Хүн төрөлхтөнд өргөх үг

1983 оны Болор цомын эзэн. Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч, Төрийн шагналт яруу найрагч Дэндэвийн Пүрэвдорж.

Хүн төрөлхтөнд өргөх үг

Анхаараарай
Алтан нарны хүүхдүүд ээ
Аугаа их хүн ард аа

Боллоо. Цаг боллоо
Босох цаг боллоо
Боллоо. Цаг боллоо

Америкийн Цагаан ордонд
Аюулын хар дайн амиллаа
Амьдралын чин халуун зүрхэнд
Атомын цэнэгтэй пуужин ониллоо

Өчигдөрхөн хагацлын нулимсан дунд
Өрлөг дэлхийд минь
Өнчрөлийн хар нөмрөг өмсгөсөн
Өнөөх гайхал дайн

Худалчийн дайзтай сумаар тоглож
Хувь заяагий чинь дахиад л
Хутганы ирэн дээр тавилаа
Хагас зуун сая хүний
Хайрын дуу, ханийн жаргалаар
Хар цэцэг хэлхэж үхэлд бэлэглээд
Хаан санаа нь ханаагүй, цадаагүй

Өтөл империализмын алтан зоосноос
Өс, цус хоёроор амлаж
Өршөөлгүй гай гамшгийн дайн
Өнөөдөр галаар амьсгалж эхэллээ.

Амьдрал жаргалын гайхамшигт хувьтай
Алтан нарны ганц охин
Алаг дэлхий ээжээ та бид
Атомын түймэрт шатаах гэж үү?

Үгүй ээ
Хувьсгал, хөгжил, эрх чөлөөний
Хугаршгүй ноён нурууг тулсан
Хувь заяагаа та бид
Хумхын тоос болгох гэж үү?

Үгүй ээ
Хайр дурлал, айл гэр
Хаврын цэцэг, алаг үр
Хамаг сайхан бүхнээ та бид
Халуун цөмд хайлах гэж үү?

Үгүй ээ
Энэ дэлхийд анхны ээж
Энхрий үрдээ бүүвэй зохиохдоо
Эцсийн удаа чи дуул гэж
Эдүгээ үеийнхэнд захьсан гэж үү?

Үгүй ээ
Гал олсон азтай улс
Гараа халаан атгаж ирэхдээ
Газар дэлхийг хожим хуйхлах
Гайтан гарна гэж бодсон гэж үү?
Үгүй ээ

Хол ойрын эцэг дээдэс минь
Хойч үедээ бүрэлгүүлэхийн тулд
Хот барьж, тариа тарьж
Хорвоод өөрийгөө элээсэн гэж үү?
Үгүй ээ

Хүй удмаа, гал голомтоо тэд
Хүсэлтэйгээ, ухаантайгаа бидэнд өвлөхдөө
Хүн төрөлхтний шинэ үед та нар
Хүргэж өгөөрэй гэсэн биз дээ?
Тийм ээ

Сайн ерөөлийн цэнхэр хадаг
Сакүра модны цэмцгэр цэцэг
Сарны сонат, нарны дуулалд
Сайхан сэтгэлээ орхисон биз дээ?
Тийм ээ

Эрх чөлөөгүй америкчуудын шүтдэг
Эрх чөлөөний титэмт хөшөөнд
Энхийн бамбар өргүүлсэн болохоос
Эрлэгийн илд бариулаагүй биз дээ?
Тийм ээ

Хатынь, Осаенцим, Бухенвальдын
Хастай авс, цустай мэс
Харангын түгшээ, зүрхний лугшааг
Хараахан мартах болоогүй шүү дээ
Тийм ээ

"Авралын хаан" өнөөдөр тэгтэл
Атомын бөмбөгтэй өлгийд мэндэлж
Америкийн ширээнд өөрөө тодорч
Амьтныг ачилж жаргуулах юм гэнэ.
Худлаа

Азид, Европт, Африкт
Анголд, Никарагуад, Ливанд
Агаарт, усанд, газарт түүний
Ашиг сонирхол байгаа юм гэнэ
Худлаа

Орчлонг тэр "коммунизмын аюул"
"Оросын аюул" гэгчээс аварч
"Октябрын хувьсгалаар алдсан эрхий" нь
Орон дэлхийд авчирч өгөх юм гэнэ
Худлаа

Энэ муу санаандаа хүрэхийн тулд
Эхлээд бусдын гарыг хүлж
Эзэд нь үхэж, эд нь үлдэх
"Энэрэнгүй" дайнд ялах юм гэнэ
Худлаа

Үнэн манай талд байна
Үүрд дэлгэрэх алсын хувьтай
Үхлийн бус амьдралын хуультай
Үнэн манай талд байна
Үнээн

Аливаа дайны мөсийг хагалагч
Ажилчин, тариачны улаан
Аврора Аугаа их Зөвлөлт орон
Ард түмний ирээдүйг түшиж байна
Үнээн

Үр үндсийг таслан хөнөөх
Үхлийн зэвсгийг цаазлан хурааж
Үүрд тогтоох энх тайвны
Үүд ганцхан тэнд л байна
Үнээн

Хүйтэн халуун дайны төсвийг
Хүүхдийн цэцэрлэг, сургуульд гуйвуулж
Хүн төрөлхтөн дэлхий гэртээ
Хүрээлэн сууж амьдаръя гэж байна
Үнээн

Атомын хүчээр ачаа зөөлгөж
Алсын гаригт хөлөг хөөргөж
Айл бүхний тансаг ширээнд
Амтат идээ таваглая гэж байна
Үнээн

Москвагийн цаг
Эрин үеийг тоолж байна
Москвагийн зүг
Эвийн маыг зааж байна
Москвагийн үг
Эхийн санааг багтааж байна
Москвагийн туг
Энх тайвныг тогтоож байна

Анхаараарай
Алтан нарны хүүхдүүд ээ
Аугаа их хүн ард аа
Анхаараарай
Боллоо. Цаг боллоо
Бодох цаг гүйцлээ
Бодох цаг боллоо
Боллоо. Цаг боллоо
Аажуурвал аюултай
Амь нас байтугай
Амьтны гэрэлт ертөнцийг
Алдаж болох аюултай
Тэр жил Хирошима, Нагасакийг
Тэнгэртэй нь, газартай нь шатаасан
Тэнэг эздийн толгойгүй гар
Тэсрэх бөмбөгийн товчин дээр байна
Эрүүл саруул ухаанаар
Эвлэлдэн нэгдэцгээе
Энх тайвны төлөө
Эцсийн тулаанд орцгооё.

1983 он

Ямар ч урт шүлэг хуулаад биччихэв. Цаг үеэ гэж. Одооны хүүхдүүд унших юм бол шүтээн болсон Америк орныг нь муулсан яасан балай шүлэг вэ л гэх байх даа тэ. Би ч багадаа хальт бас уншаад өссөн тулдаа л гайгүй байх шиг байна. Хэ хэ.

Тэвчээр гаргаж дуустал нь уншсанд баярлалаа.

Баяр дээрх худалдаа

Тоотой хэдэн зүйл л авсан. Хоёр ном. Нэг үсний боолт. Нэг түлхүүрийн оосор.Энэ оосор гэхдээ монгол биш. Япон эмээ зарж байсан. Том зулзагын хийсэн худалдаа. Ярьж байгаад хямдруулж авснаа л гайхаад байсан. Учир нь ээж нь жаахан үглээ талдаа болохоор. Яг хэрэгтэй юм уу? Төстэй зүйл байдаг биз дээ? бла бла гээд л. Тийм болохоор нэг их харсан болгоноо авна гээд байдаггүй юм. Түхүүрийн оосор ч биш юм дагуу даа. Энд охид цүнхнээсээ бас элдэв гоёл их зүүнэ ээ. Ёолкны мод шиг л.Том зулзага ч цүнхнээсээ зүүсэн харагдсан.

Аниа нь дүүдээ авч өгсөн үсний боолт. Гэрийн бүсгүйчүүд ийм ягаан өнгөнд дуртай болохоор, бас хямдхан 100 иен гэж байсан болохоор их өглөгч сэтгэл гаргаж авч өгсөн. Хэ хэ. Монгол бүтээгдэхүүн шүү. Хөөрхөн байгаа биз? Би бас их таалсан. Чадвал хийж сурна даа.

Энэ, номын худалдаанаас нь худалдаж авсан ном. Зарж байсан нүдээрээ инээгээд нүд нь нээх хөөрхөн алга болчихдог шинэ танил эгч санал болгоод. Уншиж эхлээгүй ээ, урд нь монголоос захиж авсан номоо ч сөхөж харж амжаагүй л явна.

Бас тэр нүдээрээ инээсэн эгчийн санал болгосон номыг худалдаж авсан. Өөрийнх нь бичиж хэвлүүлсэн ном. Миний хувьд цоо шинэ салбар байсан тул авахаар шийдсэн. Өөрийн мэдлэгийн санг баяжуулах зорилготой. тэр номныхоо зургийг авч амжаагүй байна. Дараа зураг хөрөгтэй нь ямар салбарын ном болох тухай бичнэ ээ за.

Баяр үдээс хойш 3 цаг хүртэл байсан. Тараад манай энд ахлах сургууль төгсөөд Киото хотын нэгэн их сургуульд орсон залуутай уулзаж оройн хоол идэж, шар айраг шимсэн. Мань залуу 10 сард 20 хүрч шар айраг шимж болно гэсэн албан ёсны насанд хүрчээ. Бид төрсөн өдрийн баяр хүргэе гээд л ууцгаав. Уух шалтаг? Хэ хэ.

Би сүүлийн үед улаан дарсанд дурлаад. Энд тэнд уух л боломж гарвал улаан дарсаа захиалж шимж энэ тэр. Өршөөгтий. Хэ хэ.

За за ингээд л явсаар байгаад идэж ууснаа яриад эхлэх нь. Түр баяртай.

Намрын баяр

Японд байдаг хүмүүс бүгд мэднэ дээ. Жил бүрийн хавар Токио хотод хаврын баяр гэж болдгийг.

Би нэг ч удаа очиж үзэж байгаагүй. Учир нь манайхаас хол. Ихээ зардал гаргаад идэж уух гэж явж төвдөхгүй л байгаад байдаг хэрэг.

Харин саяхнаас Осака хотод намрын баяр гэж зохиодог болсон юм. Зайны хувьд гайгүй л дээ.

Уг баяруудын гол зорилго бол япон хүмүүст эх орноо сурталчлах.

Энэ жил их л зориг гарган байж очиж үзэхээр болсон юм. Угтаа энд байдаг нэгэн монгол гэр бүлийнхэн хамтдаа явах уу? Хурдны замын төлбөр, бинзений мөнгөө хувааж төлөөд гэж санал гаргасан юм.

Тэгсэн жаахан хүүхэдтай айл, явж чадахгүй гэдгээ хэлээд, бид явах уу? болих уу? гэж эргэлзэж эргэлзэж явахаар болсон.

Бас ч зүгээргүй, олон жил уулзаагүй Осака хотод амьдардаг япон танилаа уруу татсан. Угаасаа ч баярын зорилго нь япон хүмүүст эх орноо сурталчлах юм чинь.

Арга хэмжээ бүтэн сайнд, бид хагас сайны орой гэрээсээ гарсан. Бүгд хагас сайнд албаа дуусгаад л догдолсон хүмүүс гараад давхилаа. Хаа очиж Осака хот нэлээд ойртсон байна, манайхаас. Тэр нь бид нүүж ойртсон гэсэн үг биш шүү. Зам нь сайжраад, хурдны зам хүрээгээ тэлсэн гэсэн үг.

За тэгээд 10-д жил уулзаагүй хөгшидтэй уулзаад, шөнө дөл болтол уув. Монгол явсан тухайгаа, биднийг том зулзагаа жаахан байхад гэрт нь ирж байсан тухай, ирээд удаагүй байсан том зулзага минь японы идэж уух зүйлд дасаагүй, хэл ус нь зүгшрээгүй байсан тухай гээд л өчигдөр юм шиг л тодхон гэж ярих юм.

Тэгсэн бид тийм ч сайн санадаггүй ээ. Хэ хэ. Хүний газар ахуй амьдралаа бодоод, их л олон зүйлд санаа зовоод, хичээгээд гэх мэтээр зүтгэж яваад мартчихсан байна гэж өөрсдийгөө зөвтгөөд л дуусах шив.

Шөнө орой болтол ууж, ярьж суусан бид өглөө аажуу уужуу боссон. Баярынхаа нээлтийг үзээгүй. Консул нээж үг хэлсэн байх, сонсож амжаагүй.

Японы нийт нутгаар шахуу бороотой. Намрын баяр тухайн болно гэж байсан хүрээлэнгийнхээ теннисний төвийн байранд болсон. Нарийнхан урт коридорт. Ямар олон монголчууд байдаг юм бэ энэ японд чинь. Хэ хэ. Бид эндээ хэдхээн хүн харсаар байгаад дасчихсан байна лээ. Олон элэг нэгттэйгээ таарсан чинь жаахан ичих ч шиг. Ккк

Монголоороо мэндчилэх үү? япон хэлээр мэндчилэх үү? Тухайн үедээ бас тэрүүхэн тэндээ хэл ам эвлэж өгөхгүй л байсан.

За тэгээд олон ч таньдаг хүмүүстэйгээ таарлаа. Хүүе хаая болоод л уузлалдав. Шинээр сайхан сайхан хүмүүстэй ч танилцав. Ирж очихоор болцгоов.

Тэнгэр хангай хуртай байсан тул хүмүүс бага цугласан байх. Монголтой ямар нэгэн байдлаар холбоотой байдаг, сэтгэл зүрхээрээ сонирхдог япон хүмүүс ирсэн байсан. Тэгээд л монголчууд их ирсэн байв.

Зарим нэг танил маань шамбааралдаад жаахан тийм байлаа тэ? гэсэн. Би хариуд нь
-Хүүе, ингэж шамбааралдсаныхаа ачаар чи бид төөрсөөр төрөлдөө гэгчээр таараад байна. Тэгээгүй гадаа болсон бол бие биенийгээ олж уулзаж чадахгүй, шинэ танилтайгаа ч учрахгүй шдэ.
-Нээрээ тийм шүү.

Цуг дагуулж ирсэн хоёр хөгшнөө өөрсдийгөө саатуулж байгаарай, гээд бид өөрсдийгөө баярлуулаад алга болж өгсөн. Хэ хэ. Баярын үеэр зарагдаж буй монгол бараануудаас тэднийг бас аваарай гэж шахаад л. Хэ хэ.

Өөрсдөө бас ганц нэг худалдаа хийсэн. Дараагийн бичлэгт хийсэн худалдаагаа танилцуулна аа.

Миний хувийн бодол монгол бараа борлуулах лангуу  ихтэй байлаа. Яг тийм эх орноо сурталчлах булан жаахан бага санагдсан. Бууз хуушуур боорцог зарж байсан нь дорхноо дуусчихаад байсан. Өвөр монголчууд хийж зарж байсан байхаа. Хэлэхээ мартаж, өвөр монголчууд бас зөндөө ирсэн байсан. Шөлтэй хоол бас байсан.

Үнэнийг хэлэхэд боорцог миний хийж зардгийг гүйцээгүй. За хийсэн хүмүүсийн хөдөлмөрийг үнэлж байна аа, олон тоотой хийхээр бас хэцүү л дээ, ойлгоод байгаам.

Хуушуур нэг тийм жижигхээн хөөрхөн хэлбэртэй, бас хуушуур хийж зарах бол ийм жижиг хийвэл олныг шараад орлого сайтай байх юм байна гэж бодсон. Зүгээр явахгүй шүү дээ би чинь. Ямар нэгэн санаа оноо олж харахыг л хичээнэ. Ккк

Консулын үнэгүй зөвлөгөө өгнө гэж байсан. Санасандаа хүртэл зөвлөгөө авч чадаагүй, миний асуултанд маш муу хариулсан. Консулын үнэгүй   зөвлөгөө өгнө гэж байсан хэрнээ ямар ч танилцуулах гарын авлага байхгүй.

Миний бодлоор бол нийтлэг гардаг асуултанд бэлдээд, эд нэг тийм хавтсанд хийсэн материал гаргаж ирээд л танилцуулдаг даа тэрэн шиг бүрдүүлэх ёстой баримтуудын жагсаалтыг хэвлээд бэлдээд, түүнийхээ дагуу иргэддээ зөвлөгөө өгдөг бол тэ. Цав цагаан цаас нэгийг гаргаж ирж тавиад хүүхдийн гэж ганц үг бичсэнээ, ээрч муурч нөгөө юу гэж хариулаад л болоо.

Консулын цахим хуудсанд нь дэлгэрэнгүй тайлбар байдаггүй болохоор л дэлгэрүүлж асуух гэсэн хэрэг л дээ. Бараг би өөрөө энд тэндээс асууж судласныхаа ачаар дэлгэрэнгүй мэдээд байх шиг байсан шүү.

За бас нэг ажигласан зүйл, соёлын ялгаа?

Энд иймэрхүү арга хэмжээнд хотын дарга гэх мэт томчууд нь лангуу болгон дээр очоод бөхөлзөөд, амжилт хүсээд л явдаг юм билээ. Нэлээд хэдэн жилийн өмнө, хотын дарга хуушуурнаас минь ирж аваад амттайг нь гайхаж бөхийж байсан юм. Энд томрох тусам хөнгөн шингэн байх ёстой гэж үздэг шиг билээ.

Харин манайхны томчууд гэрийн хойморт суучихаад суудлаасаа нэг ч өндийдөггүй. Иргэд нь л хөөрхийс өөрсдөө явж очиж мэнд мэдэж байсан. Хань ижил хөөрөгтэйгөө явсан болохоор тамхилж харагдсан. Монголд томрох тусмаа лагс болох ёстой гэж үздэг?

За за гэхдээ л эх хэлээрээ шаагилдсан зугаатай өдөр байлаа. Дээл хантаазаар гоёсон багачууд хөөрхөн гэж. Бага зулзага бас дээлтэй явсан. Эхэндээ ичээд гадуурх хувцсаа тайлахгүй л байсан болохоос.

Нэр нь тодроогүй баатрууд

1984, 1993, 1997 она Болор цомын эзэн. Монгол улсын ардын уран зохиолч, Төрийн шагналт, Соёлын гавъяат зүтгэлтэн яруу найрагч Дөнгөтийн Цоодол

Нэр нь тодроогүй баатрууд


Нэр нь тодроогүй баатрууд минь Та нар
Нэлэнхүй энэ хорвоод яасан олон юм бэ
Бичих нэргүй, оноосон хөшөө ч үгүй
Биднээс чухам хичнээн нь үүрд буцсан юм бэ.

Дорнод Монголын талын даруухан булшин дээр
Домогт эздийн нь нэр алга байлаа
Долгилох олны хөлтэй Кремлийн хөшөөн дээр
Дор хаяад ганц ч нэр үгүй байлаа

Ханагар дэлхийн энд тэнд
Хал үзсэн Европын төгөл дунд
Дунд чинь босгосон хөшөөн дээр
Дуурсах нэрийг чинь "Нэргүй" гэж бичсэн байлаа

Догшин ялалтын сүлд та нарыг дурсахдаа
Догдолж хөшөөинй чинь өмнө очих бүрдээ
Нүд бүрхсэн нулимсаа нэвт
Нүүр цайраагий чинь би сайн хардаг шүү

Исгэрэх сумнаас амьдыгаа хааж унаад
Ирээгүй цэрэг ирснээсээ лав доргүй
Үлдэх нэрээ биш үлдэгсдээ гэсээр
Үрэгдсэний гавъяа яасан ч багагүй

Байлдагч байхдаа аль нэг нэртэй явснаа
Баатар болчихоод одоо нэргүй болцгоох гэж үү
Хэмжээгүй жаргалтай суухдаа бид
Хэн түүнийг нь өгснийг мэдэхгүй явцгаах гэж үү

Далай тэнгисээс гол горхи олон
Даруухан одод нар сарнаас олон
Дайчид та нар алдарсшсанаасаа олон
Дархан алдарт чинь насан туршаа мэхийе

Та нарыг нэргүй гэж бид ярьж
Тавих цэцгээ дунд чинь өргөж байвч
Орчлонд та нар шиг нэртэй нь хэн бэ?
он жилийг тоохгүй урт настай нь хэн байна

Энэ хорвоод ургах цэцэг болгон
Энгэр дээр чинь ярайх та нарын одон
Элж хотойхгүй ертөнцийн хамаг улс
Эгнэгт сүндэрлэх та нарын хөшөө

Тариа ханхалсан талын шар салхи
Тасарна гэж үгүй та нарын амьсгал
Бух чулуу гижигдэн уулын өндрөөс
Бууж яваа горхи та нарын догшин цус

Бум түмэн айлд шоволзох улаан гал
Булиглаж байгаа та нарын халуун зүрх
Өнө үүрд ингэж амьдрахыг чинь мэдээд
Өнөө хүртэл дайснууд та нараас айдаг

Аль эрт та нарт ялагдсаныхаа өшөөг
Амьд мэнд яваа надаас авах гэдэг
Нэргүй баатар гэж байхгүй баатар л гэж бий
Нэг хэсэгхэн нь ялгаагүй олны гаюъяа бий

Хэцүү тулаанд та нар түрүүлж орсон
Хэрэг гарвал би шилийг чинь дарж орно
Тулаанд та нар дахиад л ялна
Тугаа шороодоогүй үнэний цэргээрээ үлдэнэ.

1984

Боорцог минь ээ, баяжсан нь

За уламжлалт бичлэг.

Жил бүр боорцог хийж зараад баяжаад байдаг даа. Тэрэндээ оролцчихоод, баяжчихаад, малийчихаад, энэ бичлэгээ оруулж байна. Хэ хэ.

Найрамдлын нийгэмлэг гэж байдаг гэж байсан даа. Монголын минь төлөө зүрх нь цохилдог хэдэн хөгшчүүлийн цуглаан.

Тэд жамц давсаа зарж, би боорцгоо зарсан. Монгол доонац гэж ирээд л. Ккк.
-Хөөх, гонзгой доонац байдаг юм байна, амт нь ямар вэ?
-Өө, дэлхий хавтгай болчихоод байгаа өнөө үед ямар ч хэлбэртэй доонац байж болно шдээ, амтыг нь идэж үзэж байж л мэднэ дээ.

Миний хариулт тэднийг хэлэх үггүй болгоод худалдаж авахаас өөр аргагүй болгож байгаа биз дээ. Хэ хэ.

Өглөө эртлэн босч гурилаа зуурав. Энэ жил хөөх болов уу? яах бол? гэж сэтгэлээ бага зовоосон. Шууд л сүүгээр зуурсан. Түрүү жил усаар бас сүүгээр гэж хоёр янзаар зуурсан юм.

Нээрээ тарагаар зуурч үзсэн чинь хатуудуу? аргуудуу? болсон болохоор зуураагүй, учир нь зарах учир. Анхнаас нь амттайхан хийхгүй бол борлогдохгүй шүү дээ.

Энэ жилийн онцлог бол долоо хоногийн тэг дунд нь буюу лхагва гарагийн нийтийн амралтын өдөр тохиосон тул хань ижлээ дайчилсан. Монгол оюутан маань хувийн? ажилтай тул ирж амжаагүй.

Хань ижлийн доонац зарах арга нь бас л хөөрхөн.
-Японы мэргэжлийн сүмо дахь Хакүхо, Харүмафүжи, Какүрюү зэрэг аваргуудын идэж өссөн боорцог шүү. Сүүтэй цай үнэгүй дагалдана.

Ингээд л цагаан хоолой шиг чанга дуугаар сурталчилчихаар хүмүүс шуурна биз дээ. Бараг л япон бөхчүүддээ идүүлэх юмсан гэх нь холгүй л байлаа. Ккк

Дан ганц наймаа хийгээд байхгүй л дээ. 10 хэдэн жилийн өмнө нутгаасаа гарахдаа л хийлгэж ирсэн хөх дээлээ өмсөөд л дүүриймаадаад зогсоно. Энэ жил монгол бичиг бичүүлсэн. Хүмүүс Монгол гэж хичээнгүйлэн бичээд л авч харьцгаасан.

Тусгай зориулалтын цагаан цаасан дээр бичээд, ийм хатуу цаасан дээр наана. Далбааныхаа өнгийг сонгосон. Хүмүүс хэл амыг минь сугалчих гээд унана гээд толь бичгээ аваад очсон. Нэг их хэл амаа сугалуулаагүй ээ, ашгүй.

Ингэж наана гэсэн үг. Нэг япон хүний бичлэг. Би арай  гоё бичнэ ээ. Хэ хэ. Хичээж л байна, гоё бичдэг болох гэж, бас түг таг хийлгүй уншдаг болох гэж.

За нэг иймэрхүү. Ойрдоо маш их завгүй байна аа. Зав зайгаараа бичнэ ээ. Түр баяртай.

Өө, тийм. Орлогоо юунд зарснаа хэлээгүй байна. Бага зулзагын цэцэрлэгээс ирдэг сар бүрийн зурагны төлбөр, номны мөнгө, эцэг эхийн зөвлөлийн сарын хураамжийг төлсөн. Төгөлдөр хуурынхаа сарын төлбөрийг төлсөн. Хань ижилдээ тусалсан гээд гарын мөнгө өгсөн. Ха ха. Өөрт минь жаахан л үлдсэн. Чамлахаар чанга атгаад, 12 сард үсний боолтоо зарна даа, чадвал. Нээрээ сая үсний боолт зарж чадаагүй, 4хөн ширхэг л байсан. Тэгэхээр нь авч явсангүй.

Жинхнээсээ түр баяртай.

Модны баяр

Хотын харъяа модны баяр гэж болов. Том зулзага албатай, хань ижил нэг тийш явсан байсан тул бага зулзагаа дагуулаад л гараад алхав.

Хаягдал модоор хөөрхөн сандал хийдэг арга хэмжээ байдаг юм. Бид хоёр хоцорчихсон. Жил бүр зохиогддог болохоор хүмүүс ихээ эрт ирээд дугаарлаад, дуусчихдаг юм байна. Ирэх жил андаж байгаад эрт очиж үнэгүй модон сандалтай болно доо.

Манайд хоёр ч тийм хөөрхөн жижигхэн модон сандал байдаг юм. Нэгийг нь бүр энд анх ирж байхдаа санаандгүй нэг иймэрхүү арга хэмжээтэй таараад, хань ижил том зулзага бид 3 хийж байлаа.

Манайхаар орж гардаг байсан сүмо банди нар хааяа суугаад л, зарим нэг том биетэйг нь
-Өө, хүүхдийн сандал эвдчихнэ
гээд суулгадагүй байлаа шүү дээ. Хэ хэ.

Багыгаа төрсний дараагаар бас нэгийг хийж байлаа. Энэ удаагийнх нь түшлэггүй. Бага зулзага энэ хоёр модон сандалд наадаг цаас наагаад л, хуулаад л гэх мэтээр эдлэнэ шүү дээ. Одоо ч томроод тэгж наахаа больсон.

Гэнэт энэ тухай бичсэн шиг санагдаад явчихлаа, уншиж байсан бол соори шүү.

Хотынхоо нэг гудамжийг бүтэн ашиглана. Замын хөдөлгөөнийг зогсоогоод, замын голд элдэв лангуу энэ тэр байна.

Бага насны хүүхдүүдэд зориулж шаараар амьтан хийж тараана.

Замын голд нэг эмээ зурагт ном уншиж өгнө. Бага зулзага хэд хэдэн ном дуустал нь сонссон. Би жаахан уйдаастай, хэхэ.

Цэцэрлэгийн эрэгтэй багш нарын дуу хуурын тоглолт болно.

Арга хэмжээний төгсгөлд хүүхдүүдэд цэцгийн үр, томчуудад 2 янзын модны үрсэлгээ тараасан. Түрүүлж ирсэн 300 хүнд л өгнө. Гэхдээ нэг л модны үрсэлгээ 300 гэж бодохоор нийтдээ 600-г тараасан болж байна.

Мөн элдэв идэш уушны худалдаа ч байна. Дандаа юм болгон үнэгүй байна гэж юу байхав. Хотын захиргаа дампуурч дуусна биз дээ, энэ чинь одоо.

Хавар цэцгийн баяр болдог юм байна, агуулга нь яг адил, цэцгийн үр, цэцгийн үрсэлгээ л тараадаг болохоос...

10-д жилийн өмнөх сандал. Яагаад шуналтаад байгаа вэ гэхээр, хааяа жаахан  хүүхэдтэй хүмүүс ирэхээр сандал хүрэлцэхгүй, дээрээс нь бага зулзага сандлаа харамлаж давхиад. Хүүхэд л болсон хойно, өөр сандалд суучих гэхээр заавал хоорондоо адил сандал дээр сууна гэж урвайцгаагаад гээд олон шалтаг байна өө.

Хийдэг хүмүүс нь их л гялалзуур хийнэ гээч. Хүүхдүүдийн ямар өнгөнд дуртайг, ямар амьтан хийлгэхийг асууж ирээд л хийнэ. Сурчихмаар зүйлийн нэг. Хааяа бас өөрөө энд тэнд сайн дурын ажил хийнгээ тарааж өгвөл тэ.

Боулинг

Уламжлалт бичлэг.

Хорооноос зохиодог боулинг тэмцээн. Хань ижил баян ходоодоор шалгарсан. Би тэгэхээр ямар цохьдог нь ойлгомжтой байна уу? Ямартай ч хань ижлээсээ өндөр оноотой байсан байх нь. Хэ хэ.

Энэ жилийн дэвшилтэт нэг зүйл бол бага зулзага жаахан хүүхдүүдэд зориулсан гулсуур хэрэглээгүй. Өөрөө шиднэ гэж зөрүүдлэж байгаад, сагс тоглоход яана гэдэг билээ? Тэр шидэлтээр шидэж тоглов. Аан саналаа, коршонкдох? Ккк

Том зулзага яахав, өнөөх л дугуйландаа. Өмнөөс нь ядарчих юм зүгээр. Гэхдээ хааяадаа бас өнөөх хөгжим энэ тэрээ гэртээ авчирч үлээгээд байхыг бодоход өөрөө дуртай ч байх шиг.

Бага насны хүүхдүүд нэг үе тоглосон. Сургуулийн насны хүүхдүүд болон томчууд хоёр үе тоглосон.

Бүгдийг нь цохиж унагаах  ч аая бас л урамтай гэж юүхэв. Миний цохиолт уг нь яг л сайхан голоор нь өнхрөөд байгаа ч хүч дутагдаад байна гэж баян ходоодоор шалгарсан хань ижил зөвлөгөө айлдаад байсан чинь. Хэ хэ.

Бүх тамирчдад уух юм, амттан бэлдэж тараасан. Спорт хариуцсан дарга нээж үг хэлсэн. Бүх оролцогчдод бэлэгтэй. Хүүхдүүдэд дэвтэр, харандаа. Томчуудад саранрапп гээд хүнсний зүйл ороодог уут өгсөн. Амьдралд хамгийн ойр, хамгийн хэрэгтэй зүйл байлаа тэр нь.

Нэг ийм бүтээгдэхүүн байдаг даа. Хань ижил бид хоёр нэг нэгийг авсан гэхээр манайх хэсэгтээ л үүнийг худалдаж авахгүй гэсэн үг. Гоё хэмнэлт байна уу? Хэ хэ. Доллар авах гээд л мөнгөө тоолж байх хооронд төгрөг нь хүрэхээ байж байгаа өнөө үед.

Бага зулзагат өгсөн дэвтэр чинь бас нэг хэмнэлт шүү дээ. Энд тэнд хааяа ажилдаа дагуулаад явахад хажуудаа, нэг бол танхимын хамгийн ард зураг зуруулаад суулгачихад тэр дэвтэр асар өндөр үүрэгтэй тул.

Гэх мэтчилэн 11 сар асар хэмнэлттэй бас хөгжилтэй, хажуугаар нь бас бус зарлагатай л  өрнөж байна.

Өвөөд захих нь

Охидтойгоо ширээ тойрч суугаад оригами хийнэ ээ заримдаа. Бага зулзага хамт оригами хийе гээд шалаад суучихна шүү дээ.

Тэгээд санта өвөө, цаа буга хийж байх хоорондоо энэ жил өвөөдөө юу захих тухайгаа ярилцлаа.
Ээж тэнд
-Эртхэн хүслээ хэлж байгаарай даа. Санта өвөө чинь 12 сард дэлхийн олон хүүхдийн хүслийг биелүүлэх гээд түмэн завгүй болоод, та 2-ыг мартчихаж магадгүй шүү.
Дүү
-Би бөмбөр, хийл захина аа.
Аниа
-Би хувцас захина аа.

Аниагийн хүслийг ч яахав, ойлгож байгаа. Дунд сургуульд ороод дүрэмт хувцаснаас салахаа байсан хүн. Хагас, бүтэн сайнд хүртэл дүрэмт хувцсаа өмсөөд л гараад алхдаг хүн. Хувийн хувцас нь цөөдөөд, хааяа орж гарахад өмсөх хувцас олдохгүй байх шиг байгаа юм.

Дүүгийн хүсэл жаахан ахдаад байна аа, манай гэрийн төсөвт. Хэ хэ. Тоглоомон бөмбөр, хийл аваад бэлэглэчих гэхээр, жаахан томроод ирэхээр тэр нь гэрт хөглөрөөд хаях хэцүү, байх хэцүү болчихно. Жинхэнэ бөмбөр, хийл гэхээр дийлдэхгүй үнэтэй гэж бодоод л.

Бас ч гэж хугацаа байгаа тул бодно доо. Санта өвөөгийн сэтгэл зүрх хаашаа ч эргэх юм билээ тийм ээ. Ккк.

Эх оронд минь цас ороод л хүндхэн өвөл болох сурагтай. Суугуул нутагт минь бас цас их орно гэсэн. Үүдэн дэх цасаа арилгах гэж л жаахан хэцүү шүү. Аан тийм, бас гого гутал өмсөлтгүй, нойтон цас ордог тул.

Охид ч яахав тэнд цас орлоо гэхээр энд ч ороосой, цасан өвгөн хийж тоглоно оо гээд л хөөрсөн улс.

Уншигч олон түмэн минь бас шинэ жил, бэлэг сэлт гээд догдлоод л байна уу?

Эрч хүч авав

За өнөөдрөөс эхлээд ажлаа умалзуулаад өгнө өө.

Яасан гэхээр морин хуурын тоглолт үзээд ээ. Сэтгэл нэг тийм үгээр илэрхийлэхийн аргагүй сайхан болоод сэргээд ирдэг юм.

Дан ганц морин хуурын тоглолт биш, чуулга гэдэг утгаараа юм юм л байлаа. Ятга, их хуур, дунд хуур, эвэр бүрээ, бөмбөр гэх мэт.

Би сонсгол муутай ч хоёр зулзагынхаа ачаар урлагийн мэдрэмж минь дээшлэх янзтай байгаа шүү. Хэ хэ

Тараад монгол хүмүүстэйгээ дурсгалын зураг татуулж чадсангүй. Зохион байгуулж байгаа хүмүүс нь тийм үйлчилгээ үзүүлсэнгүй бидэнд.

40-д монгол урлагийн хүмүүс байсан. Бүгд гарч ирж зогсох нь хаашаа юм, дөрөв таван хүн дээлтэйгээ гарч ирээд зогссон бол сайхан байх байлаа.

Цагаан дээл гоё санагдсан. Бас энэ урлагийнхан өмсөөд байдаг цагаан ээтэн гуталтай болох юмсан гэж мөрөөдөв.

Шарав, Жанцанноров гээд л мундаг хүмүүсийн аяуудыг сонслоо. Алтайн магтаалаа сонслоо. Энэ Алтайн магтаалыг сонсохоор олон жилийн өмнөх ажлын минь нэгээхэн дүр зураг нүдний өмнүүр жирэлзэж өнгөрдөг юм.

Энэ зураг дээрх эмэгтэй, тэрний доор гарсан байгаа эрэгтэй хоёр нь дуурийн дуучин юм байна. Их л олон цол гуншинтай юм билээ. Дуурийн дуу дуулсан.

Хамгийн доор зураг нь гарсан дуучин монгол ардын дуу дуулсан.

Тэр дээр зураг нь байгаа нөхөр бол удирдаач Төвшинсайхан гэсэн.

Бас үзэгчид дотор анхны ерөнхийлөгч Очирбат гэргийн хамт сууж байсан. Хөтлөгч танилцуулж, анхны ерөнхийлөгч суудал дээрээ босч мэндчилэн, цугласан олон алга ташив.

Том зулзага хувьсгалын ажилтай байсан тул үзээгүй. Бага зулзагаа сургуулийн сурагч гэж хэлээд билет авч орсон. Учи нь сургуулийн өмнөх насны хүүхэд уйлж дуулаад байдаг тул, бас нэг шалтгаан нь жаахан хүүхэд оройн цагаар олон нийтийн хөл ихтэй газраар хамаагүй явж болохгүй.

Бага зулзагатаа 6 настай, 1-р анги гэж үг зааж зааж өгсөн. Хэ хэ. Нэг инээдтэй нь тоглолт дуусаад, миний нэг танил хэдтэй билээ гэж асуусан чинь юу гэж хэлэх билээ? гээд ээж рүүгээ хараад байсан.
-Одоо үнэнээ хэлж болно оо, үр минь.
-За.

Тоглолт дууссаны дараагаар монголчуудыгаа гарч ирэх болов уу гэж жаахан харж  байгаад гарч ирэхгүй болохоор нь урд нь цаг болзоод оройн хоол хамтдаа иднэ гэж төлөвлөсөн хүмүүстэйгээ явж хоол идэж шар айраг шимэв.

2 цаг гаран явж гэртээ харих замдаа бага зулзага бид хоёр тас үсэрсэн байлаа гэж.

Тоглолт сайхан болсон, гурав ч дахиулсан.

Урлагийн үзлэг

Уламжлалт бичлэг.

Том зулзагын сургуулийн урлагийн үзлэг. Би л урлагийн үзлэг гээд байгаа болохоос ерөнхийдөө сурагчдын тайлан юм даг уу даа.

Эртээд дүү нь гарч дуулсан хотынхоо хамгийн том тайзан дээр тайлангаа тавина.

Өдрийн хоолоо бэлдэж аваад л явна. Нэг сурагч эх хэлээрээ зохион бичлэгээ уншина, нэг сурагч англи хэлээр зохион бичлэг уншина. Үлээврийнхэн гурван ая тоглоно. Дахиулъяа гэсээр байгаад нэг ая нэмж тоглосон. За тэгээд анги ангиараа урлагийн үзүүлбэртэй. Найрал дуу, багш нарын найрал дуу.

Зургийн аппарат, видео камер гээд л ээж би чинь ямар олон гартай юм бэ? Хэ хэ. Хүн ч тэгээд үр хүүхдийнхээ аль сайн сайхан дүр зургийг зурагт хальснаа буулгачих гээд л үзэж тарах юм даа тэ.

Өглөө нь өдрийн хоолонд нь дуртай юм гээд пицца хийж өгсөн. Өгсөн ч гэж дээ, том зулзага бараг ихэнхийг нь өөрөө л хийсэн.

Нээрээ би нь пицца хийж сурав. Ёстой амархан юм байна лээ шд тэ. Цуйван энэ тэрээ шиг их гурил зуурахгүй, элдэхгүй.

Хамт жигнэх материалаа л хэрчээд бэлдчихсэн байхад ерөнхийдөө бараг болчихож байгаа юм.

Урд нь мундаг гэрийн эзэгтэй нарыг гэртээ пицца хийж идсэн гэхээр нь ёстой мундагийг нь гайхаад, би ч сайн ээж, сайн хань биш юм байна даа гээд л сэтгэлээр унадаг байлаа шд. Хэ хэ.

Тэгээд дээр нэг монгол айлын минь эхнэр шинэ маамаатай болоод, бид эргэж очиход пиццагаар дайлуулсан юм. Тэгээд л ийм жаахан маамаатай, нялх биетэй ээж ийм мундаг байхад би чадах л ёстой доо гээд ханцуй шамлаад л дайрсан.

Нетээс хийх арга, орц зэргийг нь хайж хэвлэж гаргаж ирээд л, зориг шулуудаад хийж үзсэн чинь магтуулсан. Рестораны пиццанаас ялгагдах юм алга, ёстой амттай байна гээд л манай хэд амаа олохгүй л идсэн юм.

Тэгэхээр нь өөртөө итгэх итгэл минь нэмэгдээд, дараа зочдоо дайлнаа гэж урам орсон.

Тэрнээс наана хэд хэд хийж, гартаа оруулах хэрэгтэй байсан тул охиныхоо өдрийн хоолонд пицца хийсэн нь тэр.

Урлагийн үзлэг ярьж байснаа нэгэт идэх юм яриад унадаг гэнэ ээ. Би ер нь яг япон хүн шиг болж байна шүү тэ. Юм л бол идэж ууснаа ярьж байдаг.

Эртээдийн хуримнаар кимоно өмссөн зургийг минь хүмүүс яг л япон хүүхэн шиг гарч гэсэн. Бас зогсохдоо хөл мөлөө аягүй маажгий зогсдог болсон байна лээ. Яана аа одоо?

Урлагийн үзлэг гоё болсон шүү. Сүртэй, зохион байгуулалт сайтай, хагас цэрэгжилтийн маягтай гээд л байнга эндээ бичдэг зүйлүүд тэнд бүрэн утгаараа хэрэгжээстэй.

Ингэж эд багаас нь иргэнээ бэлддэг юм байна. Ингэж улс эх орон нь хөгждөг юм байна. Гэж бодогдоно. Монголын арван хоёр жилийн сурагчдыг авчирч нэг үзүүлэх юмсан гэж бодогдоно. Том зулзага минь ядарч байгаа даа гэж бодогдоно. Монголын хүүхдүүд жаргал нь дэндсэн юм аа гэж бодогдоно, учир нь яг одоо амралт нь эхэлчихсэн байна. Япончууд үнэн амрах дургүй улс юм аа гэж бодогдоно. Энэ олон бодлуудын дотор өөрийн 11 сарын ажлаа бодож санаа зовно.

Элдэв бодол толгойд эргэлдэнэ...

Хотын урлагийн наадам

Хотын хэмжээний урлагийн наадам болов. 10 сарын 31-нд. Энэ наадам гэхдээ цэцэрлэгийн ахлах ангийн хүүхдүүдийн хамтарсан урлагийн үзлэг маягийн зүйл.

Нийт 47 цэцэрлэгийн ахлах ангийн хүүхдүүд оролцсон. Үдээс өмнө л болоод өнгөрөв. Нэг номерыг 3 цэцэрлэг хамтдаа тоглодог юм билээ.

Жишээ нь бага зулзагын анги өөр хоёр цэцэрлэгийн хүүхдүүдтэй хамт тайзан дээр дуулсан.

Цагаан подволк, хар юм уу хар хөх өнгийн богино өмд, цагаан оймс, гутал бол энгийн л өдөр тутмын гутлаа л өмсөнө гэсэн болохоор бид наана нь ийм ч хувцас тийм ч хувцас гэж гүйсэнгүй. Их амар.

Яг тайзан дээр гарсан чинь хүзүүнд нь улаан банданаг нээх хөөрхөн донжийг нь олоод зүүгээд өгчихөж. Сүр ороод, хөөрхөн харагддаг юм билээ. Нөгөө хоёр цэцэрлэгийн хүүхдүүд нэг нь ногоон өнгийн, нөгөөх нь цэнхэр өнгийн банданагаар ижилсүүлсэн байв.

Эд нарын ийм их энгийн зүйлээр гоёод, энгийн байж чадаад байдагт дуртай гэж юүхэв би. Яг юунд мөнгөө үрэх ёстойг мэддэгт, тэгж үрж чаддаг нь бас гайхмаар, бишэрмээр, суралцмаар.

За тэгээд бусад цэцэрлэгүүд гурав гурваараа тайзан дээр тус тус бэлдсэн бүжиг, ардын бүжиг, дуу гэх мэт танилцуулсан.

Хүүхдүүд тайзан дээр гарах бэлтгэлээ хийж байх хооронд багш нар бас урлагийн номер үзүүлдэг юм байна. Энгийн хувцастай л гарч ирээд дуулна, ардын бүжгээ харин тусгай бүжгийн хувцсаа өмссөн байсан.

Машины зогсоол, хүүхдийнхээ тоглолтыг үзэхээр ирсэн эмээ өвөө, ээж аав, ах эгч нарыг суудалд нь газарчлах гэх мэт ажлыг багш нар гүйцэтгэнэ. Бүгд цагаан цамц, подволкоор ижилссэн байсан.

Хүүхдүүдийн үзүүлбэр дуусахаар ээж аавд нь хүлээлгээд өгчихнө. Үргэлжлүүлээд хүүхдүүдтэйгээ хамт үзэж болно, харьж болно чөлөөтэй юм билээ.

Бид нэгэнт ирсэн юм чинь гээд ганц нэг үзүүлбэр үзсэн. Түрүү жил бага зулзагын ангийн багш байсан, цагийн сайханд харж явсан эрэгтэй багш нь багш нарын хоор дууны бүрэлдэхүүнд явж байсан. Аппаратаараа татаж ирээд л бага зулзага бид хоёр жаал харж баясав. Хэ хэ.

Том зулзага бас цэцэрлэгт байхдаа бүжиглэсэн юм байна лээ. Нэг тийм үндэснийх нь бүжиг гээд. Тухайн үед блог бичдэг байлуу яалаа, блог хөтөлдөг байсан бол зоолттой эндээ бичсэн л байх ёстой доо тэ. Хайх гэснээ залхуу хүрэв.

За энэ урлагийн наадам бүтэн сайн өдөр болсон нь их юм, маргааш ажлын өдөр том зулзагын сургуулийн урлагийн үзлэг. Би нь ажлаасаа чөлөө авчихсан. Бүтэн өдрийн арга хэмжээ болно. За энэ тухай тусад нь бичнэ ээ.

Гэх мэтчилэн олон л арга хэмжээнд оролцож, үзэж харж 11 сарыг үдэх янзтай. Өөртөө амжилт, та бүхэндээ амжилт...

11 сар, шинэ бүтээлэг

Аягүй түгшүүртэй бичлэг оруулснаа алга болсонд уучлаарай. Хэ хэ

11 сар гарчихав аа хөөрхий. Дэлгүүр хоршоо гэсэн нийтийн газрууд сүлд модоо засаад, саа, сүлд модны тоглоом энэ тэр зараад бидний сэтгэл хөдлөөд, ёолкоо засах уу гэсэн улс байна.

Сая өнгөрдөг бүтэн сайнд золтой л засчихсангүй. Арай эрт биз дээ энэ чинь одоо. Ядаж 12 сар гараг ээ л гэлээ.

Бодоод байсан бидний ганц догдолдог, өргөн дэлгэр биш ч тэмдэглэдэг баяр шинэ жил болоод удаж байна өө. Наадам, цагаан сараар мэдээж догдолдог ч шинэ жилийн баяр шиг тэмдэглэдэг нь ховор юм байна.

Яагаад шинэ жилээр бусад монгол баяр шиг догдлоод л өнгөрөхгүй тэмдэглэдэг вэ гэхээр энд бас Хмас гээд сүлд мод энэ тэр засдаг болохоор тэр юм байна гэж нээлт хийсэн. Хэ хэ.

Наадам, цагаан сараар энд ямар ч баярын уур амьсгал байдаггүй, бүгд л үл мэдэгч ажилдаа улайрсан хүмүүс байдаг болохоор бид ч бас ажилтай байх нь их.

Олон жил мөрөөдсөн ширээний бүтээлгээ авсан. Шинэ жилтэй холбоотой бүтээлэг. Энд тэнд айлын баярын ширээг харахаар тийм бүтээлэг их гоёмсог санагдаад, худалдаж авах юмсан гэж боддог байлаа.

Голынх нь нарийн бүтээлэг бас их хөөрхөн байсан. Би олж хараагүй байсан. Энэ жилдээ авахгүй ээ. Хэ хэ.

Шинэ жилийн баярыг хэрхэн яаж, хаана хэнтэй тэмдэглэх минь одоогоор шийдэгдээгүй л байна. Найз нөхөд олонтой хүн чинь их л олон найзууд яах уу? ийх үү? ирэх үү? очих уу? гэцгээсэн улс л байна.

Түмэн олон монголчууд минь ч гэсэн зөв боловсон сайхан тэмдэглээрэй. Архиа бага ууж дарсаа шимэн ууцгаая.

Гэснээс улаан винонд дурласан шүү. Ккк

Г.хөдлөлт

Өнгөрдөг тав дахид манай энд айхтар газар хөдлөв. Өдөр 2 цаг жаахан өнгөрөөд. 5 балл гэсэн. Тэгсэн манай хотоос машинаар 40 минут орчим нэг хотын нэг сумд 6 балл хөдлөөд. Хүнд мэдрэгдэхээр чичрэлт 400-гаас дээш болсон гэж мэдээгээр гарч байсан.

Анх удаагаа ийм хүчтэй газар хөдлөлтийг биеэрээ амсав. Ширээн доогуур орж биеэ хамгаалав. Нүдэнд шууд бага зулзага, том зулзага, хань ижил, гэр орон гэсэн дарааллаар нүдэнд харагдаад, толгойд орж ирдэг юм билээ.

Эхний газар хөдлөлтөөр дарга шууд зурагтаа асааж цүнами ирэх аюултай эсэхийг мэдээгээр харав. Азаар цүнами ирэх аюул байхгүй гэж зарлаж байв.

Гар утсанд охидын албанаас мэйл ирэв. Хүүхдүүд бүгд сайн. цэцэрлэгийнхээ гадаах талбайд гарсан байна, сургуулийн сурагчид бүгд сайн байна санаа зоволтгүй гэсэн байв.

Манай ажлын нэг салбарынхан утсаа авдаггүй. Бодвол гадаа гарцгаасан байх гэж байтал утас хангинав. Тэр салбарт тавиур дээрх ном нурж унасан, ширээн дээрх компьютер нурж унасан гэв.

Яг миний ажилладаг салбарт болохоор тэгж ном энэ тэр нурж унаагүй юм.

Тэгээд хэсэг байзсаны дараагаар дахиад хүчтэй газар хөдлөв. Ажлынхны бүгдийх нь гар утас хангинаж өгсөн
. Газар хөдлөхөөр автоматаар ингэж дохиолол өгч мэдэгддэг юм.

Цагаан хоолойгоор хүчтэй газар хөдлөлт болж байна, нурж унах зүйлсээс хол байгаарай гэх мэтээр зарласан.

Чичиргээ зогсохгүй үргэлжлээд байсан тул цэцэрлэгээс нь дахин мэйл ирдэг юм байна. Чичиргээ зогсохгүй байгаа тул аль болох эртхэн хүүхдээ ирж авна уу гэж.Сургууль нь бас мэйл ирүүлсэн. Дугуйлан секц хичээллэхгүй, эрт тарна гэж.

За тэгээд багыгаа авчихаад гэртээ ирлээ. 4 сард Күмамото мужид бас төстэй газар хөдлөлт болоод, олон хүмүүс хоргодох байранд олон хоногийг өнгөрөөсөн юм. Тийм болохоор эд ч их анхааруулж байсан.

7 хоногтоо анхаарал болгоомжтой байгаарай. Ойр зуурын бэлтгэлээ базаагаарай гээд л.

Сэтгэл санааны хувьд бас л их эвгүй болдог юм билээ. Өнөөх гайхал цүнами л битгий ирээсэй гэж шууд бодсон. Учир нь манайх далайтай хиллэдэг муж. Гэр ч далайтай ойрхон. Ажил бүр ойрхон.

Том зулзага ирээд айсан гэсэн. Найзтайгаа гараасаа барилцаад ширээн доор орж хоргодсон гэсэн.

Хань ижлийн ажил баахан машины сэлбэг энэ тэр нь нурж унасан гэсэн. Тийм болохоор бас их сандарсан юм шиг байгаа юм. Ажлынхан нь нэг их тоохгүй байх шиг санагдсан гэсэн.

Бага зулзага харин ид тоглодог цагт нь таараад хүүхдүүд шуугилдаад нэг их анзаараагүй юм шиг байна лээ. Айгаагүй л гэсэн.

Манай ажлынхан бас тайван амгалан байсан. Багаасаа сургуулилалт хийгээд, мэдээ мэдээлэл ихтэй байдаг болохоор сандарч болохгүй, тайван байх ёстой гэж ханддаг юм.

Энэ нь ч их зөв. Учир нь хүн сандраад паанигтаад ирвэл зөв шийдвэр гаргаж чаддаггүй болохоор тэр.

Яг бидэнд мэдэгдэхээр хөдлөлт нэлээд хэд болсон. Унтаж байхад хүртэл. Ингэж унтаж байхад хөдлөх ёстой зэвүүн гэсэн. Унтаа байдаг тул нойр бүрэн сэргэтэл цаг ордог тул.

Оройд унтахдаа нурж ирэх юмнаас хол унтаж байх. Онцын шаардлагагүй бол элдэв хагарч, дээрээс чинь дараад унах зүйл авч тавихгүй байх.

Тэгээд бодсон, ихэнхи япон айл ханын тавилга гэж байдаггүй юм. Газар хөдлөлт ихтэй тул тэгдэг байх. Гэхдээ аяга шаазан ихтэй шүү, сонин.

Юмыг яаж мэдэхэв, хоргодох байр явах болбол дулаан хувцас, хөнжил гудас, ус, чоко гэх мэт хүний сэтгэл санааг сэргээдэг хүнс, нойтон сальфетка гээд л зөндөө л зүйл хэрэг болдог гэсэн.

Хүчтэй газар хөдлөлтийг биеэрээ амссан тохиолдолд дараагаар нь ч газар хөдлөөд байгаа юм шиг санагдаад байдаг юм билээ, хөдлөөгүй байхад шүү дээ.

Яг голомтон дээрээ бас л байдал эвгүй байх шиг байна лээ.

Нэлээд өргөн хүрээг хамарсан байсан. Ойр хавийн мужуудад ч бас хөдөлсөн байсан.

Дахин битгий хөдлөөсэй гэж залбираад л сууж байна даа.

Өө тийм, энгийн үед тэр бүр холбогдоод байдаггүй хүмүүстэй холбогдов. Монгол ч тэр япон ч тэр. За тэгээд монголчууд маань хойшид холбоотой байх минь л болцгоосон шүү дээ. Хэ хэ.

За түр баяртай, өөр сонин содон зүйл болбол бичнэ ээ.

Жич: Энийг ингээд бичээд орхичихож, г. хөдлөлт болоод 2 хоёр долоо хоног болох гэж байна. Одоогоор бүх зүйл хэвийн байна. Нээрээ Хакүхо аварга ирж сэтгэл санааны дэмжлэг гэж парад хийсэн. Би очиж монголоороо аваргаа гэж орилов. Бас нэг сүмо багшийн буянаар аваргатай зургаа татуулсан. Бага сургуульд эх орноо танилцуулахдаа аварга надтай зургаа татуулъя гэж гуйгаад байхаар нь яахав дээ гээд татууллаа шд гэж гайхуулах гэж байгаа юм. Хэ хэ.

Бага сургуульд орох бэлтгэл 3

За энэ удаад дугтуйнд хамт ирсэн бөглөх хуудас. Баахан ханз, баахан мэдэх мэдэхгүй үг хэллэг. Жаахан төвөгтэй ч, хүүхдүүдээ бодвол үнэхээр л зөв тогтолцоо шиг санагдаад байдаг юм.

Хүнсний зүйлээс харшилдаг тухай бүхэл бүтэн гурван хуудас байна. Жишээ нь өндөгнөөс, сүүнээс гэх мэтээс харшдаг бол тэр тухайгаа бичнэ. Тэгээд сургууль дээр үдийн хоолноос юуг нь хасаж, өөрсдөө авч явж байх зэргийг бичиж бөглөнө.

Харшдаг зүйлгүй бол харшилгүй гэж бөглөөд гурван хуудасныхаа нэгийг л сургуулийн холбогдох хүмүүст өгнө.

Хэдийд ямар вакцин хийлгэсэн тухайгаа бичих нэг хуудас байна. Хийлгэсэн байх ёстой вакцинуудын нэрийг нэг удаагийнх, хоёр дахь удаагийнх, гурав дахь удаагийнх , нэмэлт гэх мэтээр биччихсэн, эцэг эхүүд зөвхөн бөглөөд л явчихна. Их амар. Учир нь над мэт шиг ханз бичих гэж гар хөл эвлэхэд хэцүү улсууд зөндөө байна аа даа. Хэ хэ.

Энэ хуудсыг бөглөхөд анх жирмээ болоход хотын захиргаанаас үнэгүй өгдөг эх үрсийн дэвтэр асар чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Жирмээ болоод хүүхэд төрөөд өдийг хүртэлх бүхий л зүйл тэмдэглээстэй байдаг. Эхийн биеийн байдал ямар байсан, хүүхэд төрөхдөө хэрхэн төрсөн, хүндрэлтэй төрсөн эсэх? Ээж нь хэдий хэр хэмжээний цус алдсан эсэх? Жирмээ байхдаа даралт хэр байсан? Төрсний дараах хийлгэх ёстой вакцинуудаа хийлгэсэн эсэх? Нэмэлт төлбөртэй вакцин ч хийлгэсэн эсэх гээд л.

Хэдийд хөлд орсон? Хэдийд хэлд орсон? Хэдийд мөлхөж сурсан? Хэдийд цахиур нь цухуйсан гээд л бүх юмыг нь тэмдэглээд явах ёстой. Гэм нь би тэгж уйгагүй тэмдэглээгүй шиг санаад байна. Залхуу ээж байна уу? Сүүлд л санаад бичдэг гэж байгаа, зарим нэг сар өдөр нь зөрөөтэй байх өө.

Тийм болохоор дээрх хуудсыг энэ удаад бөглөхөд хялбар байлаа.

Том зулзагыгаа сургуульд ороход энэ хуудсыг бөглөх гэж бөөн юм болж байснаа санадаг юм. Эрүүл мэндийн дэвтрээ авчруулав, хараад бөглөх гэхээр зарим нэг вакциныхаа нэрийг гаргаж бичиж чаддаггүй, он сар өдрөө мэддэггүй гээд л.

Нэмээд нэг илүү үглэчих үү? Эмч нар минь ээ, та нар гоё гаргацтай бичиж бай л даа, бас монголоор бичиж байвал яасан юм бэ? Зарим нэг оросоор дээрээс нь товчлоод биччихсэн үгийг гаргаж унших гэж бас л их зүдрэнэ шүү дээ, өвчтөнгүүд чинь. Хэд хэдэн хүмүүсийн өвчний оношийг уншиж япон хэл дээр буулгах гээд гаргахгүй бөөн л юм болж байлаа.

Бас нэг хуудас байна. Эцэг эхийн зүгээс хүүхдийнхээ эрүүл мэндийн байдлын тухай бичих хуудас. Баруун зүүн нүдний хараа? баруун зүүн чихний сонсгол хэр вэ? гэсэн асуулт, багадаа дунд чихний үрэвсэл, гахайн хавдар, салхин цэцэг, бөөрний өвчин, зүрхний өвчин, асмт, улаан бурхан, бас бус өвчний нэр байна (шууд хэлчихэж чаддаггүй, толь бичиг харах болчихоод байдаг хэхэ, залхуураад бичилгүй орхилоо) гэсэн өвчин тусч байсан бол тэр хэсгийг дугуйлна.

Бага зулзагын хувьд дунд чихний үрэвсэл, эртээд гахайн хавдар, салхин цэцэг тусаад амжсан. Энэ дунд чихний үрэвсэл бол нэлээд хэд хэд туссан. Ханиад хүрэхээр л заалттай чих нь өвддөг юм билээ. 0-3 настайд ойр ойрхон хүрсэн. Тэрнээс хойш гайгүй шүү.

Дунд чихний үрэвслийг мэдэхгүй, хүндрүүлбэл сонсголгүй болдог аюултай юм билээ шүү, хүмүүсээ. Том зулзага нэг туссан. Бас чихээ ойр ойрхон ухаж болохгүй шүү. Хагас жилдээ л нэг цэвэрлэж бай гэж эмч надад хэлж байсан. Би чихээ ухах дуртайг ч хэлэх үү. Ккк

За нэг иймэрхүү баахан цаасан дунд хөглөрөөд л сууж байна. Урдах цаасаа яая гэж байхад. Япончууд үнэхээр цаасанд дуртай улс юм аа гэж...

Бага сургууль дээр үзлэгт хамрагдахад яадаг тухай бичнэ ээ за. Түр баяртай.

Бага ангид элсэн орох бэлтгэл 2

Бага зулзага бид хоёр 9 сард сургуульд орох эхний алхамаа хийсэн дээ. Хотын захиргаанд очиж бүртгүүлсэн гэж.

Өчигдөр хотын захиргаанаас нэгэн дугтуйтай захидал ирэв. Эмчийн нэгдсэн үзлэгт хамрагдах тухай.

Гэрийн ойролцоо харъяа сургуульдаа тэдэн сарын тэдний өдөр тус сургуульд орох хүүхдүүдийг эмчийн үзлэгт хамруулна. Гээд цаг нар, өдөр судар тов тодорхой бичээстэй. Мөн авч ирэх зүйлсийг бичээстэй, бөглөх хуудсыг хамтатгаад хийсэн байв.

Аргагүй л япончууд. Иймэрхүү зүйлийг нь биширхээс өөр аргагүй.

Яагаад ингээд бишрээд байдаг вэ гэхээр жил бүрийн 9 сарын 1-ний тухай мэдээлэл уншаад хямраад байдаг болохоор тэр. Цэцэрлэгт бүртгүүлэх гэж хэдэн өдрийн өмнөөс дугаарлаад, таньдаг багш хайгаад, сүүлдээ бүр сугалдаг болсон гэчихэв үү яав?

Нээрээ энд цэцэрлэгт бүртгэхдээ 4 сард хичээлийн шинэ жил эхэлдэг ч бүр 12 сард нь тусгай бичиг бөглөөд хүсэлтээ гаргадаг. Явмаар байгаа цэцэрлэгээ 3 хүртэл нэрлэж заана. Тэрэн дундаас орон тоо байгаа цэцэрлэгт хүүхэд нь явна. Бага зулзага бас эхний хагас жил гэрээс жаахан зайтай цэцэрлэгт явж байсан юм.  Өглөө хүргэж өгөхөд ажилдаа явах зүгээс эсрэг зүг болчихоод, гэрлэн дохио олонтой тул цаг их зараад гэх мэт өчүүхэн шалтгаанаас болоод би чинь хотын иргэнийхээ эрхийг эдлэх минь бла бла гэж үзээд дахин бүртгүүлээд гэртэйгээ хамгийн ойр цэцэрлэгтээ орж байлаа.

Улаанбаатарын замын түгжрэлтэй харьцуулахад юу ч биш л дээ. 10 минут л давхина, гэрээс гараад. 4-хөн гэрлэн дохиотой. Тэр нь бүгд улаан таарвал 15 минут зарцуулна. Тэрэнд л нервтээд байдаг байлаа шүү дээ. Хэ хэ. Даам гарчихсан хүүхэн байна уу?

Дахин бүртгүүлээд орсон цэцэрлэг нь 1 л гэрлэн дохиотой. Машинаар 5 минут хүрэхтэй үгүйтэй. Тэнгэр хангай сайхан үед алхаад ирж очно.

За за эцэрлэгийн тухай дор бүр нь бичээд явсан шиг санаад байна. Ингээд өндөрлөе.

Аниагийнхаа төгссөн бага сургуульд орно. Одоогоор сэтгэл нь хөдлөөд хөөрсөн хүн л байна.

Таарсан хүн болгон яг аниа байна, ямар адилхан юм бэ гээд байдаг юм. Одоо тэгээд тэр сургуульд орохоор хэсэгтээ тэгж хэлүүлнэ ээ. Уур нь хүрэх бий дээ. Хэ хэ. Бүхэл бүтэн нэг хүнийг яг л тэр гээд л өөрийнх нь нэрийг хэлэхээсээ өмнө аниагийнх нь нэрийг хэлээд байхаар.

Намайг бага байхад чи тэрний охин уу? гээд л шаал танихгүй эгч нар их асуудаг байж билээ. Ээжтэйгээ жигтэйхэн адилхаан би чинь. Хэ хэ. Бүр сүүлд Токиод бас нэг танихгүй эгчтэй таарсан чинь ээжийн минь нэрийг хэлээд тэрний охин байна тэ гэсэн шд. Кккк. Ээжтэй минь цуг ажиллаж байсан хүн байсан. Тийм л адилхан.

Хадуурч яваад урт бичлэг болчихож. Дараагийн бичлэгт бөглөх хуудсын танилцуулгыг хийнэ ээ. Тэр нь бас нэг биширмээр зүйлийн нэг нь.

Түр баяртай.

Хүрэл чоно

2001 оны Болор цомын эзэн. Монгол улсын төрийн шагналт, Д.Нацагдоржийн болон Монголын зохиолчдын эвлэлийн нэрэмжит шагналт яруу найрагч Цогдоржийн Бавуудорж

Хүрэл чоно

Хүрэл чоно улина
Тэнгэр газар тэмтэгрэх
Тэр Хүннү нутагт
Хүрэл чоно улина
Жавартай болоод уяралтай энэ улианд
Жаргах ч хэцүү, гуних ч хэцүү
Эрэмгий болоод зоримог энэ улианд
Энэлэх ч хэцүү, эргэлзэх ч хэцүү
Морин чинээ Хүрэл чоно
Монголоор дүүрэн улина

Хан Хэнтий дайвж сонсоно
Хатан Хэрлэн цалгиж сонсоно
Захгүй Мэнэн алдалж сонсоно
Цаст Очирваань догширч сонсоно
Хүрэл чоно улина

Хөх совинт адуу, хүн хоёроос өөр
Хөрстөд хэн ч сонсохгүй, сонсогдохгүй
Хүрэл чоно улина
Их дайнч хар илд шиг
Чонын улианд
Энэ дэлхий дагжин чичирч
Бүсээ чангалж байсан санагдана
Бүүр түүр, тийм совин хааяа татна
Хүрэл чоно улина

Молцоглосон даахийг эвийлж улина
Модун Шаньюг мордуулж улина
Эсгий гүрнийг хурайлж улина
Их хар сүлдийг хуурдаж улина
Шиний хоёрны саран дээр улина
Шихихутагийн буурин дээр оцойж улина
Хүрэл чоно улина

Үр нь ээжээ мартахад улина
Үс залуугаараа бууралтахад улина
Арганд хүү суулгасан
Ачаа хөсгийг бараадаж улина
Амар амгалангийн хормойноос
Зүүгдэж улина
Хүрэл чоно улина

Цээжин дотор улина
Сэтгэл дотор улина
Нүдэнд хөх гал бутартал
Нүүрэнд ягаан дөл бадартал
Чоно улина
Сүүлчийн болоод эхний энэ дэлхийд
Сүж энхрий улина
Сүүнд цус дусахад улина
Хүрэл чоно улина

Их хайр цантахад улина
Эндсэн цадигаа матрахад улина
Хүрэл чоно улина
Хан орчлонг цууртал улив гэж эмээхэд
Харин үгүй
Хагархайг хөвөрдөж улина
Хагацалт орчлонг хувааж улив гэж эмээхэд
Харин үгүй
Сэмэрхийг нь хөвөрдөж улина
Хүрэл чоно улина

Хаан гүрний тэнгэрийг харамлаж улина
Архирч улина
Халтар өвстэй талаа эвхэж улина
Дэлгэж улина
Надтай хамт үлдэж улих
Хүрэл чоно
Нум шиг улина
Сум шиг улина
Морин чинээ Хүрэл чоно
Монголоор дүүрэн улина

Гурван зуун ясны минь
Алтан заадал бүхэн
Салж сонсоно
Нийлж сонсоно
Гучин үеийн дээдэс минь
Сэрж сонсоно
Босч сонсоно
Хүрэл чоно улина
Хүннү чоно улина
Хөрст энэ орчлонд
Хөх тэнгэр улина
Хүрэл чоно тэнгэр улина
Улина...

2001 он

Үдийн хоол

Цэцэрлэгтээ хүүхдүүдийнхээ хоолоо хэрхэн иддэг, тогооч нар нь илчлэгийг нь бодолцон хэрхэн сэтгэл зүрхээ гарган хийдэг, орон нутагтаа тариалсан хүнсний ногоонуудыг ашиглахыг зорьдог тухай мэдэж авах боломжийг эцэг эхчүүдэд гаргаж өгдөг 2 өдөр.

Энэ товлосон хоёр өдрийн аль нэгэнд нь ээж аавуудын хэн нэг нь ирж хүүхэдтэйгээ ангид нь цуг хооллодог.

Сарын өмнө бичгээр мэдэгдэнэ. Тухайн өдөр хэдэн цагт ирэх, юу юу авч ирэх, тухайн өдрийн цэс зэргийг бичсэн байна. Үнэгүй идэх нь цэцэрлэгийн төсөвт харш тул 200 иен төлнө. Цагаан будаагаа өөрсдөө гэрээсээ авч очно. Угаасаа хүүхдүүд ч өглөөд агшаасан будаагаа авч явдаг юм.

Нэг өдөр нь миний ажилгүй байдаг өдөр таарсан тул их л баярлав. Хэ хэ. Учир нь ойрд бага зулзага өвдөж амрах гээд л чөлөө их аваад байгаа тул.

Хүүхдүүд ээж аавыгаа хараад л хөөрсөн улс. Цаанаа л нэг додьгор суух. Хөөрхийс минь, бас л нийгэмших гэж байгаа улс болохоор цэцэрлэгтээ бүлтгэнэдэг л байх даа тэ. Хаа очиж эндхийн багш нар хүүхдэд ширүүлж чадахгүй ээ.

Эцэг эхийн гомдол гэж айхтар юм байна, сүүлийн үед сургууль цэцэрлэгийн багш нар гэж өрөвдөлтэй улс байх. Сурагчдаа олигтой ч загнаж чадахгүй. Хэрэв тэгээд загнаад, гар хүрчих юм бол бөөн асуудал үүсгээд эцэг эх нь дээгүүр доогуур гүйгээд байна.

Том зулзагыгаа цэцэрлэгт байхад нэг л их улсын ажилтай хүн цэцэрлэгээс зохиодог иймэрхүү арга хэмжээнд бага оролцож байж. Харин сургуульд ордог жил нь улсын ажлаа өгсөн тул завтай хүн хэнхэг гэгч нь оролцож иржээ.

Үдийн хоолны амт сулавтар амттай, ногоо голцуу. Цэцэрлэгт сарын хоолныхоо цэсийг гаргаад эцэг эхүүдэд хүргүүлдэг юм. Ерөнхийдөө тухайн өдөр ямар хоол иддэгийг эцэг эх мэдээд байна гэсэн үг.

Ямар нэгэн хүнсний зүйлээс харшилдаг бол тэр тухай нь цэцэрлэгт хүүхдээ анх цэцэрлэгт ороход нь мэдэгдсэн байдаг тул харшилдаг ногоо нь гардаг өдөр өөрсдөө гэрээсээ бэлдэж ирэх, нэг бол цэцэрлэг нь тухайн хүүхдэд зориулж өөр цэс гаргах гэх мэтээр зохицуулаад явдаг юм билээ.

Японын цэцэрлэгт хүүхэд нь явдаг хүн байвал иймэрхүү арга хэмжээнд нь нэг удаа ч болов цаг зав гаргаад оролцоод үзээрэй гэж хэлэх байна.

Ангид нь хадаастай зураг. Хоолонд нь орсон ногоонууд энэ 3 өнгөний аль хэсэгт хамрагддаг тухай ярилцдаг гэсэн.

Нэг, хоёрдугаар хоол. Шар савтай нь авч явсан агшаасан будаа. Ягаан цэцэг болохоор ээж аав нар сууна шүү гэсэн тэмдэг. Том хүн гээд хоолны поорц нэлээд их, хүүхдүүдийнх хариугүй жоохоон. Ккк. Тэр цаана харагдаж байгаа жижиг тавагтай нь.

Нэмж иддэг ч хүүхэд байхад, арай чүү цагтаа амжиж иддэг ч хүүхэд байна. Бага зулзага ерөнхийдөө их удаан иддэг, бага ч иддэг юм. Хоцрох талдаа, өнөөдөр харин цагтаа идэж дуусгасан. Бодвол ээжийгээ хараад онгирсон байх.

Хоолондоо элсэн чихэр хийгээд байдаг нь сонин. Хэ хэ. Эхэндээ ч идэж чаддаггүй байж. Одоо бол идчихнэ. Гэхдээ гэртээ хоол хийхдээ элсэн чихэр хийхгүй. Ер нь авч тавьдаг ч үгүй. Өнөөдрийн энэ хоолны хийх аргыг нь өгсөн. Элсэн чихэр хийнэ гэж бичсэн л харагдана лээ.

Зам

2002 оны Болор цомын эзэн. Д.Нацагдоржийн болон Монголын зохиолчдын эвлэлийн нэрэмжит шагналт яруу найрагч Арлааны Эрдэнэ-Очир

Зам

Энэ миний цорын ганцхан зам
Хувьхан заяаны зам
Ээж минь анх сүүгээр чулууг нь зөөллөж
Эцэг минь өргөсийг нь түүсэн цэцэгт зам
Амьдарлын бөгтөр шар давааны
Ар өврөөс нь тодорч бүдгэрсэн зам
Айлын бараа, хүний хүсэл дуудсан
Андуутай, үнэнтэй алаг зам-Миний зам
Уулын үер, уруйн усанд эвдэгдсэн нэхэлтэй
Уулзахын баярт эгцэрч яараад, хагацлын гунигт донсолсон донхолтой
Учир байдлын хорвоод гэнэн сэрэмжгүй төөрсөн
Униарт мушгиа хавцал дээр ухаантан тэнэг хоёр ээрсэн
Миний зам
Тосон ирэх он жил дотроо том том үхэр чулуутай
Түүнийг нь би түлхэж гарах зам
Тодорч наашилсан алсдаа солонго татсан гэгээн бараатай
Утгын болор үрлийг би хүлхэж туулах зм
Навч цэцгийн үндэс хөөсөн хуртай, үрийг нь сэгсэрсэн салхитай хорвоод
Нараар миний дуу мэтгэж, ухаарлын мод тарьж яваа зам
Намуухан дорнын хүмүүн цэцгэлсэн одот тэнгэрийн доор
Нагал шаргал өнгө тунаруулж, ухааны зандан ханхлуулж яваа зам
Миний зам аа
Хажуу бургасанд гөрөөс янзагалж, асга хаднаас янгир хальсан энэ замд
Хаврын толгод дунд ингэ гунганаж, зээр зэрэглээ сүвлэн цахилсан энэ замд
Тал санаашран намрын тэнгэр уйлагнаж, тогоруу буцсан энэ замд
Тавилан заяаны харгуй дагаж, ноход хуцсан энэ замд
Салаа гэзэгтэй охин амраг болон учирч, үрийн баяр хөтөлж хамт алхав
Салхины буруу зүүдэнэд аавыгаа орхиж, нулимс хамт асгав
Санаа алдаж түүхийн буурал овоонд хадаг хамт зүүв
Санаж сэрэхүйн мананд цагийн урсгалаас ижийгээн дотроо хамт нуув аа
Алгадаад нисгэдэг ижийтэй шувууны үр жаргалтай энэ замаас
Амин сүмбэр уулын өсгүүр дээрээс гурван хүүн зам салаалав
Амьдрал мөрний хөх усан элээж урссан энэ замаас
Алагхан хорвоогийн өнгөн дундуур гурван дуун зам салаалав
Дэлхийн дулаахан энгэр Монголын уудам говь дундуур салхи татуулж яваа зам
Дээрх гүн тэнгэр, эрхэс оддын чөлөөгөөр дуу татуулж яваа зам
Сүүлчийн ганц дэлхий цагийн хязгааргүйд уусахад ч
Сүү татуулан гэрэлтэх цорын ганц тод зам
Энэ миний хувьхан заяаны зам аа.

2002 он.

Ингэж шүлэг унших чинь монгол хэлний минь хичээл болох дог шүү. Бас хуулж бичих чинь зөв бичгийн дүрэмд ч хэрэгтэй юм.

Япон хурим

За их л сүрлэг болдог юм байна.

Би чинь хуриманд их цөөхөн орсон хүн шүү дээ. Ер нь оролцож байгаагүй юм байна аа. Урилгыг бол жил бүр л хүлээж авна. Хамаатан садангууд минь үржээд л байна. Заримыг нь танихгүй ээ. Хүүхдүүд нь томроод л гэрлээд, үр хүүхэдтэй болоод гээд л.

Ингэхэд би өөрөө ч хурим хийгээгүй. Өдрийн сайныг хараад батлуулаад л өнгөрсөн.

Анх удаагаа японд хуриманд уригдаж оролцов. Урилга бол хэд хэдийг авч байсан ч оролцож амжаагүй юм. Энэ удаад их л зориг гаргаад явахаар шийдсэн.

Нэлээд олон сарын өмнө хуримын урилга шуудангаар бидэнд ирсэн. Бид оролцож чадах эсэхээ, хэдүүлээ оролцох тухай, ерөөлийн үгээ бичээд, тусгай асуултанд хариулаад буцаад илгээнэ.

Асуулт: идээд харшилдаг хүнсний зүйл бий юу? Хэрэв харшилтай бол тухайн хүнсний зүйлээ бичээд явуулдаг юм байна.

Нэлээд дотно хүн байсан тул юу өмсөх, юун дээр анхаарах гээд л урьдчилан асуусан. Би нь кимоно зээлж өмссөн. Хүмүүс зохиж буйг нь гайхаад байсан. Кимоно сонгож өмссөндөө сүүлд олзуурхсан. Яагаад гэхээр? Бандгар маань нэг их мэдэгдэхгүй. Ккк.

Даашинз өмссөн бол ч энд тэндээ бондойгоод хэцүү байх байсан биз?

Өглөөд эртлэн сүмд очиж ёслол үйлдсэн. Лам үг хэлээд л, тэг ингэ гээд явдаг юм билээ. Ирсэн хүмүүст бурхны идээ гэж архи амсуулсан. Уруулаа хүргээд л болоо. Угаасаа балга хүрэхгүй л архи байсан. Нэг тийм жижигхээн таваг шиг юманд хийж өгдөг юм билээ.

Андгай тангарагаа өгсний дараагаар наана сууж байсан сүйт бүсгүй нөгөө талд буюу хархүүгийнхээ талд очоод сууна. Нэг ёсондоо ингээд  нөгөө талын хүн боллоо гэдгийн илэрхийлэл юм дагуу даа.

Дараагаар нь гадаа дурсгалын зураг татуулсан.

Дараагаар нь үдэшлэг болох ресторан? луугаа явна.

Сүйт хархүү, бүсгүйн хоёр талаасаа оролцох хүнийхээ тоог тэнцүүлдэг юм билээ, ерөнхийдөө. Ирсэн зочид үүдэнд хүлээн авч буй газар нэрээ, гэрийн хаягаа бичдэг юм билээ. Тэгээд бэлэг болгож боож ирсэн гоёмсог дугтуйтай мөнгөө өгнө. Мэдээж дугтуйн дээр нэрээ бичнэ.

Манайхан шиг хадаг бариад л гэрлэж буй хоёрт заавал өөрсдөд нь өгнө гэдэггүй юм билээ.

Хуримынхаа үдэшлэгийг хийж буй газрын хүн хөтлөөд явчихдаг юм билээ. Хундаганы үгийг сугалаад таарсан нэг хүн хэдсэн. Хүүхний талын найзынх нь нөхөр байсан.

Тэгээд л ерөнхийдөө хөтлөгч удирдаад явчихна. Одоо ингэнэ тэгнэ гээд л. Ирсэн хүн болгон үг хэлнэ гэж байдаггүй юм билээ. Урьдчилаад дэвшүүлсэн мэндчилгээг дэлгэцэн дээр гаргасан. Энэ нь цаг их хэмнэдэг бололтой. Бүх зүйл цаг нартай, яг таг байдаг энэ япон хүмүүст.

Дунд нь ганц нэг урлагийн үзүүлбэр байсан. Хүүхний төрсөн ах гитартай хөгжөөнтэй дуу дуулсан.

Төгсгөлд нь хоёр ээж аав гарч ирээд, ээжүүддээ солилцож цэцгийн баглаа өгсөн. Ингэхдээ өнөөдрийг хүртэл маш их баярлалаа энээ тэрээгээ хэлсэн.

Ээж аавыг нь төлөөлж хархүүгийн аав үг хэлсэн.

Тарах цаг болоод гадаа үүдэнд гэрлэж буй хоёр, хоёр ээж аав нь зогсоод зочдоо гаргаж өгнө. Цаг зав гарган хүрэлцэн ирсэнд баярлалаа гэх мэтээр талархсанаа л хэлээд зогсоно. Зочид дахин дахин аз жарга, сайн сайхныг хүснэ.

Холоос ирсэн зочид галт тэрэгний цаг боллоо, буцах минь гээд л гоёоныхоо хувцсаа солиод галт тэрэгний буудал руу жирийлгэчихдэг юм билээ.

Зочдыг буцахад нь бяцхан гарын бэлэг өгсөн. Жаахан хүүхдүүдэд ууттай амттан өгсөн.

Анх ороод суухад хүн болгонд хөөрхөн захидал байсан. Гараараа бичсэн, тухайн хүнд зориулж бичсэн. Хоёр зулзагат минь хүртэл бичсэн, манай хоёр уншаад л баясаад суусан.

Хоол ирэхийн өмнө. Энэ ногоон модыг хосууд захиалж хийлгээд өөрсдөө чимсэн гэсэн. Харихдаа авч хариарай гээд том зулзага дурлаад аваад ирсэн. Одоо манай гэрийг чимээд л байж байна.

За тэгээд иймэрхүү том тавган дээр жоохон жоохон хоол гарч ирнэ. Их иддэг эрэгтэй хүмүүст бол цадахааргүй.

Ийм зутан шөлөнд дуртай гэж юүхэв би. Энэ хоёр зүрх бол талх байсан.

Будаан дээр загас. Хажуугаар нь жижигхэн талхнууд цугт нь өгч байсан.

Энэ махаа идэж чадаагүй. Яасан гэхээр? Инээдтэй. Кимоно өмсөхөөр бүсийг нь овоо чангахан бүсэлдэг юм. Өглөө эртээ гэгч нь өмссөн байсан болохоор өглөөний цай ч олигтой уугаагүй байлаа. Тэгээд өдөр энэ хоолнуудыг идээд хажуугаар нь пийво, улаан дарс, хундаганы шампанск гээд л уугаад байсан чинь бие маань дүүрээд тэлээд ирнэ дээ. Тэгээд дотор жаахан сонин болоод хоол идмээргүй болоод явчихсан. Энэ сүүлд гарсан махтай хоолоо хань ижилдээ өгсчихсөн. Ккк

Хуримын бялуугаа харин идсэн шүү. Угаасаа амттан бол хүүхнүүдийн хувьд тусгай ходоодтой байдаг тул. Хи хи.

Ингээд л олон хоног яригдсан хуримын үдэшлэг 14 цаг гэхэд л дууссан. Ёстой том арга хэмжээний ард гарсан. Санаа амраад л сууж байна. Ганц нэг зураг хараад л эргэн дурсаад.

Кимонтой зургаа ижий аавдаа явуулаад л. Жаахан хүүхэд бол хөөрхөн даашинз өмсдөг юм билээ. Том зулзага бас даашинз өмссөн. Дүрэмт хувцастайгаа ч оролцож болдог гэсэн. Энд ер нь тиймэрхүү зүйлд өнөөх үнэтэй гэгч нь авсан дүрэмт хувцас олон зүйлийг хааж өгдөг юм билээ. Их амар. Даанч том зулзага дугуйлан гээд л хагас бүтэн сайнгүй дүрэмт хувцас өмсдөг болохоор арай өөр юм өмсмөөр байна гээд  даашинз өмссөн. Хүн болгон л дунд сургуулийн хүүхэд гэж харагдахгүй байна, их том болжээ л гээд байсан.

Монголд ч хурим ерөнхийдөө төстэй байх тэ. Хааяадаа нүүр номоос зураг харж байхад их л сүртэй тэмдэглэдэг болсон шиг санагдсан. Зарим нэг сүйт бүсгүйчүүд нь хэт жижиг сажиг зүйлд санаа тавиад эргэн тойрныхоо хүмүүст төвөг уддаг л гэж дуулсан. Хэ хэ.

Хоёр зулзага маань бас томроод хуримаа хийхдээ элдэв ааш гаргах байх даа? Одооноос л яана даа гэж бодоод л сууж байна . Хэ хэ. Эцэст нь тэгээд охиныхоо талд ороод бөндөгнөөд л гүйх байх даа ээж бол.

Дарангуйлалын хаан оршино

2004 оны Болор цомын эзэн. Д.Нацагдоржийн болон Монголын зохиолчдын эвлэлийн нэрэмжит шагналт яруу найрагч Жамсрангийн Баяржаргал

Дарангуйлалын хаан оршино

Гарагс дундын солирын нислэг мандуулах
Гадаад далайг задлах үүсгэл, хий мананцар
Газраас тэнгэрийг тэлүүрдэн улайсган төөнөх
Гал түймрийн ухааныг би дарлах болно

Ангарагийн хөрснөө турадасаар сийлэгдэн чулуужсан
Агаарын хүрээлэнгээс халисан шинэ сонгодог үзэгдэл
Аварга эрхэс биетийг хий шингэнээр төлөвшүүлэн тогтоох
Амин усны чанарыг би дарлах болно

Дөрвөн цагийн боловсролоор нас, насанд багшлах
Дөмөн хүлэг атугай онгоцны хурд үл гүйцэх
Хаан суудал, үхэшгүй мөнхийн гүвэлзээ
Ханагар уул, сарьдагийн ухааныг би дарлах болно

Ерхөг, хиагны ганхаа энгийн сайхны гэрчлэл
Есөн гарагийн минь тэгш өндөрлөгийн төлөөлөл
Ертөнцийн орчих хүйс, хязгааргүй их эргэлт
Ембүү хээр талын ухааныг би дарлах болно

Наран орчлогд цэнхэр нөмрөгөөр гангарсан
Ная, зуун сая жилээр өвгөрч залуужих
Эрдэнийн зайд огторгуйн уруулаас ойчсон индранил
Эртний гүн хагалбарт эх дэлхийн ухааныг би дарлах болно

Од мичидийн нөлөөлөл дор нас, сэтгэл устгагдан үгүйрэвч
Олон олон пуужин, дагуулыг газрын таталцлаас чөлөөлсөн
Хүйс хувиргаж, цахим төхөөрөг бүтээж, бурхад чөтгөрүүдээ төрүүлсэн
Хүн төрөлхтний гүн ухааныг би дарлах болно.

Шөнийн онгоц

2003 оны Болор цомын эзэн. Дэлхийн урлаг соёлын Академийн болон Монголын зохиолчдын эвлэлийн нэрэмжит шагналт яруу найрагч Дамдинсүрэнгийн Урианхай

Шөнийн онгоц

Гэнэ сэрэггүй цочин
Гэгээн харанхуй тэнгэр рүү нүд зүглэв
Гэрлэн мөрөн агаараар урсах шиг
Дотор загатнуулсан хурц туяа-бороо харц урхидав
Онгоц
Харанхуй шөнийн тэнгэрээс
Халим шиг аварга онгоц
Сансраас үг чирэн ирэх шиг
Салхиараа модод залбируулан шунгаж
Буудалд газардаж харагдав
Би ч ялгаагүй, хэзээ нэг
Гэгээн-харанхуй тэнгэрээс
Гэнэт, шөнийн онгоц шиг газардаж
Жигүүрээ хумина
"Урианхай наснаас..." гэсэн
Үүл нүүх мэт үгс
Харанхуй шөнийн тэнгэрээс бууж буй
Халим шиг том онгоцны улас-улас асах гэрэл шиг
Тэнгэр цуулан тарна
Жижигхэн зай бараагнуулах
Жирийн мэдээний үг бүр
Цагийн завсаргүй ургасан
Цагаан уул-Амьдралын минь
Үнийг зарлан "лацадсан"
Үнэний тамга дэрлэн үлдэнэ
Би
Хэмжээнд харгалздаг орой зайд
Хэт шөнөдөөд
Буудалд бууснаас бус
Тэнгэрт олсон зайгаа шахуулж
Тэнхээ, түлшээ замд барснаас газардаж буй бус
Шөнийн онгоц
Түр буудаллаад эргэж ниснэ
Түлшний минь чанар нээгдээгүйгээс
Нэрлэж би эс чадна
Хурдад морьдын эргээнд
Туурайнаас нь нисэх хайрга шиг амьдралын
Хуй салхины алгадалт шиг зовлонг
Хүүхдийн хэл зайрмаг долоох шиг амтлан
Цаг нь түлхэгдээгүй
Дуу нь зохиогдоогүй
Ирээдүйн инээдэнд "хайрлуулахаар" ниснэ
Суух гэж уралдагсдыг багтаах гэж
Суудлынхаа дотоод нягтыг чигжсээр
Хоосонд тэлж буй орчлонгийн
Хорох нь ховор зайнаас халиад
Ус, гал хилгүй сүлэлдэх
Учир зүйн рязгаар руу мултарч
Дэлхийгээсээ дэндүү алсад дэлбэрч
Харагдахгүй удахаа ч магад
Гэвч
Гэгээн харанхуйн зүг нууцалсан
"Хар хайрцаг" минь бүтэн
Хайр, үнэнээ оршоосон шүлгүүдийг минь эгшиглүүлэн
Ижий мэлмийт эх орноос минь төөрөлгүй
Ишиг, хургадынхаа бэлчээрт
Бор шувуу шиг буунаа...

Хуулж бичих шүлэг минь удахгүй дуусна. Хэ хэ

Сүүн шүд ба

За өнөөдөр бага зулзагын цэцэрлэгт болсон сургалт. Ахлах ангийн хүүхдүүд болон тэдний эцэг эхчүүдэд зориулсан сургалт.

Шүдний эмч болон сувилагч нарыг урьж яриа хийлгэнэ. Эхлээд шүдний эмч яриа хийсэн. 6 настангуудын өсөлт хөгжилтөд гарах өөрчлөлт. Түүн дотроо амны хөндийн өөрчлөлтийн тухай онцлоод, сүүн шүд нь унаад эхэлсэн хүүхдүүдийн гарыг өргүүлж, том хүн болж байгаад баяр хүргэсэн.

Бага зулзага ч бас доод хоёр үүдэн шүд нь уначихсан байгаа. Бас хөдлөөд эхэлчихсэн хэд хэдэн шүд байгаа.

За тэгээд сүүн шүд унаад шинээр ургах байнгын шүд чинь их чухал шүү, хорхойтоод уначихвал дахин ургахгүй шүү, оройд шүдээ сайтар угааж унтаж байгаарай гээд л хүүхдүүдэд ойлгомжтой гэгч нь тайлбарлаж өгөв.

Сувилагч нар ямар үүрэг гүйцэтгэсэн бэ гэхээр хүүхдүүдийн өмнө гарч ирээд тусгай үзүүлэн үзүүлээд шүд угаах дараалал, анхаарах зүйл зэргийг хэлж өгөөд дараа нь ам хэл зэрэг оролцсон хөгжөөнт тоглоом зааж өгч хамтдаа тоглосон.

Тэгээд хүүхдүүдийн шүдийг улаан бодисоор будаж өгөөд эхлээд хүүхдүүдээр өөрсдөөр нь угаалгасан. Угааж дуусаад усаар зайлахад үлдсэн улаан хэсгийг анхааруулж хэлээд тэр хэсгийг нь цугласэн ээжүүд нь угааж өгсөн. Ганц нэг аав ирсэн байсан.

Хүүхдүүд шүдээ өөрөө угаахдаа маш муу угаадаг тул ээжүүд аавууд оройд заавал давхар угааж өгч байх хэрэгтэйг онцолсон.

Эмч нэг зүйл онцлон хэлсэн нь "Дээхэн үед хорхойтой шүдтэй хүүхдийн эцэг эхийг буруутгадаг, залхуу хойрго ээж гэж хэлдэг байсан. Сүүлийн үед ингэж ээжүүдийг ад шоо үзэх асуудал байхгүй болсон ч ямартай ч хүүхэд өөрөө шүдээ сайн гүйцэт угааж чаддаг болтол нь оройд заавал угааж өгч байгаарай".

Хотын захиргааны эрүүл ахуйн газраас гаргасан шүдний эрүүл ахуйн гарын авлагыг тарааж өгсөн. Маш ойлгомжтой, хүүхэд хараад ч ойлгогдохоор зураг хөрөгтэй гарын авлага байсан. Байнгын шүд ургаж эхэлснээс хойш 8020 гэдэг хөдөлгөөний тухай ч тайлбарласан байв.

Энэ 8020 хөдөлгөөний тухай нэлээд дээхэн бичиж байсан санагдана. 80 нас хүртлээ өөрийн байнгын 20 шүдтэйгээ байх гэсэн хөдөлгөөн.

Мөн хүүхдэд өгөх амттаны тухай, хэдий хэмжээтэй, хэдий хугацааны зайтайгаар өгөх тухай ч хэлж өгсөн.

Бага зулзага сүүлийн үед чихэр идэх нь ихсээд, тавгийн чихрээ хүмүүст тараагаад гэртээ нэг ч чихэр байлгахгүй байхыг эрмэлзэж байгаа. Муухай байна уу? Бусад хүмүүсийн шүд өвдөг гээд өгчихдөг. Хэ хэ. Уучлаарай, манайхаас чихэр авсан улсууд минь ээ.

Гэх мэтчилэн бага насны хүүхдийн эрүүл мэнд нь ганцхан эцэг эхийн асуудал биш, тухайн орон нутгийн, тухайн хотын, тухайн улсын маш чухал асуудал байдаг юм байна. Хамтдаа анхаараад явдаг юм байна.

Хэзээ ба хожмыг өгүүлэх зангирмал үгс

2013 оны Болор цомын эзэн. Монголын зохиолчдын эвлэлийн болон Г.Сэр-Одын нэрэмжит шагналт яруу найрагч Лхагвасүрэнгийн Моломжамц

Хэзээ ба хожмыг өгүүлэх зангирмал үгс

Хорвоо дээр би ирж байснаа ч санах шиг алсад тэмүүлэн буйгаа ч тунгаах шиг
Хувьхан заяа тэнгэрээс тольдон намрын бороо цонхны цаана ч бас
Сантын минь талд ч хөшиглөж байх шиг
Хорин жилийн тэртээд үлдсэн, аль эсвэл намайг үлдээсэн эмгийн минь дуу ч сэтгэлд хүүрнэн байх шиг
Хоног өдрүүдийг туулсан залуугийн мөр, шаргалхан хавтаст ном дотор биед минь сэрчигнэн буйг ч хуудас хуудсаар нь уншиж суунам
Зүсэрч байгаа бороо өнөөх л миний дотор буй гэнэхэн насны минь бүлэг дуртадгалууд
Хэдэн мянган үсэгний цаана нуугдах багын амрагийн дуртмал царай, зангирмал үгс, уйлсан нулимс
Зүйлийн хорвоод төөрүүлсэн олон зам, түүний дундаас миний олж чадсанаа гайхах нэг л үнэн бодомж
Хэзээ ба хожим дахин олоход хэтийдсэн бүдэг дэнлүүт үдшүүдээ ч гайхан бахдаж байна
Этнэ миний дотор буй тэр л хуудсууд зарим нь их тод, зарим нь хэт бүдэг, урсаж балартсан
Энэ намрыг л ганцхан давж чадаадүгүйрэн хийсч одох нь их юм
Энэ миний сэтгэлд буй сүүлчийнхээ хүчээр тодроод сарнин урсаж буй дурсамж бүхнээ би
Эцэнгэр намрын бороот салхи, тогоруудын гэрэлт хүзүүнд зүүн уйтгарлан үлдэж буйгаа ч ойлгох юм
Миний дотор шувуу шиг бууж ааль юугаа дэлгэсэн мартагдахын аргагүй хонгорхон охинд ч
Миний багадаа унадаг байсан хайртай хүлгийн минь тунгалаг нүдэнд ч
Дэндүү багад минь одсон ч энхрий дотно хайрлан ширтдэг байсан ээжийн минь хөрөгт ч
Хэзээ ба хожим дахин ингэж учрахгүйн тулд л би зүүгдэн уймардаг ч байж болох юм
Этгээд намрын бороо цонхон цаана сэтгэл уйлан элэглэвч
Эгэл нандин дурсамж дурсамж бүхнийг минь салхиараа хийсгэн үгүйрүүлэвч
Эх нутгийн минь аглагт хэвтэх норсон чулуудын болор гэрэл бүхэн цугаар
Хэзээ ба хожмын минь зүгт уйтгарлашгүйн хүчээр сацарнам бус уу даа.

Уулсын сэтгэлгээний тэлэлтийг...

2012 оны Болор цомын эзэн. Г.Сэр-Одын нэрэмжит шагналт яруу найрагч Норовын Гантулга

Уулсын сэтгэлгээний тэлэлтийг...

Уулсын сэтгэлгээний тэлэлтийг би дотоод ахуйгаасаа мэдэрдэг
Уулсыг хичнээн хайрлаж ижий шигээ, амраг бүсгүй шигээ санана
Уулс намайг яг л тэгж хайрлан толгод шигээ, хэдэн зууны өмнө өврөөс нь алга болсон
Уусмал ягаан чулууд шигээ санана, зүрхнийхээ хөндүүр шиг л хүлээж авна
Уулсын сэтгэлгээний тэлэлтийг энэрэн хайрлахуйн цаг хугацаанаас мэдэрдэг
Эрх жаахан үр минь хүзүүнээс зүүгдэн шулганаад дээдийн жаргалыг амсдаг ч
Элэг зүрхний таталцлын гүүр-ганирхалын дамжуурга модны үзүүрээс
Дэлхийн татах хүч шиг уулс ер бусаар соронздон, хацартаа энхрийлэн наадаг
Уулсын сэтгэлгээний тэлэлтийг омог бардамналын хөх дөлөн дундаас мэдэрдэг
Өөрөө өөрийгөө ч шатааж чадах эр зоригтоо эрдэн энэхэн замбуулинд багтаж ядахад
Өмнө минь мэхийсэн олон сөхөрсөн согоо шиг санагдан хангайн буга шиг сэрвэлзэхэд
Өөрийн мэдэлгүй уулсын сүр хүчээр дутан жижигхээн толгодынх нь өвөрт нялх янзага шиг бохирон унадаг даа
Уулсын сэтгэлгээний тэлэлтийг гоо сайхны төгс илэрхийллээс мэдэрдэг
Эмзэг ялдам охидын арван долоохон нас сэтгэлийн зовлон болж
Эгчмэд хонгор бүсгүйн уяхан ааль, ер бусын бие галбир нүдийг минь дахин цэлмэхэд
Цээжнийхээ гүнд уртаар санаа алдаад зүрх минь уулсын зүг хэдийнэ алсарч оддог
Уулсын сэтгэлгээний тэлэлтийг яруу найргийнхаа аялгуут долгионоос мэдэрлэг
Хүмүүний ертөнцийг цагийн цагт гэрэлтүүлэн асаах ид шидийн наран бөмбөлөг цээжинд минь буйг
Хүслийн цэнхэрлиг огторгуйд оюун билгийнхээ даль жигүүрээр судрын чуулган титэмлэж явааг уулс л мэдэрнэ
Цагийн буданд ч надаас өмнө мянга мянган жил найрагч нөхдийг минь ингэж л мэдэрч байсан биз ээ
Уулсын сэтгэлгээний тэлэлтийг...

Шинэ сар

За ингээд нэгэн шинэ сар эхэлчихэв ээ гэж. Тун удахгүй он гарах нь дээ. Дахиад л нэг жил өнгөрөх нь.

Шинэ сараа тун завгүй угтав, манайхан.

Монголоос нэгэн арга хэмжээнд оролцох гэж ирсэн элэг нэгтнүүддээ хагас өдрийн орчуулга хийв.

Төрсөн сэтгэгдэл гадаад харилцааг "гуйлга гуйх" гэж хүлээж авдгаа одоо болих болоогүй л байгаа юм байх даа...

Дотор нь анх удаагаа уулзаж байж улаан цайм гуйлга гуйгаад байх хүн байх юм. Дунд нь миний бөгс улайгаад суух юм. Гээд худлаа орчуулалтай биш.

Ер нь ийш тийшээ дарга нар айлчлаад ирлээ гэвэл та нар минь нэг их юм бодоод хэрэггүй шүү, гуйлга гуйх гэж л яваа юм гэхэд хилсдэхгүй.

Өмсөж зүүсэн, эдлэж хэрэглэж байгаагаасаа ичээд сүйд болдог юм байж. Амьтан хүн муу хэлнэ гээд л өр тавьж байгаад баяраа тэмдэглэдэг, өр тавьж байгаад гангалдаг хүмүүс шүү дээ бид чинь.

Тийм нэрэлхүү зантай байж гуйлга гуйх болохоороо ичих булчирхай нь хаа нэгтээ нуугдчихдаг юм байна.

Танилцаад нэлээд дотно болсон үедээ бол бас өөр хэрэг. Тэгтэл өнөөдөр дөнгөж уулзаад тийм юм хэрэгтэй байна, өнөө маргаашгүй гүйцэлдүүлж өгвөл сайна байна гэх.

Бас ч гэж хүссэн мэдээллээ төвөггүйхэн олж авдаг болчихсон өнөө цагт япон хүмүүстэй харьцахдаа хэрхэн хандах, юун дээр анхаарлаа хандуулах, нэрийн хуудсаа хэрхэн тараах гэх мэт зүйлийг мэдээд авчихад нэг их цаг орохгүй л байх.

За ёстой хэдхэн цаг л юм даа гэж бодоод тэвчээд л ажлаа дуусгалаа.

Хувьсгалын ажил нэг иймэрхүү.

Хувийн ажил гэвэл бага зулзага минь төгөлдөр хуур сурч эхлээд 3 сар болж байна. Тайлан тоглолтоо хийв. Богинохон боловч нэлээд хэцүү ая сонгочихоод тэрийгээ алдалгүй дарж сурах гэж нэлээд л юм болов.

Тайлан болдог өдрөө үдээс өмнөх тайзан дээрх сургуулилалт дээрээ алдаж, өөрөө түүндээ их л санаа нь зовов. Анх удаагаа том тайзан дээр гараад, гэрэлтүүлэг энэ тэр нь сүрлэг санагдаад сандарсан байх л  даа үр минь.

Яг тоглолтон дээрээ харин дажгүй л дараад, даваад гарчихлаа. Шинээр сурч эхлээд удаагүй бага насныхан дуу дуулав. Эвтэйхэн л дуулав.

Том хүүхдүүд нь мундаг мундаг сонгодог ая ч дарж байна, япон аяаа ч дарж байна.

Ээж аниа хоёр зураг дарж бичлэг хийгээстэй. Аав нь ажилтай байж таараад, сүүлд зураг бичлэгийг нь л үзсэн.

Тоглолтоо дуусгаад цэцэг, бяцхан дурсгалын зүйл гардаж аваад бөөн л баяр.

Энэ хагас бүтэн сайнд бас нэг том арга хэмжээтэй. Хувийн. Бичнэ ээ. Түр баяртай.

Миний нэг өдөр ингэж санагдаад

2008 оны Болор цомын эзэн. Монголын зохиолчдын эвлэлийн нэрэмжит шагналт яруу найрагч Лхагвасүрэнгийн Хасар

Миний нэг өдөр ингэж санагдаад

6 цаг 30 минут
Хар дарсан зүүд үргэлжилж
Яргачин бурхан нүдийг минь сохолж, хэлийг минь сугалж
Мөчийг минь тасдаж зовооно
Улайрсан яргандаа тэд чихийг минь авахаа мартаад
"Одоо яах уу" хэмээн мэгдэн сандралдана
Хар дарсан зүүд

7 цаг 30 минут
Манай ванны өрөөнд жоомнууд
Амиа тэврэн гүйлдээд
Жоомны цус зэвтэй ус шиг крантнаас гоожоод
Сав нь нялцайгаад
Оо хатаад
Шүд нь биш оо цав цагаан санагдаад
Шар шүдтэй амаараа
Шар юм, хар юм, улаан юм ярихаар би гарч одно

10 цаг 00 минут
Гудамж дүүрэн хүмүүс тарни унших мэт
Зовлон, зовлон гэж үглээд
Зөгий шиг дүнгэнэлдээд
Хөширч үглэх үг нь дуусахаараа
Хэдхэн удаа тарни уншаад үхнэ дээ гэж бодогдоод
Энэ хот зөгийний үүр шиг санагдаад
Балыг нь бурхан өглөөний цайндаа хийж уугаад л

12 цаг 30 минут
Өдрийн цайндаа зөгийн бал хийгээд
Дөнгөж ууж эхлэх гэж байтал
Лусын дагина, бурхны элч
Хөөрхөн гоё тэнэг, гоё харагддаг бүсгүй урдуур явж
Өдрийн цайг халбага шиг хөлөөрөө туучаад
Залуучууд гаслаад, хөлөг онгоц ч живээд
Лусын дагина зүгээр яваад өгнө
Тэр буланд суугаа охин л надтай хамт живнэ гэж санагдаад
Миний цай тэр олон залуучуудыг залгисан далайн ус шиг шорвог санагдаад

13 цаг 13 минут
Гудамжаар алхаад, миний гарыг чанга атгаад
Миний мөрийг налаад
Хэзээ энэ охинтой танилцсанаа би мартаад
Гудамж нарийсаж тэдний гэр лүү улам ойртоод
Олон давхар цоожтой айлын хаалга онгойж өгөхгүй удаад
Зүрх минь цагийн зүүнээс хурдан цохиод
Энэ гэрийн эзэн охиноо харамлаж буруу газар олон цоож хийсэн байх
Ханхай хоосон гэр хов хоосон санагдаад
Нүцгэн охин Венерагийн баримал шиг санагдаад
Хэрэггүй санагдах баахан номтой тавиур дэр
Венераг мартаж гараад, гудамжаар алхаад

18 цаг 30 минут
Хэн нэгэн дээр очмоор санагдаад
Канёо, Ницше, Бодлер, Рембү  үхснийг санаад
Үхэл тэдэнтэй дайралдах байлгүй
Архины мухлаг ормоор санагдаад
Цонхоор нь харахад тэд архины шилэн дотор сууж байгаа юм шиг
Архиар тархиа угаая гэж бодоод тархиа мушгихад
Ус асгараа, шал дэмий
Шил нь согтож, тасарч унахгүй болохоор нь
Шил шиг болмоор гэнэт санагдаад
Хэн нэгэн дээр очмоор санагдаад

21 цаг 20 минут
Нарны нүд хорсож улайгаад
Хүмүүсээс зугатаад, салхи шал согтуу
Тэнгэр хүртэл согтуу, агсан тавьж уйлаад
Нулимс нь үсчиж, намайг норгоод
Газар согтуу хурхираад
Би ганцаараа эв эрүүл, гэр лүүгээ алхаад
Сар хөндөлдөөд, шалбаагт хэвтээд
Би сарыг туучаад, гэрт ирсэн
Гутал нойтон
Сар нойтон байдаг юм байна гэж мэдэд
Орон дээр миний биеийн хэв үлэг гүрвэлийн мөр шиг санагдаад
Би гэрээсээ гараад удсан юм байна
Өглөө
Өчигдор согтуу байсан салхи, тэнгэр газар, хот зүв зүгээр
Би ганцаараа шартсан бас хар дарсан зүүдээ ярихаар
Ижий рүүгээ очихоор
Гудмаар алхаад


...... он

Шүүгч нь хүүгээ шалгаруулсангүй, хаслаа энэ тэр гээд л нэг хэсэг шуугиад байсан даа тэ. Үнэнийг хэлэхэд шүлгээс нь бараг уншиж байгаагүй юм байна шүү. Дараа онцолж уншина аа.

Чамаас олсон эх орон минь

2000 оны Болор цомын эзэн. Монголын зохиолчдын эвлэлийн шагналт яруу найрагч Гомпилдоогийн Мөнхцэцэг

Чамаас олсон эх орон минь

Өөрийгөө би чамаас олсон
Өлгий болоод живх, өндөр өндөр уулс чинь байсан
Өндөр босгыг чинь алхах гэж
Өт болоод хорхой аль алиныг нь дамжсан
Унах газраа олохгүй тэнэсэн намайг
Уйлахаар минь таних гэж тоссон эх орон минь ээ
Ижийгээ би чамаас олсон
Ижилгүй дуурайг гэж зүсийг нь өвчиж төрсөн
Дахиад ямар цээжин дотроос нь түлхэх биш
Даалимбан дээлийх нь норгойг шалба норгож унасан
Сайхан ижий минь манайгаа үүрч алхахад
Салхи чинь хүртэл хүнддэнэ гэж хийсч одсон
Ижийнхээ нурууг амрааж хөлд орохын цагт минь
Ивж ургасан өвс нь галж сөгдсөн эх орон минь
Ижийгээн би чамаас олсон
Гуниггүй залуу насаа би чамаас олсон
Гайхуулж бас гайхаж үрсэн он жилүүдийг чинь
Үсээ үадалж, бүсээ тайлж сарыг чинь өвөртөлж хоноход
Өрөвдсөн байлгүй үүрээр зугатсан байсан
Үлгэр хэлүүлдэг насыг минь та харамгүй өгсөн атлаа
Үнэтэй цаг хугацаагаа надаар элээлгэсэн эх орон минь
Гуниггүй залуу насаа би чамаас олсон
Эрх танхил үрээн би чамаас олсон
Эрхлүүлэх гэж би дахин хэлд орсон
Ийм муухай амьтныг минь хөлд оруулах гэж
Их үдийн чинь наран ханын толгой дамжсан
Хамгийн нандин дуугаа үрийнхээ зулай дээр аялахад
Хүй дарсан газрын минь чулууд сонссон
Ирсэн болгоныг хувьтайд дуулгах шиг
Ивэлгэсэн вм шиг асгарсан бороотой эх орон минь
Эрх танхил үрээн би чамаас олсон
Сайхан амрагаан би чамаас олсон
Сартай шөнөөр хань хийж, салхиар чинь хүртэл гоёж үзсэн
Хилээн манах гэж төрүүлсэн олон эрсийн чинь
Хичнээнийг нь би шүлгээр уяруулж өөрийгөө манууллаа байз
Булгилсан зүрхийг минь шалгах гэж
Бусдын амрагийг үзүүлэн тохуурхаж
Булаалдаж эрхлүүлсэн эх орон минь
Сайхан амрагаан би чамаас олсон
Буцна буцна гэвч чамайгаан би айлгахгүй
Бууриа хөдөлгөвч надаар чи дутахгүй
Бусдаас гуйхгүй үхлийг хүртэл чамаас олохын цагт
Бурхад чинь хүртэл намайг булаалдана эх орон минь

2000 он.

2000 онд хорьж болдоггүй хорин насандаа явжээ. Хэ хэ. Яасан ч сайхан сонсогддог юм. Буцаад оюутан ахуй цагтаа нэг очоод ирэхсэн... Номын сан, зуугийн печень, пирошки гээд л сайхан дурсгалт үе минь...

Ганцхан ээждээ унших шүлэг

1994, 2010 оны Болор цомын эзэн. Монгол улсын соёлын гавъяат зүтгэлтэн, Д.Нацагдоржийн нэрэмжит шагналт яруу найрагч Цоодолын Хулан

Ганцхан ээждээ унших шүлэг

Намрын уулнаа бугын урамдахыг сонсоорйо
Намайг ухаажихыг үзэх гэж ижий минь та урт наслаарай
Манцуйдаа ирж таныг би ганцхан удаа жаргаасан
Магадгүй тэрнээс хойш, дандаа зовоосон
Ганцхан намайг гэж ижий та
Газар дээр хичнээн мэргэжил сольдог юм бэ?
Баривчийг минь эсгэж, хуримын өмсгөл чимэглэж
Балчраас минь өдийг хүртэл
Та оёдолчин явлаа
Оточ Маналын хувилгаан ийм байдаг уу гэлтэй
Орон дээрээс минь бүлээрч хонох болгонд
Дэлхийд хамгийн сайн эмч та байлаа
Аягаа эвдэн, эрхэлж ядсан намайг
Аргадсандаа, алиалагч болж өмнө минь эргэлдсэн
"А" үсэг бичих гээд будилж цөхөж суухад минь
Алдаатай байхад нь улаан цайм "онц" тавьдаг багш явлаа
Цаг оройтсон болзооноос эргэж ирэхэд
Цагдаа, эсвэл үүдний манаач
Сар нарны ээлжгүй гал сахьсан тогооч
Сангийн бойдорт арц уугиулж, маани уншдаг лам аа
Шүхэр тэнгэрийн дор алдаж эндэх тоолонд минь
Шүүхийн тогтоо л уншдаг яллагч нь Та мөртлөө
Даамай их хайр тань аанай л хэвээрээ
Давж заалдсан өмгөөлөгч болж зовлонгоос намайг суллана
Жигжид бурхныг олон мутартай гэлцэнэ
Жижигхэн энэ бие тань түүнээс ч олон гартай юм шиг
Элбэг их хайр, Ээжий гэдэг нэр тань
Энэ орчлоноггос авсан хамгийн том алдар аа
Зүүний сүвэгчээр ч багтах он цагийн урсгалд
Зүгээр л дэргэд минь байж хайрла
Ижий гэж дуудах болгондоо баярладаг
Ижил хэдэн хүүхэддээн урт наслаж хайрла аа.

1994 он
Жич: За энэ шүлэг энд тэнд их бичигдэж, их уншигдсан ч блогтоо биччихлээ. Хуланд дуртай ч юм байгаа юм. Хэ хэ. Сайхан хүүхэн. Сайхан хүүхэн гэхээр бүгд л заавал Одгэрэл шиг байх албагүй тийм үү. Тухайн хүний нэг тийм өөрт нь л байдаг сайн сайхан чанараараа л бусдаас ялгарч, сайхан харагддаг байвал болох нь тэр дээ.

Бага сургууль дахь яриа

9 сарын сүүлчийн бага сургуульдаа очиж эх орноо танилцуулав.

Энэ удаад Солонгос, Шинэ Зеланд гэсэн хоёр улсын хүнтэй хамт явлаа.

Бага сургуулийн 6-ранги. Хоёр хятад сурагч байсан. Намайг дээлээ өмсөөд л зогссон чинь хятад хэлээр мэндчилээд сүйд болж байна. Хариу ганц мэддэг хятад хэлээрээ мэнд мэдчихээд л зогслоо. Дипломат зантай хүн шүү дээ би чинь. Хэ хэ.

Гэм нь нэг бондгороос бондгор хятад хүүхэд хүний үг сонсдоггүй байрын шинжтэй юм билээ. Багш нар нь үгээ хэлдэг шиг санагдсан. За тэр ч яахав...

Энэ сургуулиас ирсэн хүсэлт гэвэл хоёр орны ижил төстэй зүйл, мөн хоёр орны хоорондын ямар нэгэн холбоо хэлхээсийн тухай.

За тэгээд бага ангийн сурагчид тул хүнд хүнд сэдэв ярихгүй шүү дээ. Хамгийн энгийн холбоо харилцаа гэвэл сүмо. Яг одоо барилдаж буй аваргууд нь бүгд монгол хүмүүс. За тэгээд гэрт минь морилон ирж байсан сүмо бөхчүүдийн тухай ганц нэг.

Хамгийн сонирхож хүлээж авсан нь энэ ундааны тухай. Би ч уух дуртай. Нэлээд чихэрлэг нялуундуу амттай ч дуртай. Үүх түүхийг нь мэдсэнээс хойш бүр ч дотно санагдаад байдаг юм.

Сүүлийн үед амт төрөл нь ч арвижаад байгаа. Эд чинь нэг зүйлийг судлаад, баяжуулаад явахдаа туйлаас гарамгай хүмүүс ээ гэж. Нэлээд өтгөн савлагаатай, шингэжрүүлж уудаг олон жимсний амттайд нь сүүлийн үед ихээхэн дурлаж ууж байгаа гэрээрээ.

Японд ирвэл та бүхэн ч гэсэн заавал ууж үзээрэй. Айрагны минь төрөл садантай танилцаарай.

CALPIS ундааны ам дамжсан түүх нь Монголд айраг уусан япон хүн "энэ амтыг л япон хүмүүст зориулж гаргамаар байна" гэж бодож явсаар зорилгодоо хүрсэн гэж ярьдаг юм.

Харин энэ компанийн албан ёсны цахим хуудсанд бол Мишима Кайүн гэдэг хүн анх Өвөр Монголд очихдоо Чингис хааны үр сад болсон монголчуудын өдөр тутам хүнсэндээ хэрэглэдэг сүүний хүчил гээч зүйл нь монголчуудын эрүүл мэнд, хүчирхэг зан чанартай нь салшгүй холбоотойг ойлгож, нутагтаа харьж ирээд анх энэ компаниа үүсгэн байгуулж байсан. 1919 анх худалдаанд гаргаж байсан.

Гэх мэт үүх түүх нь бичээстэй байна лээ.

Сонирхсон хүн http://www.calpis.co.jp/ орж үзээрэй. Англиар сонирхож байвал CALPIS гэж гүүглээс хайвал гараад ирэх байх өө.

Амжилт хүсье.

Бороо ба бүтээл

Бороотой болон өвдсөн өдрийн уран бүтээлээсээ оруулах уу? Амласан ёсоороо. Бага зулзага бид хоёрын том оригами дуусаад, жижиг хатуу оригамигаар бүтээл туурвилаа нэг хэсэг. Саяхан санан санан том оригами худалдаж авав.

Далайн хажууд өсч байгаа хүүхдийн бүтээл байна гэж танил эгч хэлсэн. Нээрээ л тийм. Хурга, ишиг, тугал, ботго, тугал ер нь ховор зурна. Цаасаар хийхэд ч бараг байдаггүй юм билээ.

Ихэвчлэн загас, туулай, баавгай, нохой, муур, шувуу гээд л их.

Монголд хүүхдүүд ихэвчлэн таван хошуу мал, адуу зурах дуртай байдаг даа. Одоо цаг үе өөрчлөгдөөд өөр болсон уу. Хэ хэ.

Зурсан зургуудаас нь дараа зураг оруулна аа.

Гэснээс бид хоёр цэцэрлэгийнхээ тамирын өдөрлөгт орж чадсан шүү. Урд орой нь эмчдээ үзүүлээд, эмч маань инээснээ
-За маргааш цэцэрлэгийнхээ сүүлчийн тамирын өдөрлөгтөө ор доо,  маргаашнаас албандаа явж болно гэж он сар өдрийг нь бичиж өгье.
-За, баярлалаа.

Бага зулзагын нүдэнд баярын оч гялс гээд л ээж рүүгээ хараад. Тэр хөөрхөн харцыг мартахгүй ээ.

Ээж ч тэр өвөө эмчид дурлааский. Хэ хэ.

Багш нар нь ч бөөн баяр. Арга хэмжээ дууссаны дараагаар ам уралдаад л магтуулав шд. Учир нь "амарч амарч ирээд, бүжгийнхээ хөдөлгөөнийг, дасгалынхаа хөдөлгөөнийг мартаагүй мундаг байсан. Өөртөө итгэх итгэл нь ч нэмэгдэхэд гүнзгий нөлөөлөх нь гарцаагүй" гэсэн.

Одоо нэг тамирын өдөрлөг үлдсэн. Тэрийгээ амжилттай дуусгачихвал ч 10 сартай золгох нь. За энэ 10 сар ч бас бөөн бөөн хувь хувьсгалын ажил хүлээж байна даа гэж...

Бороо бороо битгий ороосой, Монголын маамуу ч битий ирээрэй гэж дуулж эхэлж байна. Уг нь бороо бороо ороосой, Монголын маамуу ирээрэй гэж бага зулзага бид хоёр дуулдаг юм.

Жирмийн сүлжээ хэмээх 4 мөртийн цоморлигоос

1988 оны Болор цомын эзэн. Монгол улсын ардын уран зохиолч, Соёлын гавъяат зүтгэлтэн яруу найрагч Тангадын Галсан

"Жирмийн сүлжээ" хэмээх дөрвөн мөртийн цоморлигоос

Афган андын асуулт

Танай нутагт эрийн гурван наадам болдог юм гэв үү?
Таван зуун арван хоёр бөхөөс нэг нь үзүүрлэдэг юм гэв үү?
Нар тэр өдөр жаргахаан мартан наадамддаг юм гэв үү?
Мянган морь уралдаж гав ганц нь түрүүлдэг юм гэв үү?



Уртын дуу

Уудам саруулхнаараа яг л Монголын дорнод тал
Утга гүнзгийгээрээн яг л гүн ухааны нэвтэрхий толь
Уяхан хүнлэгээрээн яг л эх хүний сүүн сэтгэл
Уртын дуу Монгол дуу удахгүй сансрын аялгуу!


Монгол заншил

Өөрсдөөн даалимб хөдөс өмсдөг
Үр ачаан нэхийд өлгийддөг
Номыг харин торгоор баринтаглаж бурхныхаа дээр залдаг
Монгол түмний минь заншил гайхамшиг!

1988 он


Бусдыг нь эндээс http://saruul-uhaan.blogspot.jp/2007/05/4-vv.html орж уншаарай. Тэртээ 2007 онд бичиж байж.

Суварга үгс

2009 оны Болор цомын эзэн. Монголын зохиолчдын эвлэлийн болон МҮЧЗХ-ны нэрэмжит шагналт яруу найрагч Хөөдөөгийн Эрдэнэбаатар

Суварга үгс

Хорьдугаар зууны тэргүүн аравдаар
Зүүн чантуугийн зөөлөн салхит хаалгаар
Хамрынх сүүдэр хацраа битүүлсэн
Холхи нэгэн хөвүүн алхаж орсон юм.
Царцуу цагийн халуун буулгаар
Цамцаа гандтал хөрс сэндэчсэн
Тариачин удмын исгэлэн цустан
Тарчигхан хэдүүлээ Монголд ирсэн юм.
Бүргэд шунгасан халин уулсыг
Бурхан мэт сүсэлж, сүншиг тавьсан
Манжид талхиулсан өвгөн хотын
Мал малын захад буйр хатгасан юм.
Гамбир хайрдаг хагсуу гараараа
Бөмбөр нүдэж тэр эгшигт өртсөн
Хэл усны зах зухтай түүнийг
Хэнэггүй монголчууд андаа болгосон юм.
Нарийн савхаар ноот дохиж
Намхан сурталд хүзүүгээ боомилуулж
Наян жил хөгжим тарнидаж
Насан хутгийн авшиг хүртэв ээ
Алхаа нь хүртэл нэмнэл төгс
Амьсгаа нь хүртэл уянга тэмтэрсэн тэрбээр
Хорин нэгдүгээр зууны тэргүүн аравдаар
Ховдын хаалгаар гараад явчихлаа.

2009 он

Насан багахан байхдаа Болор цом үзэж баясдаг байж билээ. Одоо хааяадаа л ингэж шүлэг сонсох, нэг бол унших юм даа гэж.

Нэг инээдтэй нь энэ жилийн хуанли ирлээ гэсэн чинь өнгөрсөн жилийнх байдаг байгаа. Шууд хаячихаж чадалгүй ингээд блогтоо шүлгүүдийг нь хуулж бичиж суухав. Зарим нэг шүлгийг нь бүр анх блог бичиж эхлэж байхдаа л хуулж бичиж байсан байна лээ шд.

Монгол хэл

2011 оны Болор цомын эзэн. Монголын Зохиолчдын эвлэлийн гишүүн яруу найрагч Дорж-Юндэнгийн Болдхуяг

Монгол хэл

Хянганы ууланд азарган чоно улих нь уртын дууны шуранхай юм
Хагацлын гунигыг уртын дуугаар аргадах нь өндөр уулын салхи юм
Эртний нутагт өндрийн салхи хүүгэх нь амаржих эхийн дуншил юм
Эхээс төрөөд тэнхээ мэдэн чарлах нь миний монгол хэл юм аа
Хэрэмний чинадаас адуу нутгаа гүйх нь аадар борооны товшоо юм
Хээр талд аадар шаагин орох нь амраг шанзны аялгуу юм
Төвөнх аргааж амраг шанз цурхирах нь сэтгэлээ илчилсэн үг юм
Түгдрэн байж хайр сэтгэлээ илчлэх нь миний монгол хэл юм аа
Эрчис мөрөн бодол болон урсах нь хөөмийн задгай аялгуу юм
Элэг эмтрэх энгэр задгай хөөмий нь өвгөн бүргэдийн дуудлага юм
Өд нь бууралтсан бүргэд шувуу бөөрөх нь эцгийн алтан гэрээс юм
Өвөг дээдсийн чандлан сахисан гэрээс нь миний монгол хэл юм аа
Байгаль дэлхий дэлээ хийсгэн давалгаалах нь дун хясааны цуурай юм
Баруун чихэнд дун хясаа цуурайлах нь ойн салхины шуугийн юм
Түрэмгий салхинд модны орой шуугих нь цэрэг эрсийн уухай юм
Түүх шастираас Чингисийн баатрууд уулайлах нь миний монгол хэл юм аа
Энэ дөрвөн хязгаарын хил дээсэн дотор
Элсний ширхэг бөмбөрөхөөс аянга ниргэх хүртэл
Эх байгалийн дуулсан авиа бүхнийг сонордож
Элэнцийн элэнцээс туурвисан даанч яруу монгол хэл ээ.

Монгол хэлэндээ ус цас болох юм сан. Тэгвэл бусад гадаад хэлнүүд тун амархан гээд байгаа юм даа. Монгол хэлэндээ муу учраас л гадаад хэл сураад ч нэг л хэмжээндээ байгаад байдаг байх даа тийм ээ?