Thursday, October 18, 2018

Том зулзагын паян 2

Юу гээд зогслоо? Аан тийм.

Эмнэлэгт хүргэгдэж ирсэн. Рентген зураг авахуулсан. Шинжилгээний өрөө рүү явахад гээд л эмнэлгээс гартал төл өдөр тэргэнцэртэй л яваад байсан, том зулзага.

Азаар хөл гар хугараагүй байв. Тохой бага зэрэг шалбарсан. Гар нь бугалгаараа хөндүүр, хөдөлгөж болохгүй, хөл нь шагайгаараа бас өвдөөд, алхаж болохгүй гэх мэт хөндүүр байсан.

Гарынхаа бугуйнд наах наалт авсан, өвчин намдаадаг.

За эмнэлэг дэх үзлэг энэ тэрээ дуусав. Энэ хооронд анги даасан багш утасдав. Үгүй ээ, бүр эрт нэг залгасан юм байна.

Яг шүргэлцэх үед хажуугаар нь явсан нөгөө ангийн нэг охин яав, ийв гээд цуг байлцаж, түргэн дуудаж өгсөн гэнэ. Машины жолооч залуу цагдаа дуудсан гэнэ. Тэгээд том зулзага нөгөө ангийн охиноо хоцорчихлоо, яв гэж байж явуулсан гэнэ. Учир нь тэр долоо хоног бүтэн шалгалттай байгаад, тухайн өдөр сүүлийн шалгалттаы өдөр байсан. Том зулзага дараа долоо хоногт нөхөж өгсөн.

Цагдаа ирж хэргийн газартай танилцаж хэмжилт энэ тэр хийсэн гэнэ. Дараагаар нь жолоочтой хамт эмнэлэг дээр ирсэн. Жолооч бол уучлалт гуйгаад л байсан.
-Энхрий хайртай охиныг чинь шүргэсэндээ маш их харамсаж байна. Уучлаарай. Эмчилгээний элдэв зардал зэргийг хариуцлагатайгаар барагдуулах болно. Гээд л бөхийв.

Цагдаа бас яаж зүгээр байхав. Ажлаа хийсэн. Ямар ажил гэхээр том зулзагат дугуйтай явж байхдаа яг л гарцаараа, зөв гарч байя. Болгоомжтой яваарай. Гэх мэт.

Учир нь том зулзага гарцаар гарахдаа яг тэр гарцын зураас бүхий хэсгээр биш, өглөө жаахан яарч байсан тул сургуулийнхаа зүг рүү жаахан далийж зам гарсан юм даг уу даа. Тэгээд л араас нь ирж байсан машинтай шүргэлцчихэж.

Том зулзага бас түүнийгээ мэдээд миний буруу байсан л гэж байна лээ.

Жолоочтой холбоо барих нэр ус, хаяг, утсаа солилцов. Цагдаа бас бидний нэр ус, хаяг, утсыг тэмдэглэж авав.
-За тэгээд гомдолтой гэж цагдаад мэдээлэх эсэхээ та бүхэн өөрсдөө шийдээрэй, хэрэв цагдаад гомдолтой гэж мэдээлбэл цаад жолоочийг бид үнэмлэхийг нь оноогоор торгох, мөнгөн торгууль оногдуулах гээд арга хэмжээ авна. Харин гомдолтой гэж өргөдөл өгөөгүй тохиолдолд энэ хэрэг та нарын хоорондын эд материалын хохирол гэдэг утгаараа шийдэгдэнэ.
Гэж айлдсан.

Хань ижил сүүлд цагдаад явсны дараагаар жолоочийн машиных нь камерыг үзсэн гэнэ. Тэгсэн том зулзагын минь буруу ухааны юм ярьж байсан чинь эсрэгээрээ байна гэсэн. Аягүй холоос том зулзага минь камерт орж ирж байна лээ, жолооч өөрөө бас их анхаарал болгоомжгүй явсан байна лээ. Дуу хоолой нь шал өөр, үг хэллэг нь хүүхэдтэй ярьж байгаа юм шиг байсан. Аягүй л бол хүүхэдтэйгээ яриад ч юм уу, хажуу тийшээ харж байсан байх тэр хооронд, тэгээд охиныг минь анзаараагүй байх гэсэн.

Жолооч өөрөө бас хэлсэн гэнэ.
-Уучлаарай би ажил руугаа явах замдаа хүүхдээ хүргэж өгөх гээд суулгацан байсан.
Гэж.

Эмнэлгээс гараад бид сургуулиар нь орж эвдэрсэн дугуйг нь авсан. Дугуйг нь анги даасан багш, нийгмийн ажилтантайгаа очиж хэргийн газраас сургууль дээр нь авчирсан байсан. Ангийн багш нь машинд минь бага сага мэдээлэл аваад, бөглөх бичиг баримт зэргийг өгсөн.

Үдээс өмнө нэг иймэрхүү манаргаж байгаад гэртээ ирцгээж, том зулзага өрөөндөө орж, хань ижил бид хоёр ажил руугаа жирийлгэв.

Орой нь өнөөх жолооч хайрцагтай амттан барьчихсан хонх дарсан.
-Өнөөдөр ёстой уучлаарай, энэ бяцхаан зүйлийг охиндоо өгөөрэй. Бие нь яаж байна зүгээр үү?
-Зүгээр зүгээр, гар хөл нь жаахан хөндүүр байгаа, яс энэ тэр нь хугараагүй нь азтай.
-Харин тийм ээ, түмэнтээ уучлал хүсье

Ингэж гэмтээсэн хүндээ ямарваа нэгэн амттан барьж очих нь эднийд тогтсон нэг дүрэм. Бичигдээгүй хууль гэх юм уу даа.

Үүнээс цааш бол тувт даатгалын компани нь ажлаа хийнэ. Хариуцсан хүн нь ирж биеийг нь асуугаад, гарсан эмчилгээний төлбөр, дугуй засвар, эсвэл шинээр дугуй авах гэх мэт бүхий л зүйлийг хариуцна.

Ирэх долоо хоногоос нь хичээлдээ явсан. Пүрэв гарагт осолд ороод, баасан гарагт нь сургууль нь амарч таарсан. Ирэх даваа гарагт нь бас амралтын өдөр таараад. Мягмар гарагаас нь хичээлдээ. Хуруу нь үзэж барьж чадахгүй байсан нь арай дээрдээд л явсан. Хөлөнд нь харин шинээр хөхөрсөн газрууд хэд хэд илэрсэн.

Азаар толгой түрүүгээрээ унаагүй, гараараа тулж унасан. Гар хөлний яс хугараагүй. Зулзага минь гайгүй шүү, манайхаан. Сэтгэлийг нь чилээсэнд уучлаарай.

Тэр өдрөөс хойш хоёр ч удаа эмнэлэг явж гараа үзүүлсэн. Гар нь нэг л сайн эдгэж өгөхгүй, хөндүүр оргиод байгаа. Төгөлдөр хуур дарах, хичээл дээрээ сагс тоглох гэх мэтээр гар хуруугаа жаахан хүч оруулаад ашиглахаар л хөндүүр болчихоод байгаа. Зөөлөн эд нь гэмтсэн болов уу? гэж хардаад. Түүнээс рентгэнээр яс бол бүрэн бүтэн байгаад байдаг.

Дахин зөөлөн эдээ үзүүлэхээр захиалга авчихсан байгаа.

Шинэ дугуйтай болсон. Хуучныгаа засуулаад авчихсан. Шинийг нь цаад хүний даатгалын компани худалдаж авч өгсөн. Хуучныгаа бид өөрсдөө засуулаад авчихсан. Хэ хэ.

Том зулзага хуучин дугуйгаа унаж байгаа. Учир нь шинэ дугуйтай болохоор сургуульдаа заавал бас бичиг хийж өгөх ёстой. Дугуйны зогсоол дээрх тоог өөрчлөх ёстой, дугуй худалдаж аюсан газраасаа бас бичиг хийж авчрах ёстой ч гэнэ үү, түмэн ажил гарах гээд байхаар нь хуучныгаа л уная даа л гэсэн.

Ер нь явган хүн ч бай, жолооч ч бай их л болгоомжтой явахгүй бол ч. Бид ч өөрсдөө машин бариад л давхидаг улс. Тийм ээ.

Бүгдэд нь анхаарал болгоомжтой яваарай гэж захия даа...

Wednesday, October 17, 2018

Япон хоол оо гэж...

 Хоолзүйч нэг эмээгийн тухай бичдэг дээ. Тэр эмээ биднийг уриад.

Энэ жил хоёр дахь удаагаа зохиогдож байгаа арга хэмжээнд оролцов. Өнгөрдөг онд бас уригдаж оролцсон л доо.
Энэ япон хоол өмнөх жилтэйгээ адилхан байна уу? Би сайн санадаггүй ээ. Зураг хөргөө эргэж сөхөхгүй л бол. Энэ жилийн нэг онцлог нь уух зүйл нь чөлөөтэй байсан. Хүмүүс уугаад л байсан. Би харихдаа машин барих тул уугаагүй ээ. Хань ижил уусан, миний оронд. Хэ хэ.
Хооллож дуусаад бид халуун рашаанд орсон. Тэр цаана хана тулж ирж байна аа даа, энэ хонгилоор явахаар. Тэр хананд тулж очоод хоёр тийшээ салаа өрөө бий. Эр эмээрээ тусдаа халуун рашаанд орно. Зарим нэг газар эр эм цугтаа ордог нь байдаг л юм.

Ойрд ороогүй сайхан байсөөн. Хүн ч цөөтэй байлаа. Дотор их халуун бүгчим байсан, гадаах шараан нь дээрээс од гялалзаад, амьсгалахад таатай гэж юүхэв. Гэснээс манай монгол шиг гялалзахгүй ээ, зүгээр л уран сайхны хэтрүүлэг шүү. Хи хи.

Рашаанаас түрүүлж гарч ирсэн нь олбог бүхий сандал тээр сууж хүлээнэ. Хүлээхдээ бас зүгээр байхгүй ээ, автоматаас ундаа энэ тэрхэн худалдаж авч ууна. Хөөрхөөн мөнгийг минь хүүлэхээр байгаа биз?

Зулзагууд аавыгаа хүлээх зуураа зайрмаг авч идсэн.
Олбог бүхий сандалны өөдөөс харсан чулуунууд. Энгийн нэг чулуу шиг хэрнээ бас орчноо хөөрхөн чимчихэж байгаа юм.
Энэ бүр гадаах үүдэнд байрлах мод? Холоос харахад хатаасан навч шиг. Шаргалдуу өнгө ороод, намар цагийн нэг илэрхийлэл. Бодвол тухайн газар нутгийн нэгэн симбол байх даа, тийм ээ. Асуух гэснээ ойр хавьд үйлчлэгч харагддагүй, тэгээд л мартаад гараад ирсэн байна билээ.

Уг арга хэмжээний гол зорилго нь нэг домгийн тухай судлаад, түүнийгээ нийтэд таниулах. мөн тэрхүү домог нь олон улс оронд бараг адилхан агуулгатай ам дамжин яригдсаар ирсэн. Энэ тухай тусад нь бичнэ ээ.

Ярианы төгсгөлд нутгийн нэгэн дуучин гарч хэдэн ая дуугаараа мэндчилсэн. Хань ижил бас тайзан дээр гарч монгол дуу дуулсан. Микрофонгүй дуулах байсан байна лээ гэж сүүлд сонсогч олноос сонссон. Хи хи. Бага зулзага чихээ дарж энэ тэр. Ккк

Нэг иймэрхүү. Завгүй, нааш цааш давхисан хагас сайн байлаа. Үдээс өмнө нь бага зулзага бид хоёр шуудай ургац түүсэн шд. Юу түүснээ дараагийн бичлэгт.

Tuesday, October 16, 2018

Том зулзагын паян

9 сарын сүүлээр л дээ. Гэрийнхэн өглөө албандаа явцгаагаад, би нүүрэн дээрээ зураг зураад л, мэдээ харсан шигээ сууж байлаа. Тийм ч айхтар уран зураг зурахгүй л дээ, хөөрхий. Толниы өмнө цаг гаран, түүнээс ч дээш зогсдог, өөртөө арчаатай? хүүхнүүдийг бодвол элгийн элгийн. Хэ хэ. Будаг шунх ч бага, багс энэ тэрээ ч бараг байхгүй, ганцхантэй.

Тээр жил нэг айлд ороод гайхаж билээ. Пөөх, ийм л байж гоё сайхан, эмэгтэйлэг байдаг байх даа гэж биширч билээ. Гэхдээ дуурайж амжаагүй л байна. Хи хи.

За юу билээ? Ингэсийн, өнгөтөөр бичнэ ээ.

Танихгүй дугаараас залгаж байна аа. Авлаа.
-... саны ээж үү?
-Тийм.
-Охин тань машинтай шүргэлцээд. Одоо түргэний тэргээр эмнэлэг явж байна.
-Юу?
-Биеийн байдал хөнгөн байгаа тул та яаралгүй, болгоомжтой явж ирээрэй, тэр эмнэлэг дээр шүү.
-За ойлголоо.

Ийм яриа болоод өнгөрөв. Энэ юу?, за гэх мэт үгнүүдээ маш сандрангуй хэлж байгаа шүү. Бичихээр их л тайван сонсогдож байна уу?

Зурж байсан зургаа шууд хойш нь тавиад, шавийн дунд сургууль руу залгаж очиж чадахгүй нь гэж хэллээ.

Хань ижил рүүгээ залгах гэсэн утсаа орхисон байсныг түрүүхэн олоод, ширээн дээр утсыг нь тавьсан байснаа санаад, ажил руу нь залгалаа.

Энэ хооронд аль хэдийн машиндаа суучихсан, давхиж байгаа шүү.

Нэг хүүхэн авлаа.
-Тэрний эхнэр нь байна аа, дуудааж өгөөч.
-Уучлаарай, хэн гэнэ ээ? Та нэрээ хэлнэ үү?
-Тэрийг дуудаадхаа, би эхнэр нь байна.

Нэлээд ширүүсэв, хоолойны минь өнгө. Хэ хэ. Эхлээд бүтэн нэрийг нь хэлсэн чинь утасны цаанаас ээрч муураад байхаар нь байнга дууддаг богино нэрийг нь хэлж байж нэг юм ойлголцлоо шд.

-За би хэлчихээд, эргээд тан руу залгуулъя.
-За тэгж үзээрэй, хичээнгүйлэн хүсье.

Энэ хооронд бараг эмнэлэг дээрээ ирчихэж байгаам.

Эмнэлгийн яаралтайн тасаг руу ороод явчихлаа. Хэдэн жил эмч нартай, эмнэлэгтэй холбоотой ажил хийснийх түргэний тэрэг нь хаана зогсоод, түрэгнээр хүргэгдэж ирсэн хүнээ аль хаалгаараа хүлээж авдаг энэ тэрийг бага зэрэг гадарлахтайгаа болсон тул төөрч будилсангүй яваад орлоо.

Хүлээн авах нь намайг том зулзага минь байгаа өрөөнд оруулав. Хөөрхий минь уйлчихсан, орон дээр сууж байна. Ээжийгээ хараад бүр л мэлмэрүүлж байна.
-Уучлаарай, ээж ээ.
-Яасан, хөл гар зүгээр үү?, толгой тархи зүгээр үү?

Ээж бас хоолой зангираад, нулимс цийлэгнээд ирэв. Үхэхээ дөхсөн байж, юун уучлал гуйх вэ, үр минь.

Энэ хооронд хань ижил ч ирэв...

Хань ижлээ утас мутсаа авч явахад яадаг юм, тэр нэг хүүхэн чиний нэрийг цээжилдэггүй юм уу? Өчнөөн олон жил болж байхад. Бла бла гээд үглэв, Хи хи. Эхнэр хүний ганц чадах ажлын минь нэг шүү дээ.
-Тэр хүүхэн саяхан шинээр орсон юм аа.

Үргэлжилнэ...

Monday, October 15, 2018

Бүсгүйн код

9 сард надад ирсэн 8 номны минь нэг. Нэгийг нь эртээд уншаад дуусгасан Минжий Хангай.

Зураг нь ингээд далийгаад орчихжээ. Толгойгоо гэлжийлгээд харчихаарай.

За охид, бүсгүйчүүдэд зориулсан зөвлөгөөнүүд их байсан. Өсвөр насанд минь иймэрхүү ном хэвлэгдээд уншиж байсан бол би өдийг бас л мандаж явах байсан байх аа?

Үнэн зүйлс их л бичээстэй байна билээ. 10 жил байхад охидыг аль болох даруухан, сурлага сайтай байх ёстой гэж сургадаг байлаа. Инэээдгийг эр, баадгийг нохой дагадаг юм гэж анги даасан багш минь сургадаг байлаа.

Охид бүсгүйчүүдийн өөртөө итгэх итгэл маш чухао гэнэ. Гэхдээ тэр нь туршлага, хөдөлмөр дээр суурилсан байх ёстой. Зүгээр нэг эргэн тойрныхны магтаал, долигонол дээр суурьлаагүй байх ёстой.

За тэгээд зөндөө л зүйлийн доогуур тэмдэглэлээ. дахин сөхөж харахад бас хэрэгтэй юм даа.

Миний хувьд өөртөө итгэх итгэл маш бага шүү дээ. Мундаг хүмүүстэй хамт ажиллахаар бүр ч байхгүй болно.

Хөдөлмөрлөх ёстой, туршалагажих ёстой, хандлагаа бага зэрэг өөрчлөх ёстой гэх мэт зүйлийг толгой дотроо бол мэдээд л байна л даа. Гол нь үйлдлээрээ харуулах, үлгэрлэх охиддоо.

Охид минь бас өөртөө итгэх итгэлтэй болж өсөөсэй гэж хүсэх юм. Үлгэр дуурайллаа болгох эмэгтэй хүнтэй учраасай, олж уншаасай гэж хүсэн, жендерийн тухай ном үе үе зээлж ирнэ ээ.

Уншиж дуусгаад дахин бичмээр, хэлмээр зүйл байвал бичнэ ээ.

Sunday, October 14, 2018

Оройг зоог

Энэ удаагийнх нь оройн зоогны зураг шүү.
Токиогоос ирсэн нэгэн залуутай хамт хоолонд орсон нь гэдэг зураг. Суугуул нутгийн минь их сургуулийг төгссөн залуу. Тохиолдлоор бид нэг төсөл дээр таараад. Саяхан төрөлх сургууль дээрээ лекц уншихаар ирээд. Миний орж үзээгүй гэсэн газар орж оройн хоол идээд. Кари будаа. Нэг онцлог нь 1-8 хүртэл байсан байхаа тоотой. Тэр нь халуун ногооных нь хэмжээг илтгэсэн тоо. Би 2-г сонгож, мань залуу 3 билүү 4 зэрэглэлийн халуун ногоотойг сонгож идсэн.

Дараа том зулзагаа дагуулж нэг орно доо. Дуртай юм, халуун ногоонд. Байнга идэхгүй л дээ, ээж үглэх учир.

Мөн кара агэ буюу шарсан тахиа нь гоё амттай юм билээ.
Том зулзага үе үе онгод нь орж хоол хийнэ. Цагаан будааг үр тариатай хольж агшаасан байгаа нь. Бага зулзага, хань ижил хоёр цагаан будаанд л дуртай гээд нэг их идэж өгдөггүй байснаа, ойрхон ойрхон ингэж агшаагаад байхаар аргагүйн эрхэнд иддэг болж байгаа.

Гал тогоог юун төлөө эзэгнэнхэн төрсөн билээ? Аль болох шим тэжээлтэй, биед сайн гэсэн зүйлээ л голцуу хийхийг бодоод байгаа.

Жижиг тавагтай ногоон нь болохоор гүнжидийн үртэй бууцай. Чанаж байгаад цуу энэ тэрээр амтлаад, гүнжидийн үр цацаад л болоо.

Шөл нь мисо шөл. Сэрүүсч ч байна, оройд хийж уудаг юм.
За энэ бас том зулзагын хийсэн хоол. Амтат чинжүүнд тахианы мах хийцэн байгаа байдал. Өнөө хоёр нь бууцай, хаш ногоонууд. Хажуугаар нь будаа, мисо шөл гарна.
Хань ижлийн нэрэмжит хоол.  Зэрлэг гахайн мах, ангийн мах. Төмс, сонгино. Хажууд байгаа тавагтай зүйл нь суугуул нутгийн минь бас нэг брэнд бүтээгдэхүүн болох шагар сонгино. Нэлээд дээхний бичлэгт танилцуулж байсан, сонирхвол олж уншина биз дээ.

Лууван, байцаа, хулуу гэх мэт бас бус ногоо нь шөлөндөө байгаа. Шөлөнд будаа хаяад, ногоо хийгээд ногоотой шөл. Амт гэж салахын аргагүй байсөөн.

Ангийн махыг олуулаа иддэг гээд бага зулзагын монгол хэлний багш болох банди, ээж аав дүүтэй нь, бас нэг орос агааг дуудаж байгаад л бужигнаад, идэцгээсэн.
Миний хийсэн оройн хоол. Мах ногоогоо дарааллаар нь хийж хуураад л болоо. Хэ хэ. дандаа л хүний хийсэн хоол оруулаад, энэ өөрөө хоол хийдэг юм уу гэж бодож байсан уу? Ха ха.

Хажуугаар нь агшаасан будаа, мисо шөл гарна.
Үе үе онгод орохоороо иймэрхүү нарийн ногоо хуурна, шарна, чанана. Үе үе зургийг нь оруулдаг хаш. Ногоон өнгөтэй нь англиар okra гэдэг. Монголоор хэлж мэдэхгүй байна аа.

Сахартай хүнд сайн гэсэн байх шүү. Би бол дуртай. гэрийнхэн маань жаахан дургүй. Нялцгай, зунгааралдсан ногоо учраас.

Анзаарсан уу тэ? Бас л гурил ховор идэж байгаа биз. Үе үе шөлтэй хоолондоо гоймон хийнэ. Заримдаа паста, шпагетти хийж иднэ. Зуны ид халуунд нарийхаан гоймон чанаж иднэ. Мөн гурвалжин будааний гоймон чанаж иднэ.

Харин өглөөдөө амрыг нь бодоод талх голдуу иднэ. Мөн овъёос. Би тарагтай идэх дуртай, том зулзага сүүтэй идэх дуртай. Бага зулзага дангаар нь идэх дуртай. Хань ижил иддэггүй, сонин юм иддэг юм гээд. Хэ хэ.

Талхаа бол янз бүрийн л хольцтой иднэ. Ихэвчлэн бэкон, бяслагтай иднэ. Хааяадаа варень, самарны крем? түрхэж иднэ.

За нэг иймэрхүү. Та нарын минь оройн зоог ч амттай байх болтугай.

Saturday, October 13, 2018

Чөлөөт цаг

Сул цаг л олдвол утас зүү барьдаг болсон шүү. Онгод минь орсон юм шиг байгаа юм. Аягны суурь. Яг энэ өнгийн утсаар 4-ийг нэхчихсэн байгаа.
Борголоо уусан шиг. Гэснээс борголоо өдөрт нэг болгосон. Аягаа бас жижгэрүүлсэн. Хэ хэ.

Тэр цаана харагдаж байгаа ном болохоор бага зулзага сүүлийн үед салахаа байсан ном. Утас хуруундаа углаад тэрийг нь хэн нэг нь бас хуруундаа шилжүүлж авч тоглодог байсан даа.
 Тэрний тухай заасан ном. Энэ гэхдээ хүүхэд ганцаараа л элдэв зүйлс хийж тоглоно.

Ээж нь хажуугаар нь
-Ээж нь багадаа инхгэж тоглодог байсан .
гэж зааж өгч байгаа. Хүүхдийн гар хурууг хөгжүүлэхэд тустай гээд л цэцэрлэгт нь тоглуулдаг байсан юм.

Сургуульд орсноосоо хойш тоглож харагдахгүй байсан чинь энэ ном хаанаас ч юм гарч ирээд л надтай утас булаацалдах гээд байгаа.

Гэх мэтээр чөлөөт цагаараа нэг утас барьж авч нэхээд л, дахин утас барьж авч тоглоод л сууж байна дөө.

Ирэх долоо хоногт нь амжилт хүсье өө.

Thursday, October 11, 2018

Үдийн хоол

Идсэн уусан зурагнаасаа оруулахаас дөө. Зүгээр суухаар. Энэ удаагийнх өдрийн цайныхаа цагаар өлссөн үедээ идсэн хоолныхоо зурагнаас орууллаа. Ихэвчлэн хөнгөн хооллоно л доо. Оройд тэртэй тэргүй хоолоо хийнгээ их идчихээд байдаг болохоороо.
Ажлын газрын нэг давхарт байрлах жижигхээн гуанзны өдрийн хоол. Хэд хэдэн төрөл бий л дээ. Энэ өдөр мах идмээр санагдсан байх. Таглаатай аяганд цагаан будаа бий.

Иймэрхүү орц ихтэй хоол идсэн өдрөө оройн хоолоо идэхгүй дээ, тараг уугаад болно доо гэж боддог юм. Гэрийнхнийхээ царайг хараад л шууд мартана. Идэж өгнө. Хи хи.
Энэ суугуул нутгийнхаа их дэлгүүр хэсэж яваад.  Хальт хооллосон нь гэдэг зураг. Их дэлгүүр нэг их ороод байдаггүй юм. Үнэтэй санагддаг. Бас эмээ загвар ихтэй. Хэ хэ. Миний л бодол л доо. Түүнээс байнга их дэлгүүр ордог хүмүүс байна аа байна. Хүмүүс луувангаа иднэ үү, лаагаа иднэ үү тийм ээ?
Байнга шахуу ордог хүнсний дэлгүүрээс иймэрхүү цуглуулга бас авч иднэ ээ. Хальт ганц нэг хүнсээ цуглуулангаа, хааяадаа номоо уншингаа.
Дандаа мах иддэг юм чинь гээд хааяадаа бас загас авч иднэ. Ажлын газрын хүүхэн зааж өгөөд.Тэгж байгаад бусад цэсийг нь авч иднэ дээ. Сашими байна лээ. Амттай харагдаад байсан гэж юүхэв.

Анзаарч байгаа биздээ. Ихэнх хоол нь гурилгүй, будаа. Гэхдээ раамэн, лавшаа гээд гурилтай хоол байна л даа. Тэдгээр нь мах, ногоо, загас бараг байхгүй шахуу байдаг болохоор нэг их авч идэхгүй ээ. Хааяа л.

Бас нэгэн зуршил бол гурилан бүтээгдэхүүнд дурлах. Боов боорцог биш, эдний талх нь төрөл бүрээрээ, амт нь гоё байдаг болохоор заримдаа авч иднэ ээ. Түүнээс бондгор, хөвсгөрөөсөө салах гээд барагтай идэхгүй л байгаа л даа.Өдөр бүр биш, долоо хоногийн ганц хоёр өдөр л идэж байх санаатай...

Заримдаа гэртээ харьж урд өдрийн хоолоо халааж идэх үе ч гарна шүү дээ. Хамгийн сайхан нь түгжрэлгүй болохоор амждаг юм.

Ингэж орж гарч идэх нь байнга суугаа байдлаа засах, шатаар өгсөж уруудаж хөдөлгөөнтэй байх зорилготой бас. Тэгэхгүй бол эд нар шиг гэрээсээ хоолоо авчраад, пс-нийхээ ард таг суусан чигээрээ  ажил тарахыг хүлээвэл ч бүтэхгүй ээ. Ганц нэг жорлон гүйхээс өөр хөдөлгөөн хийхгүй байж гуалиг гэж хүүхнүүд нь. Хэ хэ. Төрмөл л дөө гэдэг шиг, төрөлхийн таргалдаггүй золигнууд шиг байгаам...

Wednesday, October 10, 2018

Дахиад нэгийг

Бага зулзагатаа нэхэв. Шар цагаан хосолсон утсаар. Эмжээр нь дан цагаан утас.
Явцын дунд хэд хэд ингэж сандал дээрээ тавьж үзэж кайф авдаг гэж байгаа. Хэ хэ. Хурдан дуусаасай гэж бодно бас. Дараагийнхаа хийх бүтээлээ бодохоор одоо хийж байгаагаа хурдан дуусгах минь гэж яарна.
Дууссаны дараах байдал. Бага зулзага тааламжтай нь аргагүй мишээж байсан. Таалагдсан гэсэн үг.

Нэг зүйл санаанд орчихлоо. Өмнөх жилүүдэд нэхсэн цагаан өнгийн хэд хэдэн бүтээлгээ монгол руу ээждээ өгч явуулав аа. Шинээр нүүж орсон гэрт маань хэрэглэгдэхгүй болохоор нь. Тэгсэн ээж маань
-Энэ цагаан бүтээлгүүдийг нь хайчлаад ижижг болгоод диван дээрээ тавьчих уу?
-Юу? Хөврөөд явчихдаг юм байгаа биз дээ? Тэгээд ч охиныхоо хийсэн уран бүтээлийг хайчлана гэж юу яриад байгаа юм?
-Хоёрын хооронд томоод байна аа? Эмжээд оёчихно шдээ.
-Тэглээ ч гэсэн дээ, сонин юм сэтгээд байгаарай.
Гэж жаал уурлаж үглэв. Хэ хэ.

Тэрнээс хойш энэ талаар яриагүй юм байна. Нэг утасдахдаа асууя байз. Тэгж хайчлаж барих гээд байгаан бол, өөр хэрэгтэй нэгэнд л өгчихнө биз тэ?

Одоо ч тийм томоохон бүтээл туурвихгүй л байна. Нэг их хэрэглэхгүй, онцын шаардлагагүй гэдгийг ухаараад, гэгээрсэн болно миний бие. Ккк

Бүтээлч ээж нарт, эмэгтэйчүүдэд, мөн эрчүүдэд ч гэсэн уран бүтээлийн өндөр амжилт хүсье ээ.

Tuesday, October 09, 2018

Лийр

За энэ уламжлалт бичлэг шүү. Боловсроод сайхан л байна. Шүүслэг гэж жигтэйхэн, амт нь алим шиг ч юм шиг сонин жимс шүү.
Суугуул нутгийн минь брэнд бүтээгдэхүүн болохоор бид хааяадаа тус дэм болсон хүмүүстээ явуулдаг юм. Энэ жил ганц л хүнд явууллаа. Уг нь бүхий л таньдаг найз нөхөддөө явуулмаар байвч, хөрөнгө санхүүгийн асуудал бас тулгарна аа, хүн л юм чинь. Хи хи.

Бөв бөөрөнхий, ногоон өнгөтэй. Бор шаргал хальстай нь бий. Бид бол ногоонд нь илүү дуртай. Энэ жимсээ хотынхоо төв галт тэрэгний буудлын өмнөхөн нэг том мод суулгаад, жимсээ хурааж авна өдийд. Ингэхдээ аялаал ирсэн дотоод гадаадын иргэдэдээр түүлгэж хураалгана. Нэг жуулчин нэгийг түүж авах эрхтэй. Мундаг байна уу?

Үүгээрээ нутгаа асар зөвөөр рекламдаж чадаж байгаа байхгүй юу. Суугуул нутгийн минь захирагч үнэн айхтар аа. Айхтар сүрхий байж л улс эх орон нь хөгждөг юм байна шд.

Манай томчууд өөрсдийнхөө гүзээ рүү л чихээд байхаасаа илүү өөрөөр сэтгэ л дээ. Том сэтгэ л дээ, алсыг хар л даа. Энэ тухай бодохоор их л хямрах юм. Ирж улсынхаа хөгжилд хувь нэмрээ оруул гэж загнах хүн бий л дээ. Гэхдээ би эндээс гоё сайхан зүйлийг нь тагнуулдаад, та нарт мэдээллээд, та нар минь тэрнээс нь суралцаад явчихбал ч хувь нэмрээ алсаас оруулаад л байна гэсэн үг шүү дээ? Тийм үү? Хи хи.

Жимс ярьж байсан шдээ. Битгий хадууруулаад бай.

Яг өдийд манай суугуул нутгаар айлчлан ирвэл лийр жимсээр дайлахад бэлээн.

Жич: Түрүү жил ногоон өнгийн лийрний зураг оруулж байсан. Энэ жил энэ шаргал хальстайг нь орууллаа.

Хамгийн хөөрхөн нь сая хагас сайнд нэгэн хурал болох байсан юм. Тэр хурал золиг хар шуурганы нөлөөгөөр хойшлогдоод. Тэгсэн тэр хуралд жаахан зайтай газраас ирж оролцох ёстой байсан нэг өвөө маань залгаж байна аа.
-Би очихдоо лийр аваачиж чамд өгөх гэж байсан юм. Хурал хойшлогдсон тул шуудангаар явуулах гэж байна. Гэртээ байх, хүлээж авч чадах цагаа хэлдээ.
-Үдээс өмнө дөө гэртээ байна аа, баярлалаа. Хайртай шүү.

Хайртай шүү гэж хэлээгүй л дээ. Хэ хэ. Дотроо л тэгж бодов. Маргааш нь яг 12 цагт энэ зурган дээрх лийр маань ирсэн.

Хайрцган дотор нь тариалсан хүнийх нь гараар бичсэн тайлбар байсан.
Ногоонтой яг адил сорт бөгөөд, явцын жимсээ уутлаагүй тул ийм шаргал өнгөтэй болно. Бид гадаад үзэмжийг бус амтыг чухалд үзэв. Гээд хөрсний онцлог, элдэв хор хэрэглээгүй тухайгаа бичсэн байсан.

Жимсээ хүлээж авчихаад өвөөдөө баярласан талархсанаа хэлж утсаар ярив. Ийм хайр хүргэсэн өвөө эмээ нарын буянд хүний газар өлсчихгүйхэн шиг гэлдэрч явна дөө. Хи хи.

Monday, October 08, 2018

Бэлгийн амьдрал

Бумаа ах хэлсэн байдаг юм. Амьдрал бэлгийн замаар өрнөөд ирэхээрээ л жаргалтай гэж...

Манайхны ажилчид нутагтаа харьж ирэх, гадаад дотоод зугаалаад ирэхдээ бэлэгтэй ирнэ ээ. Явахаар нь баярлаж энэ тэр. Ямар бэлэгтэй ирэх бол гэж. Хэ хэ.
За энэ хятад хүүхэн нутгаасаа авч ирсэн. Гэрийх нь хашаанд яг одоо боловсорч байгаа гэсэн. Бага насаа дурсаад л, зулзаганууддаа ингэж иддэг байлаа шд гэж зааж өгөөд л. Хэ хэ.
Герман боов. Америк залуу аялалаар яваад авч ирсэн. Зочид буудлын хүний зөвлөснөөр худалдаж авсан гэсэн. Нэг тийм хаана идлээ? гэж бодогдохоор амт байсан. Багадаа л эх орондоо идэж байсан амт санагдсан.

Одоо нэг япон ажилтан Токио явчихсан байгаа. Ямар амттантай ирэх бол гэж хүлээгээстэй. Хи хи.

Sunday, October 07, 2018

ББК

Хорооныхоо нэгэн айлд уригдаж мах шарж идээд. Уг нь зунаас л ингэж цуглая гэсэн юм. Айхтар халуун, ажил энэ тэр давхцаад сэрүү орохоор гээд хойшлуулж байсныгаа хэрэгжүүлсэн нь энэ.
Хальт зураг дарсан нь. Махчин улсууд яахав, шарагдав уу үгүй юу л түүж идээд, зураг дарах ч завдал өгөөгүй.
Энэ бид гадаа махаа шарж идчихээд, харанхуй болохоор дотогшоо орж цайлсан. Гэснээс энд ийм цайны тавагтайгаа хос аяга их үнэтэй байдаг юм билээ. Нэг таваг, нэг аяга хосоороо л өчнөөн мянган иен шүү дээ. Би бол өөрөө яагаад ч худалдаж авахгүй. Хүн бэлгэнд өгвөл харин авна шүү. Хэ хэ.

Газар хөдлөлт ихтэй япон улсад аль болох цомхон л байх тусмаа хэрэгтэй санагддаг...

За тэгээд эд нар нэг их давраад, сунжраалд байхгүй тул жаахан ярьж суугаад л харьж ирлээ. Том зулзага маргааш нь нэг шалгалттай байсныг ч хэлэх үү?

Би ч ууж барьсангүй их томоотой байсан. Хи хи.

Ганц охинтой, охин нь их сургуульд сурахаар өөр муж явчихсан эхнэр нөхөр хоёр уйддаг бололтой. Баахан л монголын тухай ярив.

Нэг сонирхолтой нь бага зулзага ангийнхаа нэг охинтой хамт хонхыг нь дарсан гэнэ. Тэгснээ
-Үнэт зүйл хайж яваа юм аа, танайд байхгүй биз?
-Сайн уу? За байз юу билээ?
гээд түлхүүрийн оосор өгсөн гэнэ. Би ч энэ тухай зулзагаасаа сонсоогүй байсан тул
-Өө, яана аа? Тэгсэн үү? Ээждээ хэлэхгүй яасан юм,

Айлын эхнэр ч
-Хэлээгүй байсан юм уу? Би ээждээ хэлсэн л юм байх гэж бодоод, ам алдчихлаа уучлаарай.
Гээд бага зулзагаас минь уучлал гуйгаад байх юм. Ха ха. Нөхөр нь хажуунаас бас дуугай байхгүй
-Хүүхдүүдийн нууц задалчих юм.
Гэж ирээд л бага зулзагтай минь нүд мүдээ ирмээд сүйд.

Тухайн үедээ ч нэг их загнаагүй ч, харьж явахдаа учирлаж хэллээ.
-Иймэрхүү зүйлээ ээждээ хэлж бай, ээж нь дараа нь тэр хүмүүстэй таарахдаа баярласан талархсанаа хэлнэ шдээ.

Том зулзага дүүгээ баздаг юм болохоороо бас үглээд авна лээ.
-Хэн нэг хүн хонх дарснаа үнэт зүйл хайж байна гээд, чиний дуртай, хайртай зүйлсээс чинь аваад явчихвал яах уу? чи. Дахиж битгий дураараа очоорой. Гадаах цэцэрлэгтээ л тогло мэдэв үү?
-За...

Энэ хүүхдүүд ээ гэж, нууцаар юу ч хийж мэднэ шүү. Би чинь эртээдийн нэг паагт нь байгаа болохоор аль болох япон айлд орохгүй байж гэж зөвлөдөг болсон шд. Ганцаараа л даа. Түүнээс ээж аавтайгаа бол ч яахав.

Ирэх хагас сайнд бас л идэж уухаар уригдаж залагдсан байгаа. Зураг хөрөг орууламз...

Шинэ долоо хоногт нь амжилт шүү.

Wednesday, October 03, 2018

Шинэхэн бүтээл

Том зулзагын захиалгаар урласан болно. Сандалдаа олбог нэхүүлмээр байна гээд. Гэрт байсан утсаараа л нэхчихлээ.
Тэгсэн цагаан утас хүрэхгүй юм шиг санагдаад. Шар цагаан хосолсон утас авлаа. Нэг их том хэрэггүй, энэ хэмжээ яг болж байна гэхээр нь захыг нь эмжиж нэхээд, бүлээт бэлэн болов.

Нэгэнт худалдаад авчихсан шар утсаараа одоо бага зулзагатаа нэхэж өгөх гээд эхэлчихсэн байгаа нь.

Урд нь нэхсэн олбогнууд бүгд дугуй хэлбэртэй юм билээ. Энэ удаагийнхыг ингэж дөрвөлжин нэхсэн, албаар. Элдэв хээ хуар гэлгүй, дөрвөн өнцөг дээр нь л нэмээд явахаар ийм хээтэй ч юм шиг болно.

Нэхдэг мундагууд бол хараад л дуурайгаад нэхчихээр байгаа биз? Би ч шууд хараад нэхэж чадахгүй тул ютүбээс аргачлалыг нь харж байгаад нэхсээн, нуух юун.

Цаашдын үйл уран байг ээ. Бүгдэд нь амжилт шүү.

Tuesday, October 02, 2018

Алтан намар

10 сар ч гарчихлаа. Хурдан байна шүү.

Намарт би дуртай. Ер нь дургүй улирал байхгүй дэг ээ.
Алтан намар гээд гарчиг өгчихсөн чинь дээрх цэцэгнээс өөр улаан өнгөтэй зураг дарж чадсангүй ээ. Хэ хэ.

Японоор Хиганбана гэдэг цэцэг. Англиар Red Spider Lily. Монголоор мэддэггүй ээ. Мэддэг нь хэлж өгөөрэй.

Угтаа уул явж, гоё модод улаарсан, шаралсан зураг оруулна гэж бодсон чинь, цаг зав гардаггүй ээ. Эртээд уул явахад нов ногооноороо л байна лээ. Тэгэхээр нь бага зулазагынхаа зээлсэн номны зургийг орууллаа.
Номын санд намрын тухай, унасан навчны тухай, за ер нь намартай холбоотой номнуудыг ил гаргаад тавьчихсан байсан. Хүүхдийн танин мэдэхүйд асар их анхаарал хандуулж байгаа юм шүү.

Шаргалтаад, улаараад унасан навчаар ийм ийм бүтээл туурвиж болно, ийм хэлбэртэй навч нь ийм нэртэй модных ч гэдэг юм уу? Навч ингэж унаснаар аврагддаг хорхой шавьж хүртэл байна гээд л хөөрхөн зүйл зөндөө бичээстэй байдаг юм билээ.

Энэ удаад би өөрөө өөр ном уншиж байгаа тул зулзагынхаа номыг уншсангүй. Томроод угаасаа номных нь тоог гүйцэж уншихаасаа өнгөрсөн байна билээ. Өөрийнхийгөө л уншиж байвал барав шүүд ээ.

Хөндлөн зүйл бичих үү? Хажууд нь бөөрөнхийлсөн байгаа утсаар бага зулзагатаа нэгэн зүйл урлах гээд бэлдээд тавьчихсан байгаа нь. Эгчид нь нэхэж өгсөн чинь барьцсан бөлгөө.

Бас нэг хөндлөн зүйл. Хажууд байгаа гонзгой нарийхан, саатай өнгийн цаас монголоос ирсэн юм. Ийм цаас хаана зардаг вэ? Хэлж өгөөрэй, плийз.

Намрын бүхий л ажилд нь амжилт шүү...

Sunday, September 30, 2018

Зохион бичлэгийн хичээл ордог биз дээ?

Сүүлийн үед эмзэглэдэг болсон нэг зүйлийнхээ тухай хэдэн үг сараачихаас...

Ерөнхий боловсролын хичээлд зохион бичлэгийн хичээл гэж ордог биз дээ? Энэ чинь одоо.

Суугуул нутагт минь 2 жилд нэг удаа эх орноос минь арван жилийн сурагчид ирж, олон л арга хэмжээнд оролцоод буцдаг юм. Овоо ч хэд хононо.

Айлд байрлана, далайн усанд шумбана, цэцгийн хүрээлэн үзнэ, сургуульд явна, сургуулиас болон хорооноос зохиож буй элдэв арга хэмжээнд оролцоно. Хоорондоо япон хэлээр илтгэлийн тэмцээн зохиож, байр эзлэнэ.

Эндэх арга хэмжээ яахав, япончууд зохион байгуулдгийнхаа ачаар зохион байгуулалт сайтай болж өнгөрнө.

Харин иртлээ, буцсаны дараах ажлууд үнэн хайнга, хойрго явагдана. Иртлээ яах вэ гэхээр, онгоцны тийзээ оройтож захиалсны уршгаар хөтөлбөрт саад учрана. Энэ жил бүр том паагталсан. Насанд хүрээгүй хүүхдүүдийг авч явах гэж байж эцэг эхээс нь итгэмжлэл аваагүйн улмаас онгоцондоо сууж чадаагүй, бөөн л юм болсон. Эцэг эхүүд муугаар нь дагаж явах гэж байгаа багшийг харааж, загнасан сурагтай. Хүүхдийн байгууллагын дарга нарыг загнасан эсэхийг мэдэхгүй л байна. Өөрсдөө ч эрх танхи хүүхдээ явуулах гэж байж энэ талаар судалсан байх ёстой юм байгаа юм.

Буцсаны дараагийн ажил гэхээр? Гэртээ байлгасан, арга хэмжээг зохиосон япон ээж аавдаа, сургуульдаа, найзууддаа захиа бичих. За энэ бол үнэн сэтгэл эмзэглүүлсэн зүйлийн минь нэг.

Эртнээсээ бид хоорондоо захиа занаа бичээд байдаг уламжлал ховор болохоор ч тэр юм үү? Худалч хүнд уртаас урт мөртлөө хоёрхон өгүүлбэр л биччихнэ. Япон хэл сурч байж тухайн хэлээрээ биччихгүй, аминдаа л мундаг өгүүлбэр бичих гээд тэр юм уу? Монгол хэлээрээ биччихнэ. Түүнийг нь би орчуулах гэж хөөрхөн цаг зав зарцуулна.

Хоёрхон өгүүлбэр юм бол юунд нь цаг зардаг юм? гэж үү? Өмнөөс нь ичээд байдаг юм. Бүгд шахуу нэг утгатай өгүүлбэр биччихсэн байдаг тул.

Зохион байгуулдаг нэгэн ааштай эмээ үгээ хэлнэ бас.
-Жаахан дэлгэрэнгүй бичиж болдоггүй юм байх даа? Жишээ нь анх удаа далайн усанд шумбаж үзсэн юм бол ядаж ус хүйтэн байлаа ч гэдэг юм уу?, шорвог байсан ч гэдэг юм уу?
-Харин тийм ээ. Манайхан чинь тэр бүр та нар шиг захидлаар харилцаад байдаггүй тул, захидал бичих гэхээр тэвдээд санаанд нь орж ирдэггүй байх л даа...
гэж би өмөөрнө.

Эмээ дуугүй байхгүй шүү дээ.
-Хичээлд нь ядаж зохион бичлэгийн хичээл ордог биз дээ? Энэ чинь одоо.
-Ордог л байсан даа, одоо ч бий гэж бодож байна.
-Тэгээд? Юу заадаг юм? Бла бла

Энд ирснээс хойшхи арван хэдэн жилд нэлээд хэдэн хүүхдийн захиа занаа, сэтгэгдлийг орчуулсан. Дээрдсэн зүйл нэгээхэн ч үгүй. Шилдэг сурагч энэ тэр гэсэн тодотголтой хүүхэд ч байна. Зөв бичгийн дүрэм энэ тэр бас л...

За яахав эд нар монгол мэдэх биш, ядаж агуулга нь арвин дэлгэрэнгүй байгаасай гэж их горьдоно.

Заримдаа захиа авах хүний сэтгэлийг бодоод ганц нэг үг, өгүүлбэр нэмж орчуулна. Хэцүү хэцүү.

Яг одоо өмнөө хэдэн захианы дэлгээд тавьчихсан сууж байна л даа. Биенээсээ хуулчихсан гэмээр адилхан өгүүлбэрүүдийг яалтай ч билээ.

...Япон явж үзсэндээ баяртай байна. Японы соёлоос танилцсандаа баяртай байна. Танайд байрлахад хөгжилтэй байлаа. Сургууль нь их том байлаа...

Ингээд л болоо. Сургуулийн яг юу нь сонирхолтой байсан? Япон айлд байрлаад юу нь хөгжилтэй байсан? Ямар соёлтой нь танилцсан? Гээд л бичээд л байвал хэдэн хуудас ч дүүрэхээр сэдэв.

Үг ч олдлоо, ажлаа хийе дээ...

Өө тийм, гадаад хэл сургаж болно оо хүүхдэдээ. Хажуугаар нь эх хэл дээр ном сайн уншуулаачээ, зохион бичлэг сайн бичүүлээч ээ...

Saturday, September 29, 2018

Минжий Хангай

За уншаад дуусгасан бөлгөө. Амласан ёсоороо ганц нэг зүйл оруулах гээд.

Бороотой үдэш борцтой шөл уунгаа ушиж дуусгалаа. Аяганы доорх суурь миний бүтээл. Хөглөрөөд байгаа нэхмэлийн утаснуудаа цөөлөх санаатай.

Ойрд утас энэ худалдаж аваагүй хэрнээ л сонин сонин утас энд тэнд өнхрөөд байх юм. Хачирхалтай...

Юу ярьж байлаа. Минжий Хангай. Багадаа Минжийн Хангай гэж "н" үсэгтэй гэж бодоод явсан чинь үгүй байжээ. Минжий гэдэг үг юм байна шүү, угийн.

...Ар Монголоо гэж асар баян ийм нэгэн орон байх юм. Ард олон нь хөөрхий, үнэндээ туйлдаж гүйцжээ. Шашин шүтлэг ч бүр газар авч, лам захтай дээл өмссөн хэн хүн л нэг юм хэлбэл алга хавсран итгэн дагах юм. Эдний энэ шүтлэгийг аятайхан ашиглах ямар арга байна вэ? Харанхуй бүдүүлгийг туйл гэдэг юм юмнаас хэцүү золиг байдаг байна. Монголчууд уг нь айхавтар ажилч, бас зоригтой, тэвчээртэйг хэлээд яах вэ. Лам ноёд нь үүнийг мэддэг шиг байна. Толгойг нь өндийлгөхгүйгээр дарж байх юм. Хэрвээ тэгж дарж байхгүй бол ч толгой дээр нь цахиур хагалахаас сийхгүй улс. Сүүлийн хэдэн жил хятад хүмүүс маньд монголчууд нэг л хүйтэн болжээ...

За энэ номын гол дүрүүдийн нэг Ша Лусаны бодол. Айхавтар хэлж үү?

Яг л өнөөгийн биднийг хэлсэн байгаа биз? Түүх давтагддаг гэсэн үнэн ч юм шиг. Бид бас л ардчилал ярьсан хэрнээ л лам хувцастай л хүн бол хамгаа өгөөд л яваа тийм ээ? Мөн дээр нь байгаа дарганцарууд, төрийн хүмүүс ард олноо үг хэлүүлэхгүй дараад байгаа тийм ээ? Өөрсдөө хээл хахууль, авилга гээд л шуналдаа автчихсан.

Ард иргэд дотор нь ч мөнгө гэвэл  нүдээ ухаад өгөхөөс ч буцахгүй хүмүүс их болжээ. Хажууханд минь тийм жишээ байна. Хажууханд минь гэдэг нь хамаатан садан минь биш шүү. Энд суудаг нэгэн монгол залуу. Хүмүүсийн яриагаар эрэгтэй хүн байж мөнгөтэй захирал энэ тэр гээд сонсохоороо эр хүнтэйгээ үнсэлцээд, долигоноод, бөгсийг нь долоочих гээд л явдаг гэсэн. Ганц удаагийн ч тохиолдол бус, өчнөөн удаагийн тохиолдолтой, олон ч гэрчтэй. Ичих нүүрээ элгэндээ наачихсан байдаг бололтой.

Уг номонд ч гарна. Шунал ихтэй ганц нэг иргэд эдэд шунаад, ууж идэхэд тархиа мэдүүлчихсэн иргэд лонхтой архи хараад л улсаа худалдахаас, найз нөхдөө худалдахаас сийхгүй л байна.

Төгсгөлд нь олон сайхан эрэлхэг ардын хүчээр сайхан цаг ирж, дайсны дүрүүд үйлийн үрээ эдлэнэ л дээ, хөөрхийс.

Ном уншихаараа заримдаа ингэж сэтгэл өвдөөд байх юм аа. Яалтай...

Thursday, September 27, 2018

Бага сургуульд 2

Африкийн  Guinée улсын 2 хүнтэй хамт нэг бага сургуульд улсаа танилцууллаа. Эхнэр нөхөр хоёр л доо. Эхнэр нь япон. ЖАЙКА шугамаар тэнд ажиллах 2 жилийнхээ хугацаанд нутгийн залуу уургалаад ирсэн, догь хүүхээн. Хи хи.

Гэхдээ энэ африк эрчүүд эхнэртэйгээ харьцаж байгаа нь нэг тийм зандрангуй харагдаад байдаг юм. Хэд хэдэн гэр бүлийг хараад байхад л.

За тэр ч яахав. Энэ хоёрын улсаа танилцуулж байгаа нь бас л өвөрмөц.
Ямар ч яриа хөөрөө байхгүй. Шууд л ингээд хөгжимдөөд эхлэнэ. Бөмбөр. Төрөл ч олон юм. Төмпөн шанагаар бөмбөр хийх нь холгүй байдаг бололтой. Хэ хэ. Тоглосон юм аа.
Энэний тэр босоо хөнгөн цагаан бас л зэвүүн. Бөмбөрөө цохиж байснаа тэр хөнгөн цагааныг цохиод л бас нэг өвөрмөц хөг нэмчихэж байгаа юм чинь.
За байз энэ чинь ямаршуу юм байлаа даа? Ямартай ч хөрөөний ир шиг дөрвөн төмрийг үе үе дараад байсан байхаа...
Энэ болохоор хамгийн эхний зурагны бөмбөрний хажууд байгаа тогоо шиг зүйл. Ха ха. Доторх гонзгүй төмрүүдийг дарна. Гадна талд байгаа ундааны бөглөө бас шажиганаж дуугарна. Зэвүүн сэтгэсэн байгаа биз дээ?
Энэ гайхлыг нөхөр нь дараад, бас хажуугаар нь манай морин хуурчид, хөөмийчид шиг архираад байсан. Ха ха. Магтаал уншаад байгаа байх миний бодлоор.

Бяцхан тоглолтоо дуусгаад, сурагчдын асуултанд хариулаад явчихаж байна билээ. Бас л өвөрмөц арга.

Тэгээд л бодож суулаа, африк хөг аялгуу сонсонгоо. Бурхан надад хөгжмийн авъяас заяасан бол шууд л морин хуураа бариад л хөөмийлөөд, Алтайн магтаалаа дуулаад л явахгүй юу гэж.

За за шуналтахгүй шүү. Эрүүл саруул гүйгээд, шагайгаа няслаад гүйж байгаа минь их юм. Тийм ээ?

Wednesday, September 26, 2018

Уулын цэцэг

Уул хадаар зугаалахдаа зүгээр байхгүй зураг дарсан нь.
Нэрийг нь мэдэхгүй шүү. Зүгээр л зураг оруулна. Хэ хэ.
Энэ л ганц мэдэх цэцэг минь байна. Багваахай билүү? Багадаа аабан бээбэн гэж тоглодог байлаа.
Япончууд космос гээд байдаг юм. Сансар, огторгуй гэдэг цэцэг. Хэ хэ. Намрын сакүра гэж нэрлэх тохиолдол ч бий гэнэ.
Ууланд, талд ургадаг зэрлэг? цэцэгнүүдийг харахаар хайр хүрдэг шд. Та нар тэгдэг үү. Өөрийн хүч чадлаар, байгалийн шалгарлыг даван туулаад тэмцдэгт нь болдог байх. Хэ хэ.
За нэг иймэрхүү. Гэснээс хар салхи дахиад л ирж яваа гэсэн. Энэ удаагийнх бас л аймаар гэсэн. Яадаг юм байгаам. Орж гаралгүй, гэртээ томоотой номоо уншаад л суухаас.

Бүгдэд нь амжиль, мөн өөртөө...

Tuesday, September 25, 2018

Тэртээх 10 жил минь

Минжий Хангай номыг тэртээх 10 жилдээ уншиж байлаа. Аавын минь дуртай ном... Намайг хүмүүжүүлсэн ном...

Дахин уншмаар санагдаад, найздаа захиж авчруулав. Тээр жил бас Өнгөний хорвоонуудыг уншмаар санагдаад найзаараа авчруулж байлаа. Хэ хэ.

Найз нар минь та нар шүү, та нарынхаа дараагаар би шүү.

Өсвөр насандаа, 4 хорооллын эцэс дэх гэртээ ном уншаад суугаагаар өөрийгөө төсөөлөөд л уншиж сууна.

Дээхний романуудад гардаг шилийн сайн эр, манжийн дарангуйлал, пүүсийн данжаад, хүүхэмсэг хятад өвгөн, гамин, Барон, цагаан орос, улаан орос, Гоймон баатар гээд л. Ядуугийн туйлд хүрсэн ард. Нутгаа гэсэн халхын ханхар эрчүүд. Ардын толгойг эргүүлж мунхруулсан лам нар.Мэдээж бас хайр дурлал гарна.

Дээхний төр барьж байсан зарим нэг ноёд, түшмэд дунд яг л одооны төрд байгаа хүмсүүд шиг байсан байна шд. Зохиолчийн хэлсэн ярьсан үгс, дүрслэл яг л өнөөгийн гүзээтэнгүүд. Би бүр түүнийг нь блогтоо бичнэ гээд бодоод байгаа. Ямартай ч уншаад дуусгаадхая.

Хуучны танилтайгаа, багын найзтайгаа уулзсан мэт сайхан, урамтай байгаа. Дараа бас багадаа уншиж байсан номнуудаасаа захиж уншина аа. Үнэхээр дахин уулзахад таатай байна. Сэтгэл санаа ч гоёхон...

Monday, September 24, 2018

Намрын зугаалга

Энэ зун огтоос амраагүй юм билээ би. Гэрээрээ орж гарч, уул хадаар зугаалаагүй уджээ. Ойр зуур орж гарсныг эс тооцвол. Уус устайгаа ойр байх хэтийн зорилгоо умартаад...

Өглөө эртхэн босч жаал алхлаа, цэвэр агаарт. Ямар хоол идмээр байна гэж ирээд л уулынхан маань эрхлүүлээд л биднийг. Усан үзмийг л сайн идэв. 
Ой модон дунд гацаараа жаал алхлаа. Ийм засмал зам дагаад л даа. Хоёр талаар модод ингэж түнээл гаргаж өгөөд л, намайг үүлнээс хамгаалж байгаа нь тэр. Хэ хэ.
Энэ уулын бэлд уулынх хэд минь амьдран сууна аа. Ажилсаг гэж юүхэв ээ.
Ажилсаг хэдийн маань усан үзэмний хүлэмж. Үүн дотор өдрийн хэд орж зураг дарав. Ам бас зүгээр байхгүй. Байнга хэвээстэй.
Хүлэмжин дотор ингээд унжиж ургана. Шууд газар дээрээс нь идэхэд ямар ч хор хөнөөл байхгүй. Ориг.

Ууланд явахдаа дарсан цэцэгнийхээ зургийг дараагийн бичлэгт оруулна аа. Ямартай ч уус утай ойр хоёр өдрийн амралтаа сайхан өнгөрөөлөө. Ирэх долоо хоног эрч хүч дүүрэн байх байхаа.

Sunday, September 23, 2018

Бага сургуульд

Уламжлалт бичлэг шүү. Жил бүрийн өдийд суугуул нутгийнхаа бага сургуулиудаар явж улсаа танилцуулдаг даа.

Энэ жил ч бас овоо хэдэн бага сургууль явна. Анх удаагаа очих сургууль ч байна. Жил бүр очдог нь ч байна.

Гараа бол аль 7 сард эхэллсэн л дээ. 8 сард зуны амралт гээд завсарласан. 9 сараас идэвхитэй явж байна.

Саяхан 40 минут явж очдог нэгэн сургуульд Парагвай улсын хүнтэй хамт ажилласан. Их гоё улс шиг санагдсан. Өвөл болохгүй, зунаараа, газар хөдлөхгүй гэх мэт. Өөр чинь юу билээ дээ. Ямартай ч очиж үзэх юмсан гээд мөрөөдөөд, яриаг нь сонсож суусан юм даг.

Далбаа нь. Их гоё хатгамал хатгадаг юм билээ, бүсгүйчүүд нь.
Грахмалдаад хатуу болгочихсон. Ширээн дээр, цэцгийн вааран дор гээд л тавихад гоёмсог санагдсан.

Дараагийн нэг сургуульд Африкийн Guinée улсын хүнтай хамт явна. Өөртөө амжилт хүсье өө...

Tuesday, September 18, 2018

Цэцэгс

9 сарын цэцэг шүү. Яг бол 9 сард цэцэглэдэг гэсэн үг биш шүү. Зүгээр л би 9 сард орж гарахдаа тааралдаад, зургийг нь дарсан гэсэн үг.
Ажлын байрны нэг давхарт байнга солигддог булан. Энд гэхдээ дан цэцэг солигдохгүй л дээ. Уран зураг, гэрэл зураг, хатгамал гээд л төрөл олон.
Ваарны доод талын модон суурь анхаарлыг минь их татсаан. Болдог бол туучихмаар. Хэ хэ.

Өдрийн хоол идсэн жижигхээн цайны газрын ширээн дээрх цэцэг? Ширээ нь жижиг, ваар нь жижиг, үйлчлэгч нь жижиг, үйлчлүүлэгч нь жижиг. Хи хи.
Гудамжинд машин дотроосоо дарсан зураг. Хот тохижилт гэж үнэн сайн шүү. Суралцмаар л зүйлийн нэг. Зэрлэг энэ тэрийг нь маш идэвхитэй зулгаах юм. Гэтэл би гадаах зэрлэгээ зулгааж амжихгүй л гүйх. Сая бүтэн сайнд хальт зулгаав. Уг нь их аятайхан болсон. Ганц нэг цэцэг минь тодроод л. Энэ жил гэхдээ тун идэвхигүй байгаа. Хувийн ажилд. Хувьсгалын ажилд бол хачин идэвхитэй. Таван цаасанд дуртай хөөн би...

Бүгдэд нь ажлын болон сурлагын өндөр амжилт шүү.

Monday, September 17, 2018

Хорооны паари

Хорооныхон паартидаад. Паартидах ч гэж дээ, нэг газар орж хоол идэж шар айраг шимсэн.

Өнгөрдөг жил бид яагаад ч билээ дээ оролцож чадаагүй юм.

Тэгсэн энэ жил хорооны дарга хэлэхдээ "Ийш тийшээ зугаалахаар явахаар оролцох хүний тоо цөөхөн байгаад байна. Энэ жил зүгээр л нэг оройг бөөнөөрөө хоол идэж, ярьж хөөрч суувал яасын гэж бодлоо. Аль болох олон иргэд оролцоосой гэж хүсч байна" гэсэн.

Маргааш нь баг багийн харилцах хавтас орж ирсэн. Түүн дээрх цаасан дээр оролцох хүмүүсийнхээ нэрсийг бичсэн байсан. Бид оройн хоол хийхгүй амар гээд гэрээрээ л оролцохоор нэрсээ бичлээ. Хи хи.

Машины зогсоол хүрэлцэхгүй тул таньдаг, хөршийнхөөч юм уу машинд дайгдаад явах уу? Бороогүй бол дугуйгаар явна гээд д ухамсартай хүмүүс чинь өөр юм өө. Манайхан байсан бол том том машинаа гайхуулах гээд л, эсвэл нэгнийгээ гуйсан болчих гээд, доор нь орчих гээд л сүйд болох байх даа? Үгүй ч юм уу? Дандаа шүүмжилдэг гээд бариад идчихэв ээ.

За тэгээд харсан, хараагүй олон л оршин суугчид цугласан. Аргагүй хүүхдүүд бол бие биенийгээ таниад байна лээ. Гадаа цуг тоглодог гээд.

Бид бол ойр хавийнхаа л ганц нэг хөршөө таниад, бусдыг нь харж байсан гэсэн хүмүүс олон байлаа.

Хоол ч амттай байлаа. Үнэгүй гэж бодохоор бүр ч амттай, хэхэ. Оршин суугчдаас хурааж авдаг жилийн төлбөрөөс минь гаргаж нэг ёсондоо биднийг хороо маань даана гэсэн үг.

Пааригаа тараад зулзагуудын төгөлдөр хуурын давтлага. Маргааш тайлан тоглолт нь болно. Яаж будлицгаах юм байгаа юм? Бага минь давтаж өгөхгүй л гүйгээд байсан. Энэ талаар тусад нь бичнэ ээ...

Угтаа өмнөх бичлэгийн өмнө орох ёстой сэдэв байж...

68 оршин суугч оролцсон. Баг багаараа өөрсдийгөө танилцуулж нэрсээ хэлсэн. 2хон цагийн оройн зоог их л хурдан өнгөрсөөн. Ирэх жилийн паари мөн ч хол байна даа...

Sunday, September 16, 2018

Ээлжит тайлан

Уламжлалт бичлэг.

Охидын төгөлдөр хуурын тайлан. Том зулзага ойлгомжтой. Сайн байлаа.
Наана байгаа цэцгийг тоглолт дуусахаар тоглосон хүмүүс нэг нэгийг бэлгэнд авдаг.

Гол нь бага зулзага. Хэ хэ. Нэг их давтаж өгөхгүй л гүйгээд байсан.

Тайлангийн өдөр ч болов. Бага зулзагын ээлж ч ирэв. Санасныг бодоход дажгүй тоглосон. Ээж бол иймэрхүү зүйлд сонсгол энэ тэрээ паг тул ямар ч алдаагүй юм шиг санагдсан.

Уг хүн өөрөө хоёр ч газар бага зэрэг алдсан гэсэн. Хань ижил харин нэг газар нэг товч хамт дарагдчих шиг болсон гэж хэлсэн.

Том зулзага наддаа бол Моцарт. Хэ хэ. Бетховений Сонат 2 гээч ая дарсан.

Бүх хүмүүсийн тоглохыг сонссон. Би чинь ойрдоо хөгжимд их дуртай болж байгөө. Эртээд яагаав бага зулзагатайгаа нэг хөөрхөн концерт үзээгүй юу. Өнөөдөр бол дан сонгодог сонслоо.

Хань ижил, хамгийн мундаг нь миний хоёр охин л байна гэсэн. Хи хи. Мэдээж багш нь хамгийн нэгт л дээ. Сүүлд нь багш нь нэг ая дардаг юм. Өө тэр гар хурууны хөдөлгөөн бол уян налархай ч гэж юүхэв. Атаархасхийгээд л суув шд.

За энэ удаагийн бэлэг. Бага зулзага бол үнэнээ л хэлж байна лээ. Тоглолт ч яахав, сүүлд авах бэлэг л гоё байна гэж. Хүүхдээ гэж хөөрхөн ч юм аа даа.
Ийм хар уутанд бэлгээ хийж өгдөг юм. Уутанд нь ээж их дурлана өө. Хэ хэ. Бичгийн хөөрхөн хавтас, энэ цагаан уутанд жижигхээн жигнэмэг хийсэн байсан. Уутан дотор нэг ундаа байна лээ. Мөн кекс өгсөн. 

Нэг зүйлийг анзаарч байгаа биз дээ? Бэлэг гэхээрээ учиргүй их чихэр хийхгүй. Мөн том том овор ихтэй зүйл хийхгүй. Энгийнээс энгийн.

Бэлэг гэсэн чинь нэг хөгжилтэй зүйл санаанд орчихлоо. Монголд шинэ жилээр гэсэн байхаа? Хамаатны минь нэг ахын гэр бүл хүүхдүүдэд өгөх бэлгээ болсон болоогүй чихэр биш, арай шинэлэг зүйл болгоё гээд дугтуйтай мөнгө, бас нэг юу ч билээ жижигхээн л юмтай цуг өгсөн чинь нэг хүүхэд бэлэгээ голоод бөөн л юм болсон сураг дуулдсан. 

Үүнийг сонсоод бид хүүхдүүддээ багаас нь нэг л их хэлбэр болсон, том том, яг авчих зүйл ховортой бэлэг өгсөөр байгаад, хэр баргийн юманд баярладаггүй, цамаандуу болгочихдог юм байна даа л гэж бодсон. 

Бас л хадуурч байна...

Уншигч олныхоо үр зулзагуудад нь сурлагын болон, урлаг уран сайхан, спортын өндөр амжилт хүсье өө.