эгч нарыг суудалд нь газарчлах гэх мэт ажлыг багш нар гүйцэтгэнэ. Бүгд цагаан цамц, подволкоор ижилссэн байсан.

Хүүхдүүдийн үзүүлбэр дуусахаар ээж аавд нь хүлээлгээд өгчихнө. Үргэлжлүүлээд хүүхдүүдтэйгээ хамт үзэж болно, харьж болно чөлөөтэй юм билээ.

Бид нэгэнт ирсэн юм чинь гээд ганц нэг үзүүлбэр үзсэн. Түрүү жил бага зулзагын ангийн багш байсан, цагийн сайханд харж явсан эрэгтэй багш нь багш нарын хоор дууны бүрэлдэхүүнд явж байсан. Аппаратаараа татаж ирээд л бага зулзага бид хоёр жаал харж баясав. Хэ хэ.

Том зулзага бас цэцэрлэгт байхдаа бүжиглэсэн юм байна лээ. Нэг тийм үндэснийх нь бүжиг гээд. Тухайн үед блог бичдэг байлуу яалаа, блог хөтөлдөг байсан бол зоолттой эндээ бичсэн л байх ёстой доо тэ. Хайх гэснээ залхуу хүрэв.

За энэ урлагийн наадам бүтэн сайн өдөр болсон нь их юм, маргааш ажлын өдөр том зулзагын сургуулийн урлагийн үзлэг. Би нь ажлаасаа чөлөө авчихсан. Бүтэн өдрийн арга хэмжээ болно. За энэ тухай тусад нь бичнэ ээ.

Гэх мэтчилэн олон л арга хэмжээнд оролцож, үзэж харж 11 сарыг үдэх янзтай. Өөртөө амжилт, та бүхэндээ амжилт...

Sunday, November 06, 2016

11 сар, шинэ бүтээлэг

Аягүй түгшүүртэй бичлэг оруулснаа алга болсонд уучлаарай. Хэ хэ

11 сар гарчихав аа хөөрхий. Дэлгүүр хоршоо гэсэн нийтийн газрууд сүлд модоо засаад, саа, сүлд модны тоглоом энэ тэр зараад бидний сэтгэл хөдлөөд, ёолкоо засах уу гэсэн улс байна.

Сая өнгөрдөг бүтэн сайнд золтой л засчихсангүй. Арай эрт биз дээ энэ чинь одоо. Ядаж 12 сар гараг ээ л гэлээ.

Бодоод байсан бидний ганц догдолдог, өргөн дэлгэр биш ч тэмдэглэдэг баяр шинэ жил болоод удаж байна өө. Наадам, цагаан сараар мэдээж догдолдог ч шинэ жилийн баяр шиг тэмдэглэдэг нь ховор юм байна.

Яагаад шинэ жилээр бусад монгол баяр шиг догдлоод л өнгөрөхгүй тэмдэглэдэг вэ гэхээр энд бас Хмас гээд сүлд мод энэ тэр засдаг болохоор тэр юм байна гэж нээлт хийсэн. Хэ хэ.

Наадам, цагаан сараар энд ямар ч баярын уур амьсгал байдаггүй, бүгд л үл мэдэгч ажилдаа улайрсан хүмүүс байдаг болохоор бид ч бас ажилтай байх нь их.

Олон жил мөрөөдсөн ширээний бүтээлгээ авсан. Шинэ жилтэй холбоотой бүтээлэг. Энд тэнд айлын баярын ширээг харахаар тийм бүтээлэг их гоёмсог санагдаад, худалдаж авах юмсан гэж боддог байлаа.
Голынх нь нарийн бүтээлэг бас их хөөрхөн байсан. Би олж хараагүй байсан. Энэ жилдээ авахгүй ээ. Хэ хэ.

Шинэ жилийн баярыг хэрхэн яаж, хаана хэнтэй тэмдэглэх минь одоогоор шийдэгдээгүй л байна. Найз нөхөд олонтой хүн чинь их л олон найзууд яах уу? ийх үү? ирэх үү? очих уу? гэцгээсэн улс л байна.

Түмэн олон монголчууд минь ч гэсэн зөв боловсон сайхан тэмдэглээрэй. Архиа бага ууж дарсаа шимэн ууцгаая.

Гэснээс улаан винонд дурласан шүү. Ккк

Monday, October 31, 2016

Г.хөдлөлт

Өнгөрдөг тав дахид манай энд айхтар газар хөдлөв. Өдөр 2 цаг жаахан өнгөрөөд. 5 балл гэсэн. Тэгсэн манай хотоос машинаар 40 минут орчим нэг хотын нэг сумд 6 балл хөдлөөд. Хүнд мэдрэгдэхээр чичрэлт 400-гаас дээш болсон гэж мэдээгээр гарч байсан.

Анх удаагаа ийм хүчтэй газар хөдлөлтийг биеэрээ амсав. Ширээн доогуур орж биеэ хамгаалав. Нүдэнд шууд бага зулзага, том зулзага, хань ижил, гэр орон гэсэн дарааллаар нүдэнд харагдаад, толгойд орж ирдэг юм билээ.

Эхний газар хөдлөлтөөр дарга шууд зурагтаа асааж цүнами ирэх аюултай эсэхийг мэдээгээр харав. Азаар цүнами ирэх аюул байхгүй гэж зарлаж байв.

Гар утсанд охидын албанаас мэйл ирэв. Хүүхдүүд бүгд сайн. цэцэрлэгийнхээ гадаах талбайд гарсан байна, сургуулийн сурагчид бүгд сайн байна санаа зоволтгүй гэсэн байв.

Манай ажлын нэг салбарынхан утсаа авдаггүй. Бодвол гадаа гарцгаасан байх гэж байтал утас хангинав. Тэр салбарт тавиур дээрх ном нурж унасан, ширээн дээрх компьютер нурж унасан гэв.

Яг миний ажилладаг салбарт болохоор тэгж ном энэ тэр нурж унаагүй юм.

Тэгээд хэсэг байзсаны дараагаар дахиад хүчтэй газар хөдлөв. Ажлынхны бүгдийх нь гар утас хангинаж өгсөн
. Газар хөдлөхөөр автоматаар ингэж дохиолол өгч мэдэгддэг юм.

Цагаан хоолойгоор хүчтэй газар хөдлөлт болж байна, нурж унах зүйлсээс хол байгаарай гэх мэтээр зарласан.

Чичиргээ зогсохгүй үргэлжлээд байсан тул цэцэрлэгээс нь дахин мэйл ирдэг юм байна. Чичиргээ зогсохгүй байгаа тул аль болох эртхэн хүүхдээ ирж авна уу гэж.Сургууль нь бас мэйл ирүүлсэн. Дугуйлан секц хичээллэхгүй, эрт тарна гэж.

За тэгээд багыгаа авчихаад гэртээ ирлээ. 4 сард Күмамото мужид бас төстэй газар хөдлөлт болоод, олон хүмүүс хоргодох байранд олон хоногийг өнгөрөөсөн юм. Тийм болохоор эд ч их анхааруулж байсан.

7 хоногтоо анхаарал болгоомжтой байгаарай. Ойр зуурын бэлтгэлээ базаагаарай гээд л.

Сэтгэл санааны хувьд бас л их эвгүй болдог юм билээ. Өнөөх гайхал цүнами л битгий ирээсэй гэж шууд бодсон. Учир нь манайх далайтай хиллэдэг муж. Гэр ч далайтай ойрхон. Ажил бүр ойрхон.

Том зулзага ирээд айсан гэсэн. Найзтайгаа гараасаа барилцаад ширээн доор орж хоргодсон гэсэн.

Хань ижлийн ажил баахан машины сэлбэг энэ тэр нь нурж унасан гэсэн. Тийм болохоор бас их сандарсан юм шиг байгаа юм. Ажлынхан нь нэг их тоохгүй байх шиг санагдсан гэсэн.

Бага зулзага харин ид тоглодог цагт нь таараад хүүхдүүд шуугилдаад нэг их анзаараагүй юм шиг байна лээ. Айгаагүй л гэсэн.

Манай ажлынхан бас тайван амгалан байсан. Багаасаа сургуулилалт хийгээд, мэдээ мэдээлэл ихтэй байдаг болохоор сандарч болохгүй, тайван байх ёстой гэж ханддаг юм.

Энэ нь ч их зөв. Учир нь хүн сандраад паанигтаад ирвэл зөв шийдвэр гаргаж чаддаггүй болохоор тэр.

Яг бидэнд мэдэгдэхээр хөдлөлт нэлээд хэд болсон. Унтаж байхад хүртэл. Ингэж унтаж байхад хөдлөх ёстой зэвүүн гэсэн. Унтаа байдаг тул нойр бүрэн сэргэтэл цаг ордог тул.

Оройд унтахдаа нурж ирэх юмнаас хол унтаж байх. Онцын шаардлагагүй бол элдэв хагарч, дээрээс чинь дараад унах зүйл авч тавихгүй байх.

Тэгээд бодсон, ихэнхи япон айл ханын тавилга гэж байдаггүй юм. Газар хөдлөлт ихтэй тул тэгдэг байх. Гэхдээ аяга шаазан ихтэй шүү, сонин.

Юмыг яаж мэдэхэв, хоргодох байр явах болбол дулаан хувцас, хөнжил гудас, ус, чоко гэх мэт хүний сэтгэл санааг сэргээдэг хүнс, нойтон сальфетка гээд л зөндөө л зүйл хэрэг болдог гэсэн.

Хүчтэй газар хөдлөлтийг биеэрээ амссан тохиолдолд дараагаар нь ч газар хөдлөөд байгаа юм шиг санагдаад байдаг юм билээ, хөдлөөгүй байхад шүү дээ.

Яг голомтон дээрээ бас л байдал эвгүй байх шиг байна лээ.

Нэлээд өргөн хүрээг хамарсан байсан. Ойр хавийн мужуудад ч бас хөдөлсөн байсан.

Дахин битгий хөдлөөсэй гэж залбираад л сууж байна даа.

Өө тийм, энгийн үед тэр бүр холбогдоод байдаггүй хүмүүстэй холбогдов. Монгол ч тэр япон ч тэр. За тэгээд монголчууд маань хойшид холбоотой байх минь л болцгоосон шүү дээ. Хэ хэ.

За түр баяртай, өөр сонин содон зүйл болбол бичнэ ээ.

Жич: Энийг ингээд бичээд орхичихож, г. хөдлөлт болоод 2 хоёр долоо хоног болох гэж байна. Одоогоор бүх зүйл хэвийн байна. Нээрээ Хакүхо аварга ирж сэтгэл санааны дэмжлэг гэж парад хийсэн. Би очиж монголоороо аваргаа гэж орилов. Бас нэг сүмо багшийн буянаар аваргатай зургаа татуулсан. Бага сургуульд эх орноо танилцуулахдаа аварга надтай зургаа татуулъя гэж гуйгаад байхаар нь яахав дээ гээд татууллаа шд гэж гайхуулах гэж байгаа юм. Хэ хэ.

Tuesday, October 25, 2016

Бага сургуульд орох бэлтгэл 3

За энэ удаад дугтуйнд хамт ирсэн бөглөх хуудас. Баахан ханз, баахан мэдэх мэдэхгүй үг хэллэг. Жаахан төвөгтэй ч, хүүхдүүдээ бодвол үнэхээр л зөв тогтолцоо шиг санагдаад байдаг юм.

Хүнсний зүйлээс харшилдаг тухай бүхэл бүтэн гурван хуудас байна. Жишээ нь өндөгнөөс, сүүнээс гэх мэтээс харшдаг бол тэр тухайгаа бичнэ. Тэгээд сургууль дээр үдийн хоолноос юуг нь хасаж, өөрсдөө авч явж байх зэргийг бичиж бөглөнө.

Харшдаг зүйлгүй бол харшилгүй гэж бөглөөд гурван хуудасныхаа нэгийг л сургуулийн холбогдох хүмүүст өгнө.

Хэдийд ямар вакцин хийлгэсэн тухайгаа бичих нэг хуудас байна. Хийлгэсэн байх ёстой вакцинуудын нэрийг нэг удаагийнх, хоёр дахь удаагийнх, гурав дахь удаагийнх , нэмэлт гэх мэтээр биччихсэн, эцэг эхүүд зөвхөн бөглөөд л явчихна. Их амар. Учир нь над мэт шиг ханз бичих гэж гар хөл эвлэхэд хэцүү улсууд зөндөө байна аа даа. Хэ хэ.

Энэ хуудсыг бөглөхөд анх жирмээ болоход хотын захиргаанаас үнэгүй өгдөг эх үрсийн дэвтэр асар чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Жирмээ болоод хүүхэд төрөөд өдийг хүртэлх бүхий л зүйл тэмдэглээстэй байдаг. Эхийн биеийн байдал ямар байсан, хүүхэд төрөхдөө хэрхэн төрсөн, хүндрэлтэй төрсөн эсэх? Ээж нь хэдий хэр хэмжээний цус алдсан эсэх? Жирмээ байхдаа даралт хэр байсан? Төрсний дараах хийлгэх ёстой вакцинуудаа хийлгэсэн эсэх? Нэмэлт төлбөртэй вакцин ч хийлгэсэн эсэх гээд л.

Хэдийд хөлд орсон? Хэдийд хэлд орсон? Хэдийд мөлхөж сурсан? Хэдийд цахиур нь цухуйсан гээд л бүх юмыг нь тэмдэглээд явах ёстой. Гэм нь би тэгж уйгагүй тэмдэглээгүй шиг санаад байна. Залхуу ээж байна уу? Сүүлд л санаад бичдэг гэж байгаа, зарим нэг сар өдөр нь зөрөөтэй байх өө.

Тийм болохоор дээрх хуудсыг энэ удаад бөглөхөд хялбар байлаа.

Том зулзагыгаа сургуульд ороход энэ хуудсыг бөглөх гэж бөөн юм болж байснаа санадаг юм. Эрүүл мэндийн дэвтрээ авчруулав, хараад бөглөх гэхээр зарим нэг вакциныхаа нэрийг гаргаж бичиж чаддаггүй, он сар өдрөө мэддэггүй гээд л.

Нэмээд нэг илүү үглэчих үү? Эмч нар минь ээ, та нар гоё гаргацтай бичиж бай л даа, бас монголоор бичиж байвал яасан юм бэ? Зарим нэг оросоор дээрээс нь товчлоод биччихсэн үгийг гаргаж унших гэж бас л их зүдрэнэ шүү дээ, өвчтөнгүүд чинь. Хэд хэдэн хүмүүсийн өвчний оношийг уншиж япон хэл дээр буулгах гээд гаргахгүй бөөн л юм болж байлаа.

Бас нэг хуудас байна. Эцэг эхийн зүгээс хүүхдийнхээ эрүүл мэндийн байдлын тухай бичих хуудас. Баруун зүүн нүдний хараа? баруун зүүн чихний сонсгол хэр вэ? гэсэн асуулт, багадаа дунд чихний үрэвсэл, гахайн хавдар, салхин цэцэг, бөөрний өвчин, зүрхний өвчин, асмт, улаан бурхан, бас бус өвчний нэр байна (шууд хэлчихэж чаддаггүй, толь бичиг харах болчихоод байдаг хэхэ, залхуураад бичилгүй орхилоо) гэсэн өвчин тусч байсан бол тэр хэсгийг дугуйлна.

Бага зулзагын хувьд дунд чихний үрэвсэл, эртээд гахайн хавдар, салхин цэцэг тусаад амжсан. Энэ дунд чихний үрэвсэл бол нэлээд хэд хэд туссан. Ханиад хүрэхээр л заалттай чих нь өвддөг юм билээ. 0-3 настайд ойр ойрхон хүрсэн. Тэрнээс хойш гайгүй шүү.

Дунд чихний үрэвслийг мэдэхгүй, хүндрүүлбэл сонсголгүй болдог аюултай юм билээ шүү, хүмүүсээ. Том зулзага нэг туссан. Бас чихээ ойр ойрхон ухаж болохгүй шүү. Хагас жилдээ л нэг цэвэрлэж бай гэж эмч надад хэлж байсан. Би чихээ ухах дуртайг ч хэлэх үү. Ккк

За нэг иймэрхүү баахан цаасан дунд хөглөрөөд л сууж байна. Урдах цаасаа яая гэж байхад. Япончууд үнэхээр цаасанд дуртай улс юм аа гэж...

Бага сургууль дээр үзлэгт хамрагдахад яадаг тухай бичнэ ээ за. Түр баяртай.

Monday, October 24, 2016

Бага ангид элсэн орох бэлтгэл 2

Бага зулзага бид хоёр 9 сард сургуульд орох эхний алхамаа хийсэн дээ. Хотын захиргаанд очиж бүртгүүлсэн гэж.

Өчигдөр хотын захиргаанаас нэгэн дугтуйтай захидал ирэв. Эмчийн нэгдсэн үзлэгт хамрагдах тухай.

Гэрийн ойролцоо харъяа сургуульдаа тэдэн сарын тэдний өдөр тус сургуульд орох хүүхдүүдийг эмчийн үзлэгт хамруулна. Гээд цаг нар, өдөр судар тов тодорхой бичээстэй. Мөн авч ирэх зүйлсийг бичээстэй, бөглөх хуудсыг хамтатгаад хийсэн байв.

Аргагүй л япончууд. Иймэрхүү зүйлийг нь биширхээс өөр аргагүй.

Яагаад ингээд бишрээд байдаг вэ гэхээр жил бүрийн 9 сарын 1-ний тухай мэдээлэл уншаад хямраад байдаг болохоор тэр. Цэцэрлэгт бүртгүүлэх гэж хэдэн өдрийн өмнөөс дугаарлаад, таньдаг багш хайгаад, сүүлдээ бүр сугалдаг болсон гэчихэв үү яав?

Нээрээ энд цэцэрлэгт бүртгэхдээ 4 сард хичээлийн шинэ жил эхэлдэг ч бүр 12 сард нь тусгай бичиг бөглөөд хүсэлтээ гаргадаг. Явмаар байгаа цэцэрлэгээ 3 хүртэл нэрлэж заана. Тэрэн дундаас орон тоо байгаа цэцэрлэгт хүүхэд нь явна. Бага зулзага бас эхний хагас жил гэрээс жаахан зайтай цэцэрлэгт явж байсан юм.  Өглөө хүргэж өгөхөд ажилдаа явах зүгээс эсрэг зүг болчихоод, гэрлэн дохио олонтой тул цаг их зараад гэх мэт өчүүхэн шалтгаанаас болоод би чинь хотын иргэнийхээ эрхийг эдлэх минь бла бла гэж үзээд дахин бүртгүүлээд гэртэйгээ хамгийн ойр цэцэрлэгтээ орж байлаа.

Улаанбаатарын замын түгжрэлтэй харьцуулахад юу ч биш л дээ. 10 минут л давхина, гэрээс гараад. 4-хөн гэрлэн дохиотой. Тэр нь бүгд улаан таарвал 15 минут зарцуулна. Тэрэнд л нервтээд байдаг байлаа шүү дээ. Хэ хэ. Даам гарчихсан хүүхэн байна уу?

Дахин бүртгүүлээд орсон цэцэрлэг нь 1 л гэрлэн дохиотой. Машинаар 5 минут хүрэхтэй үгүйтэй. Тэнгэр хангай сайхан үед алхаад ирж очно.

За за эцэрлэгийн тухай дор бүр нь бичээд явсан шиг санаад байна. Ингээд өндөрлөе.

Аниагийнхаа төгссөн бага сургуульд орно. Одоогоор сэтгэл нь хөдлөөд хөөрсөн хүн л байна.

Таарсан хүн болгон яг аниа байна, ямар адилхан юм бэ гээд байдаг юм. Одоо тэгээд тэр сургуульд орохоор хэсэгтээ тэгж хэлүүлнэ ээ. Уур нь хүрэх бий дээ. Хэ хэ. Бүхэл бүтэн нэг хүнийг яг л тэр гээд л өөрийнх нь нэрийг хэлэхээсээ өмнө аниагийнх нь нэрийг хэлээд байхаар.

Намайг бага байхад чи тэрний охин уу? гээд л шаал танихгүй эгч нар их асуудаг байж билээ. Ээжтэйгээ жигтэйхэн адилхаан би чинь. Хэ хэ. Бүр сүүлд Токиод бас нэг танихгүй эгчтэй таарсан чинь ээжийн минь нэрийг хэлээд тэрний охин байна тэ гэсэн шд. Кккк. Ээжтэй минь цуг ажиллаж байсан хүн байсан. Тийм л адилхан.

Хадуурч яваад урт бичлэг болчихож. Дараагийн бичлэгт бөглөх хуудсын танилцуулгыг хийнэ ээ. Тэр нь бас нэг биширмээр зүйлийн нэг нь.

Түр баяртай.

Sunday, October 23, 2016

Хүрэл чоно

2001 оны Болор цомын эзэн. Монгол улсын төрийн шагналт, Д.Нацагдоржийн болон Монголын зохиолчдын эвлэлийн нэрэмжит шагналт яруу найрагч Цогдоржийн Бавуудорж

Хүрэл чоно

Хүрэл чоно улина
Тэнгэр газар тэмтэгрэх
Тэр Хүннү нутагт
Хүрэл чоно улина
Жавартай болоод уяралтай энэ улианд
Жаргах ч хэцүү, гуних ч хэцүү
Эрэмгий болоод зоримог энэ улианд
Энэлэх ч хэцүү, эргэлзэх ч хэцүү
Морин чинээ Хүрэл чоно
Монголоор дүүрэн улина

Хан Хэнтий дайвж сонсоно
Хатан Хэрлэн цалгиж сонсоно
Захгүй Мэнэн алдалж сонсоно
Цаст Очирваань догширч сонсоно
Хүрэл чоно улина

Хөх совинт адуу, хүн хоёроос өөр
Хөрстөд хэн ч сонсохгүй, сонсогдохгүй
Хүрэл чоно улина
Их дайнч хар илд шиг
Чонын улианд
Энэ дэлхий дагжин чичирч
Бүсээ чангалж байсан санагдана
Бүүр түүр, тийм совин хааяа татна
Хүрэл чоно улина

Молцоглосон даахийг эвийлж улина
Модун Шаньюг мордуулж улина
Эсгий гүрнийг хурайлж улина
Их хар сүлдийг хуурдаж улина
Шиний хоёрны саран дээр улина
Шихихутагийн буурин дээр оцойж улина
Хүрэл чоно улина

Үр нь ээжээ мартахад улина
Үс залуугаараа бууралтахад улина
Арганд хүү суулгасан
Ачаа хөсгийг бараадаж улина
Амар амгалангийн хормойноос
Зүүгдэж улина
Хүрэл чоно улина

Цээжин дотор улина
Сэтгэл дотор улина
Нүдэнд хөх гал бутартал
Нүүрэнд ягаан дөл бадартал
Чоно улина
Сүүлчийн болоод эхний энэ дэлхийд
Сүж энхрий улина
Сүүнд цус дусахад улина
Хүрэл чоно улина

Их хайр цантахад улина
Эндсэн цадигаа матрахад улина
Хүрэл чоно улина
Хан орчлонг цууртал улив гэж эмээхэд
Харин үгүй
Хагархайг хөвөрдөж улина
Хагацалт орчлонг хувааж улив гэж эмээхэд
Харин үгүй
Сэмэрхийг нь хөвөрдөж улина
Хүрэл чоно улина

Хаан гүрний тэнгэрийг харамлаж улина
Архирч улина
Халтар өвстэй талаа эвхэж улина
Дэлгэж улина
Надтай хамт үлдэж улих
Хүрэл чоно
Нум шиг улина
Сум шиг улина
Морин чинээ Хүрэл чоно
Монголоор дүүрэн улина

Гурван зуун ясны минь
Алтан заадал бүхэн
Салж сонсоно
Нийлж сонсоно
Гучин үеийн дээдэс минь
Сэрж сонсоно
Босч сонсоно
Хүрэл чоно улина
Хүннү чоно улина
Хөрст энэ орчлонд
Хөх тэнгэр улина
Хүрэл чоно тэнгэр улина
Улина...

2001 он