Сvvлэн хvv

Эрт урьд цагт эмгэн євгєн 2 амьдран сууж байжээ. Эмгэн нэг єдєр ямаагаа хариулж яваад тургиж орхижээ. Гэтэл нэг ямааны сvvлийг тас тургичихсан байв гэнэ. Эмгэн vvнийгээ євгєндєє хэлэлгvй нуугаад сvvлээ гэрийнхээ цавагт хийгээд орхижээ. Тvvнээс хойш олон хоног єнгєрчээ. Нэг єдєр эмгэн сvvгээ юvлээд тогоогоо хусах зуураа "Иш чааваас, хусам идэх хvvтэй болоосой" гэж хэлсэнд "Би яагаав" хээд сvvл шиг бяцхан хvv ороод иржээ. Эмгэн тэр хvvд хусмаа єгєєд "хvvтэй боллоо" гэж их баярлан орой євгєнєє ирэхээр баяр хєєр болон хэрхэн хvvтэй болсон тухайгаа ярьж єгчээ. Євгєн бас баярлан хvvгээ vнсжээ. Ингээд хvvдээ Сvvлэн хvv гэж нэр єгєєд гурвуулаа амьдран суудаг болов. Сvvлэн хvv том болж, малаа хариулж чаддаг болов. Хvv нэг орой малаа хотлуулж байтал 2 танихгvй хvн хvрч ирээд Сvvлэн хvvг "Гурвуулаа энэ шєнє хааныхаас юм хулгай хийе" гэхэд хvv зєвшєєрєн малаа хотлуулчихад хамт явжээ. Шєнє орой болж амьтан хvн унтаад нам гvм болохоор 2 хулгайч Сvvлэн хvvг "Чи яваад хааны vхэр дотроос хvрэн шарыг нь бариад ир" гэв. Хvv "За" гээд явжээ. Хааны vхэрт ороод "Том шарыг нь авах уу, жижиг хvрэн шарыг нь авах уу?" гээд хашгирч орхисон чинь хааныхан "Yхэрт хулгай орлоо, наана уу цаана уу буу шийдэм, нохой шувуу" болж гэнэ. Энэ vеэр Сvvлэн хvv нэг vрхийн чихэнд ороод нуугдав. Чимээ анир намдахаар Сvvлэн хvv том хvрэн шарыг нь хєтлєєд явжээ. Шараа алах гэтэл тэр гуравт сvх байсангvй. Сvvлэн хvvг яваад "Чи сvх олж ир" гэжээ. Сvvлэн хvv явж хааны тvлээнд ороод "Том сvхийг нь авах уу, жижиг сvхийг нь авах уу?" гээд хашгирсан чинь хааныхан "Тvлээнд хулгай орлоо, наана уу цаана уу буу шийдэм, нохой шувуу" болжээ. Энэ дарвианаар Сvvлэн хvv холтсон дотор ороод нуугджээ. Чимээ анир намдахаар нь том сvхийг нь аваад явжээ. Гурвуулаа шараа алаад хуваах болов. "За Сvvлэн хvv чи юуг нь авах вэ?" гэж нєгєє хоёр нь асуухаар Сvvлэн хvv "Би гvзээ, сvvл хоёрыг нь авъя" гэж хэлээд тvvнийгээ аваад яваад єгчээ. Сvvлэн хvv тэр хоёр хулгайчийн буцах замыг отож очоод гvзээгээ vлээж хийлчихээд, сvvлнийхээ хялгасаар амыг нь уячихаад "Чи хэнтэй цуг хулгай хийв, хурдан хэл, хэлэхгvй юу чи, аа тийм vv. Яaсан задарсан тархи вэ?" гэж худал дvрэмдэн ясан сvvлээр нь vлээсэн гvзээгээ пад пад ороолгож байжээ. Тvvнийг 2 хулгайч сонсоод "За, Сvvлэн хvv хааныханд баригдчихаж, аягvй бол бид хоёрыг барьж магадгvй" гэж айгаад тэр хоёр хамаг авсан махаа хаа гуяар нь ийш тийш хаяж цацаад сэм яваад єгчээ. Тэр хоёрыг явсан хойгуур Сvvлэн хvv бvх махыг нь цуглуулж аваад бvхэл vхрийн махтай гэртээ харьжээ. Сvрхий Сvvлэн хvvгийн чимээгээр хаан нэг єдєр тvvнийг vзэхээр гэрт нь иржээ. Сvvлэн хvv хааны тосож морийг нь авч уянгаа мориных нь хамрыг сэт татжээ. Yvдээ єргєж оруулангаа малгайных нь отго жинсийг авч, олбог дэвсэж єгєнгєє гутлых нь улыг ханзлаад авчихжээ. Хаан тэднийд цай хоол ууж идээд явах болж, тэгэхээр нь хvv
"Та хаан хvн байтлаа юунд улгvй гутал, отгогvй малгай, сэтэрхий хамартай морь эдлэж явдаг юм бэ?" гэж асуухаар нь хаан Сvvлэн хvvд чадагдсандаа шаралхаж
"Сvvлэн хvv чи тийм айхавтар юм бол миний хатнын эрдэнийн алтан бєгжийг єнєє шєнє аваад орхи" гэжээ. Сvvлэн хvv "За тэгье" гэжээ. Хаан гэр рvvгээ яваад єгч, харуй бvрий болохын vеэр Сvvлэн хvv хааныд очоод тоононых нь цамхагт нуугдаад хараад байж. Орой болж хатан унтахдаа эрдэнийн алтан бєгжєє амандаа vмхээд унтлаа. Ємнvvр нь хаан єєрєє хэвтлээ. Хоймортоо хоёр лам, баруун талдаа хоёр сайн зарцаа, хатныхаа хєлд аягачин, шивэгчин хоёроо унтуулаад хоёр хатавчаа зэс гуулин хошуутай хоёр шулмаараа сахиулаад гадаа vvдэндээ Хасар Басар хоёр нохойгоо уяж тvvний цаахан талд нь хайрдаг, хаздаг хоёр буураа уяад эд бvгдийг сонор соргог байхыг чандлан захиад орхижээ. Сvvлэн хvv эд бvгдийг мэдсэнийхээ дараа шєнє дундын эхэнд шvлэг нойрны vеэр хааны хоттой хонинд орж нэг хээлтэй эм хонь алж аваад хоёр хормой хужир хормойлоод хааны єргєєний vvдэнд очив. Хайрдаг хаздаг хоёр бууранд нь хоёр хормой хужир шорвогоо тавьж єгчээ. Хасар басар хоёр нохойд нь хониныхоо махыг цээж бєгсєєр нь хувааж єгєєд єргєєнд нь оржээ. Зэс гуулин хошуутай шулманд нь уушиг зvрхийг нь нэг нэгээр нь єгсєнд vг дуугvй аваад дув дуугvй байж гэнээ. Хоёр зарцых нь євєрт алсан хониныхоо чацга баасыг нь хийж аягачин шивэгчин хоёрых нь євєрт дутуу улаан хургыг нь євєртлvvлжээ. Хоёр ламын толгойг сэмжээр нь ороогоод хааны єєрийнх нь євєрт хоёр бєєрийг нь хийчихжээ. Хамгийн сvлд хатны аманд цєсий нь хийнгээ хагалчихжээ. Хатанд цєс амтагдахын хамт "Аах тvй, паах пєєх" гээд л огилтондоо эрдэнийн алтан бєгжєє гаргачихаар нь Сvvлэн хvv бєгжийг нь аваад гэр дээр нь гараад тоононых нь цамхагт нуугдан суув. Хатан
"Хаан гуай, хаан гуай! Сvvлэн хvv алтан бєгж аваад явчихлаа" гэв. Хаан сэрээд босох гэтэл хоёр тал руу нь хvйтэн юм унахаар нь vзсэн чинь хоёр бєєр нь байв гэнэ.
Хаан "Миний 2 бєєр сугарчихаж, би босож болохгvй байна" гэв.
Хатан 2 ламыг сэрээсэнд хоёр лам
"Байзаарай байзаарай. Банзал цамц толгойд орооцолдчихоод босож болохгvй байна" гэжээ.
Хатан хоёр зарцаа "Босоорой" гэсэн чинь "Хєєе чи юy, би юy, би биш, чи чацга алдчихаж. Би биш, чи чацга алдчихаж" гэж хэрэлдээд байжээ. Хатан "Алтан бєгж яадаг билээ. Аягачин шивэгчин 2 бушуулаарай" гэсэн чинь "Чиний хvv юу, миний хvv юу?" гэж маргасаар хурдан хєдлєж єгсєнгvй. Хатан "Зэс гуулин хошуутай 2 шулмаа, хурдан бушуу яваад алтан бєгж олоод ир" гэсэн чинь
"Чи зvрх идсэн, би уушги идсэн. Чи яв!" "Yгvй чи яв" гэж хэрэлдсээр хєдєлсєнгvй. Хатан ихэд тэвдэн "Алтан бєгж... Хасар Басар хоёр нохой туу туу" гэхэд
"Би цээж идсэн, чи бєгс идсэнээрээ яв" "Yгvй цээж их махтай байдаг. Чи яв"
"Сvvлтэй ууц идсэнээрээ чи яв" гэж хар хур хэрэлдсээр явж єгсєнгvй. Хатан "Хайрдаг хаздаг хоёр буур минь яваарай. Сvvлэн хvv бєгж аваад явчихлаа" гэхэд
"Чи гадаад хормойгоор хужир идсэнээрээ яв. Би дотоод хормойгоор шoроо идсэн юм чинь яаж явдаг юм". "Yгvй чи яв" гэлцээд аль нь ч явсангvй. Хатан хий бухимдан аль ч vгvй ангайж хоцрох энэ завшаанаар Сvvлэн хvv гэртээ харьж ид шидтэй эрдэнийн алтан бєгжийг аав ээж хоёртоо аваачиж єгєєд амар сайхан жаргажээ.

Дээдэс

Элэнц хуланцаа чи харанхуй бvдvvлэг гэж голох учиргvй
Эмээлт морин дээрээ тєрж, энэ л чигээрээ ган шиг хатаагдсан
Эцэг тэнгэрээ шvтдэг тэнгэрлэг соёлтой дээдэс байж
Эх дэлхийгээ хайрладаг байгальлаг соёлтой єтгєс байж
Булаг усандаа буртаг халдаалгvй сахиж
Буурал хангайдаа бузар шингээлгvй хамгаалж
Тєрсєн єлгийг чинь ариун дагшнаар нь хадгалж
Тєрєлх биенд чинь тэнгэрийн тамга тавьсан дээдэс байж
Молор эрдэнээр монгол vсгээн сийлж
Морин хуураар ертєнцийн учрыг єгvvлсэн
Алтан vсгээр шаштир юугаан туурвиж
Ашид орших тєрєлх нутгаа хар сvлдээрээ хамгаалсан
Саруул ухаант, ариун журамт эгэл хvмvvс байж
Сар нартай хорвоод заяасан сайхнаас сайхан дээдэс байж
Аугаа дэлгэр дугуйлжин байгальд торнисон
Амьдлаг, хєдлєнгvй дугуй соёлтой дээдэс байж!

Энэ шvлгийг уншаад нэг зуйл дээр хараагаа тогтоосон нь "байгальлаг, амьдлаг" гэсэн vгс болно. Тэнгэрлэг гэдэг vг байгаа ч урд нь нэлээд сонсож байсан болохоор дасчихсан ч юм уу, уншаад нэг их юм бодсонгvй. Харин хаалтанд хийсэн 2 vг урд нь нэг их сонсоод байгаагvй болоод ч тэр vv, дасаагvй болоод ч тэр vv нэг сонин санагдаад байнаа. Сvvлийн vед бас эмэгтэйлэг, эрэгтэйлэг єєр юу ч билээ дээ хэлж дасаагvй vгс их гарах болсон байна лээ дээ. Нэг бодлын зvгээр ч юм шиг...

Газрын vг

25 дахь жилдээ зохиогдосн Болор цомын эзнээр яруу найрагч Ш.Лхамноржмаа шалгарсан байна.

Газрын vг

Эх орондоо харьж урсдаг
Халхын гол сэтгэл минь билээ
Их л хол харьд суугаа миний тєрлvvд
Элгэн минь билээ
Сэлэнгэ минь Байгаль руу яарсан ч гэлээ
Сэвх нь ногоо болж ургадаг аа
Орчлонгийн хамаг амьтныг
Олсон гээсэн нvгэл буянтай нь
Хорол газар минь хотойж даасан юм
Жигvvртэн жигvvртэн гээд
Тэнгэрт єндєглєх биш
Жиргэж жиргэж газарт л буудаг
Тал наргvй бvтэн дэлхийн
Татах хvч нь газар
Тэнvvн талын минь гар дэлхийн алд болдог
Тэндээс хумсын чинээг ч бvv хороо
Єндєлзєнхєн ургаа уулс бvхэн минь амьтай юм
Yрсийг минь битгий зовоо
Давж ургадаг тvvх минь ертєнцийнх билээ
Давж заалдсан хорвоо минь дээ
Ханцyй наймаа омог огшуун байсан ч гэлээ
Халхын нутаг гэрэл болж зураг ээ
Гэрийн буурь, хонины бууц, хvйн чулуу
Ганцыг нь ч　бvv хєндєє, ертєнц хєлсєнє
Хот балгадаар орчлонг дvvргэвэл
Хаана нь бид амьдрах юм бэ
Юу ч vгvй ирсэн, юvдэнгvй цувгvй
Юндэн, Балган нєхєр ч vгvй
Газартаа газар болох гэж
Ганцхан тvvндээ эзэн байх гэж
Гавьяаг нь ардаа vлдээх гэж
Гавьж тєрсєн юм, гийж тєрсийм, бид
Элгийг нь эмтэлбэл элэг
Эмжээрийг нь ханзалбал элэг
Дотроос нь уудалбал элэг
Дoвыг нь сэндийлбэл элэг
Эмтэрнэ ээ эмтэрнэ
Эхлэл гэдэг тєгсгєл байдаг шиг, тэр цагт
Зєнєсєн хорвоо бvгдийг сэгсэрнэ
Зоосондоо дэлхий дарагдаж мєхнє
Газрын vг vнэн билээ
Гашyyн ч гэсэн мэдтvгэй
Галавын галавт дагасугай

Газар газрын заншил

Ємнєх бичлэгт маань блог анд Заягийнхаа vлдээсэн сэтгэгдэлд хариу болгож оруулж байна.

Япончууд дээхэн vед хvvхдийн доод сvvн шvдийг болжморын шvднээс хурдан урга гээд байшингийнхаа дээвэр лvv чулууддаг, харин дээд шvдийг нь хулганы шvднээс хурдан урга　гээд байшингийнхаа суурь шалны зvг руу шиддэг байсан гэнээ. Харин орчин vед анагаах ухаанд сvvн шvд ДНA тодорхойлоход, арьс нєхєн суулгахад (би дээр ТВ-р сонсож байсан юм) зэрэгт хэрэглэдэг болоод байгаа тул хадгалж байх нь зєв гэнэ шvv. Би ч охиныхоо шvдийг хадгалах гэсэн чинь аав нь монгол єгч явуулаад нохойд єгнє гэнээ. Япончуудын нохой маниас илvv юм иддэг болохоор идэхгvй байхаа. Доод шvд нь бас хєдлєєд эхэлчихсэн, унахаар нь бєєндєж монгол явуулах, нэг бол аавтай нь бяцхан хэмжээний дайн зарлаад хадгалж авч vлдэх гэсэн 2 зам байх шив дээ.　
Таньдаг япондоо хэлсэн чинь нохойны баасаар нь гараад ирвэл яах уу гэнээ. ККК. Нээрээ єгсєн нохойных нь баасыг ухаж vздэг юм билvv. Баас ухагч болчих юм байна дєє.

Ингэхэд нээрээ болжмор шувуу шvдтэй билvv?

PS: Нээрээ энэ талаар цуг ажилладаг хятад, солонгос, австрали, тайвань, америк нєхдvvдээсээ асууя байз. Тэгж байгаад та бvхэндээ хэлэмз...

Шvд

Oхины маань доод vvдэн шvд унах гээд хєдлєєд эхэлчихсэн байсан юм. Тэгсэн єчигдєр цэцэрлэгээсээ орж ирэхдээ ээжээ би танд баяртай боловч харамсалтай мэдээ дуулгах уу гэнээ. За гэсэн чинь миний шvд уначихсан. Энэ бол баяртай мэдээ нь. Тэгсэн шvдээ хоолтойгоо цуг залгичихсан. Энэ харамсалтай мэдээ нь гэдэг юм даа. Охин маань шvдээ унасаныг єєрєє мэдээгvй, ангийх нь хvvхэд хvvе шvд чинь уначихсан байна ш дээ гэж хэлсэн гэнэ. Тэгээд орой аавыг нь очсон чинь багш нар нь уучлаарай єглєє тэгж их сул хєдлєєд байхад нь авчихдаг байж, эхний дурсгалтай шvдийг гэсэн гэнээ. Єнєєдєр охин бааж, би тэр баасыг нь ухаж байж шvдийг нь олж авлаа ш дээ. Эхлээд жаахан ухсан чинь ємхий гэж жигтэйхэн, миний дотор ч эвгvй болоод л... Охин маань хажууд шулганаад л...

-Ээжээ миний шvд хайлчихсан болов уу, ходоод чинь юмыг хайлуулчихдаг юм чинь гээд л...

Уг нь аавыгаа байхад баагаарай гэсэн чинь яг л бааж харагдана ш дээ. 2-улхнаа байхдаа ээжээ би баая гэчихсэн єрєвдєлтэй царайлдаг байгаа. ККК. Ааваар нь баасыг нь ухуулах гэсэн миний санаа бvтсэнгvй єєрєє л ухаж таарлаа. Ашгvй гэхдээ олсон шvv. Хєєрхєн цагаан шvд байсан чинь шав шар юм гарч ирсэн, сайн угаана даа.

Шvдээ залгидаг охины уран бvтээлээс оруулав.

Идэвхитэй амьдарцгаая

Эрин М.Тулгатын "Бусгаар тогтносон монгол" гэдэг ном. Аль 2005 онд гарсан боловч би одоо л уншиж байна. Уншаад ихэд таалав. Бидний vеийнхэн дунд ийм єєдрєг, эрмэлзлэлтэй, идэвхитэй залуу байгаад, бусдыгаа урайлан дуудаж байгаад учир их оршин би таалсан юм. Ялангуяa "Монбvшoгийн оюутнууд хаана явна вэ?", "Дараа vеийнхээ оюутнуудад" гэсэн хэсгvvд бидэнд нэгийг бодуулсан сайхан бичлэг болжээ.

Тодруулбал: ...Монбvшoгийн шалгалтанд тэнцэж чадаагvй хоцорсон хvvхдvvдийн ємнєєс ямар нэгэн vvрэг хариуцлагыг ухамсарладаг болов yy?...

...Юм хийе гэсэн нэгнийгээ хэнхэг гэж дуудчихаад залхуурч хэвтэхээ сайрхаад явж байгаа хvнд яах гэж 109 саы тєгрєг (энэ нь монбvшoгooр ирсэн нэг оюутанд зориулдаг 5 жилийн хєрєнгє оруулалт)-ийг яах гэж зориулна вэ?...

...Oюyтнyyд аа дахин дахин хэлье, идэвхитэй амьдрагтун!...
гэх мэт. Хэдийгээр би Монбvшoгийн оюутан биш ч энэхvv номонд гараад буй санаа надад ч бас нэгийг хэлээд байгаа мэт...

Бvгдээрээ идэвхитэй амьдрагтун!

PS: Номыг "Номун далай"-с авсан болно. Сааралд: Номун далай нь интэрнэтээр ном зардаг, хаяг нь http://jp.mongolianbooks.com/энэ шvv.

Ном уншицгаая

Тvрvv жил Токио явахдаа Номун далай-с хэдэн ном авсан юм. Унших зав болохгvй явсаар одоо л нэг юм эхнээс нь уншиж эхэлж байна. Дашрамд бид нар шиг эх нутгаасаа хол байгаа хvмvvст эх орных нь сvvлийн vед хэвлэгдэж буй ном зохиолуудтай танилцуулж байгаа Номун далай-н хамт олонд талархаж байна аа. Єєр олон сайхан ном танилцуулаарай. Сvvлийн vед манайхан бас л номыг уншдаг болсон бололтой. Блогоор хэсээд явж байхад л тийм сайхан ном, ийм гоё ном уншаад гэх залуучууд их болжээ. Энэ бол vнэхээр бахархууштай. Монголын залуус маань улам ихийг уншиж мэдээсэй, бидний гарт ирээдvй маань байна. (сvрхий vг биччихлээ.ККК)

Яг одоо уншиж буй номоо хальт танилцуулахад

Зохиолч: Ц.В.Николь

Орчуулагч: Бэсvд Пvрэвсvрэнгийн Наранбаяр (миний сонсож байснаар бол япон хэлэндээ гавал. уулзаж танилцах юмсан гэж бодож явдаг. Нээрээ таньж мэддэг хvн байвал танилцуулж єгєхийг хvсч байна.)

Номын агуулга: Одоохондоо уншиж дуусаагvй тул ингэж тєгсдєг гэж хэлж мэдэхгvй. Ямар ч байсан зохиомол тvvх. 13 зуунд Японыг довтолсон Монголын цэрэг "Камиказэ" хэмээх далайн хар шуурганд сvйрэлгvй японы аралд эсэн мэнд газардсан хэмээн єєрчилж бичсэн юм байна. Би одоохондоо тэр хэсэгт нь очоогvй байгаа.
Япон хэл дээр нь нэг уншиж vзэхийг бодноо. Гавал орчуулагчаас суралцая байз.

Хулгана жил

Дээрээс хойш бичих юмсан гээд бодоод яваад байсан юм. Яаж ийгээд л зав болохгvй явсаар. Одоо л оруулж байна.

Японд цагаан сар нь 1 сарынхаа 1-нд болно. 1 сарын 1 болохоос ємнє бvх л таньдаг мэддэг хvмvvстээ гарч буй жилийх нь амьтны зурагтай шинэ оны мэндчилгээ явуулна. Дэлгvvр, шууданд нь тусгай мэндчилгээг нь зардаг юм билээ. Тэр нь цаанаасаа 50 иенээр баталгаажуулсан байдаг тул дээр нь марк наах шаардлага байхгvй. Ард талд нь очих хvний хаяг, єєрийн хаяг зэргийг бичээд, нvvрэн талд нь албан ёсны мэндчилгээний vг бичсэн байдаг. Энэ албаны мэндчилгээнийх нь vг нь цаанаасаа бичигдсэн байх нь элбэг. Зарим нэг хvмvvс хэлэх vг, зураг хєргийг захиаллаж хийлгэх нь ч бий. Тухайн жил гадаад дотоод явсан бол, гэр бvлийх нь гишvvд нэмэгдсэн бол гээд л тэр жил тэднийд болсон сонин содон vйл явдлаа буулгаж хийлгэдэг хvмvvс ч байна.
Миний хvвьд усыг нь уувал ёсы нь дагаа гэж эхэндээ их л идэвхитэй єєрєє хийж явуулдаг байсан бол энэ жил завдалгvй дэлгvvрээс бэлэн юм худалдаж аваад, явуулах хvндээ хандаж ганц 2 єгvvлбэр бичээд л явуулчихсан. Энэ жил нэлээд олон хvнд явуулсан юм байна, Бодвол танилын хvрээ маань тэлсэн гэсэн vг байх. Бас зєндєє л танил хvмvvс байгаад байдаг, хаягийг нь мэдэхгvй гэх тохиолдол ч зєндєє байсан.
Ямар ч байсан эдний цагаан сарын мэндчилгээ нь их таалагдаад байгаа юм.
Манайх ч яахав шинэ жилээр мэндчилгээ бие биендээ єгдєг. Гэхдээ заавал єєрийн биеэр ч юм уу, хэн нэгнээр дамжуулж єгдєг байсан. Шуудангийн хаяг гэж юм байсан биш, Шуудангийн хайрцагтай ганц нэг л айл байсан уу гэхээс.
Манайхны цагаан сар ч бас л нvсэр шvv, одоо бол бvр ч бие биенээсээ уралдаад байдаг болсон сурагтай. Тэднийх тийм ууц тавьж, манайх тиймийг авая гээд л. Єєрсдєє сvр болгоцгоочоод, уламжлалт баяраа муулаад байдаг сонин хvмvvс шvv бид. Цагаан сарын талаар тусад нь бичнээ...

Буцдаг хорвоо

Эмээ маань миний тєрсєн єдрєєр хальчихсан. Бие нь муу байсан юм. Сэтгэл санаа жаахан тиймхэн л байна.
Намайг энд ирснээс хойш миний хайрладаг, намайг бага залуу гэлтгvй vргэлж дэмждэг, намайг хvндэлдэг хvмvvс нэг нэгээрээ хорвоогоос буцаад байх юм даа. Анх 2004 онд японд ирэхэд 1 сарын дараа аавын маань ах талийгаач болж. Ганцаараа байсныг ч хэлэх vv, гэртээ цурхиртал уйлж билээ. Япон хэл сонгож байхад их дэмжиж байсан юм. Хvн гэдэг ханз зааж єгч байсан юм даг. Ингээд дурсаад байвал олон сайхан дурсамж бий дээ.
Эмээ маань намайг анхных нь зээ гээд их сайн. Хэдийгээр эмээ дээрээ єсєєгvй ч байнга эмээгийнх рvvгээ тэмvvлдэг, бид 2 хоёр биенийгээ ойлгодог хоёр байсан юм. Эмээтэйгээ их ч олон удаа даалуудсан даа. Заримдаа нэг тал болж байгаад тэрvvхэндээ хєєрхєн булхайцаж байгаад хожно, тэрэндээ бид 2 их додигор гэж жигтэйхэн. Сvvлдээ эмээ бид 2-ыг нэг тал болгохгvй гэдэг болж билээ. Эмээгээ ирэхээр нь сэтгэлийг нь бодоод хичээлтэй байсан ч даалууддаг байж. Эмээ даалуудах уу гэж асуухаар аймаар дуртай, чи тэгээд хожих юм уу л гэнэ. Манай гэрийн даалуу цагаан, гаднаас нь зарим нэг модоо таниад байдаг байсан болохоор эмээ єєрийнхєє хар даалуутай ирнэ. Тэгээд тэр хар даалуугаар нь тоглохоор яалт ч vгvй хожигдоно доо хєєрхий...
Хийсэн хайлмаг нь ямар гоё амттай гэж санана. Дєнгєж болсон хайлмагнаас нь бараг л таваг дvvрэнг идээд эмээдээ загнуулна...
За уйлах нь ингээд дуусгая.
Диваажинд залраад муу зээгээ дээрээс харж яваарай. Зээ нь таныхаа нэрийг хугалахгvй єндєрт єргєж явахыг хичээнээ.

Эрvvл биед саруул ухаан оршиноо гэж...

За бvгдээрээ шинээ оноо сайхан угтаад, эрч хvч ихтэй байгаа гэж найднам. Бямбаа нь идэж уухаа тааруулаагvйгээс болж ходоод євдєєд эвхэрч хэвтсэн амьтан л байна. Тvрvv жилийн 12 сард даанч их идэж уусан юм аа. Ингэх гээд л байж. Одоо яая гэхэв... Эндхийн Тв-р монгол улсад 11 хvн архинд хордож амь насаа алдав гээд л АПУ энэ тэр гэсэн шошготой юм гардагийм даа. Тэгсэн би тэрнээс нь санаа зовоод эд нарт ходоод євдєєд гэж хэлж чаддаггvй ээ. Хэ хэ, муусайн япончууд энэ Бямбаагийн ходоод гэхгvй, монголчуудын гэж ирээд л муу хэлнэ гэж ємхий санаалаад. Аминдаа улсынхаа нэрийг хайрлаж байгаа ухаантай юм. Зєв биз дээ.
За энэ ч яахав.
Мартсанаас єнєєдєр миний тєрсєн єдєр... Эмэгтэй хvний насыг асуугаад дэмий гэж Муланка дvv хэлсэн байсан. Их зєв юм шиг. Тєрсєн єдрийн бялуугаа єчигдєр аваад идчихсэн. Учир нь нєхєр єнєєдрєєс єєр газар ажилтай, охин бид 2 хэд хоног гvрийнэ.
Ганаа эгч, Тэлмэн 2т: Єнєє сонин зургийг авч чадаагvй ээ. Тэр 3 чинь ямар ч эвсэл байхгvй уур хvргээд, тэхээр нь хєєрхєн боловч эгчмэд Бямбаа нь уурлаад зааж єгєхгvй гээд буруу хараад суучихсан. Дээрээс нь ходоод євдєєд байсныг ч хэлэх vv... Єглєє 6:30 хvртэл зааж єгєх гэж суусныг минь яанаа... ККК

Шинэ оны мэнд

Блог андууддаа, блог уншигч андууддаа шинэ оны гал халуун мэндийг хvргэе ээ. 2008 ондоо блогоо тасралтгvй бичихийн ерєєлийг єргєн дэвшvvлье ээ.
(блог андуудынхаа блогоор орж мэндчилгээ дэвшvvлж амжаагvйд гvнээ хvлцэл єчье.)

Сэтгэл гэгэлзээд л

Шинэ он гарах гээд л... Монголд байгаа таньдаг мэддэг хvмvvс маань бvгд л даашинз, шинэ жилийн party ярьсан улсууд. Нэг таньдаг хvн маань монголд хvvхнvvд нь эрвээхэй шиг болоод л гэсэн. Нээрээ бодоод байсан яг л эрвээхэй шиг. Тэр ах тэгсэн япончууд маажийчихаад яг л эрвээхэй болж чадна ш дээ гэсэн. Инээд хvрээд болдоггvй. Нээрээ л майжига шvv. Би ч монголд очихоороо эрвээхэй болноо, яадаг юм. Хэ хэ. Хадyyрсан байна, зураг оруулах гэж байсан хvн чинь.

Зурагны тайлбар:

1. Токио хотын захиргаа. Лут єндєр. Энэ гял цал байшинд ажиллаж vзэх юмсан гээд хальт мєрєєдсєн.

2. Токио хотын хурлын гишvvдийн ажлын байрны гyaнзанд єдрийн хоол идсэн. Манай хєдєєг бодвол их vнэтэй санагдсан.

3. Токио хотын 45 давхараас дарсан Фvжи уул. Бvрхэг єдєр байсан тул сайн гараагvй.

4. 2016 онд Токиод олимп зохион байгуулах гээд сурталчилгааны ажилдаа орж байгаа юм шиг байна лээ.

5. Токио хотын захиргааны vvдний заал дахь цэцэг.

Амтат бялуу

Шинэ жилээр манайд хvрэлцэн ирсэн хvндэт зочидоо амтат бялуугаар дайлъя.

Сvлд мод & євлийн євгєн

Блог андууддаа, блог уншигчиддаа ирж буй шинэ оны гал халуун мэндийг хvргээд, эрvvл энх, аз жаргал, инээд хєєр, баяр баясгалангаар дvvрэн байхыг хvсэн ерєєе.

(Явсан газрын сvлд модны зураг, Санта євгєний зургийг л дараад байсан. Гоё харагдаж байгаа биз дээ.)

Сиймхий ч гэсэн блог минь

Удаан хугацаагаар алга болсонд гvнээ уучлал хvсьеэ эрхэм блогчид оо!
7 хоног монголоос ирсэн 3 дадлагажигчдыг дагуулж, орчуулга хийгээд. Халтуурны орчуулга хийчихгvй байх юмсан гэж хэрэндээ их хичээсэн гэж байгаа. Гэхдээ мэдээж тєгс тєгєлдєр юм гэж юу байхав. Баахан тоо гарч ирэхээр нь паг болж байгаа юм даа. Эдний тооны ман (万), окv (億) гэсэн хэллэгvvдийг орчуулах гэж тамаа цайна. Би ч улаан цайм хэдэн тэгтэй вэ гээд асуугаад орхидог юм. Нэрэлхээд нэрээ идэх биш, тэгж байгаад сурна биз дээ.
Монголчууд ирэхээр л орой болгон vндэсний vйлдвэрлэлээ дэмжиж хар цагаан Чингис архи уух гэж. Манайхан ч бас л vндэсний vйлдвэрлэлээ сайн дэмжих юм дєє. Хэдэн ч шилийг барьж ирсэн юм бvv мэд. Оройд 1 шил зоолттой ууна, эгчийг за маргааш эрт ажилтай, одоо унтаж амрая гэхгvй л бол давраад дахин нэг шил юм гаргаж ирэх гээд л сиймхий хайгаад унана. Уудаггvй ээ гэхээр нутгийн юм амс гээд захиргаадна. Амсаад л буцаагаад єгєхєєр монгол хvн 3 татнаа гээд л уулгана. Золтой л архинд орчихсонгvй. Хамаатны ахдаа хэлсэн чинь эмэгтэй хvн архинд их амархан ордог юм, болгоомжтой уу гэсэн. Нээрээ л болгоомжтой байхгvй бол архинд донтох (アルコール依存症、alcohol dependence syndrome) гээч нь болчихвол хэцvvеэ тийм ээ.
Тэд нараас арай хийж салаад єрєєндєє орохоороо оймсоо нэхнэ. Хэдэн оймс нэхсэн гэж бодож байна? Том хvний 3 оймс нэхсэн. Єнєє жижиг 3 оймстойгоо нийлээд 6 болсон. Оймс нэхэлтээр мастер хамгаалахаар ч болсон байгаа биз дээ. Урт настай удаан жаргалтай оймсоо маргааш 12 сарын 25-нд хvмvvст нь бэлэглэж санаагаа амраана. Тэхгvй бол шєнє оймсоо дуусгахгvй бол гэж зvvдэлж сэрээд байнаа.
Нээрээ манай гэрийн pc бас жаахан гажигтай болчоод байнаа. Хэд хоног гэртээ амрахдаа сайхан блогоо идэвхитэй бичье гэж бодсон юмсан. За ямар ч байсан дараагийнхаа бичлэгээр явсан газруудын сонин сайхан зураг оруулнаа.

Сайхан аав ижий хоёр минь

Яруу найргийн ертєнцєєр аялах сайхаан гэж... Энэ удаад дараах шvлгийг зориулж байна. Улам дэлгэрэнгvй унших хvсэлтай хvмvvс дараах хаягаар орж сонихроорой.
http://www.buleen.blogspot.com/

Сайхан аав ижий хоёр минь

Хар дарж зvvдэллээ би
Хєлгvй их далайд хєвж явна гэж зvvдэллээ
Агаар тогтуун цэнхэр тэр далайд ганцаараа
Амандаа дуу аялан сэлvvрдэж явна гэж зvvдэллээ
Зах нь vл vзэгдэх далайн дээгvvр
Дарь-Эхийн хувилгаад тоглон бvжиж байх юм
Миний танихгvй мянган бурхад
Манан дундаас тодрон байна гэж зvvдэллээ
Гэнэт бараан vvл гарч салхи дэгдлээ
Гэтэж байсан мэт догшин давалгаа босож намайг хєєлєє
Алсад нэгэн гэрэл харагдахад
Амь тэмцэн тэр зvг сэлvvрдлээ гэж зvvдэллээ
Хєєж буй давалгааны тvрvvч завь цохиход
Хєєрхий би сэлvvрээ алдаж байна гэж зvvдэллээ
Саяхан байсан олон бурхад ч алга
Сар хvртэл гэрэлээ нуусан байна гэж зvvдэллээ
Хоёр гарт минь сэлvvр гэнэт баригдаж
Хоромхон зуур бvрхэх давалгаанаас зугтан гарлаа
Гэрлийн зvг хvчээрээ сэлvvрдэж
Гэрэлт тэр арал дээр очлоо гэж зvvдэллээ
Арал дээр гарсан би Аварсан сэлvvр,завиа хэсэг мартлаа
Хєєрхий завь минь давалгаан дунд холдож байх юм
Харин хоёр сэлvvр нь аав,ижий хоёр минь байна гэнэ
Их далайтай тэмцэн хvvгээ аварсан аав ижий хоёр минь
Их л ядруу царайтай ч хvv рvvгээ харан инээмсэглэж
Яасан гэнэн юм бэ миний хvv гэх шиг харсаар
Яруухан их хайраар хvvгээ тэвэрсээр холдож байна гэж зvvдэллээ
Муу хvvдээ ямарч их хайртай юм дээ аав ижий хоёр минь
Мянган бурхан байгаад ч та хоёрыг минь гvйцэхгvй юм байна
Салхи сэрчигнэж чимээ гаргахад сэрчихээд
Сайхан аав ижий хоёроо санаад зєндєє уйллаа муу хvv чинь.

Хєх-эгшин бvлгэм

3 оймс

Хvний сурсан эрдэм хvнд хэрэг болох юм даа. Япончууд 手作り гээд гараар хийсэн зvйлд их дуртай байдаг юм. Christmas-ын баярыг цуг тэмдэглэх айлынхаа 3 жаахан зээд нь нэхсэн оймс. Том нь 4, дундах нь 2, бага нь ой хvрнэ. Оймсон дотор нь чихэр, шоколат хийгээд л бэлэглэчихнэ. Дажгvй бэлэг байгаа биз дээ. Єєрєє єєртєє урам єгєєд л, єєртєє нэхсэн юм шиг баярлаад гvйгээд байгаа муу Бямбаа нь, хєєрхий гэж...

Тайлан тоглолт

12 сарын 8 хагас сайнд охины маань цэцэрлэгийн тайлан тоглолт болов. 生活発表会　　vгчилбэл амьдралын тайлан тоглолт. 1 жилд сурсан мэдсэн зvйлээрээ тайлан тоглолт хийдэг юм. Анги болгон бєєнєєрєє дуу дуулна, жvжигчилсэн тоглолт хийнэ. Єдєр тутам уншигддаг зурагт номноосоо нэгийг нь сонгож, хvvхдvvд дvрээ єєрсдєє сонгоно. Том ангиуд нь янз бvрийн хєгжим тоглоно. Охин маань castanet гэдэг хєгжим дарсан. Зураг авах гэсэн чинь єнєєх нь нээх жижигхэн, хєгжим дарч байна гэж харагдахааргvй л юм гарсан. Нээрээ castanet гэдгийг юу гэж орчуулах юм бvv мэд, мэддэг хvн байвал хэлж єгєєрєй.

Эндээс миний ажигласан зvйлvvд хэд хэд байсан.

1. Нэг ёсондоо урлагийн vзлэг гэж хэлж болохоор. Тэрэнд нь бvх хvvхдvvдийг хамруулна. Монголд намайг жаахан байхад тоотой хэдэн хvн л ордог, бусад нь амьд vгvй нь мэдэгдэхгvй, нэг тийм идэвхигvй л байдаг байсан. Одоо єєрчлєгдсєн эсэхийг бvv мэд. Тухайн хvvхдийн онцлогт тохирсон нэг дvр єгнє, нэлээд олон єдрийн бэлтгэл хийдэг тул тайзан дээр гарч ирэхдээ бас ч гэж хєєрхєн дассан нvvр хагарсан байдаг юм билээ. Мэдээж vзэхээр ирсэн ээж аав, эмээ євєєгєє хараад ичээд, гараа даллаад юу хийхээ мэдэхгvй хvvхдvvд байж л байдаг юм билээ.

2. Хувцаслалт дээр бол дvрд нь тохирох ойролцоо єнгийн хувцас байхад л болно. Заавал тэгж ижилсэнэ, ингэж ижилсэнэ гэж ар гэрийнхэнд нь хvндрэл учруулахгуй. Ангидаа хvvхдvvд єєрсдєєр нь хийлгэсэн цаасан баг толгойд нь ємсгєєд л болно.

3. Бvх багш нар нь тєгєлдєр хуур дарна. Нот хараад л дарчихна. Монголд дуу хєгжмийн багшийн орон тоо байдаг. Манай ээж л цэцэрлэг нь дуу хєгжмийн багш дутаад олдооггvй ээ гээд vглэдэг байсныг санах юм байна.

4. Эрэгтэй багш гэж байдаг юм билээ. Урд нь мэдээж эрэгтэй багш гэж байгаагvй. Харин сvvлийн vед цэцэрлэгт ч гэсэн эрэгтэй багш байх нь хvvхдvvд ээж, эмэгтэй хvнтэй харьцах сурахаас гадна эрэгтэй хvнтэй харьцаж сурах, ялангуяа гэр бvлийн харьцаанд аавтайгаа, ахтайгаа харьцаж чадахаа байсан хvvхдvvд олширч буй орчин vед их чухал гэж vзэж буй гэсэн.

Бас л яруу найраг

Ойрд яруу найргаар євчлєєд... Блог андууддаа амьдаагийнхаа бичсэн шvлгээс сонордуулъя. Саяхан блог хаягийг нь олж авсан юм. Дээхэн блогтоо "Yндсэрхэг бай" гэдэг шvлэг оруулж байсан даа. Тэрхvv шvлгийг бичсэн юм. Харин амьдаа маань эрэгтэй хvн юм билээ.

Ай бурхан минь

Ай бурхан минь юу вэ ?
Энд бvх юм байраа сольчихож
Эгшигт хvмvvс энд тэнд ганцаараа
Эрvvл сэтгэлгээ зvрхэндээ шархтай vхлvvт
Эцсийн удаа хорвоог харах харц айдсаар дvvрэн
Эргэж ирэхгvй одсон гэрэл гэгээний хойноос шvлгийн мєрvvд хєвєрнєм
Ай бурхан минь юу вэ ?
Энд бvх юм байраа сольчихож
Тэнгисийн хєвєєнд одод гэрэлгvй хєвж
Тэнгэрийн цээжинд гэрэлт цохнууд гийж
Тэртээд гээгдсэн зєв сэтгэлийн тухай євгєн хуурч домог хайлахад
Тэр чинь байгаагvй юм гэж харанхуй хvйтнээр дуугарна
Харанхуйд амьд vлдэгсэд сарны гэрэлд дулаацаж
Харанхуйд єєрєєсєє тєєрєгсєд амгалан зvvд зvvдэлнэ
Харанхуйд маргааш ч ирэхгvй єнєєдєр vргэлжилнэ
Харанхуйд адгуус хаанчилж тэнгэр холдож байна
Єглєє нар мандаж шvvдэр хатахад
Єглєє vхлийн бодол зvрхний гvнд гэгээ болон амилахад
Єглєє єєрийгєє танихад сэтгэшгvй нэг бодол vлдэхэд
Єглєє єглєє ч бас уйтгар гунигаар дvvрэн байна

Ц.Бямбажаргал

Битгий уйлуулаарай

Битгий уйлуулаарай
(Эрчvvддээ хандсан шvлэг)

Бэр болж аавын чинь босгоор алхсан
Бvсгvй тvvнийгээ бvv уйлуулаарай
Биендээ хvндэдсэн ачаа юуг нь хvндрvvлж
Битvvхэн хадгалсан хайрыг нь шархлуулж бvv зовоогоорй
Бишгvй л нэг зовлон амьдралд зєндєє бий ч
Бичигдээгvй хууль хамтдаа туулдаг хорвоо дэлхий
Бие биесээ ойлгож, зовлонгоо хуваалцахгvй л юм бол
Би чиний хань гээд яах юм бэ
Хань болж гэрийн чинь тооныг тvшилцсэн
Хайртай тvvнийгээ бvv уйлуулаарай
Халамж дулаан эр хvний тvшигээ
Харамгvйгээр ганцхан тvvндээ л зориулаарай
Буурал дэлхий алдаа оноогоор дvvрэн ч
Бурхан биш хань чинь л амьдралын тvшиг
Бууж, мордохын зуур нас нэмдэг хорвоод
Буруутгаж нэгнийгээ гомдоогоод яах юм бэ
Ээж болж vрийн чинь зулайг илбэсэн
Энхрийхэн тvvнийгээ бvv уйлуулаарай
Эмзэг нандин сэтгэлд нь хvйтэн vгс унагааж
Эвлэг намуун хайрыг нь сэвтээж бvv гомдоогоорой
Эвдэрсэнийг нєхєж, хатууг зєєллєх сэтгэл
Энх тунх жаргал чинь зєвхєн чиний л хань
Энэрэл хайрын хязгааргvй ундарга
Эх хvн гэдгийг нь зvрхэндээ санаж амьдараарай
......................Г.Гантулга............2007........УБ..........
Сая олж уншсан шvлэг. Гантулга гээд сайхан шvлэг бичдэг залуу байна лээ. Шvлэгт дуртай блогчид орж сонирхоорой, єєрийн блогтоо нэмсэн байгаа шvv.