Араас нь харахад яг л ийм харагдана, эгдүүтэй байна уу? Амьд тоглоом байна даа энд.
Friday, March 09, 2012
2 сард
уншиж дуусгасан юм уг нь. Оруулах зав гардаггүй ээ. Бас бус ном байнаа, ойрд зав зайгаар муутай л байна.
Гарчиг нь "8 настай би какаогийн талбайд ажилласаар л" гэдэг нэртэй. Бидний мэдэхгүй их олон бараа бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэхэд бага насны хүүхдүүд гар бие оролцдог юм байна шдээ. Тэд их хүнд нөхцөлд ажилладаг, маш бага хэмжээний хөлс авдаг, эрүүл мэндээрээ хохирдог, тэднийг хэн ч анхаардаггүй гээд л их эмзэг сэдэв. Жишээ болгож ганц нэг барааны нэр дурдвал тоосго, какао, шоколат, хөл бөмбөгийн бөмбөг гээд л тоолж баршгүй. Япон Солонгос хоёрын хамтран зохиосон дэхийн хөл бөмбөгийн аваргын үеэр японд бас хүүхдийн хөлсийг мөлжихийн эсрэг томоохон арга хэмжээ энд тэнд зохиогдсон гэж байна. Хөл бөмбөгийн холбоонд хүүхдийн гараар хийгдсэн бөмбөг хэрэглэхгүй байхыг уриалж ерөнхийлөгчид нь мэдэгдэл хийж байсан гэнэ. Хөл бөмбөгийн бөмбөг ямар хатуу ширүүн арьсаар хийгддэг билээ? Тэр бүхнийг бага насны хүүхдүүд оёдог гээд бодохоор... Харанхуй орчинд, хатуу зүүгээр хуруугаа эсгэх энүүхэнд, их удаан цагаар хөдөлгөөнгүй суудаг гээд л зүрх халширмаар...
Мөн сүүлийн үед хүүхдийн хөдөлмөрийг мөлжиж мөнгө олдог үйлдвэр, компанийн бараа бүтээгдэхүүнийг авахгүй байх уриа, лоозон их гардаг болж, хүүхдээр ажил хийлгэхгүй байхыг эрхэмлэдэг болсон гэнэ. Хяналт нь сайжирч байгаа гэнэ. Энгийн ард иргэдийн ухамсар, мэдлэгийг нэмэгдүүлэх тал дээр анхаарлаа хандуулж сурталчигааны ажил их хийдэг болж байгаа гэнэ ихэнх хөгжингүй оронд. Манайд ямар байгааг хэлж мэдэхгүй байна өө, мэддэг хүмүүс байвал блогтоо оруулаарай.
Үүнтэй холбогдох бас нэгэн номыг унших гээд зээлчихсэн байгаа, дуусахаараа оруулнаа.
Thursday, March 08, 2012
Хавчуурга
Жаахан байхад их хэрэглэдэг байж билээ. Яг ямар хийц загвартай байсныг одоо сайн санадаггүй ээ. Тэгээд томроод ирсэн хэрэглээнээс гарсан байснаа сүүлийн үед буцаад хэрэглэдэг болж байна аа.
Зураг4: Монголоос авч хүмүүст бэлэглэсэн чинь жаахан зузаадаад, шавь нар маань цагаан толгойн номондоо хавчуулж харагдана лээ. Япон номонд нь зузаадаад, худсанд нь ором гаргаад байна гэсэн.
Зураг2,3: Охины өгсөн бэлэг. Том минь үе үе онгод нь орохоороо иймэрхүү жижиг зүйл хийж ээждээ бэлэглэдэг юм. Ээж мэдээж уяраад түүнийг нь хаяж чадахгүй ээ. Уншиж буй номон завсраа хавчуулаад хавчуурга болгон хэрэглэж байгаад уншаад дуусахаар нь тэр чигт нь хадгалдаг болоод байгаа. Том болохоор нь үзүүлэх гэж байгаан. Дурсгалтай юм болов уу гээд өөрт нь. Зузаан цаастай номондоо цаасаар хийсэн бүтээлүүдийг нь, нимгэн цаастай номонд зурсан зургийг нь хавчуулна.
Зураг1: Үүнийг би өөрөөр хийсэн юм. Амархөөн, ккк. Хэвлэж гаргаад раминэтэд хийгээд л болоо. Өөлөх юм нь жаахан том, гэхдээ үнэгүй юманд дуртай хүмүүс бол зөндөө авч байна лээ. Гэхдээ үүнийг зараагүй шүү. Дээр өнөө боорцог хийж зарахдаа худалдаж авсан хүмүүст урамшуулал болгож бэлэглэсэн юм. Давхар монголоо, монгол хэлээ таниулж байгаам л даа. Би ч муухан соёлын атташегээс дээр байна уу? Өөрийгөө жаахан үнэлчлээ яадын ер нь.
За дараа эндхийн хүмүүсийн хийдэг хавчуурганы зураг оруулнаа.
Sunday, March 04, 2012
Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 100 жилийн ойд
зориулж цуврал эссэ гарсан юм билээ. Би сая л 15 дахь дугаарыг нь уншиж байна. Бүрэн эхээр нь олж унших юмсан.
"Халхын хүрээний бүх хэргийг түр ерөнхийлөн шийтгэх газар"
Т.Зөнбилэг
Нууцаар мордсон элч нар бас л нууцаар буцаж ирэв. Да лам Цэрэнчимэд 1911 оны 9 сарын 4-нд орос эмчийн дүрээр хүрээнд орж ирсэн байдаг. Харин Ханд чин ван 9 сарын эхээр мөн л Эрэн харуулаар хил давах хошуу нутагтаа орж ирсэн боловч орд өргөөндөө очиж чадсангүй. Энэ сургаар Манжийн амбан Хошой чин ванг хороох гэж туршуул явуулсан мэдээ бий. Академич Ж.Болдбаатар өөрийн номдоо "...Бас Чин Ван М.Ханддоржийн дэргэд алаач хэмээх Бадамжав, Цагаан тохойн цонхир Чойжил, Баянголын Сүрэнхор зэрэг мэргэж бууч анчид харуулд гарч өдөр шөнөгүй сэрэмжилж байв. Гэтэл тэр үед гуйлгачин дүрээр нутгийн айлаар хэсч явсан өрөөсөн нүдтэй хятад хүн Сэлэнгийг биеэр сэлэн гаталж, Цонхлон уулын оройд гарчээ. Түүнийг Чин Ван М.Ханддоржийн харуулууд барьж, нэгжихэд шаахайны улнаас нь жижиг гар буу /шааз буу/, хурц тонгорог гарсан юм гэж тэнд усчин байсан Б.Ёндон /1963 онд/, галч байсан Д.Чойжамц /1971 онд/ нар ярьсныг Булган нутгийн түүх сонирхогч, өндөр настан Г.Магван гуай хичээнгүйлэн тэмдэглэн авсан" гэж бичсэн байдаг. Энэ мэт зовлон зүдгүүрийг туулсан Ханд ван 10 сарын сүүлчээр Их хүрээнд орж ирсэн гэлцдэг. Б.Хайсан Эрхүүгээс нутаг руугаа явах гэсэн боловч дотор газар хөл үймээнтэй байсан болохоор Богдын хүрээнд бас л нуугдаж ирсэн байна. Эх орончил ийн буцаж ирсний дараа халхын Их хүрээнд Монголын тусгаар тогтнолыг бэлтгэх ажил шургуу өрнөв. Одоо мөнөөх "... Иймд шавь нар бид бүхэн яахин хүмүүжвээс сайн болохыг тодорхойгоор айлдахыг хүснэ" гэсэн асуултын хариу бүр ч тодорхой боллоо. Басхүү Богд гэгээний "... Лам би олон монгол шавь нараа цөмийг нэгэн адис авралдаа авсаар бөлгөө. Миний энэ үгийг улам улмаар лам надад мөргөхөөр ирдэг олон монгол шавь нарт нийтээр нэгэн адил сонсговол зохино. Цаг нь болсон" гэх лүндэн улам ч утга төгсөөр тодорч эхэлжээ.
"...Монгол овогтон бүгдээр нийлж өөртөө улс болон тогтнож шашнаа мандуулах" гэдэг шинэ уриа хүрээнийхэн улмаар хөдөөнийхний амны уншлага болж, Монгол орон тэр чигтээ асч буй гал мэт дүрэлзэж эхлэв. Манай нэрт судлаач Л.Жамсран гуай "Монголчуудын үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөний тухайн үеийн улстөрийн мөрийн хөтөлбөр болсон тэрхүү лүндэнг Их хүрээнд хэсэг ноёд, лам нар хэрхэн хэрэгжүүлэх тухай хуралдан хэлэлцээд монгол төрийн тусгаар тогтнолыг сэргээн эрхлэх хэргийг шууд удирдан эрхлэх байгууллага "Халхын хүрээний бүх хэргийг түр Ерөнхийлөн шийтгэх газар"-ыг ХХБХТЕШХ 1911 оны 11 сарын 30-нд байгуулсан юм"
Ийнхүү улс орон тусгаар тогтнохын төлөө, унаган албат арддаа эрх чөлөө олохын төлөө тэмцэх нь тодорхой болов. Харин тусгаар улсын хаан хэн байх вэ гэдэг тун ноцтой асуудал үндэсний хувьсгалын удирдагчдын өмнө босч ирсэн байна. Мэдээж олонхи язгууртан ноёд, энэ цаг үед ард түмний дунд хамгийн их нэр хүндтэй амьд бурхан мэт шүтэгдсэн Богд ламыгаа хаан ширээнд залъя гэсэн бодолтой явсан байдаг. Харин хүрээний том ноёдын чуулган чуулж уг асуудлыг хэлэлцэхэд өөр саналтай зүтгэлтэнбас байжээ. Хамгийн гайхалтай нь Богдын шадар дотны хүн Да лам Цэрэнчимэд эсрэг саналтай байсан гэлцдэг. Академич Ж.Болдбаатар "... Ноёд ихсийн дийлэнхи олонхи нь сүсэгтэн олныг дунд Богд гэгээний нэр нөлөө их байгааг харгалзан, зарим хүн төвд хүн гэлэгт нь эргэлзэж, Чингисийн алтан ургаас өгрөмжлөг юмсан гэсэн санаатай байсан аж. Түүний дотор Жавзандамба хутагтын ойрын шадар Цэрэнчимэд Да лам орж байсан нь итгэмээргүй байсан боловч бас ч анхааран үзүүштэй мэдээ дурдатгал байдаг" гээд өвгөн партикан үхэр буу хэмээх Ж.Дамдины "Үймээний жил" дурсамж номоос иш татсан байдаг. Үүнд:
Цэрэнчимэд:
-Бид Богд Жавзандамбыг төвд орноос залж авчрахдаа Монголын зөвхөн шарын шашны их багшаар өргөмжлөн авчирснаас бус улс төрийн жолоо бариулах гэж авчраагүй. Жавзандамба бол бурхан шашны хэрэгт хамаарах бус улс төрийн хэрэгт сурч боловсорсон хүн ч биш. Нөгөөтэйгүүр энэ хүн төвд хүн. Төвд бол улс төрийн талаас үзэхэд манай гадаад харь улс орны хүн мөн. Бид харь хүнийг өөрийн улсын эзэн хаанаар өргөмжилж болох уу? Миний бодол Түшээт ханыг улсын эзэн болгох санаатай байна. Түшээт хан бол хэзээнээс Чингисийн ас Гэрсэнз жалайр хунтайжийн удам угсааг хадгалсан бөгөөд бас ч улс төр, цэргийг удирдах чадвартай гэхэд бусад ноёд "Түшээт хан улсыг удирдах чадваргүй" гэж дургүйцсэний хариуд Да лам:
-Тийм онцгой чадваргүй байлаа ч гэсэн монгол хүн л Монголын хаан болох ёстой... гэж хэлсэн гэдэг юм.
Ам дамжсан ч үнэний ортой байж мэдэх энэ үгийг Дотоод яамны сайд агсан Санжаажамцад, Намын Төв хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаад хэлмэгдсэн Гэлэгсэнгэ ярьсан байдаг. Энэ үгийг академич Ж.Болдбаатар гуай "Дам дамаа дурсамж яриа боловч Да ламын зиндааны төр түмнээ бодож хичээнгүйлэн зүтгэсэн улс төрийн зүтгэлтний амнаас гарах л үг" гэж дүгнэсэн байдаг. Юутай ч Халхын хоёд хаан сэнтийд Богд ламыгаа залахаар шийдэн тусгаар төрийн ажилдаа ханцуй шамлан оров. Цаашид хэрэг явдал хэрхэн өрнөхийг дараагийн бүлгээс уншаарай.
Ямар
хурдан байна аа? Саяхан төрж байсан юмсан. Тэгсэн одоо ой хүрэх гэж байдаг. Энд цэцэрлэгт нь ингэж тухайн саруудад төрсөн хүүхдүүдээ цуглуулж төрсөн өдрийг нь тэмдэглэдэг юм. Гэхдээ тийм ч сүр биш л дээ. Ангийнх нь хүүхдүүдийн өмнө гаргаж ирээд, хэдэн нас хүрч байгааг нь асуугаад, өөрийн сайн гэсэн найз нь цаасаар хийсэн хүзүүний зүүлт, шувуу за тэгээд тухайн хүүхдүүд юм хийсэн байна түүнийг нь өгдөг юм. Тэгээд бүгд төрсөн өдрийн дуу дуулж өгдөг гэсэн. Хүүхдүүд их баярладаг юм шиг байгаан, тухайн өдрөө л ОД явна шүү дээ, арга ч үгүй байх даа. Бага минь одоохондоо юугаа ч мэдэхгүй л байгаа.
Томыгоо ч бас цэцэрлэгт байхад энэ тухай бичиж байсан санагдана. Орой ирэхдээ нэг ийм цаасан малгайтай, гарын хэвтэй өөрийх нь зурагтай каарттай ирсэн. Удахгүй болох төрсөн өдрийг нь бид яаж тэмдэглэх үү гэж ярилцаад л байгаа. Ажлын өдөр таарах юм билээ, гэр бүлийн хүрээнд даруухан тэмдэглэх байх дөө. Бэлгийг нь бас аниатай нь ярилцаад л байгаа. Аниагийн хэрэглэж байсан хүүхэлдэйнүүд бий тул хүүхэлдэй авахгүй шүү, бас хүүхэлдэйний тэрэг нь бий, цэцэрлэг нь бий, гэж ярилцаад л... Тэхээр ерөөсөө эвлүүлдэг тоглоом нь дээр юм байна гээд бараг тогтчихсон. Монголд байгаа хүмүүсээ бэлгээ нөхөж авна шүү ккк
Зураг1. Гарын хээ нь, мөн дотор талд нь зураг, тухайн үеийн өндөр жин, чаддаг болсон зүйлийх нь тухай багшийн сэтгэлийн үг зэрэг бичээстэй болно.
Зураг2. Тоортон малгай. Ийм малгай өмсчихөөр тэгээд бялуу идсэн л юм шиг болдог байх даа тээ.
Anonymous-д
За энэ талаар би нэг их мэдлэг байхгүй хүн. Нөхөр иймэрхүү асуудлыг зохицуулна шүү дээ.
Ямар ч байсан Монгол дахь Жи мобайлын салбараас гадаадад хэрэглэх гэсэн юм аа гээд тусгай дугаар авна. Ингэж дугаар авахдаа нууц дугаар, пин код, домайн дугаар зэргийг нь сайн мэдэж байх ёстой шүү. Заавар нь гээд интернет хаяг зааж өгдөг юм билээ. Тэндээс нь татаж аваад суулгаад байсан байх шүү.
Түүнийгээ тухайн орондоо очоод өөрийн бололцоогоор гар утсандаа ч юм уу компьютертоо суулгана. Зарим нэг хүмүүс бүр тусгай утасны аппарат авчирсан тохиолдол байдаг юм билээ. Миний мэдэхээр америкт байдаг нэг найз минь тэрийгээ ашиглаж болоод байгаа гэсэн. Харин эндэх таньдаг хүн маань ажилд оруулж чадахгүй байгаа. Харин миний хувьд компьютертоо суулгацан. ПС-гээ асаахаар утас минь асна. Интернет хэрэглэдэг гар утсандаа суулгаж болно. Би суулгасан чинь тохиргоог нь сайн хийж чадахгүй байгаа юм уу бүү мэд. холбогдохгүй байна лээ. IPod-нд суулгаж болж байна лээ. Гар утас болон IPod-нд суулгахад Media5phone гээч юм суулгаад байх шиг байсан шүү.
Компьютерийн дэлгэцэн дээр нэг ийм утасны дүрс гарч ирнэ.
Sunday, February 26, 2012
Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ
Манзуширийн хийд одоогоос 350 гаруй жилийн өмнө Богд хан уулын энгэрт бууриа засчээ. "Манзушир" гэдэг нь "Оюун билгийн тэнгэрийг сахих бурхан" гэсэн утгатай. Буддын ёсны Оюун билгийг дэлгэрүүлэгч "Манзуширийн хувилгаан" анх МЭӨ 2 зуунд Жагарын орноо тодорч, түүнээс хойш Энэтхэгт хоёр, Түвдэд найм, Монголд таван удаа тодорч залгамжлагдсан түүхтэй. "Монгол нутагт анх тодорсон Манзушир хутагт нь хөхөгчин гахай жил буюу 1695 онд Хөх нуурын газар мэндэлсэн Агваан-Лувсанжамбалданзан юм" гэж түүхэн сударт тэмдэглэн үлджээ. Түүний үндэслэн байгуулсан Манзушир хийд нь монгол дахь шарын шашны том тувүүдийн нэг байв. Халхын анхны Манзушир хутагтаар тодорч Түвдэд ном эрдэм сурч асан Агваан-Лувсанжамбалданзанг 1714 онд Анхдугаар Богд Өндөр гэгээн Занабазар Монголд урин авчирч, өөрийн багшаар залсан тухай домог байдаг.
Жич: Монголын үнэн сонин 2011 оны 10 сарын 24 дугаар 207-д хэвлэгдсэн гарсныг блогтоо оруулав.
Friday, February 24, 2012
Чин Ван М.Ханддорж
Хуулан бичлэг хийе дөө. Монголоос ирсэн сонин дотор байсан юм. Хаячихаж чадалгүй блогтоо оруулав. Монголын үнэн сонингийн 2011 оны 10 сарын 24-ний өдрийн дугаар 207 дээр гарсан байна билээ.
Мартах учиргүй гавьяа
Ханддорж 1869 онд Булган аймгийн нутагт үе улирсан угсаа залгамжилсан хошууны засаг ноён Цэрэндоржийн хүү Минжигдоржийн гэр бүлд төржээ. Соёлт яүгууртан гэр бүлд хүмүүжиж монгол, манж, хятад хэл бичиг заалгаж хожим нь орос хэл сурчээ. Багаасаа төрийн хэрэгт хичээнгүйлэн зүтгэж 1892 онд хошуу засаг, хошой чин вангийн тушаал хэргэмийг найм дахь үед залгамжлан авч улсын хэмжээний төрийн хэрэгт идэвхийлэн оролцож эхлэв. М.Ханддорж Улиастайн жанжнаар удаа дараа жасаалж, 1897-1900 онд Халхын Түшээт хан аймгийн жанжнаар ажиллаж байв. Тэрээр Манжийн эзэн хааны дэргэд хэд хэдэн удаа очиж ажиллаж байснаар Манжийн Монголд явуулж байсан ноёрхол мөлжлөгийн мөн чанарыг илүүтэй мэдсэнээр Манжийг эсэргүүцэх үзэл санаа төлөвшин бүрэлджээ. "Шинэ засгийн бодлого" гэгчээр манжийн дарлал мөлжлөг улам хүчтэй болж, ард түмэн үгүйрэн ядуурч, уламжлалт түүх соёл, төр ёс мөхөлд хүрч байв. 1911 оны 8 сарын 15-нд Петербург хотод очсон Монголын төлөөлөгчид Ором улсын Гадаад явдлын яамны сайд, Сайд нарын зөвлөлийн дарга зэрэг өндөр албан тушаалын хүмүүстэй уулзан ярилцжээ. Оросын засгийн газар Алс дорнодын асуудлаар онцгой зөвлөлгөөн хийж "Монголоос Дайчин гүрэнтэй тогтоосон сюзеренит холбоог таслалгүйгээр, үндэсний байдлаа хамгаалах гэсэн Монголын эрмэлзлэлийг дипломат замаар дэмжих" гэсэн шийдвэр гаргаснаар төдийлөн дэмжлэг авч чадсангүй. Хятадаас бүрэн тусгаарлах гэсэн М.Ханддоржийн санаа бүрэн биелэгдээгүй ч Бээжингээс явуулж буй аливаа хүчирхийллээс өмгөөлж, хамгаалахаа Орос улс амлажээ. Чин Ван М.Ханддоржийг Орос улсаас буцаж ирэхэд Бээжинд ажлаар дуудсан боловч тэрээр очихыг цааргалж "өвчтэй байгаа" гэсэн хариу явуулжээ.
1913 оны 2 сарын 3-нд Монгол цэргийг бэлтгэн сургах тухай Монгол, Оросын хэлэлцээрийг хийжээ. Уг гэрээнд "Их Орос улсын хаан эзний хэргийг шийтгэх газраас тусгайлан гаргасан Иван Кростович Монгол улсын хаан эзний Засгийн газраас тусгайлан гаргасан дотоод хэрэг олон яамны хэргийг бүгд ерөнхийлөн захиран сайд түмэнхэн номун эзэн сайн ноён хан Т.Намнансүрэн, шадар сайд цэргийн хэргийн захиран шийтгэх яамны сайд, бүгд захиран шийтгэгч яамны тэргүүн сайд засаг төрийн эрдэнэ далай жун ван Гомбосүрэн зөвлөн хэлэлцэж Монголын цэрэг бэлтгэн сургах гэрээ бичгийг байгуулав" гэжээ. 1913 оны 3 сард Монголын гадаад хэргийн яамнаас Оросын малын эмч нартай хэлэлцээ хийхэд Чин Ван М.Ханддорж оролцож байв.
Түүнийг Халхын дөрвөн ханы адил ногоон жууз хэрэглүүлэн, давхар пүнлүү олгон дээд зэргээр шагнасан нь 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалд тэргүүлэх үүрэгтэй удирдаж байсныг нотолсон хэрэг байлаа. Чин Ван М.Ханддорж Гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж, улсынхаа тусгаар тогтнолыг Орос болон бусад том гүрнүүдээр хүлээн зөвшөөрүүлэх, Өвөр Монголыг нэгтгэж нэгдсэн их Монгол гүрнийг байгуулахын төлөө нэгэн үзүүрт сэтгэлээр ихээхэн хүч тавин ажилласан билээ. Чин Ван М.Ханддорж төрийн бүхий л хэрэгт биечлэн оролцож байсан учир Эрдэнэ шанзов яамны тэргүүн сайд Бадамдорж Чин Ван М.Ханддоржийг Оросын талыг хэтэрхий барьж Монголыг хоцроож байна гэж Богд хаанд хэд хэдэн удаа айлтгажээ. Улмаар 1915 онд тусгаар тогтнолын асуудлаар болсон Хиагтын "Гурван улсын хэлэлцээр"-т зориуд оруулсангүй. Энэ хэлэлцээр нь Монгол улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг олон улсын эрх зүйн үндсэн дээр бататгах сүүлчийн боломж гэдгийг тэрээр ухаарч сэтгэл зовьниж байв. Хошой Чин Ван М.Ханддоржийн эх орон, тусгаар тогтнолын төлөө хийсэн үйлс бүхнийг мартах учиргүй.
Thursday, February 23, 2012
Гараар хийсэн тоглоомууд
Сая 18-нд багын минь цэцэрлэг нээлттэй өдөрлөг зохиогоод. Ээж аавууд нь очиж хүүхдүүдтэйгээ хамт ангид нь орж тоглож бариад л. За энэ бол багш нар нь гарын дорх материал ашиглаж хийсэн тоглоомууд. Охин минь их хөөрхөн тоглоод айсан. Гэртээ тоглоомуудаа нээх тоохгүй, таавчик, удирдлага зэрэг зүйлүүдийг илүү шохоорхоод байдаг хүн чинь. Ээж нь бас охиндоо хийж өгмөөр л санагдсан. Худлаа байх дөө...
Зураг1. Хүүхдийн сүүний саванд уут оёод угласан байдал. Дотор нь энэ бөөрөнхий даавуугаар хийсэн тоглоомоо (дотор нь нэг юм байгаад байгаан, яг юу гэдгийг нь хэлж мэддэггүй ээ, нэг тийм хуванцар зүйл) нэг хийж нэг гаргаж тоглоод байсан.
Зураг2. Эсгийгээр хийсэн байсан.
Зураг3. Охин минь үүнийг их сажигнуулж тоглож байна аа. Ризенийг нь татаад л бас.
Wednesday, February 15, 2012
Дуусгалаа
арай хийж. Зав гардаггүй. Бас л зэрлэг байж шүү, манай өвөг дээдсүүд. Их олон хэл дээр хэвлэгдсэн гэсэн, тэгээд л монголчууд гэдэг чинь зөвхөн шатаагаад л, устгаад л, хядаад л байдаг улсууд гэдэг ойлголт өгөхөөс ч яахав. Бусад 2 номыг нь олж унших юмсан гэдэг бодол төрсөн. Чингис хаанаас бусад хаадын ахуй амьдрал, байлдан дагуулалтын ном уншсан нь ховор юм билээ бодоод байхад. Хөлгөн хааныг Торопка гэдэг залуу хөнөөчихсөн юм байна ш дээ. Нэг их ач холбогдол өгөөгүй байна билээ. Арга ч үгүй юм биз дээ, орос хүн бичсэн юм чинь. Дээрээс нь бас гарчигнаасаа л Бат хаан гэж бодохоор.
Охины
Аятайхан өдөр
Мягмар гарагт 91 настай шавь өвөөтэйгөө уулзаад. Ойрд уулзаагүй байсан болохоор сайхан байлаа. 10аад жилийн өмнө монголд оюутан байхдаа явуулж байсан захиаг минь одоо болтол нандигнан хадгалдаг, үзүүлээд. Өөрийн бичгээ харсан чинь инээдтэй санагдсан шүү. Монголд очихдоо танилцсан ганц нэг хүнд одоо болтол сар шинийг тохиолдуулаад мэндчилгээ явуулдаг юм. Би тэрнийг нь монголоор бичиж өгдөг юм. Цагаан сараас өмнө түүнийгээ явуулах гээд би цаг гарган өвөөгийнд очоод. Өвөөгийн бичиг хэргийн нэг жижиг өрөөнд баахан буу халж суув.Би нөхрийн захирлыг ховлож энэ тэр. Өвөө маань тэр яасан хуучинсаг үзэлтэй хүн бэ гээд надтай ижил санаатай байсан. Их олон ном байнаа, бараг тэр чигээрээ ном байсан. Бас явсан газрынхаа дурсгал болгож авдаг жижиг дурсгалын зүйлс дүүрэн байсан. Мэдээж монголых бас байсан. Нээрээ зарим нэг япон айлд ороход одоо манайд ховор болсон харин дээхэн үед айл болгонд байдаг байсан шаазан морь гэх мэт зүйлс өрөөстэй байдаг юм. Их дотно санагданаа тэр нь. Одоо ийм ном уншиж байгаа, тийм зүйлд суралцаж байгаа гэж ирээд л ярина, их гоё.Би хөгширчихлөө гэсэн үг унагахгүй. Гэхдээ энэ удаад нас ахихаар сонингийн хайчилбараа хийхэд хүртэл их цаг орох юм аа гэсэн хэхэ. 90 гарцан байж нас ахих шүү.
Өвөөгийн сургаалиас хэлэх үү?
Өвөө өдөр тутмын захиалсан сонингоо хаядаггүй, хэрэгтэй гэсэн зүйлээ төрөлжүүлж хайчлаад цуглуулдаг гэнэ. Дараа нь харжээ байхад бараг томоохон гарын авлага толь бичиг шиг юм болчдын, их зүгээр гэнээ.
Биднийг бага байхад ээж минь бас сонингийн хайчилбар цуглуулж бид наадаг байсан минь санагдлаа. Бичгийн цаасыг үдэж зузаан дэвтэр болгоод наадагсан. Өвөө харин орчин үеийн хүн юм болохоороо ууттай хавтсанд хийгээд хадгалдаг юм билээ.
Охиноо цэцэрлэгээс нь авах цаг болчихоод бидний уулзалт өндөрлөв. Ойрын үед уулзаж өдрийн хоол идэхээр тохиролцоод өвөө минь намайг гаргаж өгсөн.
Өвөөгийн сургаалиас хэлэх үү?
Өвөө өдөр тутмын захиалсан сонингоо хаядаггүй, хэрэгтэй гэсэн зүйлээ төрөлжүүлж хайчлаад цуглуулдаг гэнэ. Дараа нь харжээ байхад бараг томоохон гарын авлага толь бичиг шиг юм болчдын, их зүгээр гэнээ.
Биднийг бага байхад ээж минь бас сонингийн хайчилбар цуглуулж бид наадаг байсан минь санагдлаа. Бичгийн цаасыг үдэж зузаан дэвтэр болгоод наадагсан. Өвөө харин орчин үеийн хүн юм болохоороо ууттай хавтсанд хийгээд хадгалдаг юм билээ.
Охиноо цэцэрлэгээс нь авах цаг болчихоод бидний уулзалт өндөрлөв. Ойрын үед уулзаж өдрийн хоол идэхээр тохиролцоод өвөө минь намайг гаргаж өгсөн.
Monday, February 13, 2012
Нээрээ
би энэ Эрлийз гэдэг номыг уншиж байсын байна лээ шд. Уншиж эхлээд нэг л уншсан юм шиг санагдаад болдоггүй ээ. Тэгээд блогтоо тэмдэглэж үү гээд хайсан алга байсан. Бодвол блог бичиж эхлэхээсээ өмнө уншсан байж ч магад. Гэснээс блог бичээд 6 дахь жилдээ явж байгаам билээ. Энэ блог чинь их зүгээр санагдсан шүү. Хэ хэ. Мартсан юмыг сануулаад. Уншсан номыхоо тухай бичлэгүүдийг харжээ байхад би ийм ном уншсан билүү, энэ дээр ийм юм гардаг билүү гэж эргэж санаад л. Хойшид ч нээх сүртэй тэмдэглэж бариад сүйд болж амжихгүй ч гэсэн ядаж зургийг нь оруулж байя гэж бодсон.
Та бүхэн ч гэсэн тэгж байгаарай.
Мартсанаас их л залуугаараа явчих юм даа гээд л харамсаж байна аа. 48хан нас. Хэний тухай ярьж байгааг ойлгож байгаа биз дээ.
Та бүхэн ч гэсэн тэгж байгаарай.
Мартсанаас их л залуугаараа явчих юм даа гээд л харамсаж байна аа. 48хан нас. Хэний тухай ярьж байгааг ойлгож байгаа биз дээ.
Thursday, February 09, 2012
4 мөртийн үргэлжлэл
Залуугийн явдлаа хожмоо бодоход ичмээр юм их ээ
Залуугийн явдлаа дотроо тунгаахаар жигшмээр юм олоон
Гэвч чи үүнийгээ өөрөөсөө бодож олсноороо
Гэгээн үүрийн туяаг сэтгэлдээ харвуулж буй нь тэр ээ.
Далай далай давалгаална
Сэтгэлийн минь эрэгт ирж эвхэрнэ
Сэтгэл сэтгэл давалгаална
Далайн эрэгт тулж номхорно.
Бусдын дотор ямар эрдэнэ нуугдаж байгааг
Олж харах сэрэл сэхээгүй хүн
Өөрийн дотор ямар муу юм бугшиж байгааг
онож харах сэрэмж дорой байдаг.
Бүгдийн санаанд таарах хүүхнийг
Бөмбөрцөг дээрээс олно гэвэл
Бүхий л насаараа ганцаараа явна гэж
Бүртгүүлчихээд дараа нь эрвэл таарна.
Ааг сархадын ширээн дээр сэтгэл хөөрөн дарвиад
Алтан намрын зөгий шиг шуугиж байсан нөхдүүд
Алс хожмоо бодоход насны чинь гангар шаазанг
Асгат замын чулуун дээр шидэлж байсан санагдана.
Цэцгийн энэ торгон дэлбээ нэгэн цагт
Цэвэрхэн бүсгүйн уруул ч байсан юм бил үү
Урьдын төрөлдөө чи түүнд дурлаад
Улаан дарс шиг амталж согтсон ч юм бил үү яаран бүү тасд.
Өөрийгөө ихэд бодсон хүн сургааль авна гэж горьдолтгүй
Бусдыг доорд үзсэн хүнээс сайшаал сонсоно гэж саналтгүй
Ёроол цоорхой саванд ус хийлээ ч нэмэргүй
Ерөөл муутай хүнд тус хийлээ ч урамгүй.
Хүний алдаан дээр дөрөөлөхөөсөө өмнө сайныг нь хар
Хүүхний бөгсийг харахаасаа өмнө нүдийг нь хар
Гэм хор хоёрыг сэтгэл дээрээс ялгадаг юм
Гэгээн мунхаг хоёрыг нүдэн дотроос эрдэг юм.
Санчигны минь үзүүрт намар ирсэн ч
Санааны минь үзүүрт хавар айлчилдаг
Зүсний минь өнгөнд үрчлээ нэмсэн ч
Зүрхний угт зун нуугддаг.
Хожмын өдөр орхиод явчих энэ биеийг
Хоолоор тордож торгоор юунд гоёно вэ?
Хоосон дүрсээ толинд хараад баясахын адил
Хорвоод хууртаж өөрийгөө бас хуурч байгаа нь тэр ээ.
Залуугийн явдлаа дотроо тунгаахаар жигшмээр юм олоон
Гэвч чи үүнийгээ өөрөөсөө бодож олсноороо
Гэгээн үүрийн туяаг сэтгэлдээ харвуулж буй нь тэр ээ.
Далай далай давалгаална
Сэтгэлийн минь эрэгт ирж эвхэрнэ
Сэтгэл сэтгэл давалгаална
Далайн эрэгт тулж номхорно.
Бусдын дотор ямар эрдэнэ нуугдаж байгааг
Олж харах сэрэл сэхээгүй хүн
Өөрийн дотор ямар муу юм бугшиж байгааг
онож харах сэрэмж дорой байдаг.
Бүгдийн санаанд таарах хүүхнийг
Бөмбөрцөг дээрээс олно гэвэл
Бүхий л насаараа ганцаараа явна гэж
Бүртгүүлчихээд дараа нь эрвэл таарна.
Ааг сархадын ширээн дээр сэтгэл хөөрөн дарвиад
Алтан намрын зөгий шиг шуугиж байсан нөхдүүд
Алс хожмоо бодоход насны чинь гангар шаазанг
Асгат замын чулуун дээр шидэлж байсан санагдана.
Цэцгийн энэ торгон дэлбээ нэгэн цагт
Цэвэрхэн бүсгүйн уруул ч байсан юм бил үү
Урьдын төрөлдөө чи түүнд дурлаад
Улаан дарс шиг амталж согтсон ч юм бил үү яаран бүү тасд.
Өөрийгөө ихэд бодсон хүн сургааль авна гэж горьдолтгүй
Бусдыг доорд үзсэн хүнээс сайшаал сонсоно гэж саналтгүй
Ёроол цоорхой саванд ус хийлээ ч нэмэргүй
Ерөөл муутай хүнд тус хийлээ ч урамгүй.
Хүний алдаан дээр дөрөөлөхөөсөө өмнө сайныг нь хар
Хүүхний бөгсийг харахаасаа өмнө нүдийг нь хар
Гэм хор хоёрыг сэтгэл дээрээс ялгадаг юм
Гэгээн мунхаг хоёрыг нүдэн дотроос эрдэг юм.
Санчигны минь үзүүрт намар ирсэн ч
Санааны минь үзүүрт хавар айлчилдаг
Зүсний минь өнгөнд үрчлээ нэмсэн ч
Зүрхний угт зун нуугддаг.
Хожмын өдөр орхиод явчих энэ биеийг
Хоолоор тордож торгоор юунд гоёно вэ?
Хоосон дүрсээ толинд хараад баясахын адил
Хорвоод хууртаж өөрийгөө бас хуурч байгаа нь тэр ээ.
4 мөртүүд
Ардын уран зохиолч Ш.Сүрэнжавын "Зуун найман эрдэнэсийн эрих" богино шүлгийн түүврээс. нэгэн сонин дээр гарсныг нааш нь хайчлаад явуулсан байхаар нь блогтоо чирээд ирлээ.
Яргуй эрт дэлгэрдэг ч
Яаран буцдаг жамтай
Ямаа түүнийг иддэг ч
Яргуй болдоггүй нь тамтай.
Ганцаараа байхдөө өөрийгөө шинж
Гаднаас биш дотроосоо эр
Зүрхний чинь ховдолд бурхан мэндлэх ёстой байтал
Цусны чинь дусалд аалз сэрвэл яана вэ?
Жаахан л халах юм бол архи нь цаашаа чангаана
Жаргалтай юм шиг хэрнээ зовлон болж хувирна
Өчигдөрхөн л цээжинд сэрж байсан арслан
Өглөө нь хулгана болж зүрхэнд орж үхнэ.
Нагаржунайн шүлэг энгийн мөртлөө утгын гүн нь далай мэт
Налиндара хийдийн тэргүүнийг алтадсан мэт болоод нэн гайхамшиг
Найргийг тэгтэл өдгөө цагт хийвсэр үгийн наадам болгоод
Найрагчийн титмийг луус ч болов толгойдоо зүүснийг үзвэл тэд юу гэхсэн бол?
Задгай амьдралаа зөв гэж боддог хүн бий
Задгй амьдралаа эрх чөлөө гэж бодох явдал бий
Задгай явсны үр эцэстээ боловсорч
Задгай өссөн үр хүүхэд нь задгайрч эвдэрнэ.
Алтан нарны гэрэлд атаархаад ер нэмэргүй
Амьтны орчлонг гийгүүлэхдээ алагчлалгүй тусна
Аяганы амсар зуулгахдаа алгасаад ер нэмэргүй
Ам руу орохын цагт хаанд ч харцанд ч адилхан.
Мэрэгч хулгана үндсийг сэндийлсээр аварга царс унах байтал
Мэргэдийн санаа мянган жилийн настай
Мэдэл ихтэнд тавин жилийн хаанчлал хангалуун атал
Мэхийж сүслэм уул усанд зуун жилийн нас юу ч биш.
Цас гэдэг юу юм бэ?
Чиний залуу насыг аван аван цаашаа давхилдаж байгаа морьд юм
Цаг гэж юу юм бэ?
Чамайг залхууран хэвтэхэд чинь эргэн эргэн харж инээмсэглэсээр явчихаж бүсгүй юм.
Жаргаж нэг үзэхсэн гэж хааяа бодох юм
Зовж үлэхсэн гэж бодож үзсэн үү?
Үгүй юм байна шүү
Үнэндээ чухам тийм дээ
Жаргалын хаалгыг тэгвэл юугаар нээдгийг мэдэх үү?
Мэдэхгүй ээ
Мэдэж авахад гэмгүй ээ
Зовлонгийн түлхүүрээр л тэр чинь онгойдог юм.
Яргуй эрт дэлгэрдэг ч
Яаран буцдаг жамтай
Ямаа түүнийг иддэг ч
Яргуй болдоггүй нь тамтай.
Ганцаараа байхдөө өөрийгөө шинж
Гаднаас биш дотроосоо эр
Зүрхний чинь ховдолд бурхан мэндлэх ёстой байтал
Цусны чинь дусалд аалз сэрвэл яана вэ?
Жаахан л халах юм бол архи нь цаашаа чангаана
Жаргалтай юм шиг хэрнээ зовлон болж хувирна
Өчигдөрхөн л цээжинд сэрж байсан арслан
Өглөө нь хулгана болж зүрхэнд орж үхнэ.
Нагаржунайн шүлэг энгийн мөртлөө утгын гүн нь далай мэт
Налиндара хийдийн тэргүүнийг алтадсан мэт болоод нэн гайхамшиг
Найргийг тэгтэл өдгөө цагт хийвсэр үгийн наадам болгоод
Найрагчийн титмийг луус ч болов толгойдоо зүүснийг үзвэл тэд юу гэхсэн бол?
Задгай амьдралаа зөв гэж боддог хүн бий
Задгй амьдралаа эрх чөлөө гэж бодох явдал бий
Задгай явсны үр эцэстээ боловсорч
Задгай өссөн үр хүүхэд нь задгайрч эвдэрнэ.
Алтан нарны гэрэлд атаархаад ер нэмэргүй
Амьтны орчлонг гийгүүлэхдээ алагчлалгүй тусна
Аяганы амсар зуулгахдаа алгасаад ер нэмэргүй
Ам руу орохын цагт хаанд ч харцанд ч адилхан.
Мэрэгч хулгана үндсийг сэндийлсээр аварга царс унах байтал
Мэргэдийн санаа мянган жилийн настай
Мэдэл ихтэнд тавин жилийн хаанчлал хангалуун атал
Мэхийж сүслэм уул усанд зуун жилийн нас юу ч биш.
Цас гэдэг юу юм бэ?
Чиний залуу насыг аван аван цаашаа давхилдаж байгаа морьд юм
Цаг гэж юу юм бэ?
Чамайг залхууран хэвтэхэд чинь эргэн эргэн харж инээмсэглэсээр явчихаж бүсгүй юм.
Жаргаж нэг үзэхсэн гэж хааяа бодох юм
Зовж үлэхсэн гэж бодож үзсэн үү?
Үгүй юм байна шүү
Үнэндээ чухам тийм дээ
Жаргалын хаалгыг тэгвэл юугаар нээдгийг мэдэх үү?
Мэдэхгүй ээ
Мэдэж авахад гэмгүй ээ
Зовлонгийн түлхүүрээр л тэр чинь онгойдог юм.
Wednesday, February 08, 2012
Эрлийз
гэдэг номоо уншаад дуусгачихсан. Уншихад амар бичлэгтэй ном байна лээ. Зарим япон хэл дээрх ном хэцүү, унших явцдаа яагаад ч юм ядраад байдаг юм. Бодвол ханз энэ тэр ихтэй байдаг байх. Энэ ном аргагүй л хүүхдэд зориулсан байна лээ.
Агуулга нь их хөөрхөөн бас.
Хүүг мэдээ орсон цагаас эхлээд л гэр бүлийн гишүүд гэх юм бол аав нь өөрөө тэгээд нохой нь байсан. Аав нь нохойгоо миний эхнэр гэдэг байсан болохоор хүү ч ээжээ гэж боддог байсан. Хүүгийн ангийх нь хүүхдүүд аавыг нь жаахан сумтай энэ тэр гэж гоочлоно.
Жишээ нь цэцэрлэгт байхад нь багш нь гэр бүлийнхнийгээ зурах даалгавар өгөхөд хүү мэдээж аавыгаа мөн нохойгоо зурна. Тэгэхэд багш нь амьтан зурахгүй, гэр бүлийн гишүүнээ л зур гэхэд хүү энэ чинь миний ээж хэлээд ангиар нэг юм болно. Ангийх нь нэг хүүхэд тэнэг юм уу мангар юм уу? хэзээ нохойноос хүн төрж байсан гээд л. Тэгсэн нэг охин харин өмөөрнө. Манай ээж бас нохойгаа манай гэр бүлийн нэг гишүүн гэдэг юм чинь гээд л.
Тэгсэн нэг удаа нохой нь алга болчихно. Аав нь ажлаа өчнөөн хоног цалгардуулан байж нохойгоо хайна. Аавынхаа уруу дорой царайг хараад хүү тэсэхээ байгаад хамаатныхаа эгчээс ээжийнхээ тухай асууна. Энэ нохой чинь миний жинхэнэ ээж биш биз дээ, миний жинхэнэ ээж хаачсан юм бэ гэж ирээд л.
Жинхэнэ ээж нь ааваас нь үе мултарсан дүү залуухан хүүхэн байсан гэнэ. Тэгээд жаал хүү төрж гэнэ. Тэгсэн удалгүй хамаатных нь эгчийн гэрийн үүдэнд өлгийтэй хүүгээ орхиод цаасны булан дээр "Уучлаарай надад итгэл алга" гэж бичсэн байсан гээд хүүд тэр бичгийг нь үзүүлнэ. Аав нь залуухан эхнэрээ хагас жил цөхрөлтгүй хайсны эцэст нэгэн нохой дагуулж ирэн хүүгээ аваад явсан гэнэ. Тэрнээс хойш нохойндоо эхнэрийнхээ Ёоко гэдэг нэрийг өгнө. Ингээд аав хүү нохой гурав хүнээс нээх дутахааргүй өнөө маргаашаа болгоод л байдаг амьдрал нь эхэлсэн түүхтэй.
Нэгэн өдөр нохой Ёоко нь олдлоо гэсэн мэдээ ирнэ. Нэлээд сульдсан байна. Нас нь явсан байсан болохоор удалгүй диваажинд очно. Ёокогийнхоо ажил явдлыг гэр бүлийн хүрээнд ёслол төгөлдөр үйлдэнэ.
Нэг иймрхүү агуулгатай ном байсан шүү журмын нөхдөө. Бидний бодсон ... биш байсан шүү ккк
Tuesday, February 07, 2012
Дахиад л
Цас. Гэхдээ би өнөөдөр ажилдаа яваагүй ээ. Учир нь бага минь ingluenza хүрчихсэн. 5 хоног гэртээ байхгүй бол болохгүй. Халуун нь гайгүй нээх өндөр биш ч ааштай байна өө. Ээжээс салах шинжгүй тувт дагаад л. Хамар луу нь урт нарийхан чихний хөвөн шиг хөвөн хийж байгаад л хариуг нь гаргаад ирнэ лээ. Мэдээж охин минь аймаар чарлана биз дээ. Одоо тэр эмчийгээ хараад шууд л уйлдаг болж байна дөө.
Үдээс хойш гарах ажилтай юмсан. Уг нь гараад алхчихна гэж бодож байсан юм сан. Ойрд алхаж бариагүй болохоор. Цаснаар яаж ч алхах вэ дээ? Машинаар явахаар зогсоол хайх гэж бас ядаргаа байдаг юм .
Өө тийм. Хамгийн дургүй хүргэсэн зүйл нь юу гээч. Би охиноо 2 өдөр хараад 5 дахь өдөр нөхрийгөө ажлаасаа чөлөө аваад хараадхаач гэсэн чинь за гэсэн юм. Тэгээд нөхөр дарга дээрээ ороод чөлөө гуйж л дээ. Тэгсэн хариулт нь юу гээч. Бодохоор л уур хүрээд зарим нэг япончууд яахаараа ийм т1 байдаг байна аа гэж бодоод л байж байна. За тэр хариулт нь болбоос
-Чи эхнэрийгээ ажилд нь явуулах гэж чөлөө авч байгаа юм уу? Японд бол нөхрүүд нь ажлаа хийгээд мөнгөө олоод, эхнэрүүд нь гэртээ хүүхдээ хардаг юм. Гэхдээ чи яахав гадаад хүн юм чинь амар амар гэсэн гэнэ ээ.
Юу гэсэн үг вэ? Одоо чинь цаг үе өөр болчихоод байхад. Хуучинсаг үзлээ хаяагүй, эмэгтэй хүмүүсийг аймаар доромжилж байгаа байхгүй юу. Уг нь японд ч гэсэн хүүхэд өсгөх ажилд аавуудын оролцоог чухалчлаад сурталчлаад байдаг болсон шдээ. Тэр дарга сонсоогүйм байх даа. Мөнгөндөө гол нь биш ш дээ. Гэр бүлийн харилцаанд аавуудын үүрэг чухал болчихоод байхад. Аавууд л гэж мөнгө олж ирдэг гэсэн ойлголт байхгүй шд тийм үү?
Ээжүүд ч гэсэн хааяа нэргүй ажлаас чөлөөлөгдөж, дуртай ажлаа хийж байвал сэтгэл санаа ч өөдрөг байна шдээ.
Сүүлийн үед японд эмэгтэйчүүд хүүхэд төрүүлэх, өсгөх ажлаас халшраад төрүүлсэн хүүхдээ алах, орхих, гэр бүийн хүчирхийлэл үйлдэх гээд л олон асуудал гараад байгаам. Аргагүй шдээ. Аавуудыг нь хүүхэд харах ажлаас нийгмээрээ ингэж тусгаарлаад байхаар чинь.
За тэгээд ийм үг сонссон хүмүүс чинь яг л сэтгэл санаа тайван амарч харагдана шдээ. Би л өөрөө хүүхдээ харна даа. Хүүхдээ ч хараад ажлаа ч хийгээд үзүүлээд өгөх юм чинь энэ т1үүдэд. Хэхэ
Ер нь энэ япон хүмүүстэй хамт ажиллана гэдэг тийм ч амар эд биш дөө. Заримдаа их т1 зан гаргана шүү дээ.
Үдээс хойш гарах ажилтай юмсан. Уг нь гараад алхчихна гэж бодож байсан юм сан. Ойрд алхаж бариагүй болохоор. Цаснаар яаж ч алхах вэ дээ? Машинаар явахаар зогсоол хайх гэж бас ядаргаа байдаг юм .
Өө тийм. Хамгийн дургүй хүргэсэн зүйл нь юу гээч. Би охиноо 2 өдөр хараад 5 дахь өдөр нөхрийгөө ажлаасаа чөлөө аваад хараадхаач гэсэн чинь за гэсэн юм. Тэгээд нөхөр дарга дээрээ ороод чөлөө гуйж л дээ. Тэгсэн хариулт нь юу гээч. Бодохоор л уур хүрээд зарим нэг япончууд яахаараа ийм т1 байдаг байна аа гэж бодоод л байж байна. За тэр хариулт нь болбоос
-Чи эхнэрийгээ ажилд нь явуулах гэж чөлөө авч байгаа юм уу? Японд бол нөхрүүд нь ажлаа хийгээд мөнгөө олоод, эхнэрүүд нь гэртээ хүүхдээ хардаг юм. Гэхдээ чи яахав гадаад хүн юм чинь амар амар гэсэн гэнэ ээ.
Юу гэсэн үг вэ? Одоо чинь цаг үе өөр болчихоод байхад. Хуучинсаг үзлээ хаяагүй, эмэгтэй хүмүүсийг аймаар доромжилж байгаа байхгүй юу. Уг нь японд ч гэсэн хүүхэд өсгөх ажилд аавуудын оролцоог чухалчлаад сурталчлаад байдаг болсон шдээ. Тэр дарга сонсоогүйм байх даа. Мөнгөндөө гол нь биш ш дээ. Гэр бүлийн харилцаанд аавуудын үүрэг чухал болчихоод байхад. Аавууд л гэж мөнгө олж ирдэг гэсэн ойлголт байхгүй шд тийм үү?
Ээжүүд ч гэсэн хааяа нэргүй ажлаас чөлөөлөгдөж, дуртай ажлаа хийж байвал сэтгэл санаа ч өөдрөг байна шдээ.
Сүүлийн үед японд эмэгтэйчүүд хүүхэд төрүүлэх, өсгөх ажлаас халшраад төрүүлсэн хүүхдээ алах, орхих, гэр бүийн хүчирхийлэл үйлдэх гээд л олон асуудал гараад байгаам. Аргагүй шдээ. Аавуудыг нь хүүхэд харах ажлаас нийгмээрээ ингэж тусгаарлаад байхаар чинь.
За тэгээд ийм үг сонссон хүмүүс чинь яг л сэтгэл санаа тайван амарч харагдана шдээ. Би л өөрөө хүүхдээ харна даа. Хүүхдээ ч хараад ажлаа ч хийгээд үзүүлээд өгөх юм чинь энэ т1үүдэд. Хэхэ
Ер нь энэ япон хүмүүстэй хамт ажиллана гэдэг тийм ч амар эд биш дөө. Заримдаа их т1 зан гаргана шүү дээ.
Friday, February 03, 2012
Харш өдөр
Үүгээр цас ихтэй гэж хэлсэн дээ. Ялангуяа япон тэнгис дагуух нутгаар. Манайх чинь яг тэр япон тэнгисийн эрэг дээр байдаг юм.
Өглөө босч бага бид 2 албандаа явцгаах бэлтгэлээ базаачихаад аминдаа эрт гарав аа. Машиныхаа цас энэ тэрийг буулгана гэсэн шүү юм бодоод л. Тэгсэн юу вэ? Гадаах цас, миний өвдгөөр таттал хунгарласан байвал яах уу? Машинаа хөдөлгөх гээд чаддаггүй ээ, хальт урагшаа хөдлөөд таг. Ухардаг ч үгүй шүү. Хүрзээр цасаа малтаад ч хөдөлдөггүй. Машин дотор охин чарлаад болдоггүй. Эхлээд цэцэрлэг, ажил руугаа яриад жаахан хоцорч очих юм шиг байна гэсэн улсууд бүр үдээс өмнө амрахаар болов. Учир нь нөхөр үдийн цайныхаа цагаар ирж гаргаж өгнө гэсэн тул. Тэр болтол гэртээ орж байхгүй бол охиноо дааруулчихна гэсэн шийдэлд хүрэв.
Ажлаа тараад гэртээ ирсэн чинь хажуу айлын ганц бие хүүхэн 3 залуу цуглуулчихсан машинаа гаргах гээд цас ухаж байнаа. Тэгсэн чинь хачин хүүхэн чинь манай зогсоол дээр баахан цас овоолчихосн байж уу. Намайг ирсэн чинь цас ухаж байсан хүүхэн шууд гэртээ ороод, өнөө залуус нь хүрзээ бариад шууд цаашаа алхдаг гэнээ. Уур хүрээд л байлаа. Томыгоо бассейнд нь хүргэж өгчихөөд, багыгаа авахаасаа өмнө ирж цасаа жаал хүрзэдлээ. Ингээд яваад ирэх хооронд хажуу айлын хүүхэн машинаа унаад ажилдаа явчихсан байж уу. Тэр хүүхэн оройн цагаар ажилладаг юм. Яг ямар ажил хийдгийг нь мэдэхгүй.
Хүний газар, нялх нойтон хүүхэдтэй би чинь хэрүүл уруул хийхээс халшраад. Нөхөртөө л баахан хов ярьлаа шд. Хажуу айлын хүүхэн харьж ирээд толийтол арилгасан байхыг минь хараад харин ч санаа зовсон байхдаа биднээс.
3 дахь зурган дээрх бол нэг хүнсний дэлгүүрийн гадаах зогсоол. Бүлээвтэр ус гараад цасаа хайлуулчихна.
Tuesday, January 31, 2012
Эгдүүтэй 1
Миний бага эгдүүтэй гэж жигтэйхэн болж байна өө.
Эрдмүүд нь арвижаад л.
Моши моши гэхээр аль нэг гараа чихэн дээрээ аваачна.
Жёозү жёозү гэхээр алгаа ташина.
Инай инай баа гэхээр 2 гараа толгойныхоо аль хүрэх л газар байна тэнд аваачна.
Дээрх япон үгнүүдийг монголоор нь хэлсэн ч ойлгоно шүү хүмүүсээ миний охин чинь. Тэхгүй бол монгол хэлийг нь заагаач ээ гээд байдаг шүү зарим нэг хүмүүс хэхэ. Эхнийх нь байна уу, дараагийнх нь мундаг, гурав дахь нь утгачилбал хаана байна гэсэн үг.
Дүүжин гэхээр толгойгоороо гэдийнэ, даажин гэхээр буцааж толгойгоо бөхийлгөнө. Ээж нь дүүжин даажин гээд тэвэрч байгаад арагш нь тонгойлгож бөхийлгөөд тоглодог юм.
Тачи тачи гэхээр алгаараа гарын алга цохино. Энэ нь ихэвчлэн цэцэрлэгийн насны хүүхдүүд гэртээ харихдаа ч юм уу салж явахдаа баяртай гэсэн мэндчилгээ болгож бие биенийхээ гарын алгыг нийлүүлдэг юм. Энэ эрдмийг аниа нь их хичээнгүйлэн зааж байгаа.
Багш нар нь тарахад нь саёонара гээд гараа даллахаар охин минь бас гараа хальт өргөнө.
Чёодай надаа гэхээр гарт нь байсан юм аа өгнө.
Аа гэхээр амаа ангайна.
Ойрхон эмнэлэг ороод вакцин хийлгэчихсэн чинь эмчийгээ хараад таниад учиргүй чарладаг болчихсон. Зүгээр л үзүүлээд гарах гэж байхад хүртэл хэхэ.
Орой албанаас нь авах гээд очихоор намайг хараад инээд алдаад л мөлхөнө гэж үзүүлж өгнө.
Юм түшиж босчоод байдаг болчихсон. Хальт ганц нэг хөлөө зөөгөөд байна лээ.
Зурагтны өмнө оччихоод үнэтэй авсан шидтэй зурагтыг минь балбаж өгнө. Тэр зурагт ч яахав хараа нь муудчихна гээд холдуулахаар буцаад л жирийлгэнэ, бүр эргэж хараад зугтаана.
Жижиг сажиг зүйлийг хуруугаараа барьдаг болчихсон, шууд л ам руугаа явуулна.
Шүлс нь байнга гоожоостой. Заримдаа тэрнийгээ савриулж ирээд л хэл амаа дуугаргаад байна. Монголд бол тэнгэр задраана гэдэг дээ.
Нэг юм яриад л байна. Их чалчаа болж байна.
Нойрондоо их харам. Дутуу сэрчээд л нүдээ тас аниастай л уйлаад байна.
Ээжийнхээ номын тавиур доторх номнууд, дэвтэр, бичиг цааснуудыг кайфтай нь аргагүй татаж гаргаж ирнэ. Ээж нь буцааж хийх гэж үгээ хэлнэ.
Өөр чинь юу билээ?
За энэ бүх эрдмийг их л дээрээс сурсан юм, бичнэ гэж явсаар байтал...
Нээрээ охин минь дараа сарын дундуур ОЙ хүрэх нь, энэ цаг хугацаа үнэхээр хурдан юм аа. Төрсөн өдрийн баярыг хэрхэн тэмдэглэх талаар үе үе ярилцаад байгаа ч ажлын өдөр таарна...
Эрдмүүд нь арвижаад л.
Моши моши гэхээр аль нэг гараа чихэн дээрээ аваачна.
Жёозү жёозү гэхээр алгаа ташина.
Инай инай баа гэхээр 2 гараа толгойныхоо аль хүрэх л газар байна тэнд аваачна.
Дээрх япон үгнүүдийг монголоор нь хэлсэн ч ойлгоно шүү хүмүүсээ миний охин чинь. Тэхгүй бол монгол хэлийг нь заагаач ээ гээд байдаг шүү зарим нэг хүмүүс хэхэ. Эхнийх нь байна уу, дараагийнх нь мундаг, гурав дахь нь утгачилбал хаана байна гэсэн үг.
Дүүжин гэхээр толгойгоороо гэдийнэ, даажин гэхээр буцааж толгойгоо бөхийлгөнө. Ээж нь дүүжин даажин гээд тэвэрч байгаад арагш нь тонгойлгож бөхийлгөөд тоглодог юм.
Тачи тачи гэхээр алгаараа гарын алга цохино. Энэ нь ихэвчлэн цэцэрлэгийн насны хүүхдүүд гэртээ харихдаа ч юм уу салж явахдаа баяртай гэсэн мэндчилгээ болгож бие биенийхээ гарын алгыг нийлүүлдэг юм. Энэ эрдмийг аниа нь их хичээнгүйлэн зааж байгаа.
Багш нар нь тарахад нь саёонара гээд гараа даллахаар охин минь бас гараа хальт өргөнө.
Чёодай надаа гэхээр гарт нь байсан юм аа өгнө.
Аа гэхээр амаа ангайна.
Ойрхон эмнэлэг ороод вакцин хийлгэчихсэн чинь эмчийгээ хараад таниад учиргүй чарладаг болчихсон. Зүгээр л үзүүлээд гарах гэж байхад хүртэл хэхэ.
Орой албанаас нь авах гээд очихоор намайг хараад инээд алдаад л мөлхөнө гэж үзүүлж өгнө.
Юм түшиж босчоод байдаг болчихсон. Хальт ганц нэг хөлөө зөөгөөд байна лээ.
Зурагтны өмнө оччихоод үнэтэй авсан шидтэй зурагтыг минь балбаж өгнө. Тэр зурагт ч яахав хараа нь муудчихна гээд холдуулахаар буцаад л жирийлгэнэ, бүр эргэж хараад зугтаана.
Жижиг сажиг зүйлийг хуруугаараа барьдаг болчихсон, шууд л ам руугаа явуулна.
Шүлс нь байнга гоожоостой. Заримдаа тэрнийгээ савриулж ирээд л хэл амаа дуугаргаад байна. Монголд бол тэнгэр задраана гэдэг дээ.
Нэг юм яриад л байна. Их чалчаа болж байна.
Нойрондоо их харам. Дутуу сэрчээд л нүдээ тас аниастай л уйлаад байна.
Ээжийнхээ номын тавиур доторх номнууд, дэвтэр, бичиг цааснуудыг кайфтай нь аргагүй татаж гаргаж ирнэ. Ээж нь буцааж хийх гэж үгээ хэлнэ.
Өөр чинь юу билээ?
За энэ бүх эрдмийг их л дээрээс сурсан юм, бичнэ гэж явсаар байтал...
Нээрээ охин минь дараа сарын дундуур ОЙ хүрэх нь, энэ цаг хугацаа үнэхээр хурдан юм аа. Төрсөн өдрийн баярыг хэрхэн тэмдэглэх талаар үе үе ярилцаад байгаа ч ажлын өдөр таарна...
Monday, January 30, 2012
Сурах ч юм бил үү
Уйдаж байнаа
Энэ цаснаас. Гэхдээ уйдаж байгаа нь томчууд л юм шиг байна дөө. Хүүхдүүд бол ондоо.
Багын цэцэрлэг нь цасаар тоглуулсан бололтойм хүүхдүүдээ. Миний бага хүртэл цас барьж үзсэн гэсэн. Гэхдээ жаахан ярвайгаад дургүй янзтай байсан гэнэ лээ. Бага багаар хорвоотой танилцаад л явна.
Зураг1. Томын сургуулийн биеийн тамирын талбай. Бид хөлдөж үхэх гээд байхад энэ хүүхдүүд үү.
Зураг2. Багын цэцэрлэгийн үүдэн дэх мод болон цэцэг. Цасан гоёлоо өмсөхөөр хөөрхөн юм аа уг нь.
Friday, January 20, 2012
Цас болон бас бус
Манай энд их цастай байна өө. Над шиг хувийн орж гарах ажил ихтэй хүнд их хэцүүмөө. Хурдтай давхиж болохгүй, машинаа зогсоох гэж хамаг цаг аваад хаячихна.
Хамгийн сүүлийн сонин гэвэл бага минь салхин цэцэгтээд авсан. Эдгээд буцаад албандаа орчлоо. Уг нь вакцинаа хийлгээд яваад байсан чинь салхин цэцэгтсэн бол сарын дараа бусад төрлийн вакцинаа хийлгэдэг гэнэ.
Томын хичээлийн нээлттэй өдөрлөг болоод, гаднаас орж ирэхдээ гар хөлөө сайтар угаах, ариун цэврийн тухай байсан. Тэрний дараагаар зааланд бүгд Эрдэнэт хүний амийг олж төрөхийн чухлын талаар эцэг эхчүүд болон 6-р ангийн хүүхдүүдэд зориулсан лекц сонсгосон. Тэрний дараагаар анги ангиараа хуралдсан. Нээх сүртэй хурал биш дөө. Лекцийн талаарх сэтгэгдэл, хүүхдийнхээ тухай ерөнхий байдлын талаар ярилцсан.
Зураг1. Тэр жижиг модон дээрх цас яг л торхтой зайрмаг шиг л харагдаж байна уу?
Зураг2. Нэг шөнө орсон цас нэг иймэрхүү. Өглөө яарч ядаж байхад машин дээрх цасаа буулгана гэж бас нэг том ажил.
Бас л ориг
болж уу. Найзынхаа захиалгаар нэхсэн. Гоё ороолт нэхэж өгье өө гээд байхад л заавал энийг нэхүүлж авна гээд. Олон ороолт байгаа гэнээ. Дахин нэгийг нэмж нэхэх бодолтой байгаа. Эхлээд аалзны тор шиг хээ мээ нь нэхэхэд ярвигтай санагдаад барьж авахгүй ч дотроо бол хурдхан шиг нэхэж өгөх юмсан гэж бодоод байсан чинь нэхээд эхэлсэн харин гоёмсог санагдаад, урам зориг дүүрэн байлаа. Гэртээ бас нэхнээ. Нийт том дунд жижиг хосолсон 3 -ыг нэхэж өгнөө. Хайчлаад л хаячихгүй бол насны л юм болох байх дөө. Мэдээж номноос харж нэхэж байгаа, зарим нэхээсийг нь жаахан ойлгохгүй байна аа. Иймэрхүү зүйл нэхдэг хүнтэй танилцах юмсан. Нойтон хамуу шиг наалдан пад болохгүй юу.
Энэ гэхдээ цавуудаагүй байгаа. Цавуудаад хатуу болгоод өгөхөөр их гоё болдог юм шиг байна лээ.
Thursday, January 19, 2012
Ийм нэгэн ном
Ерөнхийдөө таалагдсан. Энэ номын талаар ихл шуугиж энд тэнд олон бичигдсэн болохоор энд нуршаад яахав гэж бодлоо.
Монголдоо очоод ажиллах ажлын байраа өөрөө нээхээр шийдсэн. Хэ хэ. Ингэхийн тулд сониуч зангаа гээж болохгүй. Үнэнч шудрага байх. гэх мэт зөндөө л зөвлөгөө байна лээ. Бүгдийг нь биелүүлдэг бол ч...
Бас тэр багшийн тухай бичсэн нь их таалагдсан. 10 жилийн нэг дурсамж шууд нүдэнд харагдаж байна лээ. Ингэсийн, физикийн хичээлийг хэлний гүнзгий гэдэг утгаар нь жаахан ойшоодоггүй байснаа гэнэт ухаан ороод ойлгоод самбарт гарч бодлого бодов оо. Зөв бодсоор атал 3 тавихаар нь уур хүрээд дахиж физикийнн хичээлийг сонирхоо ч үгүй, хүн цоорж болно биз дээ. Аймаар ууртай байна уу?ккк
Таалагддаг зүйл3
Бага сургуульд өдрийн хоол өгнө. Өглөө 7:30-д гэрээс гараад үдээс хойш 3,4-т тарж байгаам чинь аргагүй биз дээ. Их дажгүй өдрийн хоолтой, би ажлын шугамаар бага сургууль орохдоо идэж үзсэн юм. Заримдаа бага сургууль явахаар бол өдрийн хоол өгөх үү гэж асуух нь холгүй ээ хэхэ.
Өдөр бүр хоолон дээрээ сүү уулгана. Аль болох загас идүүлнэ. Сүүлийн үед үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжинэ гээд дан дотоодын бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг болсон. Тэр дундаа өөрсдийн муждаа тариалсан хүнс хүнсний ногоогоо хэрэглэнэ гэсэн уриатай.
Сар бүр тухайн сарын өдрийн хоолны цэсийг эцэг эхчүүдэд А4-ийн цаасан дээр ар өвөргүй хэвлэж гаргаж өгнө. Өдөр бүр өөр өөр хоолны цэстэй.
Өглөөний цайгаа заавал ууж байхыг уриалсан элдэв сурталчилгаа, судалгаа, сургалт явуулна. Өглөөний цайны ач холбогдлын тухай аль цэцэрлэгт байхын заагаад эхэлнэ.
Эрт унтаж эрт босохыг бас уриална. Сар бүрийн аян явуулна. Гэртээ даалгавараа болон бие дааж хичээл хийхдээ зурагтаа унтрааж анхаарлаа төвлөрүүлж хийхийг уриална. Бага сургуулийн 1, 2 ангийнхан орой 9 гэхэд орондоо орсон байх ёстой гэнэ. 3,4 ангийнхан 9:30 гэхэд орондоо орсон байх ёстой, 5,6 ангийнхан 10 гэхэд орондоо орсон байх ёстой гэж заана. Учир нь хүний тархи 10-аас хойш амарсан байдаг гэсэн. Ялангуяа хүүхдийн тархи.
Өдөр бүр хоолон дээрээ сүү уулгана. Аль болох загас идүүлнэ. Сүүлийн үед үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжинэ гээд дан дотоодын бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг болсон. Тэр дундаа өөрсдийн муждаа тариалсан хүнс хүнсний ногоогоо хэрэглэнэ гэсэн уриатай.
Сар бүр тухайн сарын өдрийн хоолны цэсийг эцэг эхчүүдэд А4-ийн цаасан дээр ар өвөргүй хэвлэж гаргаж өгнө. Өдөр бүр өөр өөр хоолны цэстэй.
Өглөөний цайгаа заавал ууж байхыг уриалсан элдэв сурталчилгаа, судалгаа, сургалт явуулна. Өглөөний цайны ач холбогдлын тухай аль цэцэрлэгт байхын заагаад эхэлнэ.
Эрт унтаж эрт босохыг бас уриална. Сар бүрийн аян явуулна. Гэртээ даалгавараа болон бие дааж хичээл хийхдээ зурагтаа унтрааж анхаарлаа төвлөрүүлж хийхийг уриална. Бага сургуулийн 1, 2 ангийнхан орой 9 гэхэд орондоо орсон байх ёстой гэнэ. 3,4 ангийнхан 9:30 гэхэд орондоо орсон байх ёстой, 5,6 ангийнхан 10 гэхэд орондоо орсон байх ёстой гэж заана. Учир нь хүний тархи 10-аас хойш амарсан байдаг гэсэн. Ялангуяа хүүхдийн тархи.
Monday, January 16, 2012
Зургийн үзэсгэлэн
Том минь зургийн дугуйланд явдаг юм. Сард 2 удаа.
Тэр нь жилийн эхэнд тайлан гаргаж үзэсгэлэн зохион байгуулдаг юм. Багшийн бүтээлийн үзэсгэлэн юм даа, тэр дунд шавь нарынхаа бүтээлийг хавчуулчихдаг сэргэлэн багш аа. Бас бүтээлээ чамгүй өндөр үнэлээд зарчихна, сүйхээтэй багш аа. Ихэвчилэн сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг гэсэн байгууллагууд авч үүдэндээ өлгөсөн харагддаг юм. Манай эндээ л нэртэй багш. Сонин сэтгүүлд эссэ энэ тэр бичдэг гэсэн. Би тэр эссэнийх нь цуглуулгыг авч уншсан. Аль жилийн өмнө.
Охин минь 2 жил дараалж зургийн үзэсгэлэнгээ гаргав, ээж бол амны бэлгээс ашдын бэлэг гээд л эмээ өвөөд нь сайрхаад байгаам. хэхэ Жаазанд хийгээд өлгөчихөөр амилаад л явчихдаг юм байна шүү. Хэдэн жилийн дараа гэр минь охиныхоо жаазтай бүтээлээр цалгих юм байна л даа. Дээрээс нь бага зулзагын бүтээл нэмэгдчүүл ч...
Энэ багш нь хүүхдүүдээ тэгж зур, ингэж зур гэж ерөөсөө загнадаггүй. Хүүхдүүдтэйгээ нийлчээд чанга чанга хөхрөөд л байна. Чөлөөтэй сэтгүүлж байгаад л тэрэн дунд нь ганц нэг хэлэх юм аа хэлдэг юм шиг санагдсан. Охин энэ багшдаа хайртай гэж жигтэйхэн, загнадаггүй болохоор нь ккк. Дан ч зураг зураад байдаггүй юм билээ. Баримлын шавар энэ тэрээр юм хийдэг гэсэн. Охин бол зурах л дуртай учраас зураад л суудаг гэсэн.
Зураг: За энэ бол түрүү жилийн үзэсгэлэнд тавьсан бүтээл нь. Эдний хүүхэлдэйн киноны баатар. Энд байдаг хүмүүс хараад шууд таних байх өө. Жилийн турш зөндөө л зураг зурна, гоё болсныгоо тавь гэж хэлдэггүй юм шиг байна лээ. Хүүхэд өөрөө энийг л зурж тавина гэсэн бол тэрийгээ л зурна. Ялангуяа охин минь бол хажуугаас нь юм хэлчүүл бөөн юм болох юм шиг байгаан.
Sunday, January 15, 2012
Таалагддаг зүйл2
Энд бага, дунд, ахлах сургууль тус тус өөрийн гэсэн байртай. Бага сургуулий төгсөөд орох дунд сургууль нь ихэвчлэн шийдэгдсэн байдаг юм шиг билээ. Гэрийнхээ байршлаас хамаардаг гэж дуулсан. Харин ахлах сургууль нь хүүхэд өөрийн хүссэн ахлах сургуульдаа явдаг гэсэн. Ингэхдээ улсын харъяа дээрээс нь чанар сайтай сурууль өрсөлдөөн ихтэй байдаг гэсэн. Ахлах сургууль нь төлбөртэй гэж дуулсан. За ахлах дунд сургуулийн талаар дараа мэдээлэл цуглуулж оруулахыг бодноо. Эхлээд бага сургуулиа дуусганаа.
Бага сургууль учраас бүх бага ангийн хүүхдүүд нэг дор, нэг цагт хичээллэнэ. Манайх шиг өлгөө өдөр гэсэн ээлж байхгүй. Мэдээж 1-р ангийнхан эрт тарна.Анги томрох тусам тарах цаг нь оройтно. Ихэвчлэн 4-с хойш тарна. Охин минь 3-р анги учраас долоо хоногийн 2 өдөр нь 4-т, бусад өдөр нь 3-т тардаг.
Бүх сургуулиуд нь гаднаа маш том бие тамирын талбайтай. Манайхан шиг сургуулийн талбайд хэн дуртай нь байшин барьчихдаггүй. Талбайгаа ч маш сайн ашиглана. Сурагчдаа биеийн тамиртай үнэн сайн нөхөрлүүлнэ. Бүгд эрдэмтэн доктор болох албагүй шүү дээ. Тэрийг сайн ойлгодог улсууд. Тэр ч утгаараа спортын олон шилдгүүтдэй. Материаллаг бааз үнэн сайтай. Бүх юм байна. Багаасаа ингэж спорттой нөхөрлөсөн улсуудаас олимпийн аварга хэдэн арваараа төрөх нь аргагүйм биз дээ.
Өө тийм, бага сургуулиуд нь гаднаа бассейнтай. Зуны аагим халуунд түүнийгээ ашиглана. Долоо хоногт цагийн хуваарь гаргаад хичээллэнэ.
Бага сургууль нь дүрэмт хувцас өмсдөггүй. Харин биеийн тамирын хувцас, усны хувцас, өглөө оройд хичээлдээ өмсөж яавдаг малгай нь ижил байна.
Дунд сургууль, ахлах сургууль нь дүрэмт хувцас өмсөнө. Миний ойлгосноор хүүхэд яг гоёж гангалах гэдэг насан дээр нь дүрэмт хувцас өмсгөдөг юм шиг санагдсан. Тэр болтол энгийн хувцастайгаа. Гэхдээ хотоосоо шалтгаалаад дүрэмт хувцастай газар ч байдаг юм билээ. Хувийн сургууль мөн адил дүрэмт хувцас өмсөнө гэх мэт.
Дээр нэг эцэг эхийн хуралд сууж байсан багш нь ингэж хэлсэн. Охидуудад аль болох энгийн хувцас өмсгөхийг бодоорой. Тэхгүй бол нэг охин богинодуу дэрэвгэр юбкатай ирээд тэрийгээ үрчийгээд муухай болчих байх гэж санаа зовоод хичээлийн турш сандал дээрээ ч тухтай суулгүй, байнга юбкаа засаастай, анхаарлаа төвлөрүүлж чадахгүй байсан шүү гэсэн. Үнэн л үг.
Бас тэр хичээлдээ өмсөж явдаг шар малгай их учиртай. Шар өнгө бол гэрлэн дохионд анхааруулах утгатай учраас анхаар жолооч нараа энд сурагчид хичээлдээ явж байна шүү гэсэн дохио болж өгдөг. Өглөө хүмүүс ажил төрөлдөө яарчихсан байдаг тул аваар осол гарах нь их байдаг юм шиг байгаан.
Зураг: Охины минь сургуулиас өмсөхийг шаарддаг малгй нь. Эрэгтэй хүүхдүүд энэний саравчтай малгайг нь өмсөнө. 1-р ангид ороход нь эцэг эхчүүд өөрсдөө худалдаж авна. Жил болгон солиод байхгүй. Охин 3 жил өмсөж байна. Томдуулж авсан байхаа ээж. Угаасаа жаахан том авчихдаг юм хувцсыг нь.ккк
Friday, January 13, 2012
Будаа идчихмээр
Блогчин Нараагийн бичлэгийг уншаад охиныхоо сургуулийн талаар ганц нэг бичлэг оруулах юм байна шүү гэж бодоод л яваад байдаг юм, харин нэг л нөхцөл нь бүрдэж өгөхгүй байлаа. Нэг дор бүгдийг нь оруулж амжихгүй тул нэг нэгээр нь бичье. Мөн бага сургуулийн тухай бичнэ, дунд болон ахлах сургууль нь бас нэлээд өвөрмөц ертөнц гэсэн. Тэгээд ч очиж нүдээр харсан зэрэг мэдээллээр хомс болно.
Ерөнхий ойлголт: Японы бага сургууль 1-6 анги гэж байна. Хүн амын нягтралаас хамаарч бүлгийн тоо ондоо. Охины сургууль болохоор энэ хотдоо 2т орох учир 3-р анги нь 3 бүлэгтэй. Бусад ангиудыг сайн мэдэхгүй байна. Гэхдээ 1-р анги нь 4 бүлэгтэй гэсэн. Эд нар ангиа 3а, 3б гэдэггүй, 3-ын1, 3-ын 2 гэж дууддаг юм билээ. Бүр хөдөө тосгодоор нь бүхэл бүтэн нэг сургуулийн сурагчдын тоо нь 30 хэдхэн тоотой сургууль ч байдаг юм билээ. Би түрүү жил 12 сард очиж монголоо сурталчилсан сургууль гэхэд л 1-6 анги нийлээд л 34хөн сурагчтай байсан. Энэ нь оршин суугчдынх нь хот руу нүүх явдалтай холбоотой гэсэн.
Би охиныхоо ярианаас мөн өөрөө очиж байсан сургуулиудыг нь хараад үнэндээ атаархдаг. Материаллаг бааз үнэн хангалттай. Мөн дэг жаяг ч нарийн. Дөнгөж ирсэн хүмүүст бол эхэндээ ядаргаатай санагддаг юм билээ. Дасаад ирэхээр их зохион байгуулалт сайтай санагддаг.
Таалагддаг зүйлс1: Гэртэйгээ хамгийн ойрхон сургуульд явна. (Манайд ч нэлээд хэдэн жилийн өмнө ийм байсан. харин сүүлийн үед сургуулийн чанар, багш нарын ур чавдар бас бус өөр шалтгаанаар гэрээсээ хол сургуульд орох нь ихэссэн)
Ойрхон гэртэй 7-8 хүүхдүүдийг нэг бүлэг болгоно. Ингэхдээ 1-6-р ангийн бүх хүүхдээс бүрдүүлнэ. 6-р ангийн хүүхдийг ахлагчаар нь сонгоно. Тэгээд тэрнээс доош ангийн нэг хүүхдийг орлогчоор томилно. Орлогчийн үүрэг мэдээж ойлгомжтой. Орлогчийг ямар нэгэн шалтгаанаар сургуульд явахгүй тохиолдолд ахлана. Ингэж бүлэг болгох нь ямар ач холбогдолтой вэ гэхээр өглөө сургуульдаа явахаар 7:30-д гадаа бүлгээрээ цуглаад хамгийн том буюу ахлагч нь хамгийн урд, удаах том нь хамгийн ард энэ 2-ын дунд жижгүүдээ оруулаад нэг шугам болж алхана. Ээж аав нь хүргэж өгнө гэсэн ойлголт байхгүй. Хичээл тарах үед ангиудын цагийн хуваарь өөр өөр учраас өглөө тэр болгон өглөөний бүлгээрээ хамт тарцгаах нь ховор ч сардаа нэг удаа цугтаа тарцгаагаад байх шиг байдаг юм.
Гэхмэтчилэн оруулнаа.
Нэг зүйл мартсан байна. Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар сургуульдаа явахгүй чөлөө авах, хожигдож очихоор бол энэхүү бүлгийнхээ ахлагчид тусгай бичиг бөглөж өгөөд анги даасан багшид нь дамжуулж өгөхийг хүснэ.
Ерөнхий ойлголт: Японы бага сургууль 1-6 анги гэж байна. Хүн амын нягтралаас хамаарч бүлгийн тоо ондоо. Охины сургууль болохоор энэ хотдоо 2т орох учир 3-р анги нь 3 бүлэгтэй. Бусад ангиудыг сайн мэдэхгүй байна. Гэхдээ 1-р анги нь 4 бүлэгтэй гэсэн. Эд нар ангиа 3а, 3б гэдэггүй, 3-ын1, 3-ын 2 гэж дууддаг юм билээ. Бүр хөдөө тосгодоор нь бүхэл бүтэн нэг сургуулийн сурагчдын тоо нь 30 хэдхэн тоотой сургууль ч байдаг юм билээ. Би түрүү жил 12 сард очиж монголоо сурталчилсан сургууль гэхэд л 1-6 анги нийлээд л 34хөн сурагчтай байсан. Энэ нь оршин суугчдынх нь хот руу нүүх явдалтай холбоотой гэсэн.
Би охиныхоо ярианаас мөн өөрөө очиж байсан сургуулиудыг нь хараад үнэндээ атаархдаг. Материаллаг бааз үнэн хангалттай. Мөн дэг жаяг ч нарийн. Дөнгөж ирсэн хүмүүст бол эхэндээ ядаргаатай санагддаг юм билээ. Дасаад ирэхээр их зохион байгуулалт сайтай санагддаг.
Таалагддаг зүйлс1: Гэртэйгээ хамгийн ойрхон сургуульд явна. (Манайд ч нэлээд хэдэн жилийн өмнө ийм байсан. харин сүүлийн үед сургуулийн чанар, багш нарын ур чавдар бас бус өөр шалтгаанаар гэрээсээ хол сургуульд орох нь ихэссэн)
Ойрхон гэртэй 7-8 хүүхдүүдийг нэг бүлэг болгоно. Ингэхдээ 1-6-р ангийн бүх хүүхдээс бүрдүүлнэ. 6-р ангийн хүүхдийг ахлагчаар нь сонгоно. Тэгээд тэрнээс доош ангийн нэг хүүхдийг орлогчоор томилно. Орлогчийн үүрэг мэдээж ойлгомжтой. Орлогчийг ямар нэгэн шалтгаанаар сургуульд явахгүй тохиолдолд ахлана. Ингэж бүлэг болгох нь ямар ач холбогдолтой вэ гэхээр өглөө сургуульдаа явахаар 7:30-д гадаа бүлгээрээ цуглаад хамгийн том буюу ахлагч нь хамгийн урд, удаах том нь хамгийн ард энэ 2-ын дунд жижгүүдээ оруулаад нэг шугам болж алхана. Ээж аав нь хүргэж өгнө гэсэн ойлголт байхгүй. Хичээл тарах үед ангиудын цагийн хуваарь өөр өөр учраас өглөө тэр болгон өглөөний бүлгээрээ хамт тарцгаах нь ховор ч сардаа нэг удаа цугтаа тарцгаагаад байх шиг байдаг юм.
Гэхмэтчилэн оруулнаа.
Нэг зүйл мартсан байна. Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар сургуульдаа явахгүй чөлөө авах, хожигдож очихоор бол энэхүү бүлгийнхээ ахлагчид тусгай бичиг бөглөж өгөөд анги даасан багшид нь дамжуулж өгөхийг хүснэ.
Tuesday, January 10, 2012
Ориг юм шиг болсон байна уу
Нэг ийм үсний боолт, жижиг сальфетканы уут хийлээ шд. Анх удаагаа бие дааж, гэхдээ номноос харсан хэхэ. Ёстой амархан юм билээ. Том зулзага минь бас өөртөө хийсэн.
Энэ зурган дээрх уут нь болбоос охин бид 2-ын алдаатай бүтээл байгаамаа. Миний хийсэн нь амсар нь ангархай болчихсон. Дахиж хийхдээ алдаагаа засахыг оролдсон ч бас л жаахан ангайгаад байгаа. Мэргэжлийн хийдэг хүнээс нь дараа асууж зөвлөлгөө авахаар болоод дахин хийгээгүй. Охиных болохоор хэт жижигдсэн. Гэхдээ жаахан хүүхдийн иймэрхүү хэмжээтэй сальфетка байдаг юм, тэгээд дүүдээ бэлэглэхээр болсон.
Боолт харин тун дажгүй болоод, бид 2 нэлээд хэдийг хийгээд, бэлэглэх хүнээ товлочихсон.
Ээжийн санаа бол уг нь ганц нэгийг зарж утас ч юм уу, даавуу ч юм уу юмныхаа мөнгийг олдог бол гэж санаад л хэхэ. Монголдоо очихоороо л тэгэхээс, би гэж ер нь мэргэжлээ буруу сонгосон туучий юу үгүй юу үнэхээрийн ккк
Monday, January 09, 2012
Өө тийм
Зулзагын минь доод 3 болон 4 дэх шүд нь цухуйцан байнаа, ээж нь олж хараад. Ингээд дээрээ 4, дороо 4 нийт 8 шүдтэй болоод. 1 сарын 3нд гэдэг чинь охин минь 10 сар хүрэхэд 13 хоног дутуу байсан гэсэн үг.
Сэтгэлийн ариусал-Буяны үүд
Ийм ном уншаад гэгээрч байнаа хэхэ.Дундаас нь ганц нэг таалагдсан мөрүүдээ л орууллаа.
Монгол байх бүх хэв шинжээ бүрдүүлье гэвээс монгол хүн болгон өөрийн гэсэн бүх түүх, судлал, шашин соёлоо өөриймсөг сэтгэлээр үзэж судлаач ээ гэж хэлмээр байна. Бид өөрсдөө өөрсдийгөө л хүнд таниулж нээхээс бус хөндлөнгийн хүн биднийг хэзээ ч сайн сайхан болгохгүй шүү дээ.
Нүдэндээ нүгэлт үйл бүү үзье хэмээн хичээгтүн
Чихэндээ самуун үг бүү сонсоё хэмээн хичээгтүн
Амандаа чалчаа үг бүү өгүүлье хэмээн хичээгтүн
Сэтгэлдээ хортой санаа бүү агуулъя хэмээн хичээгтүн
Энэ бол Буян мөөн гэсэн бий.
Цаг хугацаа одох бүр хүний байдал сайжран өөрчлөгдөх учиртай гэж боддог юм. Өглөө бүр босохдоо-Энэ өдрийг илүү үр дүнтэй өнгөрөөе. нэг ч өдрийг алдаж болохгүй гэж хичээх. Орой бүр унтахдаа-Санасан хэргээ өнөөдөр амжуулав уу хэмээн өөрөөсөө нэхэл хатуу асууж байх. Ингэж чадвал өөртөө урамшиж, эс тэгвээс өөртөө шүүмжтэй хандаж байх учиртай. Ийм арга замаар та сэтгэлээ сайн зүг тийш засах болно. Далай ламын сургаалаас
Thursday, January 05, 2012
Ээж охин 2-н яриа
Ээж: Даалгавраа хийж байна уу?
Охин: Тийм. Уншсан номын тэмдэглэлээ хийхээр нэг ном сонгоод уншиж байгаа.
(Урд өдөр нь номын сан орж 5 ном зээлсэн юм.)
Ээж: Ямар нэртэй ном бэ?
Охин: Эрлийз гэдэг нэртэй.
Ээж: Эрлийз ээ? Хаанахын эрлийз юм?
Охин: Нохой хүн хоёрын эрлийз.
Ээж: Юуууу? Хүн нохой хоёр оо?
Охин: Тийн, ээж нь нохой, аав нь хүн.
Ээж: Тэгээд юу төрсөн бэ? Хүн үү? нохой юу?
(Тухайн үедээ нээх юм бодсонгүй, тэгснээ гэнэт энэ чинь юу билээ. Номын сангийн хүүхдийн тасгаас л зээлсэн дээ, ийм балай ном хүүхдэд зээлдүүлмээргүй юм даа гэж бодоод)
Охин: Хүн.
Ээж: Ямар гээчийн ном уншаад байгаам? Алив үзүүлээдэх (дуугаа ширүүсгэнэ)
Охин: Ээж нь хаяад явчихсан айлын аав нь нэг жингэр олж ирээд тэрэндээ хүүхдийнхээ ээжийн нэрийг өгчихдөг юм. Тэгээд бүгд ээж эргэж ирлээ гээд сүйд болдог байхгүй юу даа.
Ээж: Аан, тийм байлгүй дээ. (Тайвшрав) Сонирхолтой юм уу?
Охин: Тийм.
Ээж: Ээж нь зав гарвал уншиж үзнээ.
Охин: Тэгээрэй.
Нэг ийм яриа өнөөдөр болов. Би ч хүн нохой хоёр юу яагаад дундаас нь эрлийз төрсөн юм байх л гэж бодоод ухаан алдах дөхлөө шд.ккк
Хүүхэд томрох ч лүд юм даа...
Охин: Тийм. Уншсан номын тэмдэглэлээ хийхээр нэг ном сонгоод уншиж байгаа.
(Урд өдөр нь номын сан орж 5 ном зээлсэн юм.)
Ээж: Ямар нэртэй ном бэ?
Охин: Эрлийз гэдэг нэртэй.
Ээж: Эрлийз ээ? Хаанахын эрлийз юм?
Охин: Нохой хүн хоёрын эрлийз.
Ээж: Юуууу? Хүн нохой хоёр оо?
Охин: Тийн, ээж нь нохой, аав нь хүн.
Ээж: Тэгээд юу төрсөн бэ? Хүн үү? нохой юу?
(Тухайн үедээ нээх юм бодсонгүй, тэгснээ гэнэт энэ чинь юу билээ. Номын сангийн хүүхдийн тасгаас л зээлсэн дээ, ийм балай ном хүүхдэд зээлдүүлмээргүй юм даа гэж бодоод)
Охин: Хүн.
Ээж: Ямар гээчийн ном уншаад байгаам? Алив үзүүлээдэх (дуугаа ширүүсгэнэ)
Охин: Ээж нь хаяад явчихсан айлын аав нь нэг жингэр олж ирээд тэрэндээ хүүхдийнхээ ээжийн нэрийг өгчихдөг юм. Тэгээд бүгд ээж эргэж ирлээ гээд сүйд болдог байхгүй юу даа.
Ээж: Аан, тийм байлгүй дээ. (Тайвшрав) Сонирхолтой юм уу?
Охин: Тийм.
Ээж: Ээж нь зав гарвал уншиж үзнээ.
Охин: Тэгээрэй.
Нэг ийм яриа өнөөдөр болов. Би ч хүн нохой хоёр юу яагаад дундаас нь эрлийз төрсөн юм байх л гэж бодоод ухаан алдах дөхлөө шд.ккк
Хүүхэд томрох ч лүд юм даа...
Wednesday, January 04, 2012
Амралт
Том минь амралтаараа баахан ном шагайж, өдөрт нэг зураг зурж өнгөрөөх болчихоод бид биеийн тамиртай нөхөрлүүлэх санаатай явж тэшүүрээр гулгууллаа. Мөн цанын бааз орж snow board-аар гулгууллаа. Хүүхэд юм болохоор хэд хэд унаж өгөөд л гайгүй сурахаар байна гэж аав нь хэлсэн. Ливт нь жаахан аймар гэсэн, буухдаа хүнд нь хэлж түр зогсоолгож байгаад л буудаг гэж охин минь хэлсэн. Яг ээж шигээ хэхэ. Би бас тэр ливтнээс нь буухдаа бөөн сүр болно ш дээ. Энэ жил багатайгаа гэртээ л өнжлөө. Дараа жил багыгаа дагуулаад явнаа, очиж чаргаар гулгая.
Шинэ оны мэнд
хүргэж байна шүү, бүх блогчиддоо. Мөн блог уншигчдадаа, ах дүү амраг садангууддаа. 2012 ондоо эрүүл энх байж, амжилт бүтээлээр дүүрэн байх болтугай.
Жаахан хоцорсон л мэндчилгээ байлаа гэж.
Бид уламжлал ёсоороо хажуу мужид он гаргасан. Сүүлийн хэдэн жил гэртээ биш гадуур он гаргадаг уламжлалтай болчихсон. Бас 2 удаа он гаргаж хундага тулгасан. Эхнийх нь япон цагаар, дараагийх нь 1 цагийн дараа монгол цагаараа.
Гар хийцийн бялуу идээд л, хөхүүл юм байж вино шимээд л сайхан байсан шүү.
Би сүүлийн үед гэрийн бялуунд их дуртай болоод байгаа, тайлбар хийх илүүц биз дээ, крем энэ тэр багатай, амттай гээд л. Харин өөрөө бялуу хийж үзэх гээд л дуншаад байдаг, охиныхоо амралтаар хийнэ гээд амалчихсан байгаамсан амжих нь уу үгүй нь үү?
Охиноо амралтаа зугаатай өнгөрүүлээсэй гэж хэрэндээ их хичээж байнаа, энэ тухай тусад нь бичлэг зураг хөрөгтэй бичлэг хийнээ.
Монгол руу аав ээж лүүгээ ярьсан чинь цагаан сар шиг л юм хэлчихсэн шүү, тэднийхэн ирээд тэднийхээр ороод ч гэх шиг. Би ч цагаан сар хийчихээ юу л гэлээ. Нээрээ цагаан сар гэснээс энэ жил бас 2 цагаан сар хийх гээд байгаа гэнэ үү, маргалдаад л байгаам байх. 1 сард үгүй 2 сард гээд, хэнд нь итгэх юм бүү мэд.
Жаахан хоцорсон л мэндчилгээ байлаа гэж.
Бид уламжлал ёсоороо хажуу мужид он гаргасан. Сүүлийн хэдэн жил гэртээ биш гадуур он гаргадаг уламжлалтай болчихсон. Бас 2 удаа он гаргаж хундага тулгасан. Эхнийх нь япон цагаар, дараагийх нь 1 цагийн дараа монгол цагаараа.
Гар хийцийн бялуу идээд л, хөхүүл юм байж вино шимээд л сайхан байсан шүү.
Би сүүлийн үед гэрийн бялуунд их дуртай болоод байгаа, тайлбар хийх илүүц биз дээ, крем энэ тэр багатай, амттай гээд л. Харин өөрөө бялуу хийж үзэх гээд л дуншаад байдаг, охиныхоо амралтаар хийнэ гээд амалчихсан байгаамсан амжих нь уу үгүй нь үү?
Охиноо амралтаа зугаатай өнгөрүүлээсэй гэж хэрэндээ их хичээж байнаа, энэ тухай тусад нь бичлэг зураг хөрөгтэй бичлэг хийнээ.
Монгол руу аав ээж лүүгээ ярьсан чинь цагаан сар шиг л юм хэлчихсэн шүү, тэднийхэн ирээд тэднийхээр ороод ч гэх шиг. Би ч цагаан сар хийчихээ юу л гэлээ. Нээрээ цагаан сар гэснээс энэ жил бас 2 цагаан сар хийх гээд байгаа гэнэ үү, маргалдаад л байгаам байх. 1 сард үгүй 2 сард гээд, хэнд нь итгэх юм бүү мэд.
Thursday, December 29, 2011
Хонхот хүүхэлдэй
Амраад сайхан байна аа. 29-нөөс эхэлж амарсан. 4-нд ажил эхлэнэ. Багын цэцэрлэг бас 29-нөөс амраад, уг нь би нэг өдөр ч болох нээ албанд нь явуулчаад өөрөө гэртээ сайхан амарна даа гэж бодож байсан чинь талаар болсон хэхэ. 60 чавганцынхаа ажлыг хийгээд л байж байна дөө. Хүүхэд томрох ч лүд юм лаа гэдэг шиг л байна, хөдөлгөөнд орчихсон хүүхэд чинь зүгээр суулгахгүймөө. Юм түшээд босох гэхийн, тэгснээ юм мөргөөд л унахын, хэхэ. Аниа ээж 2 сандраад л, хоёр биенийгээ харж байхгүй яасым бэ гээд л ккк.
Том зулзага энэ дуун дээрх шиг хонхот хүүхэлдэйтэй байсын. Халуун наранд машинд байлгаад өнөөх нь хайлаад өрөөсөн тал нь хонхойчихсон гэсэн. Төрсөн өдрөөр нь нэг найзаасаа нэхэж байгаад авахуулсан ш дээ. Одоо хааяа бодохоор ичээд байдаг юм. Охинтой болохоор чинь авч өгнөө хэхэ.
Харин одоо багын минь хонхот хүүхэлдэй нь нээх хөөрхөн ш дээ. Дараа зураг оруулъя.
Том зулзага энэ дуун дээрх шиг хонхот хүүхэлдэйтэй байсын. Халуун наранд машинд байлгаад өнөөх нь хайлаад өрөөсөн тал нь хонхойчихсон гэсэн. Төрсөн өдрөөр нь нэг найзаасаа нэхэж байгаад авахуулсан ш дээ. Одоо хааяа бодохоор ичээд байдаг юм. Охинтой болохоор чинь авч өгнөө хэхэ.
Харин одоо багын минь хонхот хүүхэлдэй нь нээх хөөрхөн ш дээ. Дараа зураг оруулъя.
Долгионт жилүүдийн туужис
гэдэг нимгэхээн ном уншаад. Шаравын Сүрэнжавын бичсэн ном. Дурдатгал ном. Инээд хүргэсэн бөгөөд сэтгэлд үлдсэн хэсгээс орууллаа.
Б.Ренчин
Нэг үе эртний Эзоп шиг л ёгт юм бүхнийг Ренчин гуайтай холбон хэлцдэг байлаа. Нээрээ ч ёжилсон үг, бэлэн цэцэн хариугаараа хэнийг ч дийлдэг асан. Жижигхэн атлаа жинтэй шог үг нь аман цахилгаан мэт дороо тархаж Ренчин Бямбаев тэгж гэнэ, ингэж гэнэ гэж хүрээ хөдөөгүй хэлцдэг байлаа. Энэ бүхэн нь түүнийг орон даяар алдаршуулсны учир бараг л цэцэн үг болгоныг Ренчин гуайтай холбодог байсансан. Нэг удаа Ренчин гуай зохиолчдын хороогоор орж ирэв. Толгойдоо тавьсан дугуй малгайны товчлуур сиймийн буурал үс нь бултайсныг ажсан нэг нь өмнө нь гүйж очоод
-Ренчин гуай таны наад толгой дээрх чинь малгай юм уу юу юм бэ? гэсэнд дор нь хариу тавьж духайсхийн хараад ёжтой бүгтхэн дуугаар
-Миний энэ ч их эрдэмтний гэгээн тэргүүн дээр тавиастай байгаа юм болохоороо малгай нь ч малгай л даа. Харин таны энэ ганган бүрхний доорх чинь толгой юм уу юу юм бэ гэж билээ.
Энэ нь яг л нөгөө циркийн шидэх банзны үзүүрт гишгэхэд нөгөө үзүүр нь ойдог шиг бэлэн цэцэн үг юм.Хэл сэтгэхүй хоёр ч холбоотой нь ч үүнээс илт байна. Оюутны танхимд лекц унших гэж орж ирээд гэнэт
-Хар хүн гэж юу болохыг мэдэх үү? гэсэнд сонин юм хэлүүлэх хүсэлдээ автан
-Мэдэхгүй ээ багш аа, лав л хар царайтай гээгүй байх гэж шуугилдахад духаа сэжисхийн буландаж хараад
-Хар мах идлээ гэвэл өөхгүй махыг хэлнэ. Хар салхи гэвэл цасгүй салхийг хэлнэ. Хар хүчээрээ хийлээ гэвэл хүрз зээтүү, тэрэг техник хэрэглэлгүй биеийн хар хүчээрээ хийснийг хэлнэ. Миний хар хүн гэвэл миний юм дангаараа гэснийг хэлнэ гээд нэг гарынхаа хурууг хумин, нөгөө гарынхаа алган доогуур шудран үзүүлж билээ. (Энэ хэсэг гэхдээ утгын жаахан алдаатай байгааз, дунд бичигдэлгүй орхигдсон байх, хэвлэлийн алдаа гэж хэцүүм дөө) Үгийн гарлын тухай ярихдаа нарийн юм руугаа орохын өмнө анхаарал татах юмыг шогтойгоор ярина.
-Хүй нэгдлийн үед чинь хүмүүс гэдэг чинь нүцгэн шалдан юмнууд явдаг байж шүү дээ.
-За тийм ээ багш аа.
-Тэгэхлээр өнөө нүцгэн юмнууд чинь зөрөөд өнгөрөхдөө нэг нь өдөөд байдаг байж. Тэгэхлээр нөгөөдөх нь халдаад авдаг байж. Ингээд өддөг юм гэдгээс этүгэ байгаад өтөг, халддаг юм гэдгээс халдуга байгаад халдага үүсчээ гэж ярихад танхимд инээлдэв. Өөрөө бол ер инээхгүй, тамхиа л ойр ойрхон угсруулж татна. Хэрвээ шуугивал дуугаа өндөрсгөх биш улам намсгана. Тэгэхлээр нь сонсох гэсэн хүмүүс нэг нэгнээ чимээгүй болгосоор танхим нам гүм болж гагцхүү багшийн яриа л дуулдана. Туваан сайдыг Ренчин гуайн хүргэн болсны дараа ийм нэгэн яриа дэлгэрсэн юм. Нэг өдөр Ренчин гуай элбэг дээлээ хэлхэлзүүлж ханцуйгаа намилзуулан хүрч ирээд нарийн бичгийн дарга хүүхэнд
-Би сайдад нэг албатай явна гэжээ. Сайддаа дуулгавал нэлээд халширч төвөгшөөсөн янзтай
-Чи намайг ажилтай байна гээд аргалж үз. Дараа л нэг авъя гэсэнд
-Сайд их ажилтай байна. Таныг нэг сайхан зав гаргаад дараа нь хүлээж авмаар байна гээд хэлээтэхсэн чинь
Албан газарт бол
Тарах гэж нэг цаг байдаг
Ард сайд хоёрт бол
Уулзах цаг гэж байдаг гээд дээлнийхээ ханцуйг сэгсрээд тухлан суув гэнэ.
-Явахгүй нь ээ, бараг ажил тартал хүлээх ухааны юм ярьж байна гэсэнд сайд
-За за оруулчих, одоо л уулзъя гэжээ. Ороод ирэхлээр нь өрөөний голд тосч очоод
-За аав та юу гэж явна даа гэсэнд алга дэлгэн бөхөлзөж
-Та бид хоёр
Ар гэртээ бол
Аав хүргэн хоёр
Албан газрын өрөөнд бол
Ард сайд хоёр гээд ширээний нь ар руу зааж гэнэ. Нэгэнт албаны юм ярих нь гэж ухаараад сайдынхаа ширээний ард суусны сүүлээр
-Та надад нэг бичил дуран хайрлавал болохсон болов уу гэхэд
-Юун бичил дуран, тэр чинь одоо юу сан билээ. гэтэл
-Манайхны хэлээр бол бичил дуран, танайхны хэлээр бол микроскоп гэдэг сэн билээ гэжээ.
-Та тэгээд микроскопоор яах нь вэ гэхэд нь
-Яахав, танайхны эрүүлийг хамгаалахынхны эрээнтэй бараантай явдлыг нэг дуранддаг юм уу гэж явна гэжээ.
Түүнчлэн нэг удаа С.Удвал гуайн өрөөнд хэрэг болгон орж ирээд
-Даргаа би танаар нэг оньсого таалгая гэхэд нь
-Юу юм бол доо гэсэнд
Төөгийн хэртэй биетэй
Төдүүл дээрээ үстэй
Хоёр махны хооронд холхиулдаг
Цагаан хөөсөөр цахруулдаг тэр юу вэ гэжээ.
-Ренчин гуай та настай хүн байж дандаа нэг ийм балай юм ярьж явах юм гэсэнд
-Дарга бас та дандаа нэг тийм балай юм бодож суух юм. Шүдний сойз гэж нэг тийм юм байдаг юм шүү дээ гээд гараад явчихжээ.
Бас нэг удаа
-Одоо энэ улсууд зарим нь намайг гэхийг "над"-ыг гээд байна. Тэгвэл чамайг гэхийг "чад"-ыг гэж байя л даа гэж ёжилсон билээ. Үүнийг өнөөдөр ч олон хүн санаж явууштай. Ер нь үгийг асар их мэдэрдэг, ямар ч юманд авташгүй хүн байж дээ.
-Ренчин гуай та зохиолч юм уу? орчуулагч юм уу? гэхэд
Бух хөгшрөхөөрөө
Хоршоонд очдог
Буриад хөгшрөхөөрөө
Хэлмэрч болдог. Тэгвэл орчуулагч юм байлгүй дээ гэсэн гэдэг.
Улсын нэр томъёоны комисс хуралдаад энэ "дэнлүү" гэдэг хятад үгийг хэрэглэхээ боьё. Дэлхийн нийтийн чанартай машин, комбинат гэсэн үгийг хэрэглээд байгаа шигээ "лампа" гэдэг үгээр сольё гэлцээд олонхийн хүчээр түрээ бариад баталж лампа гэж байхаар тогтжээ. Тэгэхлээр нь Ренчин гуай
-Би нэг дуу дуулбал болох уу гэжээ. Үг хэлж маргая гээгүй дуулъя гэсэн болохоор нь зөвшөөрч гэнэ. Тэгсэн чинь босё зогсоод
Арван тавны сар нь
Агаар тэнгэртээ лаампаг даа
Арван тавтай шоожуу нь
Аав ээждээ лаампаг даа гэж дуулсанд
-Өө дэмий юм байна. Дэмий юм байна. Дэнлүүгээрээ үлдэг гэсэн гэдэг.
ККК хөөрхөн байгаа биз дээ
Б.Ренчин
Нэг үе эртний Эзоп шиг л ёгт юм бүхнийг Ренчин гуайтай холбон хэлцдэг байлаа. Нээрээ ч ёжилсон үг, бэлэн цэцэн хариугаараа хэнийг ч дийлдэг асан. Жижигхэн атлаа жинтэй шог үг нь аман цахилгаан мэт дороо тархаж Ренчин Бямбаев тэгж гэнэ, ингэж гэнэ гэж хүрээ хөдөөгүй хэлцдэг байлаа. Энэ бүхэн нь түүнийг орон даяар алдаршуулсны учир бараг л цэцэн үг болгоныг Ренчин гуайтай холбодог байсансан. Нэг удаа Ренчин гуай зохиолчдын хороогоор орж ирэв. Толгойдоо тавьсан дугуй малгайны товчлуур сиймийн буурал үс нь бултайсныг ажсан нэг нь өмнө нь гүйж очоод
-Ренчин гуай таны наад толгой дээрх чинь малгай юм уу юу юм бэ? гэсэнд дор нь хариу тавьж духайсхийн хараад ёжтой бүгтхэн дуугаар
-Миний энэ ч их эрдэмтний гэгээн тэргүүн дээр тавиастай байгаа юм болохоороо малгай нь ч малгай л даа. Харин таны энэ ганган бүрхний доорх чинь толгой юм уу юу юм бэ гэж билээ.
Энэ нь яг л нөгөө циркийн шидэх банзны үзүүрт гишгэхэд нөгөө үзүүр нь ойдог шиг бэлэн цэцэн үг юм.Хэл сэтгэхүй хоёр ч холбоотой нь ч үүнээс илт байна. Оюутны танхимд лекц унших гэж орж ирээд гэнэт
-Хар хүн гэж юу болохыг мэдэх үү? гэсэнд сонин юм хэлүүлэх хүсэлдээ автан
-Мэдэхгүй ээ багш аа, лав л хар царайтай гээгүй байх гэж шуугилдахад духаа сэжисхийн буландаж хараад
-Хар мах идлээ гэвэл өөхгүй махыг хэлнэ. Хар салхи гэвэл цасгүй салхийг хэлнэ. Хар хүчээрээ хийлээ гэвэл хүрз зээтүү, тэрэг техник хэрэглэлгүй биеийн хар хүчээрээ хийснийг хэлнэ. Миний хар хүн гэвэл миний юм дангаараа гэснийг хэлнэ гээд нэг гарынхаа хурууг хумин, нөгөө гарынхаа алган доогуур шудран үзүүлж билээ. (Энэ хэсэг гэхдээ утгын жаахан алдаатай байгааз, дунд бичигдэлгүй орхигдсон байх, хэвлэлийн алдаа гэж хэцүүм дөө) Үгийн гарлын тухай ярихдаа нарийн юм руугаа орохын өмнө анхаарал татах юмыг шогтойгоор ярина.
-Хүй нэгдлийн үед чинь хүмүүс гэдэг чинь нүцгэн шалдан юмнууд явдаг байж шүү дээ.
-За тийм ээ багш аа.
-Тэгэхлээр өнөө нүцгэн юмнууд чинь зөрөөд өнгөрөхдөө нэг нь өдөөд байдаг байж. Тэгэхлээр нөгөөдөх нь халдаад авдаг байж. Ингээд өддөг юм гэдгээс этүгэ байгаад өтөг, халддаг юм гэдгээс халдуга байгаад халдага үүсчээ гэж ярихад танхимд инээлдэв. Өөрөө бол ер инээхгүй, тамхиа л ойр ойрхон угсруулж татна. Хэрвээ шуугивал дуугаа өндөрсгөх биш улам намсгана. Тэгэхлээр нь сонсох гэсэн хүмүүс нэг нэгнээ чимээгүй болгосоор танхим нам гүм болж гагцхүү багшийн яриа л дуулдана. Туваан сайдыг Ренчин гуайн хүргэн болсны дараа ийм нэгэн яриа дэлгэрсэн юм. Нэг өдөр Ренчин гуай элбэг дээлээ хэлхэлзүүлж ханцуйгаа намилзуулан хүрч ирээд нарийн бичгийн дарга хүүхэнд
-Би сайдад нэг албатай явна гэжээ. Сайддаа дуулгавал нэлээд халширч төвөгшөөсөн янзтай
-Чи намайг ажилтай байна гээд аргалж үз. Дараа л нэг авъя гэсэнд
-Сайд их ажилтай байна. Таныг нэг сайхан зав гаргаад дараа нь хүлээж авмаар байна гээд хэлээтэхсэн чинь
Албан газарт бол
Тарах гэж нэг цаг байдаг
Ард сайд хоёрт бол
Уулзах цаг гэж байдаг гээд дээлнийхээ ханцуйг сэгсрээд тухлан суув гэнэ.
-Явахгүй нь ээ, бараг ажил тартал хүлээх ухааны юм ярьж байна гэсэнд сайд
-За за оруулчих, одоо л уулзъя гэжээ. Ороод ирэхлээр нь өрөөний голд тосч очоод
-За аав та юу гэж явна даа гэсэнд алга дэлгэн бөхөлзөж
-Та бид хоёр
Ар гэртээ бол
Аав хүргэн хоёр
Албан газрын өрөөнд бол
Ард сайд хоёр гээд ширээний нь ар руу зааж гэнэ. Нэгэнт албаны юм ярих нь гэж ухаараад сайдынхаа ширээний ард суусны сүүлээр
-Та надад нэг бичил дуран хайрлавал болохсон болов уу гэхэд
-Юун бичил дуран, тэр чинь одоо юу сан билээ. гэтэл
-Манайхны хэлээр бол бичил дуран, танайхны хэлээр бол микроскоп гэдэг сэн билээ гэжээ.
-Та тэгээд микроскопоор яах нь вэ гэхэд нь
-Яахав, танайхны эрүүлийг хамгаалахынхны эрээнтэй бараантай явдлыг нэг дуранддаг юм уу гэж явна гэжээ.
Түүнчлэн нэг удаа С.Удвал гуайн өрөөнд хэрэг болгон орж ирээд
-Даргаа би танаар нэг оньсого таалгая гэхэд нь
-Юу юм бол доо гэсэнд
Төөгийн хэртэй биетэй
Төдүүл дээрээ үстэй
Хоёр махны хооронд холхиулдаг
Цагаан хөөсөөр цахруулдаг тэр юу вэ гэжээ.
-Ренчин гуай та настай хүн байж дандаа нэг ийм балай юм ярьж явах юм гэсэнд
-Дарга бас та дандаа нэг тийм балай юм бодож суух юм. Шүдний сойз гэж нэг тийм юм байдаг юм шүү дээ гээд гараад явчихжээ.
Бас нэг удаа
-Одоо энэ улсууд зарим нь намайг гэхийг "над"-ыг гээд байна. Тэгвэл чамайг гэхийг "чад"-ыг гэж байя л даа гэж ёжилсон билээ. Үүнийг өнөөдөр ч олон хүн санаж явууштай. Ер нь үгийг асар их мэдэрдэг, ямар ч юманд авташгүй хүн байж дээ.
-Ренчин гуай та зохиолч юм уу? орчуулагч юм уу? гэхэд
Бух хөгшрөхөөрөө
Хоршоонд очдог
Буриад хөгшрөхөөрөө
Хэлмэрч болдог. Тэгвэл орчуулагч юм байлгүй дээ гэсэн гэдэг.
Улсын нэр томъёоны комисс хуралдаад энэ "дэнлүү" гэдэг хятад үгийг хэрэглэхээ боьё. Дэлхийн нийтийн чанартай машин, комбинат гэсэн үгийг хэрэглээд байгаа шигээ "лампа" гэдэг үгээр сольё гэлцээд олонхийн хүчээр түрээ бариад баталж лампа гэж байхаар тогтжээ. Тэгэхлээр нь Ренчин гуай
-Би нэг дуу дуулбал болох уу гэжээ. Үг хэлж маргая гээгүй дуулъя гэсэн болохоор нь зөвшөөрч гэнэ. Тэгсэн чинь босё зогсоод
Арван тавны сар нь
Агаар тэнгэртээ лаампаг даа
Арван тавтай шоожуу нь
Аав ээждээ лаампаг даа гэж дуулсанд
-Өө дэмий юм байна. Дэмий юм байна. Дэнлүүгээрээ үлдэг гэсэн гэдэг.
ККК хөөрхөн байгаа биз дээ
Monday, December 26, 2011
Бэлэг
Бичмээр зүйл их олон байгаа ч яг юунаас эхлэхээ мэдэхгүй байна өө. Ямар ч байсан бага минь алгаа ташиж сурсан ш д. Нээх эгдүүтэй, бид байн байн ташуулаад л хэхэ. Сантаа санаас бэлэг авсан их эдээ бага минь. Юу гээч, живх бас цайны аяга, хоолны аяга. Пээжинд хоол хийгээд халааж болно, унагаасан ч хагарахгүй. Ээж Санта юу авахаа мэдэхгүй хэдэн өдөр толгойгоо гашилгаснаа дэлгүүр ороод хүү хаа гэхийн зуургүй авчихсан. Тэхгүй бол 2-гоо гэрт нь үлдээж гараад өчнөөн цаг болчихоод байсан юмаа. Хамаг юм энэ аниагаас нь болж байгаан. Яг юу хүсээд байгаагаа Санта өвөөд хурдхан хэлчихгүй, 24ний өдөр "Санта гуай би ... юм хүсч байна" гэж захиа бичээд ёолкон дээрээ тависан шд. Би ч энэ ер нь Санта гэж ээж аав нь бэлэг бэлдээд байдгийг мэдчихсэн юм байна лдөө гэж хардаад л. Гэхдээ мэдчихсэн юм шиг байгаамаа, таньдаг хүмүүс Санта ирсэн үү гэж асуухаар нээх сонин болж ирснээ ирсэн энэ тэр гэж хэлээд байгаан. Мэдээгүй дүр үзүүлж, жүжигчээн бас.
Ээжид бас хардах нэг юм байгаам. Юу гэвэл аль зун ш дээ, май ээж энийг Сантад өгөх захиа шууданд хийчээрэй, уншвал унш унш гэж авсын. Тэр захиандаа DS гээч тоглоом хүссэн байсан. Сүүлд л өөрчлөгдөөд нэг ном болоод л яваад байсан юм. Ээж бол тэр тоглоомыг анхнаасаа л авч өгөхгүй л дээ. Учир нь авч өгчихөөд тэрийгээ нууж барих гэж, наадхаа боль гарч тогло, хичээлээ хий гэж бөөн асуудал болдог гэсэн. Тэртэй тэргүй манай томыг гэрт нь уях юм мундах биш. Зураг зурна, ном уншина гээд л.
Дараа томынхоо Сантагаас авсан бэлэгний зургийг оруулнаа.
Monday, December 19, 2011
Sunday, December 18, 2011
Өө хөөрхий
Арсун ах их чухал мессеж үлдээсэн байна. Цаана чинь их удирдагч Ким Чен Ир таалал төгсөж гэнэ. Нээх сонин сэтгэгдэл төрсөн шүү. Би яг "Атаархах зүйл үгүй"-г уншиж байсныг ч хэлэх үү, их сонирхолтой санагдаад сав л хийвэл барьж аваад байсан юм энэ номыг. Тэр их олон хүнийг дарангуйлагч ингээд яваад өгөхөөр ард олон нь юу гэж бодож байгаа бол. Их олон хүмүүс сэтгэлээр унаж байгаа даа тэнд. Мөн их олон хүний зэвүүцэл нь төрж байгаа даа. Өдгөө ийм нийгэм оршин байдаг гэхэд итгэхэд бэрх...
Одоо түүний хүү нь өв залгамжилна, ямар арга барилаар улсаа удирдах бол? Гадаад бодлого нь ямар байх бол? Өмнөд солонгосчууд хэрхэн хүлээж авч байгаа бол?
Ямар ч байсан номоо уншаад дуусгаадхая.
Эцэст нь хэлэхэд Монголд төрж өссөндөө дахин нэг баярлаад бахархах сэтгэл төрөөд байгаа.
Одоо түүний хүү нь өв залгамжилна, ямар арга барилаар улсаа удирдах бол? Гадаад бодлого нь ямар байх бол? Өмнөд солонгосчууд хэрхэн хүлээж авч байгаа бол?
Ямар ч байсан номоо уншаад дуусгаадхая.
Эцэст нь хэлэхэд Монголд төрж өссөндөө дахин нэг баярлаад бахархах сэтгэл төрөөд байгаа.
Saturday, December 17, 2011
Friday, December 16, 2011
Өө тийм
Бага зулзага минь 9 сар хүрчихсэн шүү, ёстой хурдан юм аа. Томыгоо төрүүлчээд байхдаа хурдан том болоосой гээд байхад цаг хугацаа явж өгдөггүй байсан чинь, одоо эсрэгээрээ...
Одоо мөлхөх нь хурдсаад л байгаа. Мөлхөж байснаа өөрөө суух, сууж байснаа мөлхөх гээд л ер нь өдрөөс өдөрт өсөлт хөгжилт нь нүдэнд ил байнаа. Тоглоомондоо хуруугаа хавчиж учиргүй уйлав. Нэг номныхоо арын хуудсыг урав.Ээжээрээ авахуулах гээд учиргүй дагадаг болов.
Одоо мөлхөх нь хурдсаад л байгаа. Мөлхөж байснаа өөрөө суух, сууж байснаа мөлхөх гээд л ер нь өдрөөс өдөрт өсөлт хөгжилт нь нүдэнд ил байнаа. Тоглоомондоо хуруугаа хавчиж учиргүй уйлав. Нэг номныхоо арын хуудсыг урав.Ээжээрээ авахуулах гээд учиргүй дагадаг болов.
Унших гэж буй номнууд
За энэ хоёр номыг унших гэж байгаа. Гэхдээ "Атаархах зүйл үгүй"-г нь эхэлцэн. Дөнгөж эхлээд л аймаар санагдаад байгаа.
"Чонон сүлд" нь монголд айл болгоны номын санд их харагддаг болсон сурагтай байсан.
Уншихымсан гэсэн номнууд их байнаа байна. Блог хэсэж яваад л олж хараад, тэмдэглээд авчихдаг юм. Тэгээд л монгол руу ээж аав руугаа захина шүү дээ. Наашаа ирэх хүн олж байгаад л дайдаг юм. Шуудангаар явуулна гэхээр жаахан үнэтэй, тэр мөнгөөрөө зөндөө гоё гоё ном авсан нь дээр санагдаад.
Ажил дээрээ бас унших гээд тоочиглочихсон ном зөндөө байгаад байдаг...
Thursday, December 15, 2011
Цас болон вакцин
Бага минь халдварт саагийн вакцинаа хийлгээд. Энэ нь нийтийг хамарч тогтсон нэг өдөр зохион байгуулагдана. Үдээс хойш ажлаасаа чөлөө аваад, охиноо цэцэрлэгээс нь аваад. Тэгсэн охин хүүхдийн суудал дээрээ суув уу үгүй чарлаад эхэлсэн. Арай хийж вакцин хийлгэх газраа хүрч, вакцинаа хийлгэв. Гарч ирээд утсаа харсан чинь томын сургуулиас 2 ч удаа залгасан харагдана. Яасын бол доо гээд эргүүлээд залгасан харин том нь тэнд гэдэс нь эвгүйрхээд амрах өрөөнд унтаж байгаа, чадвал ирж аваарай гэнээ. За гээд л гарлаа. Тэгсэн бага бас л замын турш уйлаастай. Очиж томыгоо авчаад гэртээ ирж 2-уланг нь унтуулчаад сууж байна. Тэгсэн том бөөлжөнө гээд явсан чинь крант руу бөөлчихсөн байхымаа, цэвэрлэлээ шд.
Ядаж байхад цас ороод, нил шалбааг. Эндхийн цас чинь манайд хавар хааяа ордог шиг усархаг цас ордышд. Цас орохоор усны гутал өмсдөг бас. Миний усны гутал цоороод, хаячихсан, эртхэн нэгийг олж авахгүй бол гангарааны гутлуудаа будаа болгочихно.
Өө тийм, энэ удаагийн вакцин нь уулгасан. Миний багын шүлс их гоожно, гаргаад хаячихаагүй байгаа гэж бодоод л байж байна. Аз болоход эмч нь охины минь үзүүлдэг эмнэлгийн эмч таараад, далимд нь жаал жуул юм асууж энэ тэр. Том маань тэр эмчтэй нэг сэдвээр яриа таардаг юм.
Бас болоогүй ээ, хань ижил рүүгээ утасдаж эрт ирээрэй гэж хошуугаа унжуулаад авахаа мартаагүй. ккк. Их ажил амжуулсан хүн юм чинь...
Ядаж байхад цас ороод, нил шалбааг. Эндхийн цас чинь манайд хавар хааяа ордог шиг усархаг цас ордышд. Цас орохоор усны гутал өмсдөг бас. Миний усны гутал цоороод, хаячихсан, эртхэн нэгийг олж авахгүй бол гангарааны гутлуудаа будаа болгочихно.
Өө тийм, энэ удаагийн вакцин нь уулгасан. Миний багын шүлс их гоожно, гаргаад хаячихаагүй байгаа гэж бодоод л байж байна. Аз болоход эмч нь охины минь үзүүлдэг эмнэлгийн эмч таараад, далимд нь жаал жуул юм асууж энэ тэр. Том маань тэр эмчтэй нэг сэдвээр яриа таардаг юм.
Бас болоогүй ээ, хань ижил рүүгээ утасдаж эрт ирээрэй гэж хошуугаа унжуулаад авахаа мартаагүй. ккк. Их ажил амжуулсан хүн юм чинь...
Sunday, December 11, 2011
Ажил
хаялт болж байгаа гэнээ, манай монголд. Охин сонсоод яасан гоё бэ, амрах юм сан гэж авсан. Хэхэ.
Японд багш нар ажил хаях эрх байдаггүй гэнэ, тэр хэмжээгээрээ цалин пүнлүүгий нь төрөөс олигтойхон тогтоогоод өгдөг гэнэ. Таньдаг япон хүнээс мэдэж авлаа. Дэлгэрүүлж харъя байз.
Тээр жил 10 жилд байхад зуны амралт эхлэх гэж байхад багш нар ажлаа хаяад, бид чинь шалгалтаа ч өгөлгүй амарчиж билээ.
Гэхдээ тэр амралтыг би их үр бүтээлтэй өнгөрүүлсэн шд, гар хивс нэхэж сурсан. Хэсэг хугацаанд гар хивсээр өвчилж, гэртээ болон хамаатнуудыхаа захиалгаар олоон юм нэхэж өгсөн шүү, мэдээж цалинтай. Их урамшиж байж билээ. Одоо ч хааяа нэхэх юм сан гэж бодогдоод байдаг юм.
Та бүхэн ч гэсэн энэхүү ажил хаялтын хугацааг зөв зохистой, үр бүтээлтэй өнгөрөөгээрэй. Та нар шүү. Амжилт хүсье.
Японд багш нар ажил хаях эрх байдаггүй гэнэ, тэр хэмжээгээрээ цалин пүнлүүгий нь төрөөс олигтойхон тогтоогоод өгдөг гэнэ. Таньдаг япон хүнээс мэдэж авлаа. Дэлгэрүүлж харъя байз.
Тээр жил 10 жилд байхад зуны амралт эхлэх гэж байхад багш нар ажлаа хаяад, бид чинь шалгалтаа ч өгөлгүй амарчиж билээ.
Гэхдээ тэр амралтыг би их үр бүтээлтэй өнгөрүүлсэн шд, гар хивс нэхэж сурсан. Хэсэг хугацаанд гар хивсээр өвчилж, гэртээ болон хамаатнуудыхаа захиалгаар олоон юм нэхэж өгсөн шүү, мэдээж цалинтай. Их урамшиж байж билээ. Одоо ч хааяа нэхэх юм сан гэж бодогдоод байдаг юм.
Та бүхэн ч гэсэн энэхүү ажил хаялтын хугацааг зөв зохистой, үр бүтээлтэй өнгөрөөгээрэй. Та нар шүү. Амжилт хүсье.
Шагай
За миний бие ойрд эндхийн бага сургууль явж монголоо сурталчлаад үнэн күүл байгаа хэхэ. Ер нь энд ирснээс хойш энэ ажлыг их хийлээ дөө. Сүүлдээ архагшаад нээх юм хум бэлдэж барихаа больцон байсын. Тэгсэн саяхнаас орос залуугийн хийсэн power point-г үзээд өөрийн хийснээ жаахан сэргээлээ. Хэдэн настай хүүхдэд, цаад сургуулийх нь хүсэлт энэ тэрээс шалтгаалж ярих юмаа бэлддэг юм.
Шагайгаа бол байнга л аваад явна. Гэснээс сүүлийн үеийн хүүхдүүд шагайгаараа хэр тоглож байгаа вэ, монголд байгаа блогчидоо? Би энд монгол хүүхдүүдийн тоглодог гээд л танилцуулдын. Тоглодоггүй бол тоглуулж байгаарай хэхэ. Гэхдээ миний том охин бас тэр бүр тоглоод байдаггүймаа нуулгүй хэлэхэд. Тоглуулах юмсан гэж их бодоод байдаг хэрнээ. Ерөөсөө өнөө орой гэрээрээ шагай нясланаа, хэхэ. Бага нь авч ам руугаа хийгээд хахах вий дээ. Эвий гэж, болидог ч юм уу ккк.
Шагайгаа бол байнга л аваад явна. Гэснээс сүүлийн үеийн хүүхдүүд шагайгаараа хэр тоглож байгаа вэ, монголд байгаа блогчидоо? Би энд монгол хүүхдүүдийн тоглодог гээд л танилцуулдын. Тоглодоггүй бол тоглуулж байгаарай хэхэ. Гэхдээ миний том охин бас тэр бүр тоглоод байдаггүймаа нуулгүй хэлэхэд. Тоглуулах юмсан гэж их бодоод байдаг хэрнээ. Ерөөсөө өнөө орой гэрээрээ шагай нясланаа, хэхэ. Бага нь авч ам руугаа хийгээд хахах вий дээ. Эвий гэж, болидог ч юм уу ккк.
Friday, December 09, 2011
Сүлд мод
Ихэнх албан байгууллагууд сүлд модоо засах нь засаад эхэлчиж аль хэдийн. Энд гэртээ бараг засдаггүй юм, ганц нэг засдаг айл байдаг л гэсэн. Манайх 3 жилийн өмнөөс засаж эхэлсэн. Өнөө маргаашгүй засах гээд л байгаа. Зав болдоггүй ээ. засахаар ирж ёолгон дээр минь мөнгө тавиарай, хэхэ.
Багын минь явж буй цэцэрлэгийн хананд өлгөөстэй байсан гацуур мод, нээх хөөрхөн санагдаад зургийг нь авсын. Ингэж нэхэж бас болох юм байна гэж санаа аваад, нэхэх үгүйгээ сайн мэдэхгүй л байна. Наана нь өчнөөн нэхэх зүйл байгаа учраас, дараа жил нэхсэн ч яахав дээ.
Уншсан ном
Саяхан уншиж дуусгасан номнууд.
Танихгүйн эмэгтэйн захидлаас "Гэрээр хүмүүжүүлэгч" гэдэг өгүүллэгийг оруулсан болно.
Өглөөний хүн-ээс тэгж байгаад бичиж оруулнаа. Их таалагдсан. Монголчуудын маань "оройноос өглөө сэргэлэн" гэдэг л туйлаас үнэн санагдаад явчихсан. Бага багаар өглөөний хүн болноо. Бас япон хэл дээр нь уншиж үзмээр санагдлаа.
За энэ япон ном нь ажил дээр саяхан орж ирсэн ном. "Японд амьдарч буй гадаад иргэдийн одоо" гэдэг гарчигтай. Японд янз бүрийн аргаар амьдарч буй гадаад иргэдийн өнгөрсөн болон одоогийн байдлыг ихэнх хувийг эзэлдэг улсаас нэлээд хэдэн хүмүүсийг сонгоод аж амьдралынх нь талаар өгүүлсэн болно.
Thursday, December 08, 2011
Өө тийм
Багын минь дээд талын 3 дахь болон 4 дэх шүд цухуйцан, хөөрхий муу мэммэ нь хазуулаад...
Дээд шүднүүд нь том том, доод 2 нь нээх хөөрхөн жижиг л юм байна.
Удахгүй шүдээ угаалгахгүй, угаалга гээд "дайн" болох байх даа гэж...
Дээд шүднүүд нь том том, доод 2 нь нээх хөөрхөн жижиг л юм байна.
Удахгүй шүдээ угаалгахгүй, угаалга гээд "дайн" болох байх даа гэж...
Охид
-уудын минь урлагийн үзлэг 2 бүтэн сайн дараалан боллоо. Эхнийх нь аниагийх. Олон жилийн туршлагатай аниа ч нээх түүртэлгүй цовоо цойлгон дуугаар өөрийн үүргээ сайн биелүүлэв.
Дүү нь, хүн болсоор анх удаагийнх нь. Ойр хавийнхан маань тийм жаахан амьтан бас урлагийн үзлэгт орноо гээд л өхөөрдөөд байсан.
Юу үзүүлсэн гэхээр 0 насны хүүхдүүд нэг нэг цаасан тэргэнд сууж багшаараа чирүүлж тайзан дээр гарч ирснээ, багш нь нэрийг нь дуудахаар гараа өргөж, хайя гэж хэлнэ. Миний зулзага яахав, арай хэлд ороогүйм болохоор өөдөөс нь харсан олон хүний дундаас муу мэммэ-гээ л хайгаад байх шиг байсан. Ямар ч байсан уйлаагүй ээ, тэнд уйланхай бацаанууд зөндөө л байна лээ. хэхэ
Жич: Эдний цэцэрлэг сургуулийн урлагийн үзлэг нь бүх хүүхдүүдээ хамарч чаддаг нь таалагдаад байдын. Монголд би 10 жилийн сурагч байхад бидний хэдэн "арзаганасан, нийгмийн идэвхи сайтай, онц сурлагатан" энэ тэр гэсэн тодотголтой хэдэн хүүхдүүдийн дунд л урлагийн үзлэг эргэлддэг байсан, одоо ямар болсныг бүү мэд л дээ.
Багын минь тайзан дээр "унаж" гарч ирсэн тэрэг
Мөлхсөн нь
За бага маань 12 сарын 1нд анх удаагаа мөлхөөд. Гэхдээ түргэн шуурхай мөлхөхгүй байгаа ч ямар ч байсан хүрэх юмандаа хүрчээд л байна.
Намайг харчихаад мэммэ мэммэ заримдаа мамма мамма гээд үглээд байна.
Сая бас 2 хоног баас нь хатчаад баах гэж аймаар юм боллоо, тэр жаахан онжогоноос нь ямар муухай хатуу том баас гарав аа. Миний муу зулзага байдгаараа л чарлаад, ээж нь жаал сандарлаа шд. Шингэн юм сайн өгч байх хэрэгтэй юм шиг байгаан...
Цэцэрлэгт явж байгаа болохоор ханиадч нэг хэсэгтээ салахгүй нь бололтой. Хэд хоног нүд нь өвдөөд улайгаад л байсан. Эм дусааж эдгэсэн.
Хүн аргалдаг болоод байна. Тавчик энэ тэр барьж авснаа хүн лүү нэг харч малийчихаад л ам руугаа явуулж байх жишээний.
Аниа аав 2 нь үйлдэл болгоныг нь видео камерт бичиж үлдээх гээд л, ээж харин тэр хальсанд нь үнэн сонин янзын поозтой гарч байхым. 2 ч хальсанд амаа ангайчихсан унтаж харагдана лээ.
Намайг харчихаад мэммэ мэммэ заримдаа мамма мамма гээд үглээд байна.
Сая бас 2 хоног баас нь хатчаад баах гэж аймаар юм боллоо, тэр жаахан онжогоноос нь ямар муухай хатуу том баас гарав аа. Миний муу зулзага байдгаараа л чарлаад, ээж нь жаал сандарлаа шд. Шингэн юм сайн өгч байх хэрэгтэй юм шиг байгаан...
Цэцэрлэгт явж байгаа болохоор ханиадч нэг хэсэгтээ салахгүй нь бололтой. Хэд хоног нүд нь өвдөөд улайгаад л байсан. Эм дусааж эдгэсэн.
Хүн аргалдаг болоод байна. Тавчик энэ тэр барьж авснаа хүн лүү нэг харч малийчихаад л ам руугаа явуулж байх жишээний.
Аниа аав 2 нь үйлдэл болгоныг нь видео камерт бичиж үлдээх гээд л, ээж харин тэр хальсанд нь үнэн сонин янзын поозтой гарч байхым. 2 ч хальсанд амаа ангайчихсан унтаж харагдана лээ.
Monday, December 05, 2011
Боорцог
хийж зарсан шүү, өнгөрдөг бүтэн сайнд. Амласнаараа зургийг нь орууллаа.
Амт нь ч салахын аргагүй гоё болсон, хүмүүс ч дуртай худалдаж авсан. Ам сайтай байна лээ. Ер нь мэргэжлээ буруу сонгочихсон юм шиг байгаам ккк. Монголд очоод тогооч болноо.
Өө тийм, чамлахаар чанга атга гэж. Хийсэн боорцгоо бүгдийг нь зарчихсан.
Боорцгондоо нэр өгч байж зарсан юм байна, энэ нь бизнесийн нэг ухаан байлаа гэж. Монгол doughnut гэж нэрлээд, дээрээс нь нунтаг элсэн чихэр цацаад гоёчиж байгаам. Яахав дээ, японд ч гэсэн Жингис кан шарсан мах гээд нэг хоол байдын, биднийг мэдэх үү? монгол хоол гээ биз дээ? гээд байдым чинь. Хэ хэ
Дараа жил дахин энэ арга хэмжээ болох байх, хийж зарнаа, түрүү жил болоход нь анх удаагаа хийж зарсан юм. Тэгэхдээ дрожоо хугацаа нь дууссан дрож хэрэглээд эхнийхээ гурилыг хөөлгөөгүй, түүхийрээд байсан юм. Тэгээд дахин материал авч ахин зуурч байлаа. Алдаанаасаа суралцанаа гэж...
Thursday, December 01, 2011
Нэг мэдэхэд
12 сар гарчлаа шүү. Цаг нээрээ үнэхээрийн хурдан өнгөрөх юм даа. Түрүү жилийн өдийд чинь том гэгч нь гэдэстэй, эмч жингээ барихгүй бол таргалаад байна шүү гээд л. Сайн алх гээд л, тэгсэн аймаар хүйтэнд алхах хэцүү байсан гэж...
1 жилд юу амжуулсан байна? Их том юм амжуулсан байна. Монголын үрсийг нэгээр нэмсэн байна хэхэ.
Өөр бусад амжуулах зүйлээ 12 сард л багтаахаас...
1 жилд юу амжуулсан байна? Их том юм амжуулсан байна. Монголын үрсийг нэгээр нэмсэн байна хэхэ.
Өөр бусад амжуулах зүйлээ 12 сард л багтаахаас...
Гэрээр хүмүүжүүлэгч Төгсгөл
Юу болов гэж хоёр охин айжээ. Эгч нь
-Би ээж рүү очъё. гэж эрс хэллээ.
тэр өчүүхэн ч эмээх шинжгүй ээжийгээ шийдэмгий харж багш хаачсан бэ? гэж шууд тулган асуулаа. Эх нь охиноо гайхан хараад
-Өрөөндөө байгаа байлгүй дээ гэж хариулав.
-Ор дэвсгэр нь хураалттай хэвээрээ, өөрөө алга. Манайхаас бүр өчигдөр орой явсан бололтой байна. Яагаад бидэнд хэлдэггүй юм бэ?
Эх нь охиныхоо хичнээн их ууртай асууж байгааг сайн анзаарсангүй. Охины царай цав цагаан болж аав руугаа гүйлээ. Аав нь багш хүүхний байсан унтлагын өрөөнд гүйж ороод гарч ирэхгүй зөндөө уджээ.
Эх нь сандарч байга бололтой. Охиныхоо уур хилэн бадарсан харцнаас нүүр бууруулна.
Эцэг нь царай зэвхийрчихсэн, захиа барьсаар гарч ирээд ээжийг нь дагуулан багш хүүхний өрөөнд дахин орлоо. Аав ээж хоёр нь ороод ямар нэгэн юм шивнэлдэв. Хүүхдүүд хаалганы цаанаас чагнах санаатай очсон боловч зориг хүрсэнгүй. Урьд нь аавыгаа тийм байхыг огт үзээгүй болохоор нэг л аймаар харагдав.
Эх нь уйлсаар тавгүй гарч ирэв. Айж гөлөрсөн хүүхдүүд өөрийн эрхгүй ээжийгээ шалгаав. Гэвч ээж нь хүүхдүүдээ сургуульдаа явцгаа, та нар хожигдлоо шүү гэж аашлав. Охидууд нь сургуульдаа дуулгавартай явсан боловч тэр өдрийн дөрөв таван цагийн хичээлийг зүүд шиг өнгөрүүлж юу ч ойлгосонгүй, хичээл тармагц гэртээ ааг амьсгаагүй гүйж ирлээ.
Гэрийн байдал хуучин хэвдээ байгаа мөртлөө хүн бүр нэгэн аймшигт бодолд автсан нь илт байлаа. Дуугарах хүн гэж огт байхгүй, зарц шивэгчингүүд хүртэл нэг л янзын болчихсон байлаа. Сургуулиас ирэхэд нь ээж нь яриагаа урьдаас зэхчихсэн бололтой тосож аваад
-Хүүхдүүд ээ, танай багш дахиж ирэхгүй болжээ. Тэр... гэж хэлээд таг дуугүй боллоо. Хэлэх гэсэн үг нь хоолойд нь тээглээд гарч өгсөнгүй. Охидын уур омгоор дүүрэн харц нүүр өөд нь цоргих мэт ширтэх учир худал хэлж зүрхэлсэнгүй. Дэмий л нүүрээ буруулан өрөөндөө бушуухан гүйж орлоо. Үдийн хоолноос хойш Отто гэнэт тэднийд иржээ. Түүнийг багш хүүхний үлдээсэн захидлын учир дуудсан хэрэг байж. Отто царай нь цонхийчихсон дэмий л ийш тийшээ гөлөлзөнө. Түүнтэй хэн ч дуугарахгүй зайдуу тойрч өнгөрнө. Отто байшингийн буланд шигдсэн хоёр охиныг үзээд мэндлэх санаатай дөхтөл нэг нь
-Надад бүү ойрт. гэж зэвүүн хэллээ. Нөгөө нь Оттогийн өөдөөс нулимав. Айж ичсэн Отто толгойгоо унжуулан тасалгаан дотуур холхиж байгаад алга болжээ.
Тэр өдөр хүүхдүүдтэй хэн ч дуугарсангүй. Хүүхдүүд ч дуугаа хурааж чаджээ. Сэтгэл нь түгшиж, царай нь цонхийсон тэр хоёр дуу шуугүй уйлж бүлцийсэн нүдээрээбие биеэ сэмхэн харж өрөөн дотуураа холхиж байв. Тэр хоёр бүхнийг мэджээ. Хүн бүхэн тэднийг хууран мэхэлж, хүн бүхэн бузар булай юм хийхээсээ буцдаггүй юм байна гэдгийг ойлгож авлаа. Үүнээс хойш эх эцгээ ч итгэж хүндэтгэхээ болив. Хэнд ч итгэх хэрэггүй юм байна гэж бодох болов. Амьдралын тэр аймшигт хэцүү бүхнийг тэр хоёр энхрий булбарай нуруундаа үүрч гарах ёстой билээ. Хүүхэд ахуйн таатай хөгжөөнт амьдралаасаа харанхуй нүх рүү нүдэн балай унах мэт боллоо. Өнгөрсөн аймшигт явдлын бүх хор уршгийг тэр хоёр бүрэн ойлгоогүй боловч оюун ухаан нь түүнд хадагдаж бүр залгихаар заналхийлнэ. Хацарт нь улаан толбо тогтон, харц нь ууртай болгоомжтой болжээ. Даарсан юм шиг ч биеэ хавчиж тогтож суух газраа олж ядна. Хүн бүхнийг тэгж ууртай хардаг болсон учир эх эцэг нь хүртэл тэр хоёр луу ойртохоо байжээ. Тасалгаан дотуураа дандаа холхидог болсон нь тэр хоёрын сэтгэл санаа эвдэрч сарнисных билээ. Хоорондоо үг сольдоггүй боловч тэр хоёрын чухам юу зовоон тарчилгаж байгаа нь хэн хэнд нь тодорхой байв. Тэр хоёрын энэ нулимс ч үгүй, үг дуу ч үгүй дотоод сэтгэлийн их шаналгаа аймшиг төрүүлж бусдаас тусгаарлана. Тэр хоёрт хэн ч үл ойртон, дотоод сэтгэл нь магадгүй олон жилээр цоожлогджээ. Орчныхондоо тэр хоёр үл өршөөгч дайсан болж хувирсныг бүгд мэдлээ. Өчигдрөөс хүүхэд биш болжээ.
Тэр хоёр ганцхан өдөр том хүмүүс болчихлоо. Өчигдөр орой харин харанхуй тасалгаанд хоёулхнаа байхдаа ганцаардал, талийгаачийн хоосон дүрс, тодорхойгүй ирээдүйгээсээ айх сэтгэл төрж байлаа. Нийтийг хамарсан энэ хэрэг түйвээнээс болоод өрөөг нь галлахыг мартсан учир тэр хоёр ямар нэгэн аюул заналаас хамгаалалт эрэх мэт ганц орон дээрээ даарч шахцалдан, хөгжиж амжаагүй хэврэг туранхай мөрөө бие биедээ нааж, бяцхан туягүй гараараа чанга гэгч тэврэлдэн унтжээ. Тэр хоёр ярьж үл зүрхэлнэ. Дүүгээ уйлахаар эгч нь тэссэнгүй уйлж эхэллээ. Тэр хоёрын хацар дээгүүр эхлээд нулимс дуслаар урсаж байснаа сүүл сүүлдээ бүр нарийхан горхи мэт хурдан урслаа. Тэврэлдэн хэвтээ тэр хоёрын мэгшин уйлахад хамаг бие нь доргин чичрэх бас харанхуй тасалгаанд нэг зовлонд учирсан нэг хүн уйлж байгаа юм шиг санагдана. Тэр хоёр ганцхан багш хүүхнийг өрөвдсөндөө ч биш ээ. Тэр хоёрт итгэлээ алдсан эцэг эхдээ гомдсондоо ч биш, харин өнөөдөр анх удаа аймхай нүдээр харсан, тэдний ирээдүйд хүлээж байгаа танихгүй аймшигт тэр ертөнц бие сэтгэлийг нь эзэмдэн авснаас ийнхүү гашуудан уйлжээ. Туулж гарах амьдрал нь тэдэнд зэрлэг догшин, балар харанхуй ой шиг аймшигтай санагдав.
Айх сэтгэл нь аажимдаа бүдэгрэн багассаар мэгшин уйлах чимээ намжиж, аяархан хурхирч эхлэв. Тэр хоёрын жигдхэн амьсгаа саяхан горхи шиг урсаж асан нулимстай нь адил улам улам нэгдэн нягтарч байв.
Төгсөв
-Би ээж рүү очъё. гэж эрс хэллээ.
тэр өчүүхэн ч эмээх шинжгүй ээжийгээ шийдэмгий харж багш хаачсан бэ? гэж шууд тулган асуулаа. Эх нь охиноо гайхан хараад
-Өрөөндөө байгаа байлгүй дээ гэж хариулав.
-Ор дэвсгэр нь хураалттай хэвээрээ, өөрөө алга. Манайхаас бүр өчигдөр орой явсан бололтой байна. Яагаад бидэнд хэлдэггүй юм бэ?
Эх нь охиныхоо хичнээн их ууртай асууж байгааг сайн анзаарсангүй. Охины царай цав цагаан болж аав руугаа гүйлээ. Аав нь багш хүүхний байсан унтлагын өрөөнд гүйж ороод гарч ирэхгүй зөндөө уджээ.
Эх нь сандарч байга бололтой. Охиныхоо уур хилэн бадарсан харцнаас нүүр бууруулна.
Эцэг нь царай зэвхийрчихсэн, захиа барьсаар гарч ирээд ээжийг нь дагуулан багш хүүхний өрөөнд дахин орлоо. Аав ээж хоёр нь ороод ямар нэгэн юм шивнэлдэв. Хүүхдүүд хаалганы цаанаас чагнах санаатай очсон боловч зориг хүрсэнгүй. Урьд нь аавыгаа тийм байхыг огт үзээгүй болохоор нэг л аймаар харагдав.
Эх нь уйлсаар тавгүй гарч ирэв. Айж гөлөрсөн хүүхдүүд өөрийн эрхгүй ээжийгээ шалгаав. Гэвч ээж нь хүүхдүүдээ сургуульдаа явцгаа, та нар хожигдлоо шүү гэж аашлав. Охидууд нь сургуульдаа дуулгавартай явсан боловч тэр өдрийн дөрөв таван цагийн хичээлийг зүүд шиг өнгөрүүлж юу ч ойлгосонгүй, хичээл тармагц гэртээ ааг амьсгаагүй гүйж ирлээ.
Гэрийн байдал хуучин хэвдээ байгаа мөртлөө хүн бүр нэгэн аймшигт бодолд автсан нь илт байлаа. Дуугарах хүн гэж огт байхгүй, зарц шивэгчингүүд хүртэл нэг л янзын болчихсон байлаа. Сургуулиас ирэхэд нь ээж нь яриагаа урьдаас зэхчихсэн бололтой тосож аваад
-Хүүхдүүд ээ, танай багш дахиж ирэхгүй болжээ. Тэр... гэж хэлээд таг дуугүй боллоо. Хэлэх гэсэн үг нь хоолойд нь тээглээд гарч өгсөнгүй. Охидын уур омгоор дүүрэн харц нүүр өөд нь цоргих мэт ширтэх учир худал хэлж зүрхэлсэнгүй. Дэмий л нүүрээ буруулан өрөөндөө бушуухан гүйж орлоо. Үдийн хоолноос хойш Отто гэнэт тэднийд иржээ. Түүнийг багш хүүхний үлдээсэн захидлын учир дуудсан хэрэг байж. Отто царай нь цонхийчихсон дэмий л ийш тийшээ гөлөлзөнө. Түүнтэй хэн ч дуугарахгүй зайдуу тойрч өнгөрнө. Отто байшингийн буланд шигдсэн хоёр охиныг үзээд мэндлэх санаатай дөхтөл нэг нь
-Надад бүү ойрт. гэж зэвүүн хэллээ. Нөгөө нь Оттогийн өөдөөс нулимав. Айж ичсэн Отто толгойгоо унжуулан тасалгаан дотуур холхиж байгаад алга болжээ.
Тэр өдөр хүүхдүүдтэй хэн ч дуугарсангүй. Хүүхдүүд ч дуугаа хурааж чаджээ. Сэтгэл нь түгшиж, царай нь цонхийсон тэр хоёр дуу шуугүй уйлж бүлцийсэн нүдээрээбие биеэ сэмхэн харж өрөөн дотуураа холхиж байв. Тэр хоёр бүхнийг мэджээ. Хүн бүхэн тэднийг хууран мэхэлж, хүн бүхэн бузар булай юм хийхээсээ буцдаггүй юм байна гэдгийг ойлгож авлаа. Үүнээс хойш эх эцгээ ч итгэж хүндэтгэхээ болив. Хэнд ч итгэх хэрэггүй юм байна гэж бодох болов. Амьдралын тэр аймшигт хэцүү бүхнийг тэр хоёр энхрий булбарай нуруундаа үүрч гарах ёстой билээ. Хүүхэд ахуйн таатай хөгжөөнт амьдралаасаа харанхуй нүх рүү нүдэн балай унах мэт боллоо. Өнгөрсөн аймшигт явдлын бүх хор уршгийг тэр хоёр бүрэн ойлгоогүй боловч оюун ухаан нь түүнд хадагдаж бүр залгихаар заналхийлнэ. Хацарт нь улаан толбо тогтон, харц нь ууртай болгоомжтой болжээ. Даарсан юм шиг ч биеэ хавчиж тогтож суух газраа олж ядна. Хүн бүхнийг тэгж ууртай хардаг болсон учир эх эцэг нь хүртэл тэр хоёр луу ойртохоо байжээ. Тасалгаан дотуураа дандаа холхидог болсон нь тэр хоёрын сэтгэл санаа эвдэрч сарнисных билээ. Хоорондоо үг сольдоггүй боловч тэр хоёрын чухам юу зовоон тарчилгаж байгаа нь хэн хэнд нь тодорхой байв. Тэр хоёрын энэ нулимс ч үгүй, үг дуу ч үгүй дотоод сэтгэлийн их шаналгаа аймшиг төрүүлж бусдаас тусгаарлана. Тэр хоёрт хэн ч үл ойртон, дотоод сэтгэл нь магадгүй олон жилээр цоожлогджээ. Орчныхондоо тэр хоёр үл өршөөгч дайсан болж хувирсныг бүгд мэдлээ. Өчигдрөөс хүүхэд биш болжээ.
Тэр хоёр ганцхан өдөр том хүмүүс болчихлоо. Өчигдөр орой харин харанхуй тасалгаанд хоёулхнаа байхдаа ганцаардал, талийгаачийн хоосон дүрс, тодорхойгүй ирээдүйгээсээ айх сэтгэл төрж байлаа. Нийтийг хамарсан энэ хэрэг түйвээнээс болоод өрөөг нь галлахыг мартсан учир тэр хоёр ямар нэгэн аюул заналаас хамгаалалт эрэх мэт ганц орон дээрээ даарч шахцалдан, хөгжиж амжаагүй хэврэг туранхай мөрөө бие биедээ нааж, бяцхан туягүй гараараа чанга гэгч тэврэлдэн унтжээ. Тэр хоёр ярьж үл зүрхэлнэ. Дүүгээ уйлахаар эгч нь тэссэнгүй уйлж эхэллээ. Тэр хоёрын хацар дээгүүр эхлээд нулимс дуслаар урсаж байснаа сүүл сүүлдээ бүр нарийхан горхи мэт хурдан урслаа. Тэврэлдэн хэвтээ тэр хоёрын мэгшин уйлахад хамаг бие нь доргин чичрэх бас харанхуй тасалгаанд нэг зовлонд учирсан нэг хүн уйлж байгаа юм шиг санагдана. Тэр хоёр ганцхан багш хүүхнийг өрөвдсөндөө ч биш ээ. Тэр хоёрт итгэлээ алдсан эцэг эхдээ гомдсондоо ч биш, харин өнөөдөр анх удаа аймхай нүдээр харсан, тэдний ирээдүйд хүлээж байгаа танихгүй аймшигт тэр ертөнц бие сэтгэлийг нь эзэмдэн авснаас ийнхүү гашуудан уйлжээ. Туулж гарах амьдрал нь тэдэнд зэрлэг догшин, балар харанхуй ой шиг аймшигтай санагдав.
Айх сэтгэл нь аажимдаа бүдэгрэн багассаар мэгшин уйлах чимээ намжиж, аяархан хурхирч эхлэв. Тэр хоёрын жигдхэн амьсгаа саяхан горхи шиг урсаж асан нулимстай нь адил улам улам нэгдэн нягтарч байв.
Төгсөв
Subscribe to:
Posts (Atom)