Тоор жимс

Энэ жимсийг хэдэн жилийн өмнөөс талбай дээрээс нь очиж өөрсдөө хурааж аваад иддэг болоод байгаан. Таньдаг япон айл минь тариалдаг юм. Өдийд хурааж авна. Гадуур зарагдаад эхэлцэн байна лээ. Жаахан үнэтэй жимс. Гэхдээ үнэтэй байхаас аргагүйм билээ. Жимс нь өөрөө их эмзэг. Жаахан л ширүүхэн гар хүрчих юм бол хөхрөөд зөөлрөөд ирнэ. Тийм жимсийг худалдаанд гаргадаггүйм билээ. Тариалдаг хүмүүс нь тэгж зөөлөрсөн, хөхөрсөн жимсээ арилгаад муудсан хэсгийг нь авч хаячихаад үлдсэнийг нь компот хийж иддэг юм билээ.

Эндхийн бас нэгэн заншил гэвэл зун ид халуунд бие биенийхээ амар мэндийг эрэн тухайн газрынхаа брэнд гэсэн бүтээгдэхүүнээс илгээдэг юм. Мэдээж таньдаг бүх хүндээ илгээхгүй л дээ. Тухайн жилдээ онцгойлон тус болсон хүн ч гэх юм уу зэргээр сонгон илгээгээд байх шиг байгаан. Бид бас тэр заншлыг нь тойрсонгүй. Тоор жимс нэг хайрцгийг Токио руу нэг хүнд илгээсэн. Намар лийр жимс гарахаар Хирошима руу нэг хүнд илгээхээр төлөвлөчихсөн.

Жаахан хадуурахад энд "Тоор хүү" (Момотаро) гэдэг үлгэр байдаг юм. Эмгэн нь тоор жимс олоод, орой нь өвгөнийгөө ирэхээр хувааж идэх гээд голоор нь хуваасан чинь бяцхан хүү гарч ирээд, өсч торниод мангасыг дардаг түүх.

8 сар

гарчлаа шүү. 7 сард их л олон зүйл бичмээр байсан боловч халуунаас болоод, завгүйгээс болоод 8 сартай золгочлоо. Хэд хоног олимпоор амьсгалсан хүмүүс байна. Гимнастикийн төрөлд дэмжиж байсан Үчимүра маань алт аваад, багаараа мөнгө а всан. Сэтгэл өндөр байна өө. Мэдээж монголоо бас дэмжээд байгаа.

Бага минь ч хурдан томорч байна өө. Хэлд орох гээд л байна. Гэм нь японоор түрүүлж орох янзтай. Уг нь монгол хэлээ заагаад л байгаамсан.

Том нь амарчихсан. зуны даалгавар гэж ярьшигтаймаа гэсэн хүн л байна.

Бурхан минь

Яасан ч дориун халж байна аа, бүгд л урссан улсууд байна. Юм ч бичих хүсэл төрөхгүй байна өө. Бичмээр юм зөндөө гараад л байх юм, анх бичиж эхэлснийгээ бодвол их идэвхигүй болжээ. Урд бичсэн зүйлүүдээ харсан чинь, зөндөө л бурсан байна лээ ккк.

За тэр ч яахав саяхан "Чонын алтан шагай" гэдэг ном уншсан. Эхэндээ их л дажгүй санагдаад байсан чинь сүүлийн хэсэг нь жаахан тиймхэн.

Бас "2012 онд галав юүлэх үү" гэдэг ном уншина. Нэг хэсэг их л шуугисан юм шиг байгаам. Энд бас шуугисөөн. Охин минь хүртэл галав юүлэхээр бүгдээрээ хаачих уу, гээд л өч төчнөөн асуулт урсгаад байсан. Бүр галав юүлэхийм чинь хичээл номоо хийж яахын гэсэн хандлага гараад бүр зурагтаар энэ талаар тусгай нэвтрүүлэг гарсан гэсэн. Би үзэж амжаагүй ээ. Хүүхдүүдээ, хүмүүсээ галав юүлнэ гэдэг чинь дэлхий сөнөхийн нэр биш ээ, энэ тэр гэж тайлбарласан гэсэн. Тийм учраас хичээл номоо хийдгээрээ хийгээрэй гэсэн гэнэ лээ. Нарийн тайлбарыг нь дараа олж мэдвэл бичнээ.

Монголд гарсан номнуудыг жаахан хоцорч уншаад байхымөө. Блог хэсэж явахдаа янз бүрийн ном шинээр гарсныг олж мэдээд захихыг нь захиад л, зээлэхийг нь зээлээд л уншиж байна дөө.

Халаад эхэлчихсэн шүү

Халууцаад л байж байна даа гэж.

Монголдоо хуулчихмаар 2

2 сард нэг удаа өглөө манаанд гардаг гэж хэлж байсан билүү? Өглөө 7:30 гэхэд бага сургууль хүртэлх замын гарцан дээр эцэг эхчүүд ээлжээр ингэж манаанд гардаг юм. Хүүхүүдээ айх аюулгүй сургуульдаа хүрэхэд эцэг эхчүүд, замын хөдөлгөөнд оролцож буй томчууд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Хүүхдүүдийн цуваа гарцан дээр ирэхэд зураг дээрх дарцгийг өргөж машинд хүүхдүүд зам гарч байна гэж мэдэгдэнэ. Гэрлэн дохиотой гарцан дээр ногоон гэрэл асаж хүүхдүүд зам хөндлөн гарч байх үед дарцгаа барина. Учир нь гэрлэн дохиог үл тоон дүрэм зөрчих тохиолдол гардаг учир. Түүнээс дүрэм журмаараа яваа жолоочийг зогсооно гэсэн үг биш.

Энд нэг хэсэг их осол гарсан. Дандаа л сургуульдаа явж байх үедээ, тараад харих үедээ ослын золиос болсон тохиолдол ихэнх хувийг эзэлж байсан.

Орой нь дарцгаа дараагийн ээлжийн хүнийхээ гэрт оруулж өгнө. Тэр хавтсан дотор харилцах дэвтэр бий. Манаанд гарч байхдаа анзаарсан зүйлээ бичнэ. Ихэвчлэн бүгд эсэн мэнд сургуульдаа хүрсэн, сэргэлэн цовоо өглөөний мэнд гэж мэндэлсэн хүүхэд их, цөөн байсан. Бороотой байсан тул бүгд газар шагайгаад эргэн тойрноо тэр бүр анхаарч харахгүй байсан гэх мэтчилэн зөндөө л юм бичигдсэн байдаг юм билээ.

Үдээс хойш тарахад нь эмээ өвөө нар чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Гарцан дээр зогсож сурагчдаа аюулгүй гэртээ харихад нь тусална. Эмээ өвөө нар ч үүндээ дуртай. Хэдийгээр бид тэтгэвэртээ гарсан ч бидний нийгэмд эзлэх байр суурь хэзээ ч үнэ цэнээ алдахгүй гэсэн бардам бодолтой. Үнэндээ ч тэдний ач буянаар хүүхдүүд минь эсэн мэнд албандаа явж байгаам чинь. Хүүхдээ хүргэж өгч авна гэхгүй, ажлаа амар тайван хийнэ. Монголд бол хэцүү гэж сонссоон. Хүүхдээ хүргэж өгч авах гэж хамаг цагаа алддаг, за тэгээд зам түгжирчихвэл бөөн нерв болоо л гэж. Баян хүмүүс бол жолооч молоочоороо хүргүүлчихдэг гэсэн. Бидний борчуул бол тэгэхгүй шдээ. Хэн нэг нь заавал ажлаа алдаад л хүргэж өгч авахгүй бол болохгүй. За тэгээд охидтой айл бол бүр хэцүү. Ингээд бичээд байвал их юм байна өө.

Хамгийн гол нь энд манаанд гар гэж төр засгаас нь хэлж өгөөгүй. Эцэг эхийн зөвлөл, хорооныхон өөрсдөө л ярилцаж байгаад л шийддэг гэсэн. Бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүй ээ гэж...

Зураг 1: Дарцгаа хийдэг уут, харилцах дэвтрээ хийдэг хавтас.

Зураг 2: Даавуугаар хийсэн дарцаг. Зам хөндлөн гарч байна гэж ханзаар бичсэн болой.

Зураг 3: Бороо цастай үед хэрэглэнэ.

Удахгүй...

Өнгөрдөг мягмар гарагт томынхоо нээлттэй хичээлд очлоо. 1-6 дугаар ангиуд тус тусдаа сэдэв нь өөр. 4 дүгээр ангийнхны сэдэв нь эрүүл мэндийн хичээл. Эднийхээр бол эрүүл мэнд гэдэг хичээл 3 дугаар ангийн сүүлийн хагас жилээс эхлэн орж эхэлсэн. Энэ удаагийн сэдэв нь шилжилтийн насны тухай байлаа. Хэдэн наснаас эхэлж эрэгтэй эмэгтэй хүүхдүүдийн биенд өөрчлөлт ордог болохыг заасан. Сурах бичиг болон тусгай үзүүлэн ашиглан их дэлгэрэнгүй заажбайна лээ. Нүцгэн эрэгтэй эмэгтэй хүүхдийн, нас биенд хүрсэн нүцгэн эмэгтэй эрэгтэй хүний үзүүлэнг самбарт наангуут л анги жиг жуг гээд л явчихаж байгаам. Хүүхдүүд тэрүүхэндээ бас л ичицгээж байнаа. Ямар ямар өөрчлөлт ордог. Ялгаатай тал нь юу байна гээд л. Багшийн ярьсан гол агуулга нь:

Суга болон бэлэг эрхтнийг тойроод үс ургана.

Охидод эм бэлгийн эс бүрэлдэж эхэлнэ. Энэ нь хүүхэд тээж төрүүлэхэд бэлтгэгдэж байна гэсэн үг. Эм бэлгийн эс нь хаана бүрэлддэг вэ гэхээр умайнд. Умай нь эмэгтэй хүнд байна. Умайны ачаар амь бүрэлдэнэ. Амь бүрэлдэхэд бас нэгэн чухал зүйл бий. Тэр нь умай нь амийг тээхэд зориулагдаж зузаардаг. Ингэж зузаарах явцдаа хэрэгцээгүй болсон ялгадсыг гаргадаг. Энэ сард нэг удаа цус болон гадагшилдаг. Үүнийг сарын тэмдэг гэнэ. Нэг ёсондоо ээж болоход бэлтгэгдэж байна гэсэн үг.

Хөвгүүдэд эр бэлгийн эс бүрэлдэж эхэлнэ. Амь бүрдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Аав болоход бэлтгэгдэж байна гэсэн үг.

Охидууд бондгордуу галбиртай болж эхэлнэ.

Хөвгүүд тэвхийсэн галбиртай болж эхэлнэ.

Дээрх шинж тэмдгүүд хүн болгонд адилгүй, зарим нь хожим илэрч байхад зарим нь эрт илэрнэ. Тийм болохоор минийх эрт, орой байна гэж сандрах хэрэггүй. Гэрийхэнтэйгээ нээлттэй ярилцах хэрэгтэй гэсэн.

гэх мэтчилэн заасны эцэст мөн хүүхдүүдээ ойлгосон эсэхийг нь бататгаж гар өргөсөн сурагчийг нэр цохож асуусан. Мөн тараах материал тарааж түүн дээр сурагчдын сэтгэгдлийг бичүүлж авсан. Энэ бүгдийг сонсоод, харж зогсохдоо охин минь том болж байна даа. Нэг л өдөр ээжээ миний... гээд ороод ирэх байх даа л гэж бодож зогслоо.

Сурах бичигт нь анх энэхүү өөрчлөлтүүдийг ороход гэрийнхэн нь хэрхэн хүлээж авсан тухай ээжийн, аавын, ахын, эгчийн сэтгэгдлүүдийг бичсэн байсан. Даан ч охин минь эртээдээс хойш

-Ээж ээ танд дээрх шинж тэмдгүүд хэзээ илэрсэн бэ? гээд хэл ам сугалчих гээд байсан энэ хичээлд бэлтгэж байсан юм билээ. Гэрийнхнээсээ асууж ирээрэй гэсэн багшийн даалгаврыг онц сайн биелүүлж байсан юм билээ. ккк

Энд хүүхдийнхээ ийнхүү томорч буйн анхны шинж тэмдгүүд илэрсэн үед гэрийнхээ бүх гишүүдэд хэлээд гэр бүлээрээ тэмдэглэдэг гэнэ. Хоолонд орох ч юм уу, тусгай хоол хийж идэцгээх ч юм уу, ямар ч л байсан бяцхан хэмжээний баяр тэмдэглэдэг гэнэ.

Би жаахан байхдаа ээжээс бусад гэр бүлийн гишүүдээсээ үхтлээ нуудаг байснаа санаад байдаг юм. ккк Одоо ч мэдээж өөр болсон байх л даа, сайн мэдэхгүй байна. Эсвэл хаагдмал сэдэв хэвээрээ юу?

Өвөөгийн гуйлт

Өө л дөө, хадуураад юу гэж гуйсныг нь бичихээ мартсан байна. Зурган дээрх карт, номыг өгөөд үүн дээр монголоор ийм ийм өгүүлбэрийг бичээд өг. Энэ номноос бас будаа идвэл идээрэй. Дараагийн монгол хэлний хичээл дээр дуудлагыг нь хэлүүлж тэмдэглэж авна. Тэгээд ирэх 7 сард ирэх хүүхдүүдтэй ч ярихыг үзүүлээд өгнө дөө гэсийн. Уг нь нэлээд хэдэн жил монгол хэл сурч байгаа ч гэсэн тэр бүр цээжлээд байдаггүйм өө өвөө минь. Би ч эхэндээ их ширүүн багшийн дүрд тоглодог байснаа больсон. Эсрэгээр нь өөрийнхөө япон хэлний яриаг сайжруулах талаас нь заадаг болсон гэжугаа.

Ийм карт одоогоор 10-д байна. Цаашид нэмэгдэх байхаа. Оюутан байхад ханзны карт ихтэй байж билээ. Яг тас цээжилсэн нь хэд билээ? хэлэхэд ч ичмээр золиг доо. Одоо бол төрөлжүүлсэн байгаа, анагаахын үг хэллэг, хөдөө аж ахуй гэх мэтчилэн. Тухайн сэдвээр орчуулга хийхгүй удчихаар хоолтойгоо холиод идчихдэг тул цаг тухайн үед нь ингээд үлдээвэл их зүгээр санагдаад байгаам. Өвөртлөөд эн тэнд янз бүрийн ажил амжуулах гээд л хүлээж суух хоорондоо харжээ суухад нээрээ ингэж хэлж байсан шдэ гээд л хийж байсан орчуулга нүдэнд харагддаг юм. Ойрд ид дэггүй, өхөөрдөм дээрээ байгаа бага зулзагатайгаа ноцолдоод картаа бичиж дуусгах ажил хойшлогдоод л байна.

За тэгээд гадаад хэл сурагсад энэ аргыг өөрийн арга барилаар улам боловсронгуй болгоод хэрэглэнэ биз дээ. Амжилт хүсье.

Зураг 1: Миний картнууд, удахгүй савандаа багтахаа байг.

Зураг 2: Өвөөгийн өгсөн карт.

Зураг 3: Миний энэ картнууд жаахан жижиг санагдаад байгаа. Ханз бичиж цээжлэхээр бол том байсан ч болохоор санагдсан.

Зураг 4: Өвөөгийн өгсөн ном. Нээрээ би энэ номоор одоо монголд байгаа шавьдаа монгол хэл заасан шүү дээ.

Өвөөгийн яриа

90 гарчихсан нэг өвөөгийн тухай байсгээ л бичдэг дээ. Энэ удаад бас л тэр өвөөгийнхөө тухай. Яасан гэхээр утасдаад

- Гуйлт байна аа өвөөд нь.

- Өө за, болзох уу? Та хэзээ завтай вэ, би яваад очих уу?

- Тэгээ ч, их баярлана шүү. Хоолонд урья.

- За, тэдэнд уулзъя.Түр баяртай. Товлосон өдрөө би гэрт нь очиж өвөөгөө суулгаж аваад гэрээс нь холгүйхэн ресторанд орлоо. Гуйлт нь нээх хөөрхөн, бас ихийг бодогдуулсаан. Ирэх сард монголоос хэдэн хүүхэд ирэх юм. Тэр хэдтэй уулзах юм л даа өвөө минь. Тэр хүүхдүүдтэй яриа өрнүүлэх, цагийг үр бүтээлтэй өнгөрүүлэх гэсэн зорилгын үүднээс намайг хэрэг гарган хоолонд урьсан байгаам. Сүүлд монголоос хүмүүс ирэхэд ч хэрэг болно. Өвөртлөөд аваад явж болно, их зүгээр санаа байгаа биз гэнэ. Би ч тийм шүү, хэрэгтэй гоё санаа байна. Гэхдээ энэ аргыг багш нь хэрэглэдэг юм ш дээ, аль япон хэл үзэж эхэлсэн тэр жилээс гээд өөрийгөө хальт ПР-даад авахаа мартаагүй ээ. Өвөө миний мундагийг гайхаад л. ккк

Гэхдээ би энэ удаад өвөөгийнхөө мундагийг блогтоо бичиж сууна. Юу вэ гэхээр 90 гарчихаад монгол хэл сурна. Үүнийгээ нээх хүндрүүлээд, өөрөө стрессдэж бодохгүй. Завтай үедээ багахаан цаг л зарцуулна. Тийм ч болохоороо ухаан нь санаа нь их сэргэлэн цовоо байдаг байх. Гол хэлэх гэсэн санаа минь удахгүй хадан гэртээ очих юм чинь гэж хүлээлгүй, өөдрөг идэвхитэй амьдраад байгаам. Би аав ээж 2-ыгоо япон хэл сур л даа гэж үглээд дийлэхгүй л явна. Урдаас янз бүрийн л шалтаг хэлэх юм. Одоо сурахаасаа өнгөрсөн. Хөгширсөн гээд л. Манай 2 бүр ус цас болтлоо, дүрэм энэ тэрээр бөмбөгүүлээд багшдаа загнуулаад, сурахгүй бөөн юм болно гэж бодоод байх шиг байгаам. Нүдэнд нь Сэрэлт кинон дээр гардаг Бум хөгшин л харагдаад байх шиг байгаам. Тийм биш шүү дээ, 2-оо. Энэ олон ханз, хирагана катаканаг нь цээжлэх албагүй, криллээрээ үг бичиж аваад л цээжлээд л явахад болох юм шүү дээ. Ингэвэл тархи сэргэг байна, дээрээс нь зугаатай, япон хүн таарвал мэндтэй гээд л олон давуу тал харагдаад байгаам.

Их олон хүнээс сонсож байсан л даа, монголд хүмүүс тэтгэвэрт гарахаар хийх юм олдохгүй, хүмүүс нь ч өөрсдөө нэг тийм идэвхигүй болчихдог, ач зээгээ харах ажил л ногддог, биеэ чагнаад суучихдаг, төр засаг нь нээх анхаарч үздэггүй гээд л. Үнээн, үнэн. Гэхдээ заавал төр засгаас юм хийх болов уу гэж горьдож биш, хувь хүн өөрсдөөсөө эхэлвэл тээ.

Тэгэхээр би ч гандан буурахгүй үглэнэ дээ 2 бурхандаа.

Ийм нэртэй

ресторан Баянгол зочид буудалтай залгаа байдаг тээ. Одоо ч байгаа гэж бодож байна. Зөөгч охидуудынх нь банзалны нь богинохныг яана. Тэрэнд нь гадаад өвөө нарын дуртайг яана. Бүр миний мэдэх нэг өвөө тэнд хоолонд оръё. Хүүхнүүдийх нь гуя хас нь нүд хужирлаад сайхан байдгийн гэж авсан шд улаан цайм. Эр хүн байсан бол адил мэдрэмж төрөх байсан байх даа. Ямартай ч энэ дуу тасархай шүү.

Өдөрт нэг дуу

сонсож байхаар шийдээд. Мэдээж үгийг нь дагаж дуулна. Дотроос нь ядаж нэг мэдэхгүй үгээ тольдож цээжлэх.

Сонсох дуртай

Гоё кино

Дээр үед япон хэл дээр үзсэн. Тасархай кино хэхэ. Нэг тийм гоё мэдрэмж төрнө. Ном нь байдаг гэсэн. Англи хэл дээр уншина ч гэж худлаа байх даа.

Дэлхийг аврах долоон япон хүн

гэдэг ном. Дэлхийн өнцөг булан бүрт дэлхийн сайн сайхны төлөө өөрийн биеийг хайрлалгүй тэмцэж буй япон хүмүүсийн төлөөлөл. Тэд бол ширээний ард суучаад цэцэрхдэг хүмүүс биш. Газар дээр нь очиж хөлсөө урсгагч, зааварлагч, удирдагч, үлгэр дууриалал үзүүлэгч. .. Африкийн орнуудад үйл ажиллагаа явуулж буй хүмүүсийг жишээ татан уг номонд оруулсан болно. Тэдгээр орны бүтээн байгуулалтыг, иргэдийнх нь оюун санаа ухамсрыг дээшлүүлэхэд хөгжингүй орныхоо үүрэг гэж үзэн хувь нэмрээ оруулж буй улсуудын нэг. Долоон өөр салбараар ажиллаж буй тэдний ярианаас хальт орууллаа.

1. Ус бол чандмань эрдэнэ. Африкаас эхлээд олон оронд ундны усаа холоос зөөж хэрэглэх тохиолдол их. Энэ ажлыг голцуу хүүхэд, эмэгтэйчүүд л амжуулдаг. Тийм ч учраас тэд өөр ажил эрхлэх боломжгүй, сургуульд сурах боломжгүй, гээ тэдний эрх үнэн боогдмол. Энэхүү ундны асуудлаа шийдчихвэл олон орны эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд боловсролтой болж, улс орны хөгжил ч дээшилнэ. Дэлхийд өдөрт ундны усаа зөөхөд 2 цагаас дээш цаг зарцуулдаг хүн байдаг. Сүүлийн жилүүдэд энэ тоо бага зэрэг буурсан.

2. Олон жил дайтахаас өөрийг хийгээгүй, хүмүүс нь буунаас өөр зүйлийг мөрөндөө зүүж үзээгүй орныг улсаа төвхнүүлэхэд нь хувь нэмрээ оруулах. Жишээ нь гэхэд л Судан нь 1956 онд тусгаар тогтнолоо олж авсан. 50 жил дотоодын дайн үргэлжилсэн. Төрсөн цагаасаа л дайн гээч зүйлтэй нүүр учирсан хүмүүс голцуу байдаг. Ийм газарт шинээр улсаа байгуулахад нь зааварчилгаа зөвлөгөө ихээхэн шаардлагатай нь мэдээж.

3. Амь нас, эрүүл мэндийн асуудал. Үүнд эх үрсийн эрүүл мэндийн асуудал ихээхэн чухал. Төрөлтийн хүндрэл, нярайн эндэгдэл нь хэвийн үзэгдэл болчихсон улс орон цөөнгүй. Жишээ нь Канбожид л гэхэд л хүүхэд төрсний дараах 1 сарын дотор нэр өгдөггүй. Учир нь 1 сарын дотор эндэх тохиолдол их. 1 сарыг давчихвал амьдрах боломжтой байж магад гэж үзэн нэр хайрладаг. Эмчийн тоо хүрэлцээгүй, эрт гэрлэлт, мэдлэг боловсрол эзэмших боломж байгаагүй зэргээс маш олон бэрхшээлийг тээж явдаг улс оронд хөгжингүй орны туршлага юу юунаас чухал.

4. Хүнсний асуудал. Дэлхий дээр өлсгөлөнд нэрвэгдэж, амь насаа алдаж буй олон тэр бум хүмүүс бий. Мэдээж тэд нараас шалтгаалахгүй хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр. Цаг уурын бэрхшээл, боловсрол эзэмших боломж байгаагүйгээс хүнсний бүтээгдэхүүнээ өөрсдөө тариалах арга зэргийг мэдэхгүй хүмүүст туршлагаасаа хуваалцах, амьдарч буй орчинд нь тохирсон сортыг гаргаж авах гээд л газар дээр нь очиж хөлсөө урсгахыг үүргээ гэж үзнэ. Үр дүн нь мэдээж сайн. Африкт будаа болон хэдэн төрлийн ногоо тариалж, цаг уурт нь тохирсон шинэ сорт гаргаж авсан. Иргэдэд нь зааварлагаа зөвлөгөө өгч дэлгэрүүлж байна.

5. Боловсролын асуудал. Анзаарч байгаа байх, бүх л бэрхшээлтэй асуудлын гол шалтгаан нь боловсролтой шууд бай шууд бус утгаар хамааралтай байгааг. Зүгээр л сургууль бариад өгөх нь яахав, нэг талаасаа тусламж боловч нөгөө талаасаа хангалттай тусламж болж чадахгүй. Хамгийн гол нь хүмүүсийнхээ ухамсарт боловсрол эзэмшвэл амьдрал өөрчлөгдөнө гэдгийг ойлгуулах явдал. Жишээ нь Niger. Бичиг үсэг мэдэхгүй хүмүүсийн тоо хүн амынх нь 72 хувийг эзэлдэг. Эцэг эхчүүдийнх нь ихэнх нь уншиж бичиж мэдэхгүй. Тийм болохоор томчуудаас эхэлж уншиж бичихийг заах. Эхний жилүүдэд бол өндөр боловсрол гэдэг зүйл яригдахгүй. Зөвхөн уншиж бичээ сурчихвал ирээдүй нь асар их боломжоор дүүрэн гэдэг асуудал яригдана.

6. Эдийн засгийн асуудал. Африкийн эдийн засгийг хүчирхэгжүүлэхийн тулд үйлдвэрлэл бий болгох. Үүний тулд хөгжингүй орны хөрөнгө оруулалт шаардлагатай хүчин зүйлийн нэг.

7. Олон улсын хамтын ажиллагаа. ЖАЙКА-гийн тэргүүнээр нэлээд хэдэн жил ажилласан. Энэ жилээс гавъяаныхаа амралтанд гарсан. Нас ч нэлээн өндөр. Энэ хүний ачаар японы цаашлаад дэлхийн анхаарал африк руу чиглэж буй. Дэмжлэг гэдэг талаасаа биш хамтын ажиллагаа гэдэг үүднээс гадаад харилцаа, хүмүүнлэгийн ажлыг хэрэгжүүлэх нь чухал гэж үздэг хүн. Мэдээж их үнэн. Туслалцаа авч буй хүмүүс нь зүгээр л нэг аваад өөрсөө бас хичээхгүй бол утгагүй. Тэгэхээр хамтын ажиллагаа гэдэг үгний цаана асар их ач холбогдол буй нь ойлгомжтой.

За ийм долоон салбарт хичээж буй хүмүүсийн тухай гарна. Салбар бүртээ үнэнч тэдгээр хүмүүсийг эх орондоо аваачаад хаячихмаар хэхэ. Үнэнийг хэлэхэд манайхны дунд ч гадаад харилцааг хөгжингүй орноос саах ёстой гэсэн ойлголттой хүмүүс мэр сэр байдаг л юм. Бас нэг зүйл хэлэхэд монголчууд бид их азтай. Дээдэх нь суудлаа олчихвол бүр ч азтай, тийм үү. Ер нь япончууд хүний нөөц тал дээр их анхаардаг. Хүний нөөц талаас нь туслалцаа дэмжлэг үзүүлэхэд бэлэн байдаг хүмүүс шиг санагдсан.

Өөрийгөө яая гэж байж

нэг ийм юм тэвэрчихээд хариугүй алхах гээд л хөлөө зөөгөөд байна. Нэг мэдэхэд л гүйчих байх даа бага зулзага минь. Үүнийгээ энгэртээ тэврээд бүйвээлчихнээ. Доош харуулж байгаад тон тон гэнээ. Энд хүүхдээ унтуулахдаа тон тон гэж хэлээд, нуруугий нь ч юм уу, цээжийг нь зөөлөн цохидог юм. Ингэж унтуулахдаа дээрээс нь ойрхон байгаа нусны алчуур зэргийг нөмөргөчихсөн харагдана лээ. Охидуудаа гэж, ийм л хар багаасаа ээж болох бэлтгэлээ хийгээд эхлэх юм даа. Тэгэхэд хөвгүүд яаж байна? Уг нь бас охидууд шиг хар багаасаа халамжтай сайн аав болох бэлтгэл хийвэл тээ? хэхэ Гэснээс сүүлийн үед японд цэцэрлэгийн багш нарын дунд эрэгтэй багш их байх болсон гэж бичиж байсан санагдана. Жишээ нь охины цэцэрлэгт гэхэд л 4 эрэгтэй багш байна шдэ. Яг охины ангид нэг эрэгтэй багш нь байнаа. Япон үнээний хээ бүхий хормогч өмсчихөөд л хүүхдүүдтэйгээ мундаг харьцана шүү дээ. Үс мүс нь буржгараа, тэндээ л өөрийн гэсэн стильтэй. Хүүхдүүд ч багшдаа их сайн юм шиг байна лээ. Эмэгтэй багш нараас цаанаа л нэг өөр байгаад байгаам. Жишээ нь томыг цэцэрлэгт байхад байсан эрэгтэй багш нь гитар тоглоноо, янз бүрийн арга хэмжээн дээр гитараа дараад л хөөрхөн хөгжөөж байгаам чинь. За манайд эрэгтэй цэцэрлэгийн багш байвал яах бол? Та нар юу гэж бодож байна. Би хувьдаа их таалж байгаа. Ажил мэргэжилд чинь хүйсийн ялгаа ховор болоод байна шүү дээ цаана чинь...

Охины дуртай дуу

Би ч бас дурлаад байгаа.

За өнөөдөр

ээлжит биеийн тамирын өдөрлөг болоод. Томын сургууль. Энэ тухай урд нь бичиж байсан болохоор энэ удаад ганц нэг зураг л орууллаа.

Өө тийм нэг соргог зүйл гэвэл 1 дүгээр ангид нэг тэргэнцэртэй хүүхэд элсэн орсон байна лээ. Тэр хүүхдээ ч алаг үзэлгүй биеийн тамирынхаа өдөрлөгт оролцуулж байсан. Хариуцсан багш нь түрээд л хүүхдүүдийг гүйх үед нь хамт гүйнэ, шийдэнд бөмбөг оруулах үед газраас бөмбөгийг нь авч өгнө гээд л бүх төрөлд оролцсон.

Сүүлийн үед хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг энгийн сургуульд явуулах нь ихсэж байгаа юм шиг байна лээ. Бүр цэцэрлэгт хүртэл байдаг. Ингэснээр эрүүл саруул хүмүүс нийгэмд ийм хүмүүс байдаг юм шүү, тэдэнтэй хүн ёсоор хандаж харьцах хэрэгтэй, тэдэнд бидний жижиг гэлтгүй ямар нэгэн тусламж хэрэгтэй байдаг юм шүү гэдгийг хүүхэд байхаасаа суралцана. Заавал тэгэх ёстой, ингэх ёстой гэж заалгах биш өдөр тутмын амьдралаасаа суралцаад явах сайна талтай гэсэн. Японд тэргэнцэртэй хүмүүс энэ тэнд чөлөөтэй явах болоцоог хангаж өгсөн байдаг юм билээ. Энгийн жишээ гэхэд л дэлгүүр хоршоо, албан байгууллагат довжоо гэж бараг байхгүй, байсан ч тэргэнцэртэй хүнд зориулсан зам байна. Охины ярианаас тэдний сургууль тухайн хүүхдийг чөлөөтэй орж гарахад нь зориулж коридор, 00- өрөө зэргээ бага сага өөрчилсөн гэсэн.

Мэдээж хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн тусгай сургууль байна. Би бүр тийм сургуульд очиж монголынхоо талаар танилцуулж хамт шагай тоглож байсан. Эхэндээ жаахан эвгүй байдаг л юм билээ, сүүлдээ хэд хэдэн удаа очоод уулзаад ирэхээр тоохоо болиод энгийн хүмүүстэй харьцаж байгаам шиг болоод ирсэн. Тэгэхээр ийм хүмүүсээ нийгэмд чөлөөтэй оролцуулах нь их үр дүнтэй юм байна даа гэж бодсон.

Би дуртай

кофе уух. Тэгсэн энэ ундны чинь цаана асар том асуудал нуугдаж байдаг юм байна шүү дээ, журмын нөхөд өө. Ядуурал, дарангуйлал, боолчлол, баяжилт. Орчин үед бол үгээгүй ядуурал гэсэн асуудлууд байнга дагаж явдаг юм байна.

1558 онд Африк тивээс хар арьстан хүмүүсийг Бразильд аваачин худалдан боолчилж хүнд хүчир ажил хийлгэдэг байсан ба түүний дотор асар хүнд дарамттай нь кофений тариалалт дээр ажиллах.　Бразилийн Bahia мужийн Pelourinho талбайд анх боолчдын худалдсан газар. Тухайн үедээ сахар, тамхи зэргийг тариалахад боолчдын үүрэг асар их байсан.

1850 онд Америкт боолчлолын эсрэг хөдөлгөөн өрнөж энэ нь Бразильд нөлөөлж 1888онд боолчид чөлөөлөгдөж эрх чөлөөт хүмүүс болсон байна. Боолчлол нь 300 жил үргэлжилсэн байгаам.

1908 оны 6 сарын 18-нд 791 япон хүн Бразилийн Santos боомтод бууж байсан. Кофены талбайд өндөр цалинтайгаар ажиллах гэрээтэй байж. Португал, Герман, Итали зэрэг орны хүмүүс ч байсан. Энэ гэнэн мөрөөдөл байсан гэдэг. Боолчлолын систем устаж үгүй болсон ч кофен талбай дээрх ажил бол асар хүнд бөгөөд их тэсвэр тэвчээр шаардсан ажил байжээ. Одооч хэвээр. Цалин хөлс ч бага.

За гол сэдэв рүүгээ оръё. Кофе тариалдаг нэлээд хэдэн орон байдаг. Англи орон нь Sri Lankā-г колоничилж байсан байгаам. Цай тариалалтаараа дэлхийд дээгүүрт ордог. Португал, Голланд улсын колонид байж байгаад сүүлд 1832 онд Английн колонид бүрэн шилжсэн. 1948 оны 2 сарын 4-нд сая нэг юм Английн колониос ангижирч тусгаар улс болсон. Уг нь Sri Lankā-д кофе тариалдаг байж байгаад яг ямар шалтгаанаар цай тариалдаг болсныг бүү мэд. Гэхдээ л цаанаа нэг учирай байх, түүхийн эх сурвалжуудад ховор тэмдэглэгдсэн байдаг. Номыг бичигч эх нутагтаа байгалийн гаралтай цэвэр кофены газар нээх сонирхолдоо хөтлөгдөн хэд хэдэн удаа Бразиль болон Sri Lankā орно.

Кофенд 3 төрөл байдаг. Арабика буурцагных, энэ нь амт үнэр сайхантай дээд зэрэглэлийн кофе болдог. Робста буурцагных, энэ нь инстант болон лаазтай кофенд л хэрэглэдэг. Рибэрка буурцагных, энэ нь худалдаанд гардаггүй.

Японд Fair trade　гэдэг үгийг сонсох болсон нь 2002 оноос. Энэ үгний нарийн утга учир нь нетэд тодорхой байдаг гэж бодож байна. Сонирхсон хүмүүс хайгаад олж уншаарай. Миний ойлгосноор "шударга худалдаа". Энэхүү шудрага худалдааг явуулдаг газар хэр олон байдаг эсэх нь эргэлзээтэй. Энэ ойлголт бол үйлдвэрлэгчид, тариаланчид зэрэг хүмүүсээс шууд худалдан авах, дунд нь ямар нэгэн зууч байхгүйгээр худалдаа явуулах гэсэн ойлголт. Ингэснээр хэтэрхий бага орлого бүхий үйлдвэрлэгчид, тариаланчдад бүтээгдэхүүнээ өндөр үнээр худалдах, эргээд тэр нь тэд нарт гэрэл гэгээ, ирээдүйдээ итгэл итгэл төрүүлдэг сайн талтай. Хамгийн гол нь тэднийг ядуурлаас гаргана. Худалдан авч буй хүмүүст чашигтай. Зуучлагчдад сул мөнгө өгөхгүй. Үйлдвэрлэгчдэдээ шууд шаардлага тавих боломж олдоно гэх мэтчилэн.

Номыг бичигч маань Sri Lankā-д кофе тариалдаг хүмүүсээс худалдан авч тэднийг ядуурлаас гаргах сайн санаа өвөрлөн өөрийн зардлаар ирж очин газраа, хүмүүсээ судална. Сүүлдээ тухайн орны хүмүүсийн үндэсний зан чанар, өөрийнх нь санхүүний байдал зэргээс болоод мөрөөдлөө орхихын даваан дээр ЖАЙКА-тай учирна. ЖАЙКА-н тусламжтайгаар төсөл хэрэгжүүлж Sri Lankā-н уулын мухар дахь кофе тариалдаг иргэдийн сайн сайхны төлөө ажиллана.

Япон нь кофе хэрэглээгээрээ 3-т ордог гэнэ.

Энэ номд бичигдсэн нэгэн өгүүлбэрийг оруулмаар санагдаад

Хойд зүгийн хэрэглэгч, өмнөд зүгийн үйлдвэрлэгчид

Хойд зүгийн мөлжигч хүмүүс, өмнөд зүгийн ядуучууд

Хойд зүгийн саагчид, өмнөд зүгийн боолчлогчид гэдэг үг. Бодоод байсан үнэн юм билээ.

За нэг иймэрхүү ихийг мэдүүлсэн ном байлаа. Кофегоо уухдаа тэдгээр хүмүүсийн хөдөлмөрийг үнэлээд аль болох асгаж цутгалгүй хэхэ, дээдлэн хүндэтгэж ууж байна аа. Ер нь аливаа бүтээгдэхүүний ард хэн нэгний нөр их хүч хөдөлмөр, хөлс шингэсэн байдаг гэдгийг мэдрээд, нандигнан зөв зохистой, тааруулж хэрэглэх нь зүйтэй юм аа.

Шавийн яриа

Миний нэг шавь монгол явсан юм ажлаар. Би энд явахаас өмнө монгол хэл заадаг байсан юм, хэлж байсан билүү? Миний заах ч гэж дээ. Монгол хэл заана гэдэг чинь бас хэцүү л юм билээ.

Долоо хоногт нэг удаа скайпаар ярьж санал бодлоо хэлдэг юм. Хоол нь жаахан таарахгүй, таарахгүй ч гэж дээ уг нь бол гүрийгээд идээд л байгаа гэсэн. Гэм нь их давстай хоол идэцгээх юм аа монгол хүмүүс гэж байна лээ хөөрхий минь. Сүүлийн үед гэртээ япон амттай хоол хийж иддэг болж байгаа гэсэн. Их хүйтэн юм аа монгол, цаг агаар нь эрс тэс юм аа, өдөр нь жигтэйхэн халж байснаа оройд нь хүйтэн болчих юм аа гээд л ярьж өгнө шүү дээ.

Хүүхнүүд нь их ганган юм аа, өндөр өсгийт түрийтэй гутал, мини банзал өмсөөд л. Зун болохоор хөл гар нь улам л ил гараад бүр ч дур булаам болдог гэж надад нэг хүн хэлсэн гэж авсан шд ккк. Бодвол бас нэлээд хэдэн жилийн өмнө монголд очсон япон нь хэлсэн байх даа.

Их хуурай, өглөө угаагаад тавьсан хувцас орой нь хатчихсан байх юм, бүр өрөөндөө тохоод тавьсан хувцас шүү гэж ирээд л ялгаатай талыг нь хэлнээ. Гэхдээ одоо овоо дасаад байгаа гэсэн. Эхэндээ траншейны нүх таглаагүй байгаа энэ тэрийг хараад аюултай шүү дээ энэ чинь гэж боддог байсан зүйлдээ дасаад хараад нээх юм бодохоо байж байгаа гэсөөн. Яг л бидэн шиг, бид ч эхэндээ энд ирээд бүх юм нь л өөр, сонин хачин байсан бол одоо тоохоо байсан зүйл их байгаам чинь.

Самара хатан үргэлжлэл

Түүний хойно эх Самара гүнж Адай хааны дэргэд ирээд хөвгүүнээ буцааж аваачихыг гуйсанд Адай хаан зарлиг буулган Тогооныг Ойрадад нь хүргүүлэв. Тогоон тайжыг нас барсны сүүлээр түүний хөвгүүн Эсэн, дөрвөн Ойрадын ноёдтойгоо холбуулж Чингис хааны хойч үе болох Тайсун хаан хийгээд түүний дүү Агбаржи жонон зэрэг Монголын ноёдыг хороогоод өөрөө хаан суув. Тэр тухай Агбаржи жононгийн хүү Харгуцаг дүүрэн тайж өөрийн нөхөдтэйгөө зугтаж гараад Цагадай хаан улсад хүрч алагдав. Харгуцаг Дүүрэн тайжийн хатан Цэцэг нөхрөөсөө бие давхар үлджээ. Цэцэг бол Эсэн тайжийн охин юм. Эсэн тайж охиноо бие давхар үлдсэнийг мэдээд өөрийн бодлоо гүйцэлдүүлэхээр завдав. Охин Цэцэгээс хүү төрвөл амийг егүүтгээд, охиноо өөр хүнд богтлон өгөх санаатай байв. Харин Самара түүнээс өрсөн гучинцар охиноо зугтаалган эсэн мэнд хүүгээ төрүүлтэл олохооргүй газар нуужээ. Залуу эх хүүхдээ амар тайван төрүүлсэнд хүү мэндэлжээ. Түүний ирээдүйг бэлгэдэн Баянмөнх гэдэг нэр хайрлажээ. Бяцхан хүү Баянмөнхийн өвөг эцэг охиноо ямар хүүхэдтэй болсныг яаралтай мэдэхээр эрлийн баг бүрдүүлэн явуулав. Тэр эрлийн хүмүүст: "Хэрэв охин төрсөн бол үсийг нь самна, хүү төрсөн бол голыг нь самна" гэсэн харгис хатуу даалгавар өгчээ. Эрлийнхэн явсаар Цэцэгийн байгаа газрыг мэдэж, олж ирэхэд залуу эх энэ хүмүүс ямар зорилгоор ирснийг сайн мэдэж байлаа. Хүүхдийнх нь хүйсийг шалгана гэдгийг тааварласан бүсгүй, тэднээс айсан дүр үзүүлэлгүй ажиг ч үгүй хүүгийн өлгийг задалж өвөр дээрээ аван, тэдний өөдөөс нь харуулан тосчээ. Гэхдээ эх уруугаа хүүгийнхээ өлгийний даавуугаар халхалж, төмсгийг нь салтаан дор арагш татан эрэгтэй хүүхэд гэж мэдэгдэхгүйгээр дарж байгаад шээлгэжээ. Эрлийн багийн ахлагч түүний хүүхдийг сайн харж Эсэнд "охин байна" гэж дуулгажээ. Цэцэг хатны хүүг нэг нас хүрмэгц Самара гүнж өөрийн ордондоо аваачив. Үүнийг сонсоод Эсэн ихэд хорсон алахаар завдав. Эсэн бас "хүү" гэж гадарлах болжээ. Самара хатан түүнийг хуурахын тулд нэгэн зарцын нялх охинтой хамт байлгах болжээ. Хатан эх Самарыг гэрт эрлийн багийн ахлагч ирэхэд хатны өргөөнд байсан нөгөө охин хүүхдийг үзээлэхэд тэрээр нүцгэлж бэлэг эрхтнийг нь сайтар шалгав. Тэгээд Эсэнд "Та яах аргагүй зээ охинтой болсон байна" гэжээ. Гэвч нууц задарч болсон явдлыг шивэр авир ярилцах болжээ. Нэгэн удаа эл хүмүүс бас л ирэв. Хатан нялх хүүгээ хөмөрсөн тогоон дор нууж, дээр нь аргал асган аргалжээ. Гурван жилийн турш Самара хатан бяцхан хүүг нууж, далдалж, хамгаалж халхалсан бөгөөд энэ маягаар хичнээн арга ухаан заль мэх хэрэглээд цаашид удаан үргэлжлэх боломжгүй болсныг ойлгойжээ. Самара хатан Их хааны удмыг залгаж төрсөн гурван настай жаахан хүүгээ өөрийн ач хүү Эсэнгийн захирдаг газраас оргуулан зайлуулж Үнэнч сэтгэлт монголчуудын ивээлд өгөхөөр шийдсэн нь түүний өөрийн овог угсаа, улс үндэстнийхээ төлөө хийж чадах хамгийн сүүлчийн гавъяат үйлс байв. Зорилго нь тун хэцүү бөгөөд аюултай байлаа. Монголд хүүг ямар хувь заяа хүлээж байгаа нь тодорхойгүй байв. Хүүг монголд хүргэх итгэлтэй сайн хүмүүсээр баг бүрдүүлж чадав. Энэ багт Өгөдэй баатар, Хорчины Болой тайж, Сартуулын Баяндай мэргэн, Хохирадын Эсэлэй нар байв. Багийнха өдрийн сайныг товлож хүүг аван мордлоо. Эсэн энэ тухай сонсоод ихэд уурласан боловч нөгөө тадлаар Самара хатны гарсан завшааныг ашиглан түүнийг өөрийн гартаа оруулах боломж гарлаа хэмээн баярлажээ. Эсэн бас нэг баг бүрдүүлэн хойноос нь нэхүүлжээ. Тэд балчир хүүг авч яваа морьтонгуудыг хөөн гүйцэж хүүг булаалдан харвалдав. Эсэнгийн хүмүүсээс хүүг нуухын тулд өлгий ор хийж дотор нь хүүг маш сайн уяад нуужээ. Хүүг олж авчирсан хүмүүст өндөр шагнал амласан учир эрэлд олон хүн оролцсон байна. Эрлийхэн бүхий л газрыг самнан эрсээр хүүгийн байгаа газрыг олохын даваан дээр Самара хатны талын хүмүүсийн нэг тэднээс өрсөн тэр зүг давхив. Эсэнгийхэн ч араас нь давхилдаж, түүнд мориноосоо бууж хүүг авах завдал өгөхгүйгээр тун ойрхон нэхэж ирэв. Одоо зөвхөн хүүгийн нуусан газрын дэргэдүүр мориныхоо хар хурдаар давхин өнгөрөхдөө явдал дундаа бөхийж хүүг өлгийнөөс нь нумныхаа үзүүрээр гогдон авах боломж л үлдээд байлаа. Нумны үзүүр өлгийд хүрч гогдоход өлгийг агаарт өргөж мориныхоо давхих чигт эгц урагш хөөргөн шидэв. Тэгмэгц өлгий газарт унахын алдад аврагч эр гавшгай нь аргагүй тосч барьж аваад хурдаа огт саалгүйгээр Эсэнгийн хүмүүсээс хол тасран давхин оджээ. Хүүг оргуулсан хүмүүс олон хоног аялсны эцэст Самара хатанг хүндэтгэн итгэж явдаг нэгэн сайхан сэтгэлт айлд хүүг даатган өгчээ. Самара хатан энэ тэмцэлд ялсан бөгөөд хожмын нэгэн өдөр агуу их үйлсийн эхлэл болно хэмээн зөн совингоороо итгэсээр энэ явдлаас хойш их удалгүй наян насандаа тэнгэрт хальжээ. Баянмөнх бол 14-16 зууны Монголын их хаан Батмөнхийн эцэг билээ. Самара хатан бол Монголын түүхнээ алдар цуутай Эсэний эмэг эх бөгөөд Батмөнх даян хааны эцэг Баянмөнхийг аварсан гавъяат хүн юм. Монголын түүхэнд маш их гавъятай хатан билээ.

Монгол хатад

Жак Уэтерфордын "Монгол их хатдын нууц товчоо" гэдэг номыг монгол руу захисан чинь олдохгүй байна гээд ийм нэгэн нимгэн ном өгч явуулсан байсан юм. Захиалга өгөөд орхицон байгаа л гэсэн. Тийм ховор ном уу хүмүүс ээ?

Самара хатан

Самара хатан Хиад аймгийн боржигон овогтон. Эцэг нь Элбэг нигүүлсэгч хаан. Тэрээр Умард Юань улсын 4 үеийн хан байжээ. 1393 онд Элбэг нигүүлсэгч хаан их сууринг залгамжилсны сүүлээр Өлзийт гуа байжийн арганд орж Ойрадын ноён Хуухай Даюуг хилсээр хороожээ. Ийм учир Элбэг нигүүлсэгч хаан Хуухай Даюугийн хүү Батулаг дуудаж: Би эцгийг чинь хилсээр хороов. Одоо чамайг чинсан болгоё. Чи Ойрадын эзэн Үгчи Хашхагийн хамт дөрвөн Ойрадыг захиртугай. гэж зарлиг болов. Тэгээд Элбэг нигүүлсэгч хаан өөрийн их хатнаас төрсөн Самара нэрт гүнжээ хатан болгон өгсөн ажээ. Тэр үед Ойрадын ноён Үгчи Хашха Батула чинсанд атаархаж Элбэг нигүүлсэгч хаанд дургүйлхэж эхлэв. Батула чинсан ч Элбэг нигүүлсэгч хаанаас эцгийнхээ өшөөг авахыг зорьж байв. Тийнхүү 1401 онд Үгчи Хашха, Батула чинсан хоёул хамсаж дөрвөн Ойрадоо дагуулан Монголыг довтлон ялж Элбэг нигүүлсэгч хааныг хороов. Тэгээд Үгчи Хашха, Өлзийт байжийг хатнаа болгон авчээ. Үүний хойхно 1404 онд Аругтай тайж Үгчи Хашхыг цаазалж, Цагадай хаант улсаас Өлзий Төмөрийг залж авчран хаан өргөмжилж өөрөө тайж болоод цэргийн эрхийг атгав. Үүний улмаас Батула чинсан ямар ч эрхгүй болсон тул харъяат цэргээ авч байлдахаар мордоод Өлзий Төмөр хааныг алсан бөгөөд Аругтай тайжийг амьдаар нь баривчлан авчирчээ. Батула чинсангийн хатан Самара, Ойрадад баривчлагдан ирсэн Өлзийт гуа байжий, Ажай тайж эх хөвүүн хоёр ба Аругтай тайж гурвыг төрхмийн газар Монгол улсдаа нууцаар илгээхээр дутаалгаад:

Эзлэн сууж байсан

Эзэн хаан нь үхэв.

Эртний дөрвөн Ойрад

Эх сүүлээ алдав

Энэ үед хэрвээ

Эртхэн дайлахаар ирвэл

Эзэнгүй олон ардыг

Эрх биш дийлж чадна хэмээн захиж байтал хөвгүүн Багум нь

"Учирсан газар муу боловчөөрийн гэр болно

Уг төрхөм сайн боловч хүний газар болно

Ээж та тэгж хэлбэл эцэг тэнгэр таалах үгүй болно" гэв. Гэвч Самара хатан хөвгүүнийхээ үгийг сонссонгүйгээр тэр гурвыг улсдаа буцаав. Өлзийт гуа байжий, Азай тайж, Арутгай тайж гурвууланг хүрэх үед Адай хаан монгол улсыг эзэлж байв. Тийнхүү тэд гурвуулаа Самара гүнжийн үгийг үлдээлгүй хэлсэнд Адай хаан ихэд баярлав. Тэгээд Адай хаан 1410 онд Өлзийт гуа байжийг хатнаа болгон аваад эзний өмнөөс хаан ширээнд сууж Аругтайг тайж өргөмжлөн манлайд явуулаад өөрөө 10 түмэн шилдэг цэргийг авч дөрвөн Ойрадыг байлдахаар мордов.Энэ чимээг Ойрад, Өөлд, Тайчууд, хойт дөрвөн аймаг сонсоод мөн угтан байлдахаар ирэв. Хоёр этгээдийн цэрэг Зэлмэн ханы дэргэдэх "Бор нохойн зуу" гэдэг газарт золгон байлдаад Адай хаан ихэд дийлж Батула чинсанг цавчин алсан бөгөөдхөвгүүн Багумыг нь амьдаар нь баривчлан авчрав. Азай тайж, эх Өлзийт гуа байжийтайгаа уулзаад: Самара гүнж сайн явдал хийснийг бодож энэ хөвгүүнийг тавибал ямар вэ? гэсэнд Өлзийт гуа байжийг дуугарахаас өмнө Аругтай тайж:

"Араатны зулзагыг тэжээж үл болно

Атаатны үрийг өрөвдөж үл болно" гэв. Энэ үгийг Адай хаан зөвшөөрч Багумыг Аругтай тайжид тушаан өгөв. Үүнд Аругтай тайж ихэд баярлаж: "Энэ өдөр чиний эцэг Батула чинсан намайг арган дор хөмөрч "Аругдай" хэмээн доромжлон дуудаж билээ. Эргэх наран ээлжлэн төр эргэснээр одоо би эцгийнх нь өшөөг хүүгээс нь авах цаг болов" гээд Багумыг тогоон дор хөмрөн "Тогоон" хэмээн нэрийдэж гэртээ аваачин боол болгон зарав. Үргэлжилнэ.

Хорвоогоор нэг

мундаг хүмүүс байна шүү. Зохиолч өөрийнхөө тухай бичсэн ном. Уншихад их амар байсан, учир нь ханзных нь хажууд дуудлагыг нь оруулсан байсан ккк. Агуулга нь хувийн амьдралаа бичсэн ч цаанаа л нэгийг бодогдуулсан. Ким Сүрим гэх энэ хүүхэн 1972 онд төрсөн. Нэрнээс ойлгомжтой байх, солонгос хүн. 2 настайд нь ээж аав нь салсан. 4 настайд нь аав нь дагуулж явснаа холын гэх хөдөө тосгон дахь хамаатныдаа аваачиж орхино. Жаахан охин ээжийгээ санаад өдөр бүр уйлна. 6 настайдаа сонсголгүй болно. Үүнд яг юу нөлөөлснийг мэдэхгүй ч сэтгэл санаа их нөлөөлсөн байх гэж хувьдаа бодсон. 12 настайдаа японд ирнэ. Учир нь ээж нь нэг хэсэг алга болсноо япон хүнтэй суугаад японд ирснээр Сүримийн япон дахь амдрал эхэлнэ. Ямар ч хэл мэдэхгүй, дээрээс нь сонсголгүй гээд их л олон бэрхшээлтэй учирна. Тэр бүхнийг давж гарна. Ахлах сургуулиа төгсөөд 1 жилийн хугацаатайгаар англид хэлний курсэд сурна. Тэгэх явцдаа хайр дурлалтай учирна. Буцаж ирээд нэгэн компанид орно. 4 жил гаран ажиллана. Англид танилцсан хайр нь япон хүн байсан учраас араас нь ирж цугтаа амьдарна. Хайр дурлал нь бүтэлгүйтнэ. Гүн шоконд орж 1 жил гаран гэртээ бүгнэ.Гэнэт сэргэж 3 жилийн хугацаатайгаар дэлхийн 30 орноор аялна. Ганцаараа дээрээс нь эмэгтэй хүн байж, бас л их зориг шаардаж байгаам. Аялахдаа хамгийн бэрхшээлтэй, адал явдалтай гэж үзсэн газруудаар явсан байгаам. Цуглуулсан мөнгөө дуустал. Энэ хугацаанд испани хэл сурна. Японд буцаж ирнэ. Ажилд орно. Goldman Sachs компанид ажилд орно. Их л мундаг газар бололтойм. Би ч анх удаагаа л мэдлээ. Хүнтэй сууна, хүүхэдтэй болно. Ажлаасаа гарна. Дахин сэтгэл санааны гүн хямралд орно. Гэртээ бүгнэ. Харин энэ удаагийх нь богино хугацаатай. Өөр ажилд орно. Товчлоод бичвэл нэг иймэрхүү намтартай. Зохиолчийн хэлэх гэсэн гол санаа нь: Мэдээж ямар нэгэн хөгжлийн бэрхшээлтэй байна гэдэг хэцүү ч тэр нь давуу тал болдог тухай. Өөрөө ч түүнийгээ давуу тал болгон ашиглаж японд дээгүүрт ордог камнаид ажилд орсон. Мөн эрүүл саруул мөртлөө өөртөө итгэлгүй, амьдрал нь утгагүй мэт санагддаг зэрэг хүмүүст зориулж "зориг гарган дэлхий тийш анхаарлаа хандуулж аялалд гараад үз. Янз бүрийн л зүйлтэй учир нь, баян орон ядуу орон, үзэсгэлэнт байгаль, хатуу ширүүн байгаль гээд л." 2 чих нь сонсдоггүй би чадсан байхад эрүүл саруул хүн танд чадахгүй зүйл гэж байхгүй. Мөн номныхоо ашгаас сонсголгүй хүмүүсийн чих болж өгдөг тусгай сургуулилт бүхий нохойн нийгэмлэгт хандивлана гэнэ. Хараагүй хүмүүсийн нүд хараа болж өгдөг нохойны талаар хүмүүс мэдэх нь их ч сонсголгүй хүмүүсийн чих болж өгдөг нохойны талаар тэр бүр мэддэггүй гэнэ. Би ч бас анх удаагаа л сонсож байна. Гэх мэтчилэн мундаг хүмүүс их байнаа, тэднээс суралцах юмсан гэж бодов.

Амралт

За Их наран улсын олон хоногийн амралтыг гэрээрээ агаар салхинд гарч сайхан өнгөрүүллээ. Эхний 2 өдөр бороо хуртай байсан ч дажгүй ээ. Уулын аманд болохоор нэлээд сэрүүхэн ч агаар сайхантай. Яасан ч хурдан өнгөрдөг юм, ажил алба эхэлчих юм. Нозоорсон улсууд дахиад хэд хоног амарчуул ч амарчихмаар...

Бага минь улам л эгдүүтэй, ааштай болж байна даа. Нохой хараад хов хов гэдэг болсон. Күсай (өмхий) гэхээр хамраа дарж ирээд л инээж байна. 4 сард хэд хоног гэдэс энэ тэр нь өвдөөд жаахан шуугдсан байсан хүн одоо их идэмхий болоод өгөхийн зуурт л чарлаж нэхээд байдаг болсон. Ганц нэг алхаад л суучихаад байна, нэг мэдэхэд гүйх байх даа. Аниагаасаа ээжийгээ харамланаа, аниа нь ч дүүгээ цаашлуулаад л миний ээж гээд л өнөөх нь уурлаж энэ тэр. Ээж бас зүв зүгээр амраагүй ээ, ганц нэг уран бүтээл туурвисан шиг. Дараа зургийг нь оруулнаа.

Гурамсан цадиг

Хэсэгчилж оруулмаар байсан ч хатуу хориглоно гэж байгаа тул чадсангүй.
"Илбэ зэрэглээ" нь жаахан дутуу санагдаад. Гүйцээгээд бичсэн бол гэж бодогдоод болдоггүй. Дүүгээ олсон эсэх энэ тэр гээд л.
За тэр "Арван зүүдний өр"-ний тухай бол ч би ч их зүүдэлнээ. Заримыг нь санана, заримыг нь санахгүй. Зүүдээ тэмдэглэж бичдэг ч юм уу гэж бодлоо. Гэхдээ зүүд зарим нь биелдэг гэдэг болохоор бичихгүй байсан нь ч дээр юм шиг. Нэг хэсэг их ус зүүдэлж билээ. Японд цунами болсны дараахан ч байсым дөө.
"Цуурайнаас төрөгсөд" Гэнэт л энэ гурван зохиол нь холбогдоод явчихсан. Бас дээхэн уншиж байсан "Бөөгийн домог"-той бас холбоотой. Ямартай ч х сонин өвөрмөц зохиолууд байлаа гэж.

Цагаан толгой

Солонгос, Тайланд, Хятад, Англи Кения, Франц, Герман, Орос Япон, Америк, Финьлянд гэсэн 11 орнын цагаан толгой болон тухайн орны ... хэлний сурах бичгийг судлан харьцуулсан ном. Мэдээж улс улсынхаа онцлогийг харуулсан сурах бичгүүдтэй. Эх орныхоо ирээдүйн эзэд болох хүүхдүүддээ юуг зааж, юуг эзэмшүүлэх, хэрхэн хүмүүжүүлэх гээд л улс бүр өөр өөрийн гэсэн онцлог хөтөлбөртэй. Улс эх орондоо эзэн байж чадах эсэх нь багад нь олгосон хүмүүжил, боловсрол тэр дундаа тархинд нэвт шингэх үзэл суртал нь боловсролынх нь хөтөлбөрөөс шууд шалтгаалах учир их анхаарч үздэг нь тодорхой. Тэгээд ч тэдгээртээ тавьж буй найдлага асар өндөр. Тухайн орнуудын онцлогоос ганц нэг жишээ дурдвал 1.Америк: "Хэнд ч боломж бий" гэдэг үзлийг баримталдаг. Арьс өнгө ялгахгүй, нийгмийн гарал үүсэл харгалзахгүйгээр хүн бүрт боломж бий гэдэг санааг хүүхдэд багаас нь төлөвшүүлэх зорилго бүхий сэдвүүд голчилдог. Энэ ч утгаараа америк мөрөөдлийг биелүүлчих юмсан гэсэн чин зорилт америк хүн бүрт байдаг. Түүхэн бодит хүмүүсийн түүх намтрыг оруулсан байдаг. Арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах нь ардчилсан нийгэмд харш гэсэн үзэл санаа их тусгагдсан. 2.Англи: Шүлэг, жүжгийг зохиолд дуртай ард түмэн. Багаас нь дуртай болгон хүмүүжүүлэхийг эрмэлздэг. Хичээлийнхээ танхимд жүжигчилсэн тоглолт хэлбэрээр хичээлээ явуулах нь элбэг. Аргагүй л Шекспирийн нутаг. Английн эрхэмсэг ноёд хатагтай нарыг төрөн гаргахад анхаарлаа хандуулж ирсэн түүхэн хандлага одоо ч тусгалаа алдаагүй. Цахим сурах бичгийг ч хэрэглэх нь элбэг. 3.Франц: Дэлхийн сонгодог бүтээлүүдийн өлгий нутаг. Зарим хичээлүүдэд зориулалтын сурах бичиг байдаггүй. Нэлээд чөлөөтэй байдаг гэнэ. Манга буюу комиккийг ихээр ашигладаг. Бага сургуулийн ахлах ангид багшийн сонголтоор энгийн нэгэн романыг жишээ болгон бүхэл бүтэн хагаж жилийн хичээлийн турш үзэж судлах нь элбэг. Бичгийн цаасны хэмжээтэй зузаан сурах бичиг бүхий хүнд гээчийн цүнх үүрэн сургуульдаа явах нь хэвийн үзэгдэл. 4.Герман: Ажил хөдөлмөрийг эрхэмлэн дээдэлдэг улс. 4 жилийн суурь боловсрол эзэмшсэний дараагаар 5 жилийн сургалт бүхий суурь сургууль?, 6 жилийн сургалт бүхий дадлагын сургууль?, 8 заримдаа 9 жилийн сургалттай гимназийн аль нэгт элсэн орно. Ингэж элсэн суралцахад сурлагын дүн чухал нөлөө үзүүлнэ. Дээр дурдсанаас их сургуульд элсэн суралцах эрх олж авдаг нь зөвхөн гимназ. Бусад хоёр нь манайхаар ТМС-тэй төстэй юм шиг байна. Төгсөөд ажил хийнэ. Бүр сайжирч ур чадвараа дээшлүүлье гэвэл мэргэжлийн сургуульд явна. Энэ ёстой ТМС юм шиг байна. Тод хараар бичсэнийг яг юу гэж орчуулахаа мэддэггүй, утгачилаад орчуулчихлаа. Германд байдаг хүмүүс хэлж өгөөрэй. 5.Финьлянд: Дэлхийд хамгийн дээгүүрт ордог боловсролтой иргэдтэй улс. Урт удаан хугацааны турш Орос, Швед улсын дарангуйлалд байсан, ширүүн байгаль ой модноос өөр байгалийн баялаг энэ тэр гэх зүйлээр хомс учир "Улс оршин тогтнохын түлхүүр нь боловсрол" гэж үздэг. 1917 онд тусгаар тогтносон. Сургуулийн өмнөх боловсролоос их сургуулийн магистр хүртэл үнэ төлбөргүй. Хоцрогдсон гэж үзсэн сурагчдыг анги даасан багш нь эсвэл туслах багш авч үлдэн давтлага хийдэг. 9 жилийн суурь боловсрол эзэмшсэн хэдий ч улиран сурч болдог. Боловсролынх нь суурь бол уншиж ойлгох чадвар гэж үздэг. Сурагчдыг бичиг үсэгт дуртай болгох зорилгоор аль болох сонирхолтой бүтээлүүдийг түүвэрлэн оруулсан байдаг. 6.Орос: Богино өгүүлэг уншаад байвал Достоевскийг уншиж чадахгүй гэж үзэх хүн олон. Мөн аугаа уншигч аугаа бүтээлийг уншина. Зураг энэ тэр багатай үсэг голцуу сурах бичиг их байдаг. ЗХУ задран унасантай холбоотойгоор мэдээж ихээхэн өөрчлөлт хийгдэж байгаа. Сүүлийн үед Их орос улсыг сэргээх зорилгоор орос хэл, орос ёс заншлыг сурталчилан оюутан сурагчдад үзүүлэх тэтгэлэг ч нэмэгдэж буй. 7. Хятад: Япон хүүхдүүд бага сургууль төгсөх үедээ 1006 ханз цээжилсэн байдаг бол хятад хүүхдүүд 3500 ханз үсэг цээжилдэг. Ээ бурхан минь, би хэдийг мэдэх билээ? Зохион бичгийг чухалд тооцдог. Их сургуульд элсэн ороход ч зохион бичлэг зайлшгүй бичих шаардлагатай байдаг. Ингэж тухайн хүүхдийн хэлнийх нь төвшинг тодорхойлдог. Сүүлийн үед гадаад хүний тухай их оруулдаг болсон. Өөрийн эх орны сайн сайхныг суралцахаас гадна гадаад орны ёс заншилтай танилцах шаардлага гарч буй гэдгийг ухамсарласных биз. 8.Солонгос: Азидаа боловрол, англи хэлний чадварыг эзэмшихэд хамгийн ихээр анхаардаг улс. Дундаж цалинтай өрхийн орлогын 3-ны 1 нь хүүхдийх нь боловсролд зарцуулагддаг гэсэн тоо байдаг. Энэ нь хүүхдийн тоо цөөрөлтийн нэг шалтгаан. Хүүхдээ багаас нь англи хэл сургах зорилготойгоор ээж нь хүүхдээ аван англи хэлтэй аль нэг улсад очин аав нь тэр хоёрынхоо зардлыг олох гэж үхэн хатан ажилладаг үе байсан. Номон дээр бичигдээгүй ч Сөүлийн Их сургуульд орохын тулд шөнө дөл болтол хичээлээ давтдаг, ээж нь оройн хоолыг нь бэлдээд л дэмждэг, конкурсны үеэр хотын замын хөдөлгөөнийг түр зогсоож, конкурс өгөхөөр явж буй сурагч давуу эрхтэй байдаг гэж би сонсож байсан. 9.Тайланд: Бурхны орон. Сурах бичигт нь улс орных нь бахархал болсон спортын од зэрэг хүний тухай гарахаасаа илүүтэйгээр хаант улс, хаан, түүний гэр бүл, эртний боловсрол зэрэг зүйлс бичигдсэн байна. Сүм хийдийн тухай ч их бий. Мөн халдварт өвчний тухай тэр дундаа ДОХ-ын талаар дурдсан нь их. Хүүхэд бол ээж аавынхаа ачыг хариулах ёстой. Эцэг эхийнхээ ачийг хариулах тухай яриа ч их бий. 10. Кения: Тусгаар тогтноод өрдөө хагас зуун болж буй. 1963 онд Английн колониос гарч тусгаар улс болсон. 2009 онд америкийн ерөнхийлөгчөр Обама сонгогдсоны маргааш өдрийг Кенияд амралтын өдөр болгон зарласан. Учир нь Обамагийн аав Кения гаралтай хүн. Баян хоосны ялгаа их. Сургуулийн хичээл гэвэл цээжлэх зүйл ихтэй. Шалгалтанд бэлтгэсэн бодлоготой. Шалгалтанд сайн оноо авснаар нь багш нарыг үнэлэх үнэлгээтэй холбоотой гэхэд хилсдэхгүй. Улс эх орных нь нэрт хүмүүсийн тухай сурах бичигт нь ховор. Учир нь тусгаар улс болоод удаагүй. Зэрлэг амьтдын тухай их бичигдсэн байдаг. ДОХ-ын тухай заасан байдаг. ДОХ туссан хүн ч хүн юм. Тэдгээрийг гадуурхаж болохгүй гэж заана. Мөн зарим нутагтаа жил бүр багш нарын 5 хувь нь энэхүү аймшигт өвснөөс болж хорвоог орхидог гэнэ. 11. Япон: Япон хэлний хичээл гэдэггүй. Улсын хэл гэж ярьдаг. Ихэнх оронд орос хэлний, англи хэлний хичээл гэж ярьж бичдэг байхад. Өнөөгийн үндэсний хэлний сурах бичигт сэтгэл хөдөлгөсөн ярианууд их байдаг ч ихэвчлэн амьтдын тухай байдаг. 2006 онд явуулсан судалгаагаар сурагчдын уншиж ойлгох чадвар их доогуур орсон байна. Үүнээс үүдэн хөтөлбөрөө өөрчлөх тухай яригдаж сурах бичгийн хуудасны тоо нэмэгдсэн. Номон дээр байгаагүй ч миний зүгээс нэмэх нь: Улсаас үнэгүй тарааж өгдөг тоотой хэдэн сурах бичиг байдаг. Бусад нэмэлт сурах бичгийг худалдаж авна. Гадуур худалдаанд зарагддаггүй. Сургуулиар дамжиж хүүхдийн гарт очно. Сүүлд эцэг эхээс нь мөнгийг нь хурааж авна. Агуулгын хувьд нээрээ л ихэвчлэн амьтдын тухай байсан. Харин нэг сайхан зүйл нь 3 дугаар ангийн нэгэн сурах бичигт "дэлхий дээрх гэр" гэсэн сэдэв бүхий хэсэгт монгол гэр тодоос тод гарсан байсан. Том минь хэд хоног од болсон. ккк Учир нь самбарын өмнө гарч байгаад л ангийнхаа хүүхдүүдийн асуултанд хариулсан гэсэн. Асуулт нь -Чи гэрт амьдарч үзсэн үү?, -Гэр дулаахан уу? -Хаана бие засдаг вэ? гэх мэт.

Саяхны бүтээл

За энэ бол хэд хоногийн өмнө нэхэж дуусгасан бүтээл минь. ПС-ндээ зориулж нэхсэн. Хаагаад тавихаар нь бүтээх гэж. Нэхээд дуусгасан хойно гоё санагдаад хараад л байгаам чинь хэхэ. Тэгж өөртөө урам хайрдалаг юм, яахав дээ тээ.

Амралтын өдөр

Хагас сайнд нь 2 зулзагаа дагуулан сакүра үзлээ. Энэ жил манай энд жаахан оройтож дэлгэрч байгаа. Гэхдээ бас сэрүүхэндүү, салхитай, бороотой байснаас болоод амархан хагдарч унаад байнаа. Ам мөчид л сакүра харж сэтгэлээ баясгалаа шд.
Бүтэн сайнд нь гэрээрээ уламжлал болоод байгаа махаа шарж идэнгээ сакүра цэцгийн модны дор суун нэгэн өдрийг тун аятайхан өнгөрүүллээ. Гэхдээ тэрнээс өмнө би том охинтойгоо ууланд авираад золтой л мажийчихсангүй. Том зулзага минь аавтайгаа хааяадаа авирч биеийн тамир хийдэг юм. Тэгсэн манай хэд нийлж байгаад намайгаа
-Та дандаа л алхах юмсан тэгэх юмсан гэж үглэж байдаг юм чинь хамтдаа уул өөд алхъя гэсээр байгаад л хамтдаа явлаа. Нэлээд хэдэн жилийн өмнө би уг нь гуалиг болох зорилготойгоор ганц нэг авирч байсан юм л даа. Хамгийн анхныхаа өдөр нь тэг дундаас нь буцчихсан л болохоос.
Зураг1: Уулын орой дээрээс харагдах амьдран буй хотын минь дүр төрх. Цаана нь мэлтийх их ус чинь япон тэнгис шүү дээ.
Зураг2: Гол дагуух сакүра цэцэг. Энэ модныхоо дор суугаад идэж ууна, наргина наадна.
Зураг3: Уулын орой дээр ч сакүра цэцэглэсэн байсан.

Тамхи

татах орчин их л багасч байх шиг байгаан. Жишээ дурдахад миний амьдарч буй мужийн захиргаа нь дээхэн үед хэн дуртай нь ажлын өрөөндөө тамхиа баагиулдаг байж. Яваандаа тамхи татдаггүй цаг гэгчийг гаргаж. Сүүлдээ давхар бүрт тамхины өрөө гэж гаргаж. Тэр нь бас багассаар давхрыг нь цөөлж гэнэ. Одоо бүр захиргааны байранд тамхи татаж болохгүй. Дээвэр дээрээ гарч татдаг болсон гэнэ. Цастай бороотой үед хэцүү хэцүү гэж тамхи татдаг хүн хэлж байна лээ. Тэр хүн нэгэн хэлтсийн дарга тул ажлынхандаа тамхилахаар явахаа мэдэгдэхгүй гэж гадны хувцсаа болон шүхэр энэ тэрээ авч гардаггүй гэсэн. Хэ хэ.
Бас манай ажлын дэд дарга тамхи татдаг хүн байсын. (одоо өөр хүн ирсэн) Гадаа үүдэнд гарч байгаад л тамхилж харагддаг юм. Гарчихаж болдоггүй л юм байх даа. Миний шололаднаас гарч чаддаггүйтэй л адил байдаг байх даа хөөрхийс. ккк Хань ижил минь бас татнаа, болиулах гээд хүчрэхгүй л байна. Ажил дээрээ харчуул олон, татдаг хүн ихтэй гэсэн. Гэртээ бол хаа очиж татахгүй, хааяа гарч тамхилдаг юм.
Бас нэг дажгүй охинтой танилцсан чинь тамхи татах юм аа, хэрэггүй шүү дээ гэж хэлэх гээд аман дээр гарч ирээд л байсан. Үглэсэн болчихдог юм болов уу гэж бодоод. Зөвөөр тусгаж авах хүн байхад, өөрөөр хүлээж авдаг хүн ч байх юм. Блогоороо л дамжуулж хэлэхээс...

Сайхан аялгуу

Морин хуурч Азжаргал гэдэг хүнтэй танилцсан. Харамсалтай нь хөтөлбөр давчуугаас болоод тоглолт цөөхөн байсан. Ажлын хажуугаар ганц нэг аялгууг сонсоод үнэхээр, цаанаа л нэг огшдог юм.
Азжаргалын дарсан аянаас хайгаад олсонгүй.

Хувийн болон хувьсгалын

Их завгүй 7 хоног байлаа. Бага минь гэрийнхээ ойрхон шинэ цэцэрлэгтээ шилжээд ирсэн. Том минь өнөөдрөөс бага сургуулийн 4 дүгээр ангид дэвшин суралцаж байна. Шинэ хүүхдүүд шинэ багш гээд л хурдхан шиг хичээл эхлээсэй гээд байсан, өдөр бөөн баяр хүрч ирэх байх даа.

Хэд хоног монголоос ирсэн хэсэг хүмүүст орчуулга хийж явсан. Бэрхшээлтэй зүйл их байсан ч олон зүйл олж мэдсэн тун дажгүй долоо хоног байсан. Янз бүрийн онигоо ч олж сонсов. Хэ хэ.

Нэг хэлэх зүйл гэвэл том дарга хүмүүс энд тэнд мэндчилгээний үг хэлэхдээ тухайн цаг үед тохирсон, эдний хэдлгээр агаар уншиж үгээ хэлж байвал зүгээр санагдсан. Манайхан нээх урт өгүүлбэр үг хэлэх дуртайм. Бас нээх их тоо хэлэх дуртайм. Мэдээж тоо баримт хэлэх шаардлагатай хурал цуглаан бол өөр хэрэг л дээ. Оройн хүлээн авалт энэ тэр дээр жаахан тохиромжгүй л санагдлаа.

Энд тамхи татдаг орчин их ховор болоод байгаам. Энэ удаад тамхи татдаг хүн их олон байсан. Хажуудах татдаггүй хүнээсээ зөвшөөрөл авч татаж баймаар юм аа. Эмэгтэй хүнээс ч зөвшөөрөл авахгүй. Утаагаа баагуулаад л байх юм.

Хүн юм яриад л тайлбарлаж байхад тоосон шинжгүй л зогсоод байх хүн байнаа. Сонирхолгүй сэдэв байсан ч цаад хүнээ хүндэтгээд анхаарлаа хандуулж болно ш дээ. Одоо үед чинь гэхдээ сонссон бүхэн илүүдэхгүй л баймаар юм.

Дураараа үйлдэл их ч гаргах юм. Зохион байгуулагч тал ямар их хүч хөдөлмөр гаргаж буйг хүндэтгэн үзэх ч үгүй.

Гадаад хэл сурах арга

Санамсаргүй олж уншаад. Ажлынхаа нэг хүнтэй Кёкү хэний нь ч билээ дээ дүү нь хэнтэй суусан гэчихэв ээ, мээдкүү. Нэг тийм ярианаас үүдээд монгол бөхчүүдийн тухай яриа гараад. Тэгсэн тэр хүн нээрээ би сая нэг ийм ном олж уншаад гээд надад олж өгсийн. Манай ажил дээр байдаг юм билээ. Арваад жилийн өмнө бичигдсэн.
Гадаад сумо бөхчүүд яагаад япон хэлэндээ сайн байдгийг эрэн сурвалжилсан ном. Үүн дээр монгол бөхчүүдийг төлөөлж Цэвэгням гарна. Мөн Асагийн тухай ч бий. Тухайн үед Аса хараахан аварга болоогүй, Асасэкирюү мөн гарна. Аргентин, Бразил зэрэг орны бөхчүүдээс авсан ярилцлага ч бий. Зохиолч нь Васэда их сургуулийн багш. Өөрийн сургуулийн гадаад оюутнуудад япон хэл сурахад нь, япон оюутнуудад англи хэл сурахад нь ямар нэгэн аргаар дөхөм болох арга эрэлхийлсэн ном.
Гадны сумо бөхчүүдийг анхлан танихгүй мэдэхгүй орчинд хөл тавихад нь Ояката буюу дэвжээний эзний эхнэр ихээхэн үүрэг гүйцэтгэдэг гэнэ. 10-аад жилийн өмнө болохоор аль аль талдаа туршлагагүйгээс бэрхшээл ч их гардаг байсан гэнэ. Тэдгээр эзэгтэй нарын зөвлөгөө нь бүгд голцуу шинэ үгнээс эхэлдэг байсан гэнэ. Ихэвчилэн идэж уух юмны нэрсээс эхэлдэг байсан гэнэ. Олон дахин давтуулах их сайн арга гэнэ. Нэг үгийг хэлж зүгширтэл нь давтуулах.
Харин сумочдын өөрсдийн зүгээс шалтгаалах зүйл гэвэл аль болох ярих.
Бас нэг шилдэг арга нь караокэ гэнэ. Фенүүдийгээ хөгжөөх нэг том арга бол япон дуу их сайн дуулдаг байх. Бүр өөрийн гэсэн хэд хэдэн дуутай байх.
Сумочид бичгийн хэлэндээ ихэнхи нь итгэлгүй байдаг гэнэ. Уншиж бичихдээ шүү дээ. Тэр бүр хэрэглээд байдаггүй болохоор тэр гэнэ. Бас толь бичиг бараг хэрэглэдэггүй, тухайн үед ховор байсан нь нөлөөлсөн. Дээрээс нь сумотой холбоотой мэргэжлийн үг хэллэг мэдээж толь бичигт байхгүй зэргээс шалтгаалж толь бичгээс хол явсан гэнэ. Ихэвчлэн хажуу хавирганаасаа асуух, дуурайх зэргээр тухайн үгийн утгыг ойлгож авдаг байсан гэнээ.
Мөн нэг улсын иргэн олноороо байвал хоорондоо эх хэлээрээ яриад япон хэлийг хэрэглэхгүй байх гээд байдаг тул аль болох ганцаар нь, цөөнөөр нь байлгах хэрэг гардаг гэнэ.

За тэгээд тухайн хүнд өөрийн гэсэн гадаад хэл сурах арга байдаг даа, миний хувьд өдөр бзр байнга бага хугацаагаар тухайн хэлээ үзэх зүгээр юм шиг байгаам. Англи хэлийг сурчихиймсан хэхэ.

Дэлхий аюултай бөгөөд сонирхолтой

гэдэг ном. Дөнгөж сая уншиж дуусаад. Зохиогч нь Ватанабэ Ёоичи. Оюутан байхаасаа эхлээд дайны талбар луу явж зураг авсан. Дайн хаана болж байна тийшээ очиж үнэн бодит байдлыг олон нийтэд түгээнэ, амь өрссөн ажил. 120 дээш оронд очсон гэж байгаа. Сүүлийн үед зурагтаар их гарсөөн, их донжтой ярина. Удаан гэгч нь үгээ зөөж ирээд л. Тийнхүү дайны талбар луу явахдаа мөнгө олохын тулд олдсон ажлыг голохгүй хийж мөнгөө цуглуулж аваад л гардаг гэсэн.
Сурвалжилсан газруудынхаа онцлогийг бичсэн, тухайн газар нутагт чухам юу болоод хүмүүс хэрхэн дайны цаг үеийг амь өрсөн даван туулах гэж хичээж байгааг, хүүхэд эмэгтэйчүүд хамгийн эмзэг давхаргад байдгийг, хүүхдүүд амиа хамгаалахын тулд аргагүйн эрхэнд зэвсэг барин хүн хорооэ байгаа гээд л бидний мэдэхгүй олон зүйлсийн өгүүлсэн ном.
Тнанзани-с Кениягаар дамжин Энэтхэг орохын тулд Энэтхэгийн элчин сайдын яаманд мэдүүлгээ өгөхөөр очоод гадаа нь байсан долларын ченжид хулхидуулсан байгаам. Гаднах ганц нэг дэвсгэрт л жинхэнэ мөнгөн тэмдэгт, доторхи нь сонингийн цаасыг дуурайлган хайчлаад хуйлчихсан байсан гэж байгаам хэхэ. Сольж байх явцад ченж банди их олон удаа түүнийгээ чанга дуугаар тоолоод л байсан гэж байгаам, тэгж хурдаг гарамгай тоолох тоолонд нь мань хүн толгой дохиод л мундагийг нь гайхаад л зогсож байсан гэж байгаам. Өчнөөн олон дахин тоолж байснаа түүнд өгөнгүүт хаа нэгтээгээс цагдаа зугтаарай гэж хашгирах сонсогдоод л ченжүүд алга болцгоосон гэсэн. Юм ч бодолгүй элчин рүү ороод өнөөх солиулсан мөнгөө өгөхөөр гаргаж ирээд л тоолсон чинь тэр нь сонингийн цаас байсан гэсэн. Бас солиулах гээд очиход ганцхан бацаан байснаа мөнгө тоолж байхад хаанаас ч юм бүү мэд нэлээд олон хүн тэр 2-ыг тойроод зогсчихсон байсан гэсэн.
Яг энэ хэсгийг уншаад би тээр жилийн нэг явдлыг эргэн дурслаа шд. Яасан гэхээр өмнө нь бичиж байсан ч магадгүй. Би нь тэгж хуурамч мөнгө энэ тэрээр хулхидуулаагүй л дээ. Гэхдээ энэ хүнтэй их адил явдалтай учирч байсан юм. 8 шарга дээр очоод иенээ солиулах гээд нэг л хүнтэй тохироод бид иеэнээ өгчихөөд төгрөгөө тоолж байх хооронд хэсэг хүмүүс биднийг бүччихсэн цуг тоололцоод л зогсож байсан шд. Бас их аймаар нь эхлээд уг ченж тоолчихоод надад өглөө, би юу ч анзаарсангүй аваад л тоолж гарлаа. Тэгсэн арван мянгат тоолоод явж байсан чинь сүүл хэсэгтээ таван мянгат гараад ирж байна аа. Тэгснээ тэр таван мянгатаа яг л арван мянгат шигээ л нэг нэгээр нь тоог нь арваар нэмээд тоолоод байж уу? Уг нь бол би тоолж байгаа шд. Тэгсэн ченжүүд цуг тоолоод яваад байсан юм. Өө харин би тэр ченжүүдтэй хоолой нийлүүлчихсэн таван мянгатуудыг нэг нэгээр нь тооцоод нэмээд тоолоод зогсож байсан. Уг нь бол 2 таван мянгат нийлж байж арван мянгаттай дүйцнэ шүү дээ. Аз дайрсан шүү. Би тэрхэн үед ухаан ороод нэг л биш байгааг мэдээд шууд боодолтой төгрөгөө өгөөд иенээ бараг шүүрч авснаа ерөөсөө солиулахаа болилоо, та нар хулхидах гэж байна шдээ гээд цуг явсан 2 японоо дагуулаад тэндээс холдсон чинь ямар ч ченж биш мөртлөө биднийг тойроод зогссон хүмүүс дундаас нэг навсайсан хувцастай өвгөн намайг элдэв муухайгаар минь дуудаж билээ. Гадны хүн дагасан "я...." л гэнэ, юу юу ч гэв ээ бүү мэд. Би ч бушуухан шиг холдсон. Тэрнээс хойш дахиж 8 шарга зүглээгүй. Тувт хуучнаар бол Ард кино театр доторхи валютын цэг дээр очиж солиулдаг болж билээ.
Зэвүүн байгаа биз? Тэгж башир аргаар мөнгө олох гэдэг хүмүүс. Юм болдог л байх юм байх даа...

Хүүе л дээ

Монголынхоо баяруудыг мартчихаад байхымаа. Цэргийн баярыг мартаад монгол дахь хүмүүстэй яриагүй байна лээ. Гомдож байгаа байх даа. Дэргэдэх хань ижилдээ ч баяр хүргээгүй. Маргааш нь баяр хүргэж энэ тэр хэхэ. Гарынхаа хоолыг хийгээд л хүлээж суулаа.

Харвасан сум

шиг л өнгөрөх юм энэ цаг хугацаа чинь. Бага минь ой хүрчихлээ. Сүртэй тэмдэглэсэнгүй, охиндоо модон өрдөг тоглоом авч өгөв. Бас нэг хөөрхөн зурагт номтой болов.

Ойрд чих нь өвдөөд дунд чихний үрэвсэл гэсэн. Сайн эмчлүүлэхгүй бол сонсголгүй болдог, мөн тархины судас энэ тэрийг дардаг аюултай гэж байна лээ. Эмч бидэнд тэгж хэлээгүй л дээ, хөнгөн чанарых болохоор тэгсэн байх.

Эдний нэг одын тухай нэвтрүүлэг гарсан чинь хөөрхий минь тэр од баруун чих нь сонсдоггүй юм билээ. Жаахан байхад нь чих нь өвдөөд, түүнийгээ ээждээ хэлэлгүй өнгөрөөсөн байгаам. Ухаан суусан хүү эгч болон өөрийг нь тэжээх гэж ганцаараа нойр хоолгүй зүтгэдэг ээжийнхээ санааг зовоохгүй гэж тэр. Тэгсэн дунд сургуульд байхад нь бүр тэсвэрлэхийн аргагүй өвдөөд хичээл дээрээ орь дуу тавин эвхрээд эмнэлэгт хүргүүлсэн чинь дунд чихний үрэвсэл болоод түүнийгээ хэлэлгүй удаасан гээд баруун чих нь сонсголгүй болсон юм билээ.

Охины чих өвдсөн үеэр яг гарч таараад бид санаа зовоод л сайн эмчлүүлэхгүй бол гээдп л байж байна. Цэцэрлэгт явдаг ой гаран насны хүүхдэд их тохиолддог гэж байна. Ер нь бололцоотой бол хүүхдээ ой хүртэл нь гэртээ харах л сайн юм байна. Томыгоо ой хүртэл нь харсан болохоор гайгүй л байсан.

Монголд чих өвдвөл бас л хэцүү шүү тээ. Шар тос энэ тэр дусааж гэрийн нөхцөлд эмчилдэг сураг сонсогдсон. Хүмүүс ээ энэ талаар мэддэг бол бичээрэй.

Энд болохоор дагнасан мэргэжлийн хувийн эмнэлэг байдаг юм байна. Улсын эмнэлэгт ч чих хамар хоолойн тасаг бий л дээ. Гэм нь тэр нь үдээс өмнө хүлээж авч үзээд байдаг юм. Бидэн шиг ажилтай хүмүүст хувийн эмнэлэг нь их зүгээр байдагын. Орой ажлаа тараад л хүүхдээ аваад л гүйнэ шүү дээ.
За тэгээд чихэнд нь дуран хийж үзэж байна. Ээж нь хүүхдийнхээ 2 гарыг 2 гараа зөрүүлж бариад, гуяндаа хүүхдийнхээ 2 хөлийг хавчаад, давхар сувилагч бас хөлийг нь бариад, бас нэг сувилагч толгойг нь хөдөлгөхгүй бариад л хэхэ. Охин минь чарлаж гарнөө, өрөвдөлтэй. Гэхдээ одоо яах вэ дээ. Түр зуурын уйлахыг архаг ээж тоохгүй ш дээ. Хэхэ
Чихэн доторхи нь дэлгэцэн дээр гарна. Ямар ч байсан идээг нь сорж байхыг нь харсан, эвгүй л юм билээ.

Ой хүрснийг нь далимдуулж өдөр хөхүүлэхээ больж байна. Ээжид өдрийн цайгаа тухтай уух цаг гарч байна гэсэн үг. Багшид нь хэллээ. Өдөр мөөмөө идэхгүй болж байгаам чинь байдлыг ажиглаад хэлээрэй гэсэн за л гэж байна лээ.
4 сараас гэрийнхээ ойрхон цэцэрлэгт явахаар болсон. Шинэ анги, шинэ багш, шинэ найз шинэ орчин гээд нэг хэсэгтээ жаахан уйлах л байх даа, хурдхан шиг дасаад авбал ч...

Танихгүй хүмүүсээс бишүүрхээд байдаг болчихсон. Ярвайж ирээд л уйлна шүү дээ. Тэгээд тэр хүнийгээ харахгүй л байвал болох юмыг чинь дахин дахин харж байгаад л уйлаад байхын, энэ хүүхдүүд нээрээ үнэн эгдүүтэй юм аа. Том минь бас тийм байсын шд. Хадам ээжийг харахаараа л аймаар чарладаг байж билээ. Хэхэ. Санаа зовмоор. Ээжийнхээ энгэрт нүүрээ наагаад л уйлж байснаа эргэн эргэн хараад л чарлаад байна хаха. Хол учраас байнга уулзаад байдаггүй байсан болохоор л тэр, түүнээс тийм ч хүн аймаар царайтай биш л дээ хихи.

Сүүлийн

үед том минь иймэрхүү зураг зураад салахаа байсан. Энэ бол дөнгөж наад зах нь. Үүнээс ч илүү гоёыг зурж байна аа. Би зургийг нь авч амжихгүй байсаар байтал охин түүнийгээ далд хийхийг нь хийгээд хаяхыг нь хаячихаад байх юм.
Иймэрхүү хүүхнүүд залуус л гардаг ном уншаад байдаг болсон. Тэр нь хайр дурлалынх юм уу гэхээр үгүй ээ л гэсэн. Зөгнөлт энэ тэр юм шиг байна лээ.
Сургуулийнх нь номын сангаас тухайн жилдээ хэд дүгээр ангийн сурагчдад ямар ном ихэд эрэлттэй байсныг нь жагсааж гаргадаг юм билээ. Охидын дунд хайр сэтгэлийн сэдэвт ном зонхилдог, банди нарын дунд зөгнөлт байлдаан, амьтдын ном зонхилдог гэнэ. Би охиноосоо албаар миний охин бас хайр сэтгэлийн ном сонирхож байна уу гэсэн үгүй чиш, түүхийн номонд дуртай гэсэн.

3 сарын

эхэнд уншиж дуусгаад. Дажгүй санагдсан. Тэнгэрлэг хүмүүс, тэнгэрийн хүмүүс билээ бид. Хэхэ. Монголчууд бид чинь тэнгэрлэг ард түмэн шүү дээ гэдэг үгийг сүүлийн үед их сонсоод байсныг ч хэлэх үү? Нээрээ л тэнгэрлэг хүмүүс ч юм шиг...
Харин муусайн Алтан улс. Амбагай хааныг минь тамлаж хороосон, үүнд урвагч татарууд мааш том үүрэг гүйцэтгэсэн.
Гэсэн ч бид тэнгэрлиг ккк. За за та бүхэн өөрсдөө умшина биз...

Ээжийн

ээлжит уран бүтээл. Том минь ч өөртөө нэхсэн, заалгаж байгаад. Охины минь энэ жилийн өвлийн гоёо байлаа. Ээж нь ч айлын хүүхдүүдэд өгсөн энэ жилийн бэлэг нь байлаа. Өөр сагсгар гоё утас авсан байгаа. Дараа жил нэхэж хүмүүст бэлэглэнэ. Өө тийм, монголд найздаа өгч явуулсан чинь мааш их таалагдсан гэсэн. Урамтай байгаа шүү.
Нээрээ эрэгтэй хүүхдэд болон хүнд өгчихдөг амархан зүйл хийж сурах юмсан тээ. Оймс нэхэх гэхээс сүүлийн үед жаахан залхаад байнаа. Энэ боолт шиг амархан зүйл байвал их зүгээр байдаг. Санаа оноо байвал хэлээрэй хүмүүсээ.

Дүүгээ зурсан нь

Араас нь харахад яг л ийм харагдана, эгдүүтэй байна уу? Амьд тоглоом байна даа энд.

2 сард

уншиж дуусгасан юм уг нь. Оруулах зав гардаггүй ээ. Бас бус ном байнаа, ойрд зав зайгаар муутай л байна.
Гарчиг нь "8 настай би какаогийн талбайд ажилласаар л" гэдэг нэртэй. Бидний мэдэхгүй их олон бараа бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэхэд бага насны хүүхдүүд гар бие оролцдог юм байна шдээ. Тэд их хүнд нөхцөлд ажилладаг, маш бага хэмжээний хөлс авдаг, эрүүл мэндээрээ хохирдог, тэднийг хэн ч анхаардаггүй гээд л их эмзэг сэдэв. Жишээ болгож ганц нэг барааны нэр дурдвал тоосго, какао, шоколат, хөл бөмбөгийн бөмбөг гээд л тоолж баршгүй. Япон Солонгос хоёрын хамтран зохиосон дэхийн хөл бөмбөгийн аваргын үеэр японд бас хүүхдийн хөлсийг мөлжихийн эсрэг томоохон арга хэмжээ энд тэнд зохиогдсон гэж байна. Хөл бөмбөгийн холбоонд хүүхдийн гараар хийгдсэн бөмбөг хэрэглэхгүй байхыг уриалж ерөнхийлөгчид нь мэдэгдэл хийж байсан гэнэ. Хөл бөмбөгийн бөмбөг ямар хатуу ширүүн арьсаар хийгддэг билээ? Тэр бүхнийг бага насны хүүхдүүд оёдог гээд бодохоор... Харанхуй орчинд, хатуу зүүгээр хуруугаа эсгэх энүүхэнд, их удаан цагаар хөдөлгөөнгүй суудаг гээд л зүрх халширмаар...
Мөн сүүлийн үед хүүхдийн хөдөлмөрийг мөлжиж мөнгө олдог үйлдвэр, компанийн бараа бүтээгдэхүүнийг авахгүй байх уриа, лоозон их гардаг болж, хүүхдээр ажил хийлгэхгүй байхыг эрхэмлэдэг болсон гэнэ. Хяналт нь сайжирч байгаа гэнэ. Энгийн ард иргэдийн ухамсар, мэдлэгийг нэмэгдүүлэх тал дээр анхаарлаа хандуулж сурталчигааны ажил их хийдэг болж байгаа гэнэ ихэнх хөгжингүй оронд. Манайд ямар байгааг хэлж мэдэхгүй байна өө, мэддэг хүмүүс байвал блогтоо оруулаарай.
Үүнтэй холбогдох бас нэгэн номыг унших гээд зээлчихсэн байгаа, дуусахаараа оруулнаа.

Хавчуурга

Жаахан байхад их хэрэглэдэг байж билээ. Яг ямар хийц загвартай байсныг одоо сайн санадаггүй ээ. Тэгээд томроод ирсэн хэрэглээнээс гарсан байснаа сүүлийн үед буцаад хэрэглэдэг болж байна аа.

Зураг4: Монголоос авч хүмүүст бэлэглэсэн чинь жаахан зузаадаад, шавь нар маань цагаан толгойн номондоо хавчуулж харагдана лээ. Япон номонд нь зузаадаад, худсанд нь ором гаргаад байна гэсэн.

Зураг2,3: Охины өгсөн бэлэг. Том минь үе үе онгод нь орохоороо иймэрхүү жижиг зүйл хийж ээждээ бэлэглэдэг юм. Ээж мэдээж уяраад түүнийг нь хаяж чадахгүй ээ. Уншиж буй номон завсраа хавчуулаад хавчуурга болгон хэрэглэж байгаад уншаад дуусахаар нь тэр чигт нь хадгалдаг болоод байгаа. Том болохоор нь үзүүлэх гэж байгаан. Дурсгалтай юм болов уу гээд өөрт нь. Зузаан цаастай номондоо цаасаар хийсэн бүтээлүүдийг нь, нимгэн цаастай номонд зурсан зургийг нь хавчуулна.

Зураг1: Үүнийг би өөрөөр хийсэн юм. Амархөөн, ккк. Хэвлэж гаргаад раминэтэд хийгээд л болоо. Өөлөх юм нь жаахан том, гэхдээ үнэгүй юманд дуртай хүмүүс бол зөндөө авч байна лээ. Гэхдээ үүнийг зараагүй шүү. Дээр өнөө боорцог хийж зарахдаа худалдаж авсан хүмүүст урамшуулал болгож бэлэглэсэн юм. Давхар монголоо, монгол хэлээ таниулж байгаам л даа. Би ч муухан соёлын атташегээс дээр байна уу? Өөрийгөө жаахан үнэлчлээ яадын ер нь.

За дараа эндхийн хүмүүсийн хийдэг хавчуурганы зураг оруулнаа.

Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 100 жилийн ойд

зориулж цуврал эссэ гарсан юм билээ. Би сая л 15 дахь дугаарыг нь уншиж байна. Бүрэн эхээр нь олж унших юмсан.

"Халхын хүрээний бүх хэргийг түр ерөнхийлөн шийтгэх газар"
Т.Зөнбилэг

Нууцаар мордсон элч нар бас л нууцаар буцаж ирэв. Да лам Цэрэнчимэд 1911 оны 9 сарын 4-нд орос эмчийн дүрээр хүрээнд орж ирсэн байдаг. Харин Ханд чин ван 9 сарын эхээр мөн л Эрэн харуулаар хил давах хошуу нутагтаа орж ирсэн боловч орд өргөөндөө очиж чадсангүй. Энэ сургаар Манжийн амбан Хошой чин ванг хороох гэж туршуул явуулсан мэдээ бий. Академич Ж.Болдбаатар өөрийн номдоо "...Бас Чин Ван М.Ханддоржийн дэргэд алаач хэмээх Бадамжав, Цагаан тохойн цонхир Чойжил, Баянголын Сүрэнхор зэрэг мэргэж бууч анчид харуулд гарч өдөр шөнөгүй сэрэмжилж байв. Гэтэл тэр үед гуйлгачин дүрээр нутгийн айлаар хэсч явсан өрөөсөн нүдтэй хятад хүн Сэлэнгийг биеэр сэлэн гаталж, Цонхлон уулын оройд гарчээ. Түүнийг Чин Ван М.Ханддоржийн харуулууд барьж, нэгжихэд шаахайны улнаас нь жижиг гар буу /шааз буу/, хурц тонгорог гарсан юм гэж тэнд усчин байсан Б.Ёндон /1963 онд/, галч байсан Д.Чойжамц /1971 онд/ нар ярьсныг Булган нутгийн түүх сонирхогч, өндөр настан Г.Магван гуай хичээнгүйлэн тэмдэглэн авсан" гэж бичсэн байдаг. Энэ мэт зовлон зүдгүүрийг туулсан Ханд ван 10 сарын сүүлчээр Их хүрээнд орж ирсэн гэлцдэг. Б.Хайсан Эрхүүгээс нутаг руугаа явах гэсэн боловч дотор газар хөл үймээнтэй байсан болохоор Богдын хүрээнд бас л нуугдаж ирсэн байна. Эх орончил ийн буцаж ирсний дараа халхын Их хүрээнд Монголын тусгаар тогтнолыг бэлтгэх ажил шургуу өрнөв. Одоо мөнөөх "... Иймд шавь нар бид бүхэн яахин хүмүүжвээс сайн болохыг тодорхойгоор айлдахыг хүснэ" гэсэн асуултын хариу бүр ч тодорхой боллоо. Басхүү Богд гэгээний "... Лам би олон монгол шавь нараа цөмийг нэгэн адис авралдаа авсаар бөлгөө. Миний энэ үгийг улам улмаар лам надад мөргөхөөр ирдэг олон монгол шавь нарт нийтээр нэгэн адил сонсговол зохино. Цаг нь болсон" гэх лүндэн улам ч утга төгсөөр тодорч эхэлжээ.
"...Монгол овогтон бүгдээр нийлж өөртөө улс болон тогтнож шашнаа мандуулах" гэдэг шинэ уриа хүрээнийхэн улмаар хөдөөнийхний амны уншлага болж, Монгол орон тэр чигтээ асч буй гал мэт дүрэлзэж эхлэв. Манай нэрт судлаач Л.Жамсран гуай "Монголчуудын үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөний тухайн үеийн улстөрийн мөрийн хөтөлбөр болсон тэрхүү лүндэнг Их хүрээнд хэсэг ноёд, лам нар хэрхэн хэрэгжүүлэх тухай хуралдан хэлэлцээд монгол төрийн тусгаар тогтнолыг сэргээн эрхлэх хэргийг шууд удирдан эрхлэх байгууллага "Халхын хүрээний бүх хэргийг түр Ерөнхийлөн шийтгэх газар"-ыг ХХБХТЕШХ 1911 оны 11 сарын 30-нд байгуулсан юм"
Ийнхүү улс орон тусгаар тогтнохын төлөө, унаган албат арддаа эрх чөлөө олохын төлөө тэмцэх нь тодорхой болов. Харин тусгаар улсын хаан хэн байх вэ гэдэг тун ноцтой асуудал үндэсний хувьсгалын удирдагчдын өмнө босч ирсэн байна. Мэдээж олонхи язгууртан ноёд, энэ цаг үед ард түмний дунд хамгийн их нэр хүндтэй амьд бурхан мэт шүтэгдсэн Богд ламыгаа хаан ширээнд залъя гэсэн бодолтой явсан байдаг. Харин хүрээний том ноёдын чуулган чуулж уг асуудлыг хэлэлцэхэд өөр саналтай зүтгэлтэнбас байжээ. Хамгийн гайхалтай нь Богдын шадар дотны хүн Да лам Цэрэнчимэд эсрэг саналтай байсан гэлцдэг. Академич Ж.Болдбаатар "... Ноёд ихсийн дийлэнхи олонхи нь сүсэгтэн олныг дунд Богд гэгээний нэр нөлөө их байгааг харгалзан, зарим хүн төвд хүн гэлэгт нь эргэлзэж, Чингисийн алтан ургаас өгрөмжлөг юмсан гэсэн санаатай байсан аж. Түүний дотор Жавзандамба хутагтын ойрын шадар Цэрэнчимэд Да лам орж байсан нь итгэмээргүй байсан боловч бас ч анхааран үзүүштэй мэдээ дурдатгал байдаг" гээд өвгөн партикан үхэр буу хэмээх Ж.Дамдины "Үймээний жил" дурсамж номоос иш татсан байдаг. Үүнд:
Цэрэнчимэд:
-Бид Богд Жавзандамбыг төвд орноос залж авчрахдаа Монголын зөвхөн шарын шашны их багшаар өргөмжлөн авчирснаас бус улс төрийн жолоо бариулах гэж авчраагүй. Жавзандамба бол бурхан шашны хэрэгт хамаарах бус улс төрийн хэрэгт сурч боловсорсон хүн ч биш. Нөгөөтэйгүүр энэ хүн төвд хүн. Төвд бол улс төрийн талаас үзэхэд манай гадаад харь улс орны хүн мөн. Бид харь хүнийг өөрийн улсын эзэн хаанаар өргөмжилж болох уу? Миний бодол Түшээт ханыг улсын эзэн болгох санаатай байна. Түшээт хан бол хэзээнээс Чингисийн ас Гэрсэнз жалайр хунтайжийн удам угсааг хадгалсан бөгөөд бас ч улс төр, цэргийг удирдах чадвартай гэхэд бусад ноёд "Түшээт хан улсыг удирдах чадваргүй" гэж дургүйцсэний хариуд Да лам:
-Тийм онцгой чадваргүй байлаа ч гэсэн монгол хүн л Монголын хаан болох ёстой... гэж хэлсэн гэдэг юм.
Ам дамжсан ч үнэний ортой байж мэдэх энэ үгийг Дотоод яамны сайд агсан Санжаажамцад, Намын Төв хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаад хэлмэгдсэн Гэлэгсэнгэ ярьсан байдаг. Энэ үгийг академич Ж.Болдбаатар гуай "Дам дамаа дурсамж яриа боловч Да ламын зиндааны төр түмнээ бодож хичээнгүйлэн зүтгэсэн улс төрийн зүтгэлтний амнаас гарах л үг" гэж дүгнэсэн байдаг. Юутай ч Халхын хоёд хаан сэнтийд Богд ламыгаа залахаар шийдэн тусгаар төрийн ажилдаа ханцуй шамлан оров. Цаашид хэрэг явдал хэрхэн өрнөхийг дараагийн бүлгээс уншаарай.

Ямар

хурдан байна аа? Саяхан төрж байсан юмсан. Тэгсэн одоо ой хүрэх гэж байдаг. Энд цэцэрлэгт нь ингэж тухайн саруудад төрсөн хүүхдүүдээ цуглуулж төрсөн өдрийг нь тэмдэглэдэг юм. Гэхдээ тийм ч сүр биш л дээ. Ангийнх нь хүүхдүүдийн өмнө гаргаж ирээд, хэдэн нас хүрч байгааг нь асуугаад, өөрийн сайн гэсэн найз нь цаасаар хийсэн хүзүүний зүүлт, шувуу за тэгээд тухайн хүүхдүүд юм хийсэн байна түүнийг нь өгдөг юм. Тэгээд бүгд төрсөн өдрийн дуу дуулж өгдөг гэсэн. Хүүхдүүд их баярладаг юм шиг байгаан, тухайн өдрөө л ОД явна шүү дээ, арга ч үгүй байх даа. Бага минь одоохондоо юугаа ч мэдэхгүй л байгаа.
Томыгоо ч бас цэцэрлэгт байхад энэ тухай бичиж байсан санагдана. Орой ирэхдээ нэг ийм цаасан малгайтай, гарын хэвтэй өөрийх нь зурагтай каарттай ирсэн. Удахгүй болох төрсөн өдрийг нь бид яаж тэмдэглэх үү гэж ярилцаад л байгаа. Ажлын өдөр таарах юм билээ, гэр бүлийн хүрээнд даруухан тэмдэглэх байх дөө. Бэлгийг нь бас аниатай нь ярилцаад л байгаа. Аниагийн хэрэглэж байсан хүүхэлдэйнүүд бий тул хүүхэлдэй авахгүй шүү, бас хүүхэлдэйний тэрэг нь бий, цэцэрлэг нь бий, гэж ярилцаад л... Тэхээр ерөөсөө эвлүүлдэг тоглоом нь дээр юм байна гээд бараг тогтчихсон. Монголд байгаа хүмүүсээ бэлгээ нөхөж авна шүү ккк
Зураг1. Гарын хээ нь, мөн дотор талд нь зураг, тухайн үеийн өндөр жин, чаддаг болсон зүйлийх нь тухай багшийн сэтгэлийн үг зэрэг бичээстэй болно.
Зураг2. Тоортон малгай. Ийм малгай өмсчихөөр тэгээд бялуу идсэн л юм шиг болдог байх даа тээ.

Anonymous-д

За энэ талаар би нэг их мэдлэг байхгүй хүн. Нөхөр иймэрхүү асуудлыг зохицуулна шүү дээ.
Ямар ч байсан Монгол дахь Жи мобайлын салбараас гадаадад хэрэглэх гэсэн юм аа гээд тусгай дугаар авна. Ингэж дугаар авахдаа нууц дугаар, пин код, домайн дугаар зэргийг нь сайн мэдэж байх ёстой шүү. Заавар нь гээд интернет хаяг зааж өгдөг юм билээ. Тэндээс нь татаж аваад суулгаад байсан байх шүү.
Түүнийгээ тухайн орондоо очоод өөрийн бололцоогоор гар утсандаа ч юм уу компьютертоо суулгана. Зарим нэг хүмүүс бүр тусгай утасны аппарат авчирсан тохиолдол байдаг юм билээ. Миний мэдэхээр америкт байдаг нэг найз минь тэрийгээ ашиглаж болоод байгаа гэсэн. Харин эндэх таньдаг хүн маань ажилд оруулж чадахгүй байгаа. Харин миний хувьд компьютертоо суулгацан. ПС-гээ асаахаар утас минь асна. Интернет хэрэглэдэг гар утсандаа суулгаж болно. Би суулгасан чинь тохиргоог нь сайн хийж чадахгүй байгаа юм уу бүү мэд. холбогдохгүй байна лээ. IPod-нд суулгаж болж байна лээ. Гар утас болон IPod-нд суулгахад Media5phone гээч юм суулгаад байх шиг байсан шүү.
Компьютерийн дэлгэцэн дээр нэг ийм утасны дүрс гарч ирнэ.