Мягмар гарагт 91 настай шавь өвөөтэйгөө уулзаад. Ойрд уулзаагүй байсан болохоор сайхан байлаа. 10аад жилийн өмнө монголд оюутан байхдаа явуулж байсан захиаг минь одоо болтол нандигнан хадгалдаг, үзүүлээд. Өөрийн бичгээ харсан чинь инээдтэй санагдсан шүү. Монголд очихдоо танилцсан ганц нэг хүнд одоо болтол сар шинийг тохиолдуулаад мэндчилгээ явуулдаг юм. Би тэрнийг нь монголоор бичиж өгдөг юм. Цагаан сараас өмнө түүнийгээ явуулах гээд би цаг гарган өвөөгийнд очоод. Өвөөгийн бичиг хэргийн нэг жижиг өрөөнд баахан буу халж суув.Би нөхрийн захирлыг ховлож энэ тэр. Өвөө маань тэр яасан хуучинсаг үзэлтэй хүн бэ гээд надтай ижил санаатай байсан. Их олон ном байнаа, бараг тэр чигээрээ ном байсан. Бас явсан газрынхаа дурсгал болгож авдаг жижиг дурсгалын зүйлс дүүрэн байсан. Мэдээж монголых бас байсан. Нээрээ зарим нэг япон айлд ороход одоо манайд ховор болсон харин дээхэн үед айл болгонд байдаг байсан шаазан морь гэх мэт зүйлс өрөөстэй байдаг юм. Их дотно санагданаа тэр нь. Одоо ийм ном уншиж байгаа, тийм зүйлд суралцаж байгаа гэж ирээд л ярина, их гоё.Би хөгширчихлөө гэсэн үг унагахгүй. Гэхдээ энэ удаад нас ахихаар сонингийн хайчилбараа хийхэд хүртэл их цаг орох юм аа гэсэн хэхэ. 90 гарцан байж нас ахих шүү.
Өвөөгийн сургаалиас хэлэх үү?
Өвөө өдөр тутмын захиалсан сонингоо хаядаггүй, хэрэгтэй гэсэн зүйлээ төрөлжүүлж хайчлаад цуглуулдаг гэнэ. Дараа нь харжээ байхад бараг томоохон гарын авлага толь бичиг шиг юм болчдын, их зүгээр гэнээ.
Биднийг бага байхад ээж минь бас сонингийн хайчилбар цуглуулж бид наадаг байсан минь санагдлаа. Бичгийн цаасыг үдэж зузаан дэвтэр болгоод наадагсан. Өвөө харин орчин үеийн хүн юм болохоороо ууттай хавтсанд хийгээд хадгалдаг юм билээ.
Охиноо цэцэрлэгээс нь авах цаг болчихоод бидний уулзалт өндөрлөв. Ойрын үед уулзаж өдрийн хоол идэхээр тохиролцоод өвөө минь намайг гаргаж өгсөн.
Wednesday, February 15, 2012
Monday, February 13, 2012
Нээрээ
би энэ Эрлийз гэдэг номыг уншиж байсын байна лээ шд. Уншиж эхлээд нэг л уншсан юм шиг санагдаад болдоггүй ээ. Тэгээд блогтоо тэмдэглэж үү гээд хайсан алга байсан. Бодвол блог бичиж эхлэхээсээ өмнө уншсан байж ч магад. Гэснээс блог бичээд 6 дахь жилдээ явж байгаам билээ. Энэ блог чинь их зүгээр санагдсан шүү. Хэ хэ. Мартсан юмыг сануулаад. Уншсан номыхоо тухай бичлэгүүдийг харжээ байхад би ийм ном уншсан билүү, энэ дээр ийм юм гардаг билүү гэж эргэж санаад л. Хойшид ч нээх сүртэй тэмдэглэж бариад сүйд болж амжихгүй ч гэсэн ядаж зургийг нь оруулж байя гэж бодсон.
Та бүхэн ч гэсэн тэгж байгаарай.
Мартсанаас их л залуугаараа явчих юм даа гээд л харамсаж байна аа. 48хан нас. Хэний тухай ярьж байгааг ойлгож байгаа биз дээ.
Та бүхэн ч гэсэн тэгж байгаарай.
Мартсанаас их л залуугаараа явчих юм даа гээд л харамсаж байна аа. 48хан нас. Хэний тухай ярьж байгааг ойлгож байгаа биз дээ.
Thursday, February 09, 2012
4 мөртийн үргэлжлэл
Залуугийн явдлаа хожмоо бодоход ичмээр юм их ээ
Залуугийн явдлаа дотроо тунгаахаар жигшмээр юм олоон
Гэвч чи үүнийгээ өөрөөсөө бодож олсноороо
Гэгээн үүрийн туяаг сэтгэлдээ харвуулж буй нь тэр ээ.
Далай далай давалгаална
Сэтгэлийн минь эрэгт ирж эвхэрнэ
Сэтгэл сэтгэл давалгаална
Далайн эрэгт тулж номхорно.
Бусдын дотор ямар эрдэнэ нуугдаж байгааг
Олж харах сэрэл сэхээгүй хүн
Өөрийн дотор ямар муу юм бугшиж байгааг
онож харах сэрэмж дорой байдаг.
Бүгдийн санаанд таарах хүүхнийг
Бөмбөрцөг дээрээс олно гэвэл
Бүхий л насаараа ганцаараа явна гэж
Бүртгүүлчихээд дараа нь эрвэл таарна.
Ааг сархадын ширээн дээр сэтгэл хөөрөн дарвиад
Алтан намрын зөгий шиг шуугиж байсан нөхдүүд
Алс хожмоо бодоход насны чинь гангар шаазанг
Асгат замын чулуун дээр шидэлж байсан санагдана.
Цэцгийн энэ торгон дэлбээ нэгэн цагт
Цэвэрхэн бүсгүйн уруул ч байсан юм бил үү
Урьдын төрөлдөө чи түүнд дурлаад
Улаан дарс шиг амталж согтсон ч юм бил үү яаран бүү тасд.
Өөрийгөө ихэд бодсон хүн сургааль авна гэж горьдолтгүй
Бусдыг доорд үзсэн хүнээс сайшаал сонсоно гэж саналтгүй
Ёроол цоорхой саванд ус хийлээ ч нэмэргүй
Ерөөл муутай хүнд тус хийлээ ч урамгүй.
Хүний алдаан дээр дөрөөлөхөөсөө өмнө сайныг нь хар
Хүүхний бөгсийг харахаасаа өмнө нүдийг нь хар
Гэм хор хоёрыг сэтгэл дээрээс ялгадаг юм
Гэгээн мунхаг хоёрыг нүдэн дотроос эрдэг юм.
Санчигны минь үзүүрт намар ирсэн ч
Санааны минь үзүүрт хавар айлчилдаг
Зүсний минь өнгөнд үрчлээ нэмсэн ч
Зүрхний угт зун нуугддаг.
Хожмын өдөр орхиод явчих энэ биеийг
Хоолоор тордож торгоор юунд гоёно вэ?
Хоосон дүрсээ толинд хараад баясахын адил
Хорвоод хууртаж өөрийгөө бас хуурч байгаа нь тэр ээ.
Залуугийн явдлаа дотроо тунгаахаар жигшмээр юм олоон
Гэвч чи үүнийгээ өөрөөсөө бодож олсноороо
Гэгээн үүрийн туяаг сэтгэлдээ харвуулж буй нь тэр ээ.
Далай далай давалгаална
Сэтгэлийн минь эрэгт ирж эвхэрнэ
Сэтгэл сэтгэл давалгаална
Далайн эрэгт тулж номхорно.
Бусдын дотор ямар эрдэнэ нуугдаж байгааг
Олж харах сэрэл сэхээгүй хүн
Өөрийн дотор ямар муу юм бугшиж байгааг
онож харах сэрэмж дорой байдаг.
Бүгдийн санаанд таарах хүүхнийг
Бөмбөрцөг дээрээс олно гэвэл
Бүхий л насаараа ганцаараа явна гэж
Бүртгүүлчихээд дараа нь эрвэл таарна.
Ааг сархадын ширээн дээр сэтгэл хөөрөн дарвиад
Алтан намрын зөгий шиг шуугиж байсан нөхдүүд
Алс хожмоо бодоход насны чинь гангар шаазанг
Асгат замын чулуун дээр шидэлж байсан санагдана.
Цэцгийн энэ торгон дэлбээ нэгэн цагт
Цэвэрхэн бүсгүйн уруул ч байсан юм бил үү
Урьдын төрөлдөө чи түүнд дурлаад
Улаан дарс шиг амталж согтсон ч юм бил үү яаран бүү тасд.
Өөрийгөө ихэд бодсон хүн сургааль авна гэж горьдолтгүй
Бусдыг доорд үзсэн хүнээс сайшаал сонсоно гэж саналтгүй
Ёроол цоорхой саванд ус хийлээ ч нэмэргүй
Ерөөл муутай хүнд тус хийлээ ч урамгүй.
Хүний алдаан дээр дөрөөлөхөөсөө өмнө сайныг нь хар
Хүүхний бөгсийг харахаасаа өмнө нүдийг нь хар
Гэм хор хоёрыг сэтгэл дээрээс ялгадаг юм
Гэгээн мунхаг хоёрыг нүдэн дотроос эрдэг юм.
Санчигны минь үзүүрт намар ирсэн ч
Санааны минь үзүүрт хавар айлчилдаг
Зүсний минь өнгөнд үрчлээ нэмсэн ч
Зүрхний угт зун нуугддаг.
Хожмын өдөр орхиод явчих энэ биеийг
Хоолоор тордож торгоор юунд гоёно вэ?
Хоосон дүрсээ толинд хараад баясахын адил
Хорвоод хууртаж өөрийгөө бас хуурч байгаа нь тэр ээ.
4 мөртүүд
Ардын уран зохиолч Ш.Сүрэнжавын "Зуун найман эрдэнэсийн эрих" богино шүлгийн түүврээс. нэгэн сонин дээр гарсныг нааш нь хайчлаад явуулсан байхаар нь блогтоо чирээд ирлээ.
Яргуй эрт дэлгэрдэг ч
Яаран буцдаг жамтай
Ямаа түүнийг иддэг ч
Яргуй болдоггүй нь тамтай.
Ганцаараа байхдөө өөрийгөө шинж
Гаднаас биш дотроосоо эр
Зүрхний чинь ховдолд бурхан мэндлэх ёстой байтал
Цусны чинь дусалд аалз сэрвэл яана вэ?
Жаахан л халах юм бол архи нь цаашаа чангаана
Жаргалтай юм шиг хэрнээ зовлон болж хувирна
Өчигдөрхөн л цээжинд сэрж байсан арслан
Өглөө нь хулгана болж зүрхэнд орж үхнэ.
Нагаржунайн шүлэг энгийн мөртлөө утгын гүн нь далай мэт
Налиндара хийдийн тэргүүнийг алтадсан мэт болоод нэн гайхамшиг
Найргийг тэгтэл өдгөө цагт хийвсэр үгийн наадам болгоод
Найрагчийн титмийг луус ч болов толгойдоо зүүснийг үзвэл тэд юу гэхсэн бол?
Задгай амьдралаа зөв гэж боддог хүн бий
Задгй амьдралаа эрх чөлөө гэж бодох явдал бий
Задгай явсны үр эцэстээ боловсорч
Задгай өссөн үр хүүхэд нь задгайрч эвдэрнэ.
Алтан нарны гэрэлд атаархаад ер нэмэргүй
Амьтны орчлонг гийгүүлэхдээ алагчлалгүй тусна
Аяганы амсар зуулгахдаа алгасаад ер нэмэргүй
Ам руу орохын цагт хаанд ч харцанд ч адилхан.
Мэрэгч хулгана үндсийг сэндийлсээр аварга царс унах байтал
Мэргэдийн санаа мянган жилийн настай
Мэдэл ихтэнд тавин жилийн хаанчлал хангалуун атал
Мэхийж сүслэм уул усанд зуун жилийн нас юу ч биш.
Цас гэдэг юу юм бэ?
Чиний залуу насыг аван аван цаашаа давхилдаж байгаа морьд юм
Цаг гэж юу юм бэ?
Чамайг залхууран хэвтэхэд чинь эргэн эргэн харж инээмсэглэсээр явчихаж бүсгүй юм.
Жаргаж нэг үзэхсэн гэж хааяа бодох юм
Зовж үлэхсэн гэж бодож үзсэн үү?
Үгүй юм байна шүү
Үнэндээ чухам тийм дээ
Жаргалын хаалгыг тэгвэл юугаар нээдгийг мэдэх үү?
Мэдэхгүй ээ
Мэдэж авахад гэмгүй ээ
Зовлонгийн түлхүүрээр л тэр чинь онгойдог юм.
Яргуй эрт дэлгэрдэг ч
Яаран буцдаг жамтай
Ямаа түүнийг иддэг ч
Яргуй болдоггүй нь тамтай.
Ганцаараа байхдөө өөрийгөө шинж
Гаднаас биш дотроосоо эр
Зүрхний чинь ховдолд бурхан мэндлэх ёстой байтал
Цусны чинь дусалд аалз сэрвэл яана вэ?
Жаахан л халах юм бол архи нь цаашаа чангаана
Жаргалтай юм шиг хэрнээ зовлон болж хувирна
Өчигдөрхөн л цээжинд сэрж байсан арслан
Өглөө нь хулгана болж зүрхэнд орж үхнэ.
Нагаржунайн шүлэг энгийн мөртлөө утгын гүн нь далай мэт
Налиндара хийдийн тэргүүнийг алтадсан мэт болоод нэн гайхамшиг
Найргийг тэгтэл өдгөө цагт хийвсэр үгийн наадам болгоод
Найрагчийн титмийг луус ч болов толгойдоо зүүснийг үзвэл тэд юу гэхсэн бол?
Задгай амьдралаа зөв гэж боддог хүн бий
Задгй амьдралаа эрх чөлөө гэж бодох явдал бий
Задгай явсны үр эцэстээ боловсорч
Задгай өссөн үр хүүхэд нь задгайрч эвдэрнэ.
Алтан нарны гэрэлд атаархаад ер нэмэргүй
Амьтны орчлонг гийгүүлэхдээ алагчлалгүй тусна
Аяганы амсар зуулгахдаа алгасаад ер нэмэргүй
Ам руу орохын цагт хаанд ч харцанд ч адилхан.
Мэрэгч хулгана үндсийг сэндийлсээр аварга царс унах байтал
Мэргэдийн санаа мянган жилийн настай
Мэдэл ихтэнд тавин жилийн хаанчлал хангалуун атал
Мэхийж сүслэм уул усанд зуун жилийн нас юу ч биш.
Цас гэдэг юу юм бэ?
Чиний залуу насыг аван аван цаашаа давхилдаж байгаа морьд юм
Цаг гэж юу юм бэ?
Чамайг залхууран хэвтэхэд чинь эргэн эргэн харж инээмсэглэсээр явчихаж бүсгүй юм.
Жаргаж нэг үзэхсэн гэж хааяа бодох юм
Зовж үлэхсэн гэж бодож үзсэн үү?
Үгүй юм байна шүү
Үнэндээ чухам тийм дээ
Жаргалын хаалгыг тэгвэл юугаар нээдгийг мэдэх үү?
Мэдэхгүй ээ
Мэдэж авахад гэмгүй ээ
Зовлонгийн түлхүүрээр л тэр чинь онгойдог юм.
Wednesday, February 08, 2012
Эрлийз
гэдэг номоо уншаад дуусгачихсан. Уншихад амар бичлэгтэй ном байна лээ. Зарим япон хэл дээрх ном хэцүү, унших явцдаа яагаад ч юм ядраад байдаг юм. Бодвол ханз энэ тэр ихтэй байдаг байх. Энэ ном аргагүй л хүүхдэд зориулсан байна лээ.
Агуулга нь их хөөрхөөн бас.
Хүүг мэдээ орсон цагаас эхлээд л гэр бүлийн гишүүд гэх юм бол аав нь өөрөө тэгээд нохой нь байсан. Аав нь нохойгоо миний эхнэр гэдэг байсан болохоор хүү ч ээжээ гэж боддог байсан. Хүүгийн ангийх нь хүүхдүүд аавыг нь жаахан сумтай энэ тэр гэж гоочлоно.
Жишээ нь цэцэрлэгт байхад нь багш нь гэр бүлийнхнийгээ зурах даалгавар өгөхөд хүү мэдээж аавыгаа мөн нохойгоо зурна. Тэгэхэд багш нь амьтан зурахгүй, гэр бүлийн гишүүнээ л зур гэхэд хүү энэ чинь миний ээж хэлээд ангиар нэг юм болно. Ангийх нь нэг хүүхэд тэнэг юм уу мангар юм уу? хэзээ нохойноос хүн төрж байсан гээд л. Тэгсэн нэг охин харин өмөөрнө. Манай ээж бас нохойгаа манай гэр бүлийн нэг гишүүн гэдэг юм чинь гээд л.
Тэгсэн нэг удаа нохой нь алга болчихно. Аав нь ажлаа өчнөөн хоног цалгардуулан байж нохойгоо хайна. Аавынхаа уруу дорой царайг хараад хүү тэсэхээ байгаад хамаатныхаа эгчээс ээжийнхээ тухай асууна. Энэ нохой чинь миний жинхэнэ ээж биш биз дээ, миний жинхэнэ ээж хаачсан юм бэ гэж ирээд л.
Жинхэнэ ээж нь ааваас нь үе мултарсан дүү залуухан хүүхэн байсан гэнэ. Тэгээд жаал хүү төрж гэнэ. Тэгсэн удалгүй хамаатных нь эгчийн гэрийн үүдэнд өлгийтэй хүүгээ орхиод цаасны булан дээр "Уучлаарай надад итгэл алга" гэж бичсэн байсан гээд хүүд тэр бичгийг нь үзүүлнэ. Аав нь залуухан эхнэрээ хагас жил цөхрөлтгүй хайсны эцэст нэгэн нохой дагуулж ирэн хүүгээ аваад явсан гэнэ. Тэрнээс хойш нохойндоо эхнэрийнхээ Ёоко гэдэг нэрийг өгнө. Ингээд аав хүү нохой гурав хүнээс нээх дутахааргүй өнөө маргаашаа болгоод л байдаг амьдрал нь эхэлсэн түүхтэй.
Нэгэн өдөр нохой Ёоко нь олдлоо гэсэн мэдээ ирнэ. Нэлээд сульдсан байна. Нас нь явсан байсан болохоор удалгүй диваажинд очно. Ёокогийнхоо ажил явдлыг гэр бүлийн хүрээнд ёслол төгөлдөр үйлдэнэ.
Нэг иймрхүү агуулгатай ном байсан шүү журмын нөхдөө. Бидний бодсон ... биш байсан шүү ккк
Tuesday, February 07, 2012
Дахиад л
Цас. Гэхдээ би өнөөдөр ажилдаа яваагүй ээ. Учир нь бага минь ingluenza хүрчихсэн. 5 хоног гэртээ байхгүй бол болохгүй. Халуун нь гайгүй нээх өндөр биш ч ааштай байна өө. Ээжээс салах шинжгүй тувт дагаад л. Хамар луу нь урт нарийхан чихний хөвөн шиг хөвөн хийж байгаад л хариуг нь гаргаад ирнэ лээ. Мэдээж охин минь аймаар чарлана биз дээ. Одоо тэр эмчийгээ хараад шууд л уйлдаг болж байна дөө.
Үдээс хойш гарах ажилтай юмсан. Уг нь гараад алхчихна гэж бодож байсан юм сан. Ойрд алхаж бариагүй болохоор. Цаснаар яаж ч алхах вэ дээ? Машинаар явахаар зогсоол хайх гэж бас ядаргаа байдаг юм .
Өө тийм. Хамгийн дургүй хүргэсэн зүйл нь юу гээч. Би охиноо 2 өдөр хараад 5 дахь өдөр нөхрийгөө ажлаасаа чөлөө аваад хараадхаач гэсэн чинь за гэсэн юм. Тэгээд нөхөр дарга дээрээ ороод чөлөө гуйж л дээ. Тэгсэн хариулт нь юу гээч. Бодохоор л уур хүрээд зарим нэг япончууд яахаараа ийм т1 байдаг байна аа гэж бодоод л байж байна. За тэр хариулт нь болбоос
-Чи эхнэрийгээ ажилд нь явуулах гэж чөлөө авч байгаа юм уу? Японд бол нөхрүүд нь ажлаа хийгээд мөнгөө олоод, эхнэрүүд нь гэртээ хүүхдээ хардаг юм. Гэхдээ чи яахав гадаад хүн юм чинь амар амар гэсэн гэнэ ээ.
Юу гэсэн үг вэ? Одоо чинь цаг үе өөр болчихоод байхад. Хуучинсаг үзлээ хаяагүй, эмэгтэй хүмүүсийг аймаар доромжилж байгаа байхгүй юу. Уг нь японд ч гэсэн хүүхэд өсгөх ажилд аавуудын оролцоог чухалчлаад сурталчлаад байдаг болсон шдээ. Тэр дарга сонсоогүйм байх даа. Мөнгөндөө гол нь биш ш дээ. Гэр бүлийн харилцаанд аавуудын үүрэг чухал болчихоод байхад. Аавууд л гэж мөнгө олж ирдэг гэсэн ойлголт байхгүй шд тийм үү?
Ээжүүд ч гэсэн хааяа нэргүй ажлаас чөлөөлөгдөж, дуртай ажлаа хийж байвал сэтгэл санаа ч өөдрөг байна шдээ.
Сүүлийн үед японд эмэгтэйчүүд хүүхэд төрүүлэх, өсгөх ажлаас халшраад төрүүлсэн хүүхдээ алах, орхих, гэр бүийн хүчирхийлэл үйлдэх гээд л олон асуудал гараад байгаам. Аргагүй шдээ. Аавуудыг нь хүүхэд харах ажлаас нийгмээрээ ингэж тусгаарлаад байхаар чинь.
За тэгээд ийм үг сонссон хүмүүс чинь яг л сэтгэл санаа тайван амарч харагдана шдээ. Би л өөрөө хүүхдээ харна даа. Хүүхдээ ч хараад ажлаа ч хийгээд үзүүлээд өгөх юм чинь энэ т1үүдэд. Хэхэ
Ер нь энэ япон хүмүүстэй хамт ажиллана гэдэг тийм ч амар эд биш дөө. Заримдаа их т1 зан гаргана шүү дээ.
Үдээс хойш гарах ажилтай юмсан. Уг нь гараад алхчихна гэж бодож байсан юм сан. Ойрд алхаж бариагүй болохоор. Цаснаар яаж ч алхах вэ дээ? Машинаар явахаар зогсоол хайх гэж бас ядаргаа байдаг юм .
Өө тийм. Хамгийн дургүй хүргэсэн зүйл нь юу гээч. Би охиноо 2 өдөр хараад 5 дахь өдөр нөхрийгөө ажлаасаа чөлөө аваад хараадхаач гэсэн чинь за гэсэн юм. Тэгээд нөхөр дарга дээрээ ороод чөлөө гуйж л дээ. Тэгсэн хариулт нь юу гээч. Бодохоор л уур хүрээд зарим нэг япончууд яахаараа ийм т1 байдаг байна аа гэж бодоод л байж байна. За тэр хариулт нь болбоос
-Чи эхнэрийгээ ажилд нь явуулах гэж чөлөө авч байгаа юм уу? Японд бол нөхрүүд нь ажлаа хийгээд мөнгөө олоод, эхнэрүүд нь гэртээ хүүхдээ хардаг юм. Гэхдээ чи яахав гадаад хүн юм чинь амар амар гэсэн гэнэ ээ.
Юу гэсэн үг вэ? Одоо чинь цаг үе өөр болчихоод байхад. Хуучинсаг үзлээ хаяагүй, эмэгтэй хүмүүсийг аймаар доромжилж байгаа байхгүй юу. Уг нь японд ч гэсэн хүүхэд өсгөх ажилд аавуудын оролцоог чухалчлаад сурталчлаад байдаг болсон шдээ. Тэр дарга сонсоогүйм байх даа. Мөнгөндөө гол нь биш ш дээ. Гэр бүлийн харилцаанд аавуудын үүрэг чухал болчихоод байхад. Аавууд л гэж мөнгө олж ирдэг гэсэн ойлголт байхгүй шд тийм үү?
Ээжүүд ч гэсэн хааяа нэргүй ажлаас чөлөөлөгдөж, дуртай ажлаа хийж байвал сэтгэл санаа ч өөдрөг байна шдээ.
Сүүлийн үед японд эмэгтэйчүүд хүүхэд төрүүлэх, өсгөх ажлаас халшраад төрүүлсэн хүүхдээ алах, орхих, гэр бүийн хүчирхийлэл үйлдэх гээд л олон асуудал гараад байгаам. Аргагүй шдээ. Аавуудыг нь хүүхэд харах ажлаас нийгмээрээ ингэж тусгаарлаад байхаар чинь.
За тэгээд ийм үг сонссон хүмүүс чинь яг л сэтгэл санаа тайван амарч харагдана шдээ. Би л өөрөө хүүхдээ харна даа. Хүүхдээ ч хараад ажлаа ч хийгээд үзүүлээд өгөх юм чинь энэ т1үүдэд. Хэхэ
Ер нь энэ япон хүмүүстэй хамт ажиллана гэдэг тийм ч амар эд биш дөө. Заримдаа их т1 зан гаргана шүү дээ.
Friday, February 03, 2012
Харш өдөр
Үүгээр цас ихтэй гэж хэлсэн дээ. Ялангуяа япон тэнгис дагуух нутгаар. Манайх чинь яг тэр япон тэнгисийн эрэг дээр байдаг юм.
Өглөө босч бага бид 2 албандаа явцгаах бэлтгэлээ базаачихаад аминдаа эрт гарав аа. Машиныхаа цас энэ тэрийг буулгана гэсэн шүү юм бодоод л. Тэгсэн юу вэ? Гадаах цас, миний өвдгөөр таттал хунгарласан байвал яах уу? Машинаа хөдөлгөх гээд чаддаггүй ээ, хальт урагшаа хөдлөөд таг. Ухардаг ч үгүй шүү. Хүрзээр цасаа малтаад ч хөдөлдөггүй. Машин дотор охин чарлаад болдоггүй. Эхлээд цэцэрлэг, ажил руугаа яриад жаахан хоцорч очих юм шиг байна гэсэн улсууд бүр үдээс өмнө амрахаар болов. Учир нь нөхөр үдийн цайныхаа цагаар ирж гаргаж өгнө гэсэн тул. Тэр болтол гэртээ орж байхгүй бол охиноо дааруулчихна гэсэн шийдэлд хүрэв.
Ажлаа тараад гэртээ ирсэн чинь хажуу айлын ганц бие хүүхэн 3 залуу цуглуулчихсан машинаа гаргах гээд цас ухаж байнаа. Тэгсэн чинь хачин хүүхэн чинь манай зогсоол дээр баахан цас овоолчихосн байж уу. Намайг ирсэн чинь цас ухаж байсан хүүхэн шууд гэртээ ороод, өнөө залуус нь хүрзээ бариад шууд цаашаа алхдаг гэнээ. Уур хүрээд л байлаа. Томыгоо бассейнд нь хүргэж өгчихөөд, багыгаа авахаасаа өмнө ирж цасаа жаал хүрзэдлээ. Ингээд яваад ирэх хооронд хажуу айлын хүүхэн машинаа унаад ажилдаа явчихсан байж уу. Тэр хүүхэн оройн цагаар ажилладаг юм. Яг ямар ажил хийдгийг нь мэдэхгүй.
Хүний газар, нялх нойтон хүүхэдтэй би чинь хэрүүл уруул хийхээс халшраад. Нөхөртөө л баахан хов ярьлаа шд. Хажуу айлын хүүхэн харьж ирээд толийтол арилгасан байхыг минь хараад харин ч санаа зовсон байхдаа биднээс.
3 дахь зурган дээрх бол нэг хүнсний дэлгүүрийн гадаах зогсоол. Бүлээвтэр ус гараад цасаа хайлуулчихна.
Tuesday, January 31, 2012
Эгдүүтэй 1
Миний бага эгдүүтэй гэж жигтэйхэн болж байна өө.
Эрдмүүд нь арвижаад л.
Моши моши гэхээр аль нэг гараа чихэн дээрээ аваачна.
Жёозү жёозү гэхээр алгаа ташина.
Инай инай баа гэхээр 2 гараа толгойныхоо аль хүрэх л газар байна тэнд аваачна.
Дээрх япон үгнүүдийг монголоор нь хэлсэн ч ойлгоно шүү хүмүүсээ миний охин чинь. Тэхгүй бол монгол хэлийг нь заагаач ээ гээд байдаг шүү зарим нэг хүмүүс хэхэ. Эхнийх нь байна уу, дараагийнх нь мундаг, гурав дахь нь утгачилбал хаана байна гэсэн үг.
Дүүжин гэхээр толгойгоороо гэдийнэ, даажин гэхээр буцааж толгойгоо бөхийлгөнө. Ээж нь дүүжин даажин гээд тэвэрч байгаад арагш нь тонгойлгож бөхийлгөөд тоглодог юм.
Тачи тачи гэхээр алгаараа гарын алга цохино. Энэ нь ихэвчлэн цэцэрлэгийн насны хүүхдүүд гэртээ харихдаа ч юм уу салж явахдаа баяртай гэсэн мэндчилгээ болгож бие биенийхээ гарын алгыг нийлүүлдэг юм. Энэ эрдмийг аниа нь их хичээнгүйлэн зааж байгаа.
Багш нар нь тарахад нь саёонара гээд гараа даллахаар охин минь бас гараа хальт өргөнө.
Чёодай надаа гэхээр гарт нь байсан юм аа өгнө.
Аа гэхээр амаа ангайна.
Ойрхон эмнэлэг ороод вакцин хийлгэчихсэн чинь эмчийгээ хараад таниад учиргүй чарладаг болчихсон. Зүгээр л үзүүлээд гарах гэж байхад хүртэл хэхэ.
Орой албанаас нь авах гээд очихоор намайг хараад инээд алдаад л мөлхөнө гэж үзүүлж өгнө.
Юм түшиж босчоод байдаг болчихсон. Хальт ганц нэг хөлөө зөөгөөд байна лээ.
Зурагтны өмнө оччихоод үнэтэй авсан шидтэй зурагтыг минь балбаж өгнө. Тэр зурагт ч яахав хараа нь муудчихна гээд холдуулахаар буцаад л жирийлгэнэ, бүр эргэж хараад зугтаана.
Жижиг сажиг зүйлийг хуруугаараа барьдаг болчихсон, шууд л ам руугаа явуулна.
Шүлс нь байнга гоожоостой. Заримдаа тэрнийгээ савриулж ирээд л хэл амаа дуугаргаад байна. Монголд бол тэнгэр задраана гэдэг дээ.
Нэг юм яриад л байна. Их чалчаа болж байна.
Нойрондоо их харам. Дутуу сэрчээд л нүдээ тас аниастай л уйлаад байна.
Ээжийнхээ номын тавиур доторх номнууд, дэвтэр, бичиг цааснуудыг кайфтай нь аргагүй татаж гаргаж ирнэ. Ээж нь буцааж хийх гэж үгээ хэлнэ.
Өөр чинь юу билээ?
За энэ бүх эрдмийг их л дээрээс сурсан юм, бичнэ гэж явсаар байтал...
Нээрээ охин минь дараа сарын дундуур ОЙ хүрэх нь, энэ цаг хугацаа үнэхээр хурдан юм аа. Төрсөн өдрийн баярыг хэрхэн тэмдэглэх талаар үе үе ярилцаад байгаа ч ажлын өдөр таарна...
Эрдмүүд нь арвижаад л.
Моши моши гэхээр аль нэг гараа чихэн дээрээ аваачна.
Жёозү жёозү гэхээр алгаа ташина.
Инай инай баа гэхээр 2 гараа толгойныхоо аль хүрэх л газар байна тэнд аваачна.
Дээрх япон үгнүүдийг монголоор нь хэлсэн ч ойлгоно шүү хүмүүсээ миний охин чинь. Тэхгүй бол монгол хэлийг нь заагаач ээ гээд байдаг шүү зарим нэг хүмүүс хэхэ. Эхнийх нь байна уу, дараагийнх нь мундаг, гурав дахь нь утгачилбал хаана байна гэсэн үг.
Дүүжин гэхээр толгойгоороо гэдийнэ, даажин гэхээр буцааж толгойгоо бөхийлгөнө. Ээж нь дүүжин даажин гээд тэвэрч байгаад арагш нь тонгойлгож бөхийлгөөд тоглодог юм.
Тачи тачи гэхээр алгаараа гарын алга цохино. Энэ нь ихэвчлэн цэцэрлэгийн насны хүүхдүүд гэртээ харихдаа ч юм уу салж явахдаа баяртай гэсэн мэндчилгээ болгож бие биенийхээ гарын алгыг нийлүүлдэг юм. Энэ эрдмийг аниа нь их хичээнгүйлэн зааж байгаа.
Багш нар нь тарахад нь саёонара гээд гараа даллахаар охин минь бас гараа хальт өргөнө.
Чёодай надаа гэхээр гарт нь байсан юм аа өгнө.
Аа гэхээр амаа ангайна.
Ойрхон эмнэлэг ороод вакцин хийлгэчихсэн чинь эмчийгээ хараад таниад учиргүй чарладаг болчихсон. Зүгээр л үзүүлээд гарах гэж байхад хүртэл хэхэ.
Орой албанаас нь авах гээд очихоор намайг хараад инээд алдаад л мөлхөнө гэж үзүүлж өгнө.
Юм түшиж босчоод байдаг болчихсон. Хальт ганц нэг хөлөө зөөгөөд байна лээ.
Зурагтны өмнө оччихоод үнэтэй авсан шидтэй зурагтыг минь балбаж өгнө. Тэр зурагт ч яахав хараа нь муудчихна гээд холдуулахаар буцаад л жирийлгэнэ, бүр эргэж хараад зугтаана.
Жижиг сажиг зүйлийг хуруугаараа барьдаг болчихсон, шууд л ам руугаа явуулна.
Шүлс нь байнга гоожоостой. Заримдаа тэрнийгээ савриулж ирээд л хэл амаа дуугаргаад байна. Монголд бол тэнгэр задраана гэдэг дээ.
Нэг юм яриад л байна. Их чалчаа болж байна.
Нойрондоо их харам. Дутуу сэрчээд л нүдээ тас аниастай л уйлаад байна.
Ээжийнхээ номын тавиур доторх номнууд, дэвтэр, бичиг цааснуудыг кайфтай нь аргагүй татаж гаргаж ирнэ. Ээж нь буцааж хийх гэж үгээ хэлнэ.
Өөр чинь юу билээ?
За энэ бүх эрдмийг их л дээрээс сурсан юм, бичнэ гэж явсаар байтал...
Нээрээ охин минь дараа сарын дундуур ОЙ хүрэх нь, энэ цаг хугацаа үнэхээр хурдан юм аа. Төрсөн өдрийн баярыг хэрхэн тэмдэглэх талаар үе үе ярилцаад байгаа ч ажлын өдөр таарна...
Monday, January 30, 2012
Сурах ч юм бил үү
Уйдаж байнаа
Энэ цаснаас. Гэхдээ уйдаж байгаа нь томчууд л юм шиг байна дөө. Хүүхдүүд бол ондоо.
Багын цэцэрлэг нь цасаар тоглуулсан бололтойм хүүхдүүдээ. Миний бага хүртэл цас барьж үзсэн гэсэн. Гэхдээ жаахан ярвайгаад дургүй янзтай байсан гэнэ лээ. Бага багаар хорвоотой танилцаад л явна.
Зураг1. Томын сургуулийн биеийн тамирын талбай. Бид хөлдөж үхэх гээд байхад энэ хүүхдүүд үү.
Зураг2. Багын цэцэрлэгийн үүдэн дэх мод болон цэцэг. Цасан гоёлоо өмсөхөөр хөөрхөн юм аа уг нь.
Friday, January 20, 2012
Цас болон бас бус
Манай энд их цастай байна өө. Над шиг хувийн орж гарах ажил ихтэй хүнд их хэцүүмөө. Хурдтай давхиж болохгүй, машинаа зогсоох гэж хамаг цаг аваад хаячихна.
Хамгийн сүүлийн сонин гэвэл бага минь салхин цэцэгтээд авсан. Эдгээд буцаад албандаа орчлоо. Уг нь вакцинаа хийлгээд яваад байсан чинь салхин цэцэгтсэн бол сарын дараа бусад төрлийн вакцинаа хийлгэдэг гэнэ.
Томын хичээлийн нээлттэй өдөрлөг болоод, гаднаас орж ирэхдээ гар хөлөө сайтар угаах, ариун цэврийн тухай байсан. Тэрний дараагаар зааланд бүгд Эрдэнэт хүний амийг олж төрөхийн чухлын талаар эцэг эхчүүд болон 6-р ангийн хүүхдүүдэд зориулсан лекц сонсгосон. Тэрний дараагаар анги ангиараа хуралдсан. Нээх сүртэй хурал биш дөө. Лекцийн талаарх сэтгэгдэл, хүүхдийнхээ тухай ерөнхий байдлын талаар ярилцсан.
Зураг1. Тэр жижиг модон дээрх цас яг л торхтой зайрмаг шиг л харагдаж байна уу?
Зураг2. Нэг шөнө орсон цас нэг иймэрхүү. Өглөө яарч ядаж байхад машин дээрх цасаа буулгана гэж бас нэг том ажил.
Бас л ориг
болж уу. Найзынхаа захиалгаар нэхсэн. Гоё ороолт нэхэж өгье өө гээд байхад л заавал энийг нэхүүлж авна гээд. Олон ороолт байгаа гэнээ. Дахин нэгийг нэмж нэхэх бодолтой байгаа. Эхлээд аалзны тор шиг хээ мээ нь нэхэхэд ярвигтай санагдаад барьж авахгүй ч дотроо бол хурдхан шиг нэхэж өгөх юмсан гэж бодоод байсан чинь нэхээд эхэлсэн харин гоёмсог санагдаад, урам зориг дүүрэн байлаа. Гэртээ бас нэхнээ. Нийт том дунд жижиг хосолсон 3 -ыг нэхэж өгнөө. Хайчлаад л хаячихгүй бол насны л юм болох байх дөө. Мэдээж номноос харж нэхэж байгаа, зарим нэхээсийг нь жаахан ойлгохгүй байна аа. Иймэрхүү зүйл нэхдэг хүнтэй танилцах юмсан. Нойтон хамуу шиг наалдан пад болохгүй юу.
Энэ гэхдээ цавуудаагүй байгаа. Цавуудаад хатуу болгоод өгөхөөр их гоё болдог юм шиг байна лээ.
Thursday, January 19, 2012
Ийм нэгэн ном
Ерөнхийдөө таалагдсан. Энэ номын талаар ихл шуугиж энд тэнд олон бичигдсэн болохоор энд нуршаад яахав гэж бодлоо.
Монголдоо очоод ажиллах ажлын байраа өөрөө нээхээр шийдсэн. Хэ хэ. Ингэхийн тулд сониуч зангаа гээж болохгүй. Үнэнч шудрага байх. гэх мэт зөндөө л зөвлөгөө байна лээ. Бүгдийг нь биелүүлдэг бол ч...
Бас тэр багшийн тухай бичсэн нь их таалагдсан. 10 жилийн нэг дурсамж шууд нүдэнд харагдаж байна лээ. Ингэсийн, физикийн хичээлийг хэлний гүнзгий гэдэг утгаар нь жаахан ойшоодоггүй байснаа гэнэт ухаан ороод ойлгоод самбарт гарч бодлого бодов оо. Зөв бодсоор атал 3 тавихаар нь уур хүрээд дахиж физикийнн хичээлийг сонирхоо ч үгүй, хүн цоорж болно биз дээ. Аймаар ууртай байна уу?ккк
Таалагддаг зүйл3
Бага сургуульд өдрийн хоол өгнө. Өглөө 7:30-д гэрээс гараад үдээс хойш 3,4-т тарж байгаам чинь аргагүй биз дээ. Их дажгүй өдрийн хоолтой, би ажлын шугамаар бага сургууль орохдоо идэж үзсэн юм. Заримдаа бага сургууль явахаар бол өдрийн хоол өгөх үү гэж асуух нь холгүй ээ хэхэ.
Өдөр бүр хоолон дээрээ сүү уулгана. Аль болох загас идүүлнэ. Сүүлийн үед үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжинэ гээд дан дотоодын бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг болсон. Тэр дундаа өөрсдийн муждаа тариалсан хүнс хүнсний ногоогоо хэрэглэнэ гэсэн уриатай.
Сар бүр тухайн сарын өдрийн хоолны цэсийг эцэг эхчүүдэд А4-ийн цаасан дээр ар өвөргүй хэвлэж гаргаж өгнө. Өдөр бүр өөр өөр хоолны цэстэй.
Өглөөний цайгаа заавал ууж байхыг уриалсан элдэв сурталчилгаа, судалгаа, сургалт явуулна. Өглөөний цайны ач холбогдлын тухай аль цэцэрлэгт байхын заагаад эхэлнэ.
Эрт унтаж эрт босохыг бас уриална. Сар бүрийн аян явуулна. Гэртээ даалгавараа болон бие дааж хичээл хийхдээ зурагтаа унтрааж анхаарлаа төвлөрүүлж хийхийг уриална. Бага сургуулийн 1, 2 ангийнхан орой 9 гэхэд орондоо орсон байх ёстой гэнэ. 3,4 ангийнхан 9:30 гэхэд орондоо орсон байх ёстой, 5,6 ангийнхан 10 гэхэд орондоо орсон байх ёстой гэж заана. Учир нь хүний тархи 10-аас хойш амарсан байдаг гэсэн. Ялангуяа хүүхдийн тархи.
Өдөр бүр хоолон дээрээ сүү уулгана. Аль болох загас идүүлнэ. Сүүлийн үед үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжинэ гээд дан дотоодын бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг болсон. Тэр дундаа өөрсдийн муждаа тариалсан хүнс хүнсний ногоогоо хэрэглэнэ гэсэн уриатай.
Сар бүр тухайн сарын өдрийн хоолны цэсийг эцэг эхчүүдэд А4-ийн цаасан дээр ар өвөргүй хэвлэж гаргаж өгнө. Өдөр бүр өөр өөр хоолны цэстэй.
Өглөөний цайгаа заавал ууж байхыг уриалсан элдэв сурталчилгаа, судалгаа, сургалт явуулна. Өглөөний цайны ач холбогдлын тухай аль цэцэрлэгт байхын заагаад эхэлнэ.
Эрт унтаж эрт босохыг бас уриална. Сар бүрийн аян явуулна. Гэртээ даалгавараа болон бие дааж хичээл хийхдээ зурагтаа унтрааж анхаарлаа төвлөрүүлж хийхийг уриална. Бага сургуулийн 1, 2 ангийнхан орой 9 гэхэд орондоо орсон байх ёстой гэнэ. 3,4 ангийнхан 9:30 гэхэд орондоо орсон байх ёстой, 5,6 ангийнхан 10 гэхэд орондоо орсон байх ёстой гэж заана. Учир нь хүний тархи 10-аас хойш амарсан байдаг гэсэн. Ялангуяа хүүхдийн тархи.
Monday, January 16, 2012
Зургийн үзэсгэлэн
Том минь зургийн дугуйланд явдаг юм. Сард 2 удаа.
Тэр нь жилийн эхэнд тайлан гаргаж үзэсгэлэн зохион байгуулдаг юм. Багшийн бүтээлийн үзэсгэлэн юм даа, тэр дунд шавь нарынхаа бүтээлийг хавчуулчихдаг сэргэлэн багш аа. Бас бүтээлээ чамгүй өндөр үнэлээд зарчихна, сүйхээтэй багш аа. Ихэвчилэн сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг гэсэн байгууллагууд авч үүдэндээ өлгөсөн харагддаг юм. Манай эндээ л нэртэй багш. Сонин сэтгүүлд эссэ энэ тэр бичдэг гэсэн. Би тэр эссэнийх нь цуглуулгыг авч уншсан. Аль жилийн өмнө.
Охин минь 2 жил дараалж зургийн үзэсгэлэнгээ гаргав, ээж бол амны бэлгээс ашдын бэлэг гээд л эмээ өвөөд нь сайрхаад байгаам. хэхэ Жаазанд хийгээд өлгөчихөөр амилаад л явчихдаг юм байна шүү. Хэдэн жилийн дараа гэр минь охиныхоо жаазтай бүтээлээр цалгих юм байна л даа. Дээрээс нь бага зулзагын бүтээл нэмэгдчүүл ч...
Энэ багш нь хүүхдүүдээ тэгж зур, ингэж зур гэж ерөөсөө загнадаггүй. Хүүхдүүдтэйгээ нийлчээд чанга чанга хөхрөөд л байна. Чөлөөтэй сэтгүүлж байгаад л тэрэн дунд нь ганц нэг хэлэх юм аа хэлдэг юм шиг санагдсан. Охин энэ багшдаа хайртай гэж жигтэйхэн, загнадаггүй болохоор нь ккк. Дан ч зураг зураад байдаггүй юм билээ. Баримлын шавар энэ тэрээр юм хийдэг гэсэн. Охин бол зурах л дуртай учраас зураад л суудаг гэсэн.
Зураг: За энэ бол түрүү жилийн үзэсгэлэнд тавьсан бүтээл нь. Эдний хүүхэлдэйн киноны баатар. Энд байдаг хүмүүс хараад шууд таних байх өө. Жилийн турш зөндөө л зураг зурна, гоё болсныгоо тавь гэж хэлдэггүй юм шиг байна лээ. Хүүхэд өөрөө энийг л зурж тавина гэсэн бол тэрийгээ л зурна. Ялангуяа охин минь бол хажуугаас нь юм хэлчүүл бөөн юм болох юм шиг байгаан.
Sunday, January 15, 2012
Таалагддаг зүйл2
Энд бага, дунд, ахлах сургууль тус тус өөрийн гэсэн байртай. Бага сургуулий төгсөөд орох дунд сургууль нь ихэвчлэн шийдэгдсэн байдаг юм шиг билээ. Гэрийнхээ байршлаас хамаардаг гэж дуулсан. Харин ахлах сургууль нь хүүхэд өөрийн хүссэн ахлах сургуульдаа явдаг гэсэн. Ингэхдээ улсын харъяа дээрээс нь чанар сайтай сурууль өрсөлдөөн ихтэй байдаг гэсэн. Ахлах сургууль нь төлбөртэй гэж дуулсан. За ахлах дунд сургуулийн талаар дараа мэдээлэл цуглуулж оруулахыг бодноо. Эхлээд бага сургуулиа дуусганаа.
Бага сургууль учраас бүх бага ангийн хүүхдүүд нэг дор, нэг цагт хичээллэнэ. Манайх шиг өлгөө өдөр гэсэн ээлж байхгүй. Мэдээж 1-р ангийнхан эрт тарна.Анги томрох тусам тарах цаг нь оройтно. Ихэвчлэн 4-с хойш тарна. Охин минь 3-р анги учраас долоо хоногийн 2 өдөр нь 4-т, бусад өдөр нь 3-т тардаг.
Бүх сургуулиуд нь гаднаа маш том бие тамирын талбайтай. Манайхан шиг сургуулийн талбайд хэн дуртай нь байшин барьчихдаггүй. Талбайгаа ч маш сайн ашиглана. Сурагчдаа биеийн тамиртай үнэн сайн нөхөрлүүлнэ. Бүгд эрдэмтэн доктор болох албагүй шүү дээ. Тэрийг сайн ойлгодог улсууд. Тэр ч утгаараа спортын олон шилдгүүтдэй. Материаллаг бааз үнэн сайтай. Бүх юм байна. Багаасаа ингэж спорттой нөхөрлөсөн улсуудаас олимпийн аварга хэдэн арваараа төрөх нь аргагүйм биз дээ.
Өө тийм, бага сургуулиуд нь гаднаа бассейнтай. Зуны аагим халуунд түүнийгээ ашиглана. Долоо хоногт цагийн хуваарь гаргаад хичээллэнэ.
Бага сургууль нь дүрэмт хувцас өмсдөггүй. Харин биеийн тамирын хувцас, усны хувцас, өглөө оройд хичээлдээ өмсөж яавдаг малгай нь ижил байна.
Дунд сургууль, ахлах сургууль нь дүрэмт хувцас өмсөнө. Миний ойлгосноор хүүхэд яг гоёж гангалах гэдэг насан дээр нь дүрэмт хувцас өмсгөдөг юм шиг санагдсан. Тэр болтол энгийн хувцастайгаа. Гэхдээ хотоосоо шалтгаалаад дүрэмт хувцастай газар ч байдаг юм билээ. Хувийн сургууль мөн адил дүрэмт хувцас өмсөнө гэх мэт.
Дээр нэг эцэг эхийн хуралд сууж байсан багш нь ингэж хэлсэн. Охидуудад аль болох энгийн хувцас өмсгөхийг бодоорой. Тэхгүй бол нэг охин богинодуу дэрэвгэр юбкатай ирээд тэрийгээ үрчийгээд муухай болчих байх гэж санаа зовоод хичээлийн турш сандал дээрээ ч тухтай суулгүй, байнга юбкаа засаастай, анхаарлаа төвлөрүүлж чадахгүй байсан шүү гэсэн. Үнэн л үг.
Бас тэр хичээлдээ өмсөж явдаг шар малгай их учиртай. Шар өнгө бол гэрлэн дохионд анхааруулах утгатай учраас анхаар жолооч нараа энд сурагчид хичээлдээ явж байна шүү гэсэн дохио болж өгдөг. Өглөө хүмүүс ажил төрөлдөө яарчихсан байдаг тул аваар осол гарах нь их байдаг юм шиг байгаан.
Зураг: Охины минь сургуулиас өмсөхийг шаарддаг малгй нь. Эрэгтэй хүүхдүүд энэний саравчтай малгайг нь өмсөнө. 1-р ангид ороход нь эцэг эхчүүд өөрсдөө худалдаж авна. Жил болгон солиод байхгүй. Охин 3 жил өмсөж байна. Томдуулж авсан байхаа ээж. Угаасаа жаахан том авчихдаг юм хувцсыг нь.ккк
Friday, January 13, 2012
Будаа идчихмээр
Блогчин Нараагийн бичлэгийг уншаад охиныхоо сургуулийн талаар ганц нэг бичлэг оруулах юм байна шүү гэж бодоод л яваад байдаг юм, харин нэг л нөхцөл нь бүрдэж өгөхгүй байлаа. Нэг дор бүгдийг нь оруулж амжихгүй тул нэг нэгээр нь бичье. Мөн бага сургуулийн тухай бичнэ, дунд болон ахлах сургууль нь бас нэлээд өвөрмөц ертөнц гэсэн. Тэгээд ч очиж нүдээр харсан зэрэг мэдээллээр хомс болно.
Ерөнхий ойлголт: Японы бага сургууль 1-6 анги гэж байна. Хүн амын нягтралаас хамаарч бүлгийн тоо ондоо. Охины сургууль болохоор энэ хотдоо 2т орох учир 3-р анги нь 3 бүлэгтэй. Бусад ангиудыг сайн мэдэхгүй байна. Гэхдээ 1-р анги нь 4 бүлэгтэй гэсэн. Эд нар ангиа 3а, 3б гэдэггүй, 3-ын1, 3-ын 2 гэж дууддаг юм билээ. Бүр хөдөө тосгодоор нь бүхэл бүтэн нэг сургуулийн сурагчдын тоо нь 30 хэдхэн тоотой сургууль ч байдаг юм билээ. Би түрүү жил 12 сард очиж монголоо сурталчилсан сургууль гэхэд л 1-6 анги нийлээд л 34хөн сурагчтай байсан. Энэ нь оршин суугчдынх нь хот руу нүүх явдалтай холбоотой гэсэн.
Би охиныхоо ярианаас мөн өөрөө очиж байсан сургуулиудыг нь хараад үнэндээ атаархдаг. Материаллаг бааз үнэн хангалттай. Мөн дэг жаяг ч нарийн. Дөнгөж ирсэн хүмүүст бол эхэндээ ядаргаатай санагддаг юм билээ. Дасаад ирэхээр их зохион байгуулалт сайтай санагддаг.
Таалагддаг зүйлс1: Гэртэйгээ хамгийн ойрхон сургуульд явна. (Манайд ч нэлээд хэдэн жилийн өмнө ийм байсан. харин сүүлийн үед сургуулийн чанар, багш нарын ур чавдар бас бус өөр шалтгаанаар гэрээсээ хол сургуульд орох нь ихэссэн)
Ойрхон гэртэй 7-8 хүүхдүүдийг нэг бүлэг болгоно. Ингэхдээ 1-6-р ангийн бүх хүүхдээс бүрдүүлнэ. 6-р ангийн хүүхдийг ахлагчаар нь сонгоно. Тэгээд тэрнээс доош ангийн нэг хүүхдийг орлогчоор томилно. Орлогчийн үүрэг мэдээж ойлгомжтой. Орлогчийг ямар нэгэн шалтгаанаар сургуульд явахгүй тохиолдолд ахлана. Ингэж бүлэг болгох нь ямар ач холбогдолтой вэ гэхээр өглөө сургуульдаа явахаар 7:30-д гадаа бүлгээрээ цуглаад хамгийн том буюу ахлагч нь хамгийн урд, удаах том нь хамгийн ард энэ 2-ын дунд жижгүүдээ оруулаад нэг шугам болж алхана. Ээж аав нь хүргэж өгнө гэсэн ойлголт байхгүй. Хичээл тарах үед ангиудын цагийн хуваарь өөр өөр учраас өглөө тэр болгон өглөөний бүлгээрээ хамт тарцгаах нь ховор ч сардаа нэг удаа цугтаа тарцгаагаад байх шиг байдаг юм.
Гэхмэтчилэн оруулнаа.
Нэг зүйл мартсан байна. Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар сургуульдаа явахгүй чөлөө авах, хожигдож очихоор бол энэхүү бүлгийнхээ ахлагчид тусгай бичиг бөглөж өгөөд анги даасан багшид нь дамжуулж өгөхийг хүснэ.
Ерөнхий ойлголт: Японы бага сургууль 1-6 анги гэж байна. Хүн амын нягтралаас хамаарч бүлгийн тоо ондоо. Охины сургууль болохоор энэ хотдоо 2т орох учир 3-р анги нь 3 бүлэгтэй. Бусад ангиудыг сайн мэдэхгүй байна. Гэхдээ 1-р анги нь 4 бүлэгтэй гэсэн. Эд нар ангиа 3а, 3б гэдэггүй, 3-ын1, 3-ын 2 гэж дууддаг юм билээ. Бүр хөдөө тосгодоор нь бүхэл бүтэн нэг сургуулийн сурагчдын тоо нь 30 хэдхэн тоотой сургууль ч байдаг юм билээ. Би түрүү жил 12 сард очиж монголоо сурталчилсан сургууль гэхэд л 1-6 анги нийлээд л 34хөн сурагчтай байсан. Энэ нь оршин суугчдынх нь хот руу нүүх явдалтай холбоотой гэсэн.
Би охиныхоо ярианаас мөн өөрөө очиж байсан сургуулиудыг нь хараад үнэндээ атаархдаг. Материаллаг бааз үнэн хангалттай. Мөн дэг жаяг ч нарийн. Дөнгөж ирсэн хүмүүст бол эхэндээ ядаргаатай санагддаг юм билээ. Дасаад ирэхээр их зохион байгуулалт сайтай санагддаг.
Таалагддаг зүйлс1: Гэртэйгээ хамгийн ойрхон сургуульд явна. (Манайд ч нэлээд хэдэн жилийн өмнө ийм байсан. харин сүүлийн үед сургуулийн чанар, багш нарын ур чавдар бас бус өөр шалтгаанаар гэрээсээ хол сургуульд орох нь ихэссэн)
Ойрхон гэртэй 7-8 хүүхдүүдийг нэг бүлэг болгоно. Ингэхдээ 1-6-р ангийн бүх хүүхдээс бүрдүүлнэ. 6-р ангийн хүүхдийг ахлагчаар нь сонгоно. Тэгээд тэрнээс доош ангийн нэг хүүхдийг орлогчоор томилно. Орлогчийн үүрэг мэдээж ойлгомжтой. Орлогчийг ямар нэгэн шалтгаанаар сургуульд явахгүй тохиолдолд ахлана. Ингэж бүлэг болгох нь ямар ач холбогдолтой вэ гэхээр өглөө сургуульдаа явахаар 7:30-д гадаа бүлгээрээ цуглаад хамгийн том буюу ахлагч нь хамгийн урд, удаах том нь хамгийн ард энэ 2-ын дунд жижгүүдээ оруулаад нэг шугам болж алхана. Ээж аав нь хүргэж өгнө гэсэн ойлголт байхгүй. Хичээл тарах үед ангиудын цагийн хуваарь өөр өөр учраас өглөө тэр болгон өглөөний бүлгээрээ хамт тарцгаах нь ховор ч сардаа нэг удаа цугтаа тарцгаагаад байх шиг байдаг юм.
Гэхмэтчилэн оруулнаа.
Нэг зүйл мартсан байна. Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар сургуульдаа явахгүй чөлөө авах, хожигдож очихоор бол энэхүү бүлгийнхээ ахлагчид тусгай бичиг бөглөж өгөөд анги даасан багшид нь дамжуулж өгөхийг хүснэ.
Tuesday, January 10, 2012
Ориг юм шиг болсон байна уу
Нэг ийм үсний боолт, жижиг сальфетканы уут хийлээ шд. Анх удаагаа бие дааж, гэхдээ номноос харсан хэхэ. Ёстой амархан юм билээ. Том зулзага минь бас өөртөө хийсэн.
Энэ зурган дээрх уут нь болбоос охин бид 2-ын алдаатай бүтээл байгаамаа. Миний хийсэн нь амсар нь ангархай болчихсон. Дахиж хийхдээ алдаагаа засахыг оролдсон ч бас л жаахан ангайгаад байгаа. Мэргэжлийн хийдэг хүнээс нь дараа асууж зөвлөлгөө авахаар болоод дахин хийгээгүй. Охиных болохоор хэт жижигдсэн. Гэхдээ жаахан хүүхдийн иймэрхүү хэмжээтэй сальфетка байдаг юм, тэгээд дүүдээ бэлэглэхээр болсон.
Боолт харин тун дажгүй болоод, бид 2 нэлээд хэдийг хийгээд, бэлэглэх хүнээ товлочихсон.
Ээжийн санаа бол уг нь ганц нэгийг зарж утас ч юм уу, даавуу ч юм уу юмныхаа мөнгийг олдог бол гэж санаад л хэхэ. Монголдоо очихоороо л тэгэхээс, би гэж ер нь мэргэжлээ буруу сонгосон туучий юу үгүй юу үнэхээрийн ккк
Monday, January 09, 2012
Өө тийм
Зулзагын минь доод 3 болон 4 дэх шүд нь цухуйцан байнаа, ээж нь олж хараад. Ингээд дээрээ 4, дороо 4 нийт 8 шүдтэй болоод. 1 сарын 3нд гэдэг чинь охин минь 10 сар хүрэхэд 13 хоног дутуу байсан гэсэн үг.
Сэтгэлийн ариусал-Буяны үүд
Ийм ном уншаад гэгээрч байнаа хэхэ.Дундаас нь ганц нэг таалагдсан мөрүүдээ л орууллаа.
Монгол байх бүх хэв шинжээ бүрдүүлье гэвээс монгол хүн болгон өөрийн гэсэн бүх түүх, судлал, шашин соёлоо өөриймсөг сэтгэлээр үзэж судлаач ээ гэж хэлмээр байна. Бид өөрсдөө өөрсдийгөө л хүнд таниулж нээхээс бус хөндлөнгийн хүн биднийг хэзээ ч сайн сайхан болгохгүй шүү дээ.
Нүдэндээ нүгэлт үйл бүү үзье хэмээн хичээгтүн
Чихэндээ самуун үг бүү сонсоё хэмээн хичээгтүн
Амандаа чалчаа үг бүү өгүүлье хэмээн хичээгтүн
Сэтгэлдээ хортой санаа бүү агуулъя хэмээн хичээгтүн
Энэ бол Буян мөөн гэсэн бий.
Цаг хугацаа одох бүр хүний байдал сайжран өөрчлөгдөх учиртай гэж боддог юм. Өглөө бүр босохдоо-Энэ өдрийг илүү үр дүнтэй өнгөрөөе. нэг ч өдрийг алдаж болохгүй гэж хичээх. Орой бүр унтахдаа-Санасан хэргээ өнөөдөр амжуулав уу хэмээн өөрөөсөө нэхэл хатуу асууж байх. Ингэж чадвал өөртөө урамшиж, эс тэгвээс өөртөө шүүмжтэй хандаж байх учиртай. Ийм арга замаар та сэтгэлээ сайн зүг тийш засах болно. Далай ламын сургаалаас
Thursday, January 05, 2012
Ээж охин 2-н яриа
Ээж: Даалгавраа хийж байна уу?
Охин: Тийм. Уншсан номын тэмдэглэлээ хийхээр нэг ном сонгоод уншиж байгаа.
(Урд өдөр нь номын сан орж 5 ном зээлсэн юм.)
Ээж: Ямар нэртэй ном бэ?
Охин: Эрлийз гэдэг нэртэй.
Ээж: Эрлийз ээ? Хаанахын эрлийз юм?
Охин: Нохой хүн хоёрын эрлийз.
Ээж: Юуууу? Хүн нохой хоёр оо?
Охин: Тийн, ээж нь нохой, аав нь хүн.
Ээж: Тэгээд юу төрсөн бэ? Хүн үү? нохой юу?
(Тухайн үедээ нээх юм бодсонгүй, тэгснээ гэнэт энэ чинь юу билээ. Номын сангийн хүүхдийн тасгаас л зээлсэн дээ, ийм балай ном хүүхдэд зээлдүүлмээргүй юм даа гэж бодоод)
Охин: Хүн.
Ээж: Ямар гээчийн ном уншаад байгаам? Алив үзүүлээдэх (дуугаа ширүүсгэнэ)
Охин: Ээж нь хаяад явчихсан айлын аав нь нэг жингэр олж ирээд тэрэндээ хүүхдийнхээ ээжийн нэрийг өгчихдөг юм. Тэгээд бүгд ээж эргэж ирлээ гээд сүйд болдог байхгүй юу даа.
Ээж: Аан, тийм байлгүй дээ. (Тайвшрав) Сонирхолтой юм уу?
Охин: Тийм.
Ээж: Ээж нь зав гарвал уншиж үзнээ.
Охин: Тэгээрэй.
Нэг ийм яриа өнөөдөр болов. Би ч хүн нохой хоёр юу яагаад дундаас нь эрлийз төрсөн юм байх л гэж бодоод ухаан алдах дөхлөө шд.ккк
Хүүхэд томрох ч лүд юм даа...
Охин: Тийм. Уншсан номын тэмдэглэлээ хийхээр нэг ном сонгоод уншиж байгаа.
(Урд өдөр нь номын сан орж 5 ном зээлсэн юм.)
Ээж: Ямар нэртэй ном бэ?
Охин: Эрлийз гэдэг нэртэй.
Ээж: Эрлийз ээ? Хаанахын эрлийз юм?
Охин: Нохой хүн хоёрын эрлийз.
Ээж: Юуууу? Хүн нохой хоёр оо?
Охин: Тийн, ээж нь нохой, аав нь хүн.
Ээж: Тэгээд юу төрсөн бэ? Хүн үү? нохой юу?
(Тухайн үедээ нээх юм бодсонгүй, тэгснээ гэнэт энэ чинь юу билээ. Номын сангийн хүүхдийн тасгаас л зээлсэн дээ, ийм балай ном хүүхдэд зээлдүүлмээргүй юм даа гэж бодоод)
Охин: Хүн.
Ээж: Ямар гээчийн ном уншаад байгаам? Алив үзүүлээдэх (дуугаа ширүүсгэнэ)
Охин: Ээж нь хаяад явчихсан айлын аав нь нэг жингэр олж ирээд тэрэндээ хүүхдийнхээ ээжийн нэрийг өгчихдөг юм. Тэгээд бүгд ээж эргэж ирлээ гээд сүйд болдог байхгүй юу даа.
Ээж: Аан, тийм байлгүй дээ. (Тайвшрав) Сонирхолтой юм уу?
Охин: Тийм.
Ээж: Ээж нь зав гарвал уншиж үзнээ.
Охин: Тэгээрэй.
Нэг ийм яриа өнөөдөр болов. Би ч хүн нохой хоёр юу яагаад дундаас нь эрлийз төрсөн юм байх л гэж бодоод ухаан алдах дөхлөө шд.ккк
Хүүхэд томрох ч лүд юм даа...
Wednesday, January 04, 2012
Амралт
Том минь амралтаараа баахан ном шагайж, өдөрт нэг зураг зурж өнгөрөөх болчихоод бид биеийн тамиртай нөхөрлүүлэх санаатай явж тэшүүрээр гулгууллаа. Мөн цанын бааз орж snow board-аар гулгууллаа. Хүүхэд юм болохоор хэд хэд унаж өгөөд л гайгүй сурахаар байна гэж аав нь хэлсэн. Ливт нь жаахан аймар гэсэн, буухдаа хүнд нь хэлж түр зогсоолгож байгаад л буудаг гэж охин минь хэлсэн. Яг ээж шигээ хэхэ. Би бас тэр ливтнээс нь буухдаа бөөн сүр болно ш дээ. Энэ жил багатайгаа гэртээ л өнжлөө. Дараа жил багыгаа дагуулаад явнаа, очиж чаргаар гулгая.
Шинэ оны мэнд
хүргэж байна шүү, бүх блогчиддоо. Мөн блог уншигчдадаа, ах дүү амраг садангууддаа. 2012 ондоо эрүүл энх байж, амжилт бүтээлээр дүүрэн байх болтугай.
Жаахан хоцорсон л мэндчилгээ байлаа гэж.
Бид уламжлал ёсоороо хажуу мужид он гаргасан. Сүүлийн хэдэн жил гэртээ биш гадуур он гаргадаг уламжлалтай болчихсон. Бас 2 удаа он гаргаж хундага тулгасан. Эхнийх нь япон цагаар, дараагийх нь 1 цагийн дараа монгол цагаараа.
Гар хийцийн бялуу идээд л, хөхүүл юм байж вино шимээд л сайхан байсан шүү.
Би сүүлийн үед гэрийн бялуунд их дуртай болоод байгаа, тайлбар хийх илүүц биз дээ, крем энэ тэр багатай, амттай гээд л. Харин өөрөө бялуу хийж үзэх гээд л дуншаад байдаг, охиныхоо амралтаар хийнэ гээд амалчихсан байгаамсан амжих нь уу үгүй нь үү?
Охиноо амралтаа зугаатай өнгөрүүлээсэй гэж хэрэндээ их хичээж байнаа, энэ тухай тусад нь бичлэг зураг хөрөгтэй бичлэг хийнээ.
Монгол руу аав ээж лүүгээ ярьсан чинь цагаан сар шиг л юм хэлчихсэн шүү, тэднийхэн ирээд тэднийхээр ороод ч гэх шиг. Би ч цагаан сар хийчихээ юу л гэлээ. Нээрээ цагаан сар гэснээс энэ жил бас 2 цагаан сар хийх гээд байгаа гэнэ үү, маргалдаад л байгаам байх. 1 сард үгүй 2 сард гээд, хэнд нь итгэх юм бүү мэд.
Жаахан хоцорсон л мэндчилгээ байлаа гэж.
Бид уламжлал ёсоороо хажуу мужид он гаргасан. Сүүлийн хэдэн жил гэртээ биш гадуур он гаргадаг уламжлалтай болчихсон. Бас 2 удаа он гаргаж хундага тулгасан. Эхнийх нь япон цагаар, дараагийх нь 1 цагийн дараа монгол цагаараа.
Гар хийцийн бялуу идээд л, хөхүүл юм байж вино шимээд л сайхан байсан шүү.
Би сүүлийн үед гэрийн бялуунд их дуртай болоод байгаа, тайлбар хийх илүүц биз дээ, крем энэ тэр багатай, амттай гээд л. Харин өөрөө бялуу хийж үзэх гээд л дуншаад байдаг, охиныхоо амралтаар хийнэ гээд амалчихсан байгаамсан амжих нь уу үгүй нь үү?
Охиноо амралтаа зугаатай өнгөрүүлээсэй гэж хэрэндээ их хичээж байнаа, энэ тухай тусад нь бичлэг зураг хөрөгтэй бичлэг хийнээ.
Монгол руу аав ээж лүүгээ ярьсан чинь цагаан сар шиг л юм хэлчихсэн шүү, тэднийхэн ирээд тэднийхээр ороод ч гэх шиг. Би ч цагаан сар хийчихээ юу л гэлээ. Нээрээ цагаан сар гэснээс энэ жил бас 2 цагаан сар хийх гээд байгаа гэнэ үү, маргалдаад л байгаам байх. 1 сард үгүй 2 сард гээд, хэнд нь итгэх юм бүү мэд.
Thursday, December 29, 2011
Хонхот хүүхэлдэй
Амраад сайхан байна аа. 29-нөөс эхэлж амарсан. 4-нд ажил эхлэнэ. Багын цэцэрлэг бас 29-нөөс амраад, уг нь би нэг өдөр ч болох нээ албанд нь явуулчаад өөрөө гэртээ сайхан амарна даа гэж бодож байсан чинь талаар болсон хэхэ. 60 чавганцынхаа ажлыг хийгээд л байж байна дөө. Хүүхэд томрох ч лүд юм лаа гэдэг шиг л байна, хөдөлгөөнд орчихсон хүүхэд чинь зүгээр суулгахгүймөө. Юм түшээд босох гэхийн, тэгснээ юм мөргөөд л унахын, хэхэ. Аниа ээж 2 сандраад л, хоёр биенийгээ харж байхгүй яасым бэ гээд л ккк.
Том зулзага энэ дуун дээрх шиг хонхот хүүхэлдэйтэй байсын. Халуун наранд машинд байлгаад өнөөх нь хайлаад өрөөсөн тал нь хонхойчихсон гэсэн. Төрсөн өдрөөр нь нэг найзаасаа нэхэж байгаад авахуулсан ш дээ. Одоо хааяа бодохоор ичээд байдаг юм. Охинтой болохоор чинь авч өгнөө хэхэ.
Харин одоо багын минь хонхот хүүхэлдэй нь нээх хөөрхөн ш дээ. Дараа зураг оруулъя.
Том зулзага энэ дуун дээрх шиг хонхот хүүхэлдэйтэй байсын. Халуун наранд машинд байлгаад өнөөх нь хайлаад өрөөсөн тал нь хонхойчихсон гэсэн. Төрсөн өдрөөр нь нэг найзаасаа нэхэж байгаад авахуулсан ш дээ. Одоо хааяа бодохоор ичээд байдаг юм. Охинтой болохоор чинь авч өгнөө хэхэ.
Харин одоо багын минь хонхот хүүхэлдэй нь нээх хөөрхөн ш дээ. Дараа зураг оруулъя.
Долгионт жилүүдийн туужис
гэдэг нимгэхээн ном уншаад. Шаравын Сүрэнжавын бичсэн ном. Дурдатгал ном. Инээд хүргэсэн бөгөөд сэтгэлд үлдсэн хэсгээс орууллаа.
Б.Ренчин
Нэг үе эртний Эзоп шиг л ёгт юм бүхнийг Ренчин гуайтай холбон хэлцдэг байлаа. Нээрээ ч ёжилсон үг, бэлэн цэцэн хариугаараа хэнийг ч дийлдэг асан. Жижигхэн атлаа жинтэй шог үг нь аман цахилгаан мэт дороо тархаж Ренчин Бямбаев тэгж гэнэ, ингэж гэнэ гэж хүрээ хөдөөгүй хэлцдэг байлаа. Энэ бүхэн нь түүнийг орон даяар алдаршуулсны учир бараг л цэцэн үг болгоныг Ренчин гуайтай холбодог байсансан. Нэг удаа Ренчин гуай зохиолчдын хороогоор орж ирэв. Толгойдоо тавьсан дугуй малгайны товчлуур сиймийн буурал үс нь бултайсныг ажсан нэг нь өмнө нь гүйж очоод
-Ренчин гуай таны наад толгой дээрх чинь малгай юм уу юу юм бэ? гэсэнд дор нь хариу тавьж духайсхийн хараад ёжтой бүгтхэн дуугаар
-Миний энэ ч их эрдэмтний гэгээн тэргүүн дээр тавиастай байгаа юм болохоороо малгай нь ч малгай л даа. Харин таны энэ ганган бүрхний доорх чинь толгой юм уу юу юм бэ гэж билээ.
Энэ нь яг л нөгөө циркийн шидэх банзны үзүүрт гишгэхэд нөгөө үзүүр нь ойдог шиг бэлэн цэцэн үг юм.Хэл сэтгэхүй хоёр ч холбоотой нь ч үүнээс илт байна. Оюутны танхимд лекц унших гэж орж ирээд гэнэт
-Хар хүн гэж юу болохыг мэдэх үү? гэсэнд сонин юм хэлүүлэх хүсэлдээ автан
-Мэдэхгүй ээ багш аа, лав л хар царайтай гээгүй байх гэж шуугилдахад духаа сэжисхийн буландаж хараад
-Хар мах идлээ гэвэл өөхгүй махыг хэлнэ. Хар салхи гэвэл цасгүй салхийг хэлнэ. Хар хүчээрээ хийлээ гэвэл хүрз зээтүү, тэрэг техник хэрэглэлгүй биеийн хар хүчээрээ хийснийг хэлнэ. Миний хар хүн гэвэл миний юм дангаараа гэснийг хэлнэ гээд нэг гарынхаа хурууг хумин, нөгөө гарынхаа алган доогуур шудран үзүүлж билээ. (Энэ хэсэг гэхдээ утгын жаахан алдаатай байгааз, дунд бичигдэлгүй орхигдсон байх, хэвлэлийн алдаа гэж хэцүүм дөө) Үгийн гарлын тухай ярихдаа нарийн юм руугаа орохын өмнө анхаарал татах юмыг шогтойгоор ярина.
-Хүй нэгдлийн үед чинь хүмүүс гэдэг чинь нүцгэн шалдан юмнууд явдаг байж шүү дээ.
-За тийм ээ багш аа.
-Тэгэхлээр өнөө нүцгэн юмнууд чинь зөрөөд өнгөрөхдөө нэг нь өдөөд байдаг байж. Тэгэхлээр нөгөөдөх нь халдаад авдаг байж. Ингээд өддөг юм гэдгээс этүгэ байгаад өтөг, халддаг юм гэдгээс халдуга байгаад халдага үүсчээ гэж ярихад танхимд инээлдэв. Өөрөө бол ер инээхгүй, тамхиа л ойр ойрхон угсруулж татна. Хэрвээ шуугивал дуугаа өндөрсгөх биш улам намсгана. Тэгэхлээр нь сонсох гэсэн хүмүүс нэг нэгнээ чимээгүй болгосоор танхим нам гүм болж гагцхүү багшийн яриа л дуулдана. Туваан сайдыг Ренчин гуайн хүргэн болсны дараа ийм нэгэн яриа дэлгэрсэн юм. Нэг өдөр Ренчин гуай элбэг дээлээ хэлхэлзүүлж ханцуйгаа намилзуулан хүрч ирээд нарийн бичгийн дарга хүүхэнд
-Би сайдад нэг албатай явна гэжээ. Сайддаа дуулгавал нэлээд халширч төвөгшөөсөн янзтай
-Чи намайг ажилтай байна гээд аргалж үз. Дараа л нэг авъя гэсэнд
-Сайд их ажилтай байна. Таныг нэг сайхан зав гаргаад дараа нь хүлээж авмаар байна гээд хэлээтэхсэн чинь
Албан газарт бол
Тарах гэж нэг цаг байдаг
Ард сайд хоёрт бол
Уулзах цаг гэж байдаг гээд дээлнийхээ ханцуйг сэгсрээд тухлан суув гэнэ.
-Явахгүй нь ээ, бараг ажил тартал хүлээх ухааны юм ярьж байна гэсэнд сайд
-За за оруулчих, одоо л уулзъя гэжээ. Ороод ирэхлээр нь өрөөний голд тосч очоод
-За аав та юу гэж явна даа гэсэнд алга дэлгэн бөхөлзөж
-Та бид хоёр
Ар гэртээ бол
Аав хүргэн хоёр
Албан газрын өрөөнд бол
Ард сайд хоёр гээд ширээний нь ар руу зааж гэнэ. Нэгэнт албаны юм ярих нь гэж ухаараад сайдынхаа ширээний ард суусны сүүлээр
-Та надад нэг бичил дуран хайрлавал болохсон болов уу гэхэд
-Юун бичил дуран, тэр чинь одоо юу сан билээ. гэтэл
-Манайхны хэлээр бол бичил дуран, танайхны хэлээр бол микроскоп гэдэг сэн билээ гэжээ.
-Та тэгээд микроскопоор яах нь вэ гэхэд нь
-Яахав, танайхны эрүүлийг хамгаалахынхны эрээнтэй бараантай явдлыг нэг дуранддаг юм уу гэж явна гэжээ.
Түүнчлэн нэг удаа С.Удвал гуайн өрөөнд хэрэг болгон орж ирээд
-Даргаа би танаар нэг оньсого таалгая гэхэд нь
-Юу юм бол доо гэсэнд
Төөгийн хэртэй биетэй
Төдүүл дээрээ үстэй
Хоёр махны хооронд холхиулдаг
Цагаан хөөсөөр цахруулдаг тэр юу вэ гэжээ.
-Ренчин гуай та настай хүн байж дандаа нэг ийм балай юм ярьж явах юм гэсэнд
-Дарга бас та дандаа нэг тийм балай юм бодож суух юм. Шүдний сойз гэж нэг тийм юм байдаг юм шүү дээ гээд гараад явчихжээ.
Бас нэг удаа
-Одоо энэ улсууд зарим нь намайг гэхийг "над"-ыг гээд байна. Тэгвэл чамайг гэхийг "чад"-ыг гэж байя л даа гэж ёжилсон билээ. Үүнийг өнөөдөр ч олон хүн санаж явууштай. Ер нь үгийг асар их мэдэрдэг, ямар ч юманд авташгүй хүн байж дээ.
-Ренчин гуай та зохиолч юм уу? орчуулагч юм уу? гэхэд
Бух хөгшрөхөөрөө
Хоршоонд очдог
Буриад хөгшрөхөөрөө
Хэлмэрч болдог. Тэгвэл орчуулагч юм байлгүй дээ гэсэн гэдэг.
Улсын нэр томъёоны комисс хуралдаад энэ "дэнлүү" гэдэг хятад үгийг хэрэглэхээ боьё. Дэлхийн нийтийн чанартай машин, комбинат гэсэн үгийг хэрэглээд байгаа шигээ "лампа" гэдэг үгээр сольё гэлцээд олонхийн хүчээр түрээ бариад баталж лампа гэж байхаар тогтжээ. Тэгэхлээр нь Ренчин гуай
-Би нэг дуу дуулбал болох уу гэжээ. Үг хэлж маргая гээгүй дуулъя гэсэн болохоор нь зөвшөөрч гэнэ. Тэгсэн чинь босё зогсоод
Арван тавны сар нь
Агаар тэнгэртээ лаампаг даа
Арван тавтай шоожуу нь
Аав ээждээ лаампаг даа гэж дуулсанд
-Өө дэмий юм байна. Дэмий юм байна. Дэнлүүгээрээ үлдэг гэсэн гэдэг.
ККК хөөрхөн байгаа биз дээ
Б.Ренчин
Нэг үе эртний Эзоп шиг л ёгт юм бүхнийг Ренчин гуайтай холбон хэлцдэг байлаа. Нээрээ ч ёжилсон үг, бэлэн цэцэн хариугаараа хэнийг ч дийлдэг асан. Жижигхэн атлаа жинтэй шог үг нь аман цахилгаан мэт дороо тархаж Ренчин Бямбаев тэгж гэнэ, ингэж гэнэ гэж хүрээ хөдөөгүй хэлцдэг байлаа. Энэ бүхэн нь түүнийг орон даяар алдаршуулсны учир бараг л цэцэн үг болгоныг Ренчин гуайтай холбодог байсансан. Нэг удаа Ренчин гуай зохиолчдын хороогоор орж ирэв. Толгойдоо тавьсан дугуй малгайны товчлуур сиймийн буурал үс нь бултайсныг ажсан нэг нь өмнө нь гүйж очоод
-Ренчин гуай таны наад толгой дээрх чинь малгай юм уу юу юм бэ? гэсэнд дор нь хариу тавьж духайсхийн хараад ёжтой бүгтхэн дуугаар
-Миний энэ ч их эрдэмтний гэгээн тэргүүн дээр тавиастай байгаа юм болохоороо малгай нь ч малгай л даа. Харин таны энэ ганган бүрхний доорх чинь толгой юм уу юу юм бэ гэж билээ.
Энэ нь яг л нөгөө циркийн шидэх банзны үзүүрт гишгэхэд нөгөө үзүүр нь ойдог шиг бэлэн цэцэн үг юм.Хэл сэтгэхүй хоёр ч холбоотой нь ч үүнээс илт байна. Оюутны танхимд лекц унших гэж орж ирээд гэнэт
-Хар хүн гэж юу болохыг мэдэх үү? гэсэнд сонин юм хэлүүлэх хүсэлдээ автан
-Мэдэхгүй ээ багш аа, лав л хар царайтай гээгүй байх гэж шуугилдахад духаа сэжисхийн буландаж хараад
-Хар мах идлээ гэвэл өөхгүй махыг хэлнэ. Хар салхи гэвэл цасгүй салхийг хэлнэ. Хар хүчээрээ хийлээ гэвэл хүрз зээтүү, тэрэг техник хэрэглэлгүй биеийн хар хүчээрээ хийснийг хэлнэ. Миний хар хүн гэвэл миний юм дангаараа гэснийг хэлнэ гээд нэг гарынхаа хурууг хумин, нөгөө гарынхаа алган доогуур шудран үзүүлж билээ. (Энэ хэсэг гэхдээ утгын жаахан алдаатай байгааз, дунд бичигдэлгүй орхигдсон байх, хэвлэлийн алдаа гэж хэцүүм дөө) Үгийн гарлын тухай ярихдаа нарийн юм руугаа орохын өмнө анхаарал татах юмыг шогтойгоор ярина.
-Хүй нэгдлийн үед чинь хүмүүс гэдэг чинь нүцгэн шалдан юмнууд явдаг байж шүү дээ.
-За тийм ээ багш аа.
-Тэгэхлээр өнөө нүцгэн юмнууд чинь зөрөөд өнгөрөхдөө нэг нь өдөөд байдаг байж. Тэгэхлээр нөгөөдөх нь халдаад авдаг байж. Ингээд өддөг юм гэдгээс этүгэ байгаад өтөг, халддаг юм гэдгээс халдуга байгаад халдага үүсчээ гэж ярихад танхимд инээлдэв. Өөрөө бол ер инээхгүй, тамхиа л ойр ойрхон угсруулж татна. Хэрвээ шуугивал дуугаа өндөрсгөх биш улам намсгана. Тэгэхлээр нь сонсох гэсэн хүмүүс нэг нэгнээ чимээгүй болгосоор танхим нам гүм болж гагцхүү багшийн яриа л дуулдана. Туваан сайдыг Ренчин гуайн хүргэн болсны дараа ийм нэгэн яриа дэлгэрсэн юм. Нэг өдөр Ренчин гуай элбэг дээлээ хэлхэлзүүлж ханцуйгаа намилзуулан хүрч ирээд нарийн бичгийн дарга хүүхэнд
-Би сайдад нэг албатай явна гэжээ. Сайддаа дуулгавал нэлээд халширч төвөгшөөсөн янзтай
-Чи намайг ажилтай байна гээд аргалж үз. Дараа л нэг авъя гэсэнд
-Сайд их ажилтай байна. Таныг нэг сайхан зав гаргаад дараа нь хүлээж авмаар байна гээд хэлээтэхсэн чинь
Албан газарт бол
Тарах гэж нэг цаг байдаг
Ард сайд хоёрт бол
Уулзах цаг гэж байдаг гээд дээлнийхээ ханцуйг сэгсрээд тухлан суув гэнэ.
-Явахгүй нь ээ, бараг ажил тартал хүлээх ухааны юм ярьж байна гэсэнд сайд
-За за оруулчих, одоо л уулзъя гэжээ. Ороод ирэхлээр нь өрөөний голд тосч очоод
-За аав та юу гэж явна даа гэсэнд алга дэлгэн бөхөлзөж
-Та бид хоёр
Ар гэртээ бол
Аав хүргэн хоёр
Албан газрын өрөөнд бол
Ард сайд хоёр гээд ширээний нь ар руу зааж гэнэ. Нэгэнт албаны юм ярих нь гэж ухаараад сайдынхаа ширээний ард суусны сүүлээр
-Та надад нэг бичил дуран хайрлавал болохсон болов уу гэхэд
-Юун бичил дуран, тэр чинь одоо юу сан билээ. гэтэл
-Манайхны хэлээр бол бичил дуран, танайхны хэлээр бол микроскоп гэдэг сэн билээ гэжээ.
-Та тэгээд микроскопоор яах нь вэ гэхэд нь
-Яахав, танайхны эрүүлийг хамгаалахынхны эрээнтэй бараантай явдлыг нэг дуранддаг юм уу гэж явна гэжээ.
Түүнчлэн нэг удаа С.Удвал гуайн өрөөнд хэрэг болгон орж ирээд
-Даргаа би танаар нэг оньсого таалгая гэхэд нь
-Юу юм бол доо гэсэнд
Төөгийн хэртэй биетэй
Төдүүл дээрээ үстэй
Хоёр махны хооронд холхиулдаг
Цагаан хөөсөөр цахруулдаг тэр юу вэ гэжээ.
-Ренчин гуай та настай хүн байж дандаа нэг ийм балай юм ярьж явах юм гэсэнд
-Дарга бас та дандаа нэг тийм балай юм бодож суух юм. Шүдний сойз гэж нэг тийм юм байдаг юм шүү дээ гээд гараад явчихжээ.
Бас нэг удаа
-Одоо энэ улсууд зарим нь намайг гэхийг "над"-ыг гээд байна. Тэгвэл чамайг гэхийг "чад"-ыг гэж байя л даа гэж ёжилсон билээ. Үүнийг өнөөдөр ч олон хүн санаж явууштай. Ер нь үгийг асар их мэдэрдэг, ямар ч юманд авташгүй хүн байж дээ.
-Ренчин гуай та зохиолч юм уу? орчуулагч юм уу? гэхэд
Бух хөгшрөхөөрөө
Хоршоонд очдог
Буриад хөгшрөхөөрөө
Хэлмэрч болдог. Тэгвэл орчуулагч юм байлгүй дээ гэсэн гэдэг.
Улсын нэр томъёоны комисс хуралдаад энэ "дэнлүү" гэдэг хятад үгийг хэрэглэхээ боьё. Дэлхийн нийтийн чанартай машин, комбинат гэсэн үгийг хэрэглээд байгаа шигээ "лампа" гэдэг үгээр сольё гэлцээд олонхийн хүчээр түрээ бариад баталж лампа гэж байхаар тогтжээ. Тэгэхлээр нь Ренчин гуай
-Би нэг дуу дуулбал болох уу гэжээ. Үг хэлж маргая гээгүй дуулъя гэсэн болохоор нь зөвшөөрч гэнэ. Тэгсэн чинь босё зогсоод
Арван тавны сар нь
Агаар тэнгэртээ лаампаг даа
Арван тавтай шоожуу нь
Аав ээждээ лаампаг даа гэж дуулсанд
-Өө дэмий юм байна. Дэмий юм байна. Дэнлүүгээрээ үлдэг гэсэн гэдэг.
ККК хөөрхөн байгаа биз дээ
Monday, December 26, 2011
Бэлэг
Бичмээр зүйл их олон байгаа ч яг юунаас эхлэхээ мэдэхгүй байна өө. Ямар ч байсан бага минь алгаа ташиж сурсан ш д. Нээх эгдүүтэй, бид байн байн ташуулаад л хэхэ. Сантаа санаас бэлэг авсан их эдээ бага минь. Юу гээч, живх бас цайны аяга, хоолны аяга. Пээжинд хоол хийгээд халааж болно, унагаасан ч хагарахгүй. Ээж Санта юу авахаа мэдэхгүй хэдэн өдөр толгойгоо гашилгаснаа дэлгүүр ороод хүү хаа гэхийн зуургүй авчихсан. Тэхгүй бол 2-гоо гэрт нь үлдээж гараад өчнөөн цаг болчихоод байсан юмаа. Хамаг юм энэ аниагаас нь болж байгаан. Яг юу хүсээд байгаагаа Санта өвөөд хурдхан хэлчихгүй, 24ний өдөр "Санта гуай би ... юм хүсч байна" гэж захиа бичээд ёолкон дээрээ тависан шд. Би ч энэ ер нь Санта гэж ээж аав нь бэлэг бэлдээд байдгийг мэдчихсэн юм байна лдөө гэж хардаад л. Гэхдээ мэдчихсэн юм шиг байгаамаа, таньдаг хүмүүс Санта ирсэн үү гэж асуухаар нээх сонин болж ирснээ ирсэн энэ тэр гэж хэлээд байгаан. Мэдээгүй дүр үзүүлж, жүжигчээн бас.
Ээжид бас хардах нэг юм байгаам. Юу гэвэл аль зун ш дээ, май ээж энийг Сантад өгөх захиа шууданд хийчээрэй, уншвал унш унш гэж авсын. Тэр захиандаа DS гээч тоглоом хүссэн байсан. Сүүлд л өөрчлөгдөөд нэг ном болоод л яваад байсан юм. Ээж бол тэр тоглоомыг анхнаасаа л авч өгөхгүй л дээ. Учир нь авч өгчихөөд тэрийгээ нууж барих гэж, наадхаа боль гарч тогло, хичээлээ хий гэж бөөн асуудал болдог гэсэн. Тэртэй тэргүй манай томыг гэрт нь уях юм мундах биш. Зураг зурна, ном уншина гээд л.
Дараа томынхоо Сантагаас авсан бэлэгний зургийг оруулнаа.
Monday, December 19, 2011
Sunday, December 18, 2011
Өө хөөрхий
Арсун ах их чухал мессеж үлдээсэн байна. Цаана чинь их удирдагч Ким Чен Ир таалал төгсөж гэнэ. Нээх сонин сэтгэгдэл төрсөн шүү. Би яг "Атаархах зүйл үгүй"-г уншиж байсныг ч хэлэх үү, их сонирхолтой санагдаад сав л хийвэл барьж аваад байсан юм энэ номыг. Тэр их олон хүнийг дарангуйлагч ингээд яваад өгөхөөр ард олон нь юу гэж бодож байгаа бол. Их олон хүмүүс сэтгэлээр унаж байгаа даа тэнд. Мөн их олон хүний зэвүүцэл нь төрж байгаа даа. Өдгөө ийм нийгэм оршин байдаг гэхэд итгэхэд бэрх...
Одоо түүний хүү нь өв залгамжилна, ямар арга барилаар улсаа удирдах бол? Гадаад бодлого нь ямар байх бол? Өмнөд солонгосчууд хэрхэн хүлээж авч байгаа бол?
Ямар ч байсан номоо уншаад дуусгаадхая.
Эцэст нь хэлэхэд Монголд төрж өссөндөө дахин нэг баярлаад бахархах сэтгэл төрөөд байгаа.
Одоо түүний хүү нь өв залгамжилна, ямар арга барилаар улсаа удирдах бол? Гадаад бодлого нь ямар байх бол? Өмнөд солонгосчууд хэрхэн хүлээж авч байгаа бол?
Ямар ч байсан номоо уншаад дуусгаадхая.
Эцэст нь хэлэхэд Монголд төрж өссөндөө дахин нэг баярлаад бахархах сэтгэл төрөөд байгаа.
Saturday, December 17, 2011
Friday, December 16, 2011
Өө тийм
Бага зулзага минь 9 сар хүрчихсэн шүү, ёстой хурдан юм аа. Томыгоо төрүүлчээд байхдаа хурдан том болоосой гээд байхад цаг хугацаа явж өгдөггүй байсан чинь, одоо эсрэгээрээ...
Одоо мөлхөх нь хурдсаад л байгаа. Мөлхөж байснаа өөрөө суух, сууж байснаа мөлхөх гээд л ер нь өдрөөс өдөрт өсөлт хөгжилт нь нүдэнд ил байнаа. Тоглоомондоо хуруугаа хавчиж учиргүй уйлав. Нэг номныхоо арын хуудсыг урав.Ээжээрээ авахуулах гээд учиргүй дагадаг болов.
Одоо мөлхөх нь хурдсаад л байгаа. Мөлхөж байснаа өөрөө суух, сууж байснаа мөлхөх гээд л ер нь өдрөөс өдөрт өсөлт хөгжилт нь нүдэнд ил байнаа. Тоглоомондоо хуруугаа хавчиж учиргүй уйлав. Нэг номныхоо арын хуудсыг урав.Ээжээрээ авахуулах гээд учиргүй дагадаг болов.
Унших гэж буй номнууд
За энэ хоёр номыг унших гэж байгаа. Гэхдээ "Атаархах зүйл үгүй"-г нь эхэлцэн. Дөнгөж эхлээд л аймаар санагдаад байгаа.
"Чонон сүлд" нь монголд айл болгоны номын санд их харагддаг болсон сурагтай байсан.
Уншихымсан гэсэн номнууд их байнаа байна. Блог хэсэж яваад л олж хараад, тэмдэглээд авчихдаг юм. Тэгээд л монгол руу ээж аав руугаа захина шүү дээ. Наашаа ирэх хүн олж байгаад л дайдаг юм. Шуудангаар явуулна гэхээр жаахан үнэтэй, тэр мөнгөөрөө зөндөө гоё гоё ном авсан нь дээр санагдаад.
Ажил дээрээ бас унших гээд тоочиглочихсон ном зөндөө байгаад байдаг...
Thursday, December 15, 2011
Цас болон вакцин
Бага минь халдварт саагийн вакцинаа хийлгээд. Энэ нь нийтийг хамарч тогтсон нэг өдөр зохион байгуулагдана. Үдээс хойш ажлаасаа чөлөө аваад, охиноо цэцэрлэгээс нь аваад. Тэгсэн охин хүүхдийн суудал дээрээ суув уу үгүй чарлаад эхэлсэн. Арай хийж вакцин хийлгэх газраа хүрч, вакцинаа хийлгэв. Гарч ирээд утсаа харсан чинь томын сургуулиас 2 ч удаа залгасан харагдана. Яасын бол доо гээд эргүүлээд залгасан харин том нь тэнд гэдэс нь эвгүйрхээд амрах өрөөнд унтаж байгаа, чадвал ирж аваарай гэнээ. За гээд л гарлаа. Тэгсэн бага бас л замын турш уйлаастай. Очиж томыгоо авчаад гэртээ ирж 2-уланг нь унтуулчаад сууж байна. Тэгсэн том бөөлжөнө гээд явсан чинь крант руу бөөлчихсөн байхымаа, цэвэрлэлээ шд.
Ядаж байхад цас ороод, нил шалбааг. Эндхийн цас чинь манайд хавар хааяа ордог шиг усархаг цас ордышд. Цас орохоор усны гутал өмсдөг бас. Миний усны гутал цоороод, хаячихсан, эртхэн нэгийг олж авахгүй бол гангарааны гутлуудаа будаа болгочихно.
Өө тийм, энэ удаагийн вакцин нь уулгасан. Миний багын шүлс их гоожно, гаргаад хаячихаагүй байгаа гэж бодоод л байж байна. Аз болоход эмч нь охины минь үзүүлдэг эмнэлгийн эмч таараад, далимд нь жаал жуул юм асууж энэ тэр. Том маань тэр эмчтэй нэг сэдвээр яриа таардаг юм.
Бас болоогүй ээ, хань ижил рүүгээ утасдаж эрт ирээрэй гэж хошуугаа унжуулаад авахаа мартаагүй. ккк. Их ажил амжуулсан хүн юм чинь...
Ядаж байхад цас ороод, нил шалбааг. Эндхийн цас чинь манайд хавар хааяа ордог шиг усархаг цас ордышд. Цас орохоор усны гутал өмсдөг бас. Миний усны гутал цоороод, хаячихсан, эртхэн нэгийг олж авахгүй бол гангарааны гутлуудаа будаа болгочихно.
Өө тийм, энэ удаагийн вакцин нь уулгасан. Миний багын шүлс их гоожно, гаргаад хаячихаагүй байгаа гэж бодоод л байж байна. Аз болоход эмч нь охины минь үзүүлдэг эмнэлгийн эмч таараад, далимд нь жаал жуул юм асууж энэ тэр. Том маань тэр эмчтэй нэг сэдвээр яриа таардаг юм.
Бас болоогүй ээ, хань ижил рүүгээ утасдаж эрт ирээрэй гэж хошуугаа унжуулаад авахаа мартаагүй. ккк. Их ажил амжуулсан хүн юм чинь...
Sunday, December 11, 2011
Ажил
хаялт болж байгаа гэнээ, манай монголд. Охин сонсоод яасан гоё бэ, амрах юм сан гэж авсан. Хэхэ.
Японд багш нар ажил хаях эрх байдаггүй гэнэ, тэр хэмжээгээрээ цалин пүнлүүгий нь төрөөс олигтойхон тогтоогоод өгдөг гэнэ. Таньдаг япон хүнээс мэдэж авлаа. Дэлгэрүүлж харъя байз.
Тээр жил 10 жилд байхад зуны амралт эхлэх гэж байхад багш нар ажлаа хаяад, бид чинь шалгалтаа ч өгөлгүй амарчиж билээ.
Гэхдээ тэр амралтыг би их үр бүтээлтэй өнгөрүүлсэн шд, гар хивс нэхэж сурсан. Хэсэг хугацаанд гар хивсээр өвчилж, гэртээ болон хамаатнуудыхаа захиалгаар олоон юм нэхэж өгсөн шүү, мэдээж цалинтай. Их урамшиж байж билээ. Одоо ч хааяа нэхэх юм сан гэж бодогдоод байдаг юм.
Та бүхэн ч гэсэн энэхүү ажил хаялтын хугацааг зөв зохистой, үр бүтээлтэй өнгөрөөгээрэй. Та нар шүү. Амжилт хүсье.
Японд багш нар ажил хаях эрх байдаггүй гэнэ, тэр хэмжээгээрээ цалин пүнлүүгий нь төрөөс олигтойхон тогтоогоод өгдөг гэнэ. Таньдаг япон хүнээс мэдэж авлаа. Дэлгэрүүлж харъя байз.
Тээр жил 10 жилд байхад зуны амралт эхлэх гэж байхад багш нар ажлаа хаяад, бид чинь шалгалтаа ч өгөлгүй амарчиж билээ.
Гэхдээ тэр амралтыг би их үр бүтээлтэй өнгөрүүлсэн шд, гар хивс нэхэж сурсан. Хэсэг хугацаанд гар хивсээр өвчилж, гэртээ болон хамаатнуудыхаа захиалгаар олоон юм нэхэж өгсөн шүү, мэдээж цалинтай. Их урамшиж байж билээ. Одоо ч хааяа нэхэх юм сан гэж бодогдоод байдаг юм.
Та бүхэн ч гэсэн энэхүү ажил хаялтын хугацааг зөв зохистой, үр бүтээлтэй өнгөрөөгээрэй. Та нар шүү. Амжилт хүсье.
Шагай
За миний бие ойрд эндхийн бага сургууль явж монголоо сурталчлаад үнэн күүл байгаа хэхэ. Ер нь энд ирснээс хойш энэ ажлыг их хийлээ дөө. Сүүлдээ архагшаад нээх юм хум бэлдэж барихаа больцон байсын. Тэгсэн саяхнаас орос залуугийн хийсэн power point-г үзээд өөрийн хийснээ жаахан сэргээлээ. Хэдэн настай хүүхдэд, цаад сургуулийх нь хүсэлт энэ тэрээс шалтгаалж ярих юмаа бэлддэг юм.
Шагайгаа бол байнга л аваад явна. Гэснээс сүүлийн үеийн хүүхдүүд шагайгаараа хэр тоглож байгаа вэ, монголд байгаа блогчидоо? Би энд монгол хүүхдүүдийн тоглодог гээд л танилцуулдын. Тоглодоггүй бол тоглуулж байгаарай хэхэ. Гэхдээ миний том охин бас тэр бүр тоглоод байдаггүймаа нуулгүй хэлэхэд. Тоглуулах юмсан гэж их бодоод байдаг хэрнээ. Ерөөсөө өнөө орой гэрээрээ шагай нясланаа, хэхэ. Бага нь авч ам руугаа хийгээд хахах вий дээ. Эвий гэж, болидог ч юм уу ккк.
Шагайгаа бол байнга л аваад явна. Гэснээс сүүлийн үеийн хүүхдүүд шагайгаараа хэр тоглож байгаа вэ, монголд байгаа блогчидоо? Би энд монгол хүүхдүүдийн тоглодог гээд л танилцуулдын. Тоглодоггүй бол тоглуулж байгаарай хэхэ. Гэхдээ миний том охин бас тэр бүр тоглоод байдаггүймаа нуулгүй хэлэхэд. Тоглуулах юмсан гэж их бодоод байдаг хэрнээ. Ерөөсөө өнөө орой гэрээрээ шагай нясланаа, хэхэ. Бага нь авч ам руугаа хийгээд хахах вий дээ. Эвий гэж, болидог ч юм уу ккк.
Friday, December 09, 2011
Сүлд мод
Ихэнх албан байгууллагууд сүлд модоо засах нь засаад эхэлчиж аль хэдийн. Энд гэртээ бараг засдаггүй юм, ганц нэг засдаг айл байдаг л гэсэн. Манайх 3 жилийн өмнөөс засаж эхэлсэн. Өнөө маргаашгүй засах гээд л байгаа. Зав болдоггүй ээ. засахаар ирж ёолгон дээр минь мөнгө тавиарай, хэхэ.
Багын минь явж буй цэцэрлэгийн хананд өлгөөстэй байсан гацуур мод, нээх хөөрхөн санагдаад зургийг нь авсын. Ингэж нэхэж бас болох юм байна гэж санаа аваад, нэхэх үгүйгээ сайн мэдэхгүй л байна. Наана нь өчнөөн нэхэх зүйл байгаа учраас, дараа жил нэхсэн ч яахав дээ.
Уншсан ном
Саяхан уншиж дуусгасан номнууд.
Танихгүйн эмэгтэйн захидлаас "Гэрээр хүмүүжүүлэгч" гэдэг өгүүллэгийг оруулсан болно.
Өглөөний хүн-ээс тэгж байгаад бичиж оруулнаа. Их таалагдсан. Монголчуудын маань "оройноос өглөө сэргэлэн" гэдэг л туйлаас үнэн санагдаад явчихсан. Бага багаар өглөөний хүн болноо. Бас япон хэл дээр нь уншиж үзмээр санагдлаа.
За энэ япон ном нь ажил дээр саяхан орж ирсэн ном. "Японд амьдарч буй гадаад иргэдийн одоо" гэдэг гарчигтай. Японд янз бүрийн аргаар амьдарч буй гадаад иргэдийн өнгөрсөн болон одоогийн байдлыг ихэнх хувийг эзэлдэг улсаас нэлээд хэдэн хүмүүсийг сонгоод аж амьдралынх нь талаар өгүүлсэн болно.
Thursday, December 08, 2011
Өө тийм
Багын минь дээд талын 3 дахь болон 4 дэх шүд цухуйцан, хөөрхий муу мэммэ нь хазуулаад...
Дээд шүднүүд нь том том, доод 2 нь нээх хөөрхөн жижиг л юм байна.
Удахгүй шүдээ угаалгахгүй, угаалга гээд "дайн" болох байх даа гэж...
Дээд шүднүүд нь том том, доод 2 нь нээх хөөрхөн жижиг л юм байна.
Удахгүй шүдээ угаалгахгүй, угаалга гээд "дайн" болох байх даа гэж...
Охид
-уудын минь урлагийн үзлэг 2 бүтэн сайн дараалан боллоо. Эхнийх нь аниагийх. Олон жилийн туршлагатай аниа ч нээх түүртэлгүй цовоо цойлгон дуугаар өөрийн үүргээ сайн биелүүлэв.
Дүү нь, хүн болсоор анх удаагийнх нь. Ойр хавийнхан маань тийм жаахан амьтан бас урлагийн үзлэгт орноо гээд л өхөөрдөөд байсан.
Юу үзүүлсэн гэхээр 0 насны хүүхдүүд нэг нэг цаасан тэргэнд сууж багшаараа чирүүлж тайзан дээр гарч ирснээ, багш нь нэрийг нь дуудахаар гараа өргөж, хайя гэж хэлнэ. Миний зулзага яахав, арай хэлд ороогүйм болохоор өөдөөс нь харсан олон хүний дундаас муу мэммэ-гээ л хайгаад байх шиг байсан. Ямар ч байсан уйлаагүй ээ, тэнд уйланхай бацаанууд зөндөө л байна лээ. хэхэ
Жич: Эдний цэцэрлэг сургуулийн урлагийн үзлэг нь бүх хүүхдүүдээ хамарч чаддаг нь таалагдаад байдын. Монголд би 10 жилийн сурагч байхад бидний хэдэн "арзаганасан, нийгмийн идэвхи сайтай, онц сурлагатан" энэ тэр гэсэн тодотголтой хэдэн хүүхдүүдийн дунд л урлагийн үзлэг эргэлддэг байсан, одоо ямар болсныг бүү мэд л дээ.
Багын минь тайзан дээр "унаж" гарч ирсэн тэрэг
Мөлхсөн нь
За бага маань 12 сарын 1нд анх удаагаа мөлхөөд. Гэхдээ түргэн шуурхай мөлхөхгүй байгаа ч ямар ч байсан хүрэх юмандаа хүрчээд л байна.
Намайг харчихаад мэммэ мэммэ заримдаа мамма мамма гээд үглээд байна.
Сая бас 2 хоног баас нь хатчаад баах гэж аймаар юм боллоо, тэр жаахан онжогоноос нь ямар муухай хатуу том баас гарав аа. Миний муу зулзага байдгаараа л чарлаад, ээж нь жаал сандарлаа шд. Шингэн юм сайн өгч байх хэрэгтэй юм шиг байгаан...
Цэцэрлэгт явж байгаа болохоор ханиадч нэг хэсэгтээ салахгүй нь бололтой. Хэд хоног нүд нь өвдөөд улайгаад л байсан. Эм дусааж эдгэсэн.
Хүн аргалдаг болоод байна. Тавчик энэ тэр барьж авснаа хүн лүү нэг харч малийчихаад л ам руугаа явуулж байх жишээний.
Аниа аав 2 нь үйлдэл болгоныг нь видео камерт бичиж үлдээх гээд л, ээж харин тэр хальсанд нь үнэн сонин янзын поозтой гарч байхым. 2 ч хальсанд амаа ангайчихсан унтаж харагдана лээ.
Намайг харчихаад мэммэ мэммэ заримдаа мамма мамма гээд үглээд байна.
Сая бас 2 хоног баас нь хатчаад баах гэж аймаар юм боллоо, тэр жаахан онжогоноос нь ямар муухай хатуу том баас гарав аа. Миний муу зулзага байдгаараа л чарлаад, ээж нь жаал сандарлаа шд. Шингэн юм сайн өгч байх хэрэгтэй юм шиг байгаан...
Цэцэрлэгт явж байгаа болохоор ханиадч нэг хэсэгтээ салахгүй нь бололтой. Хэд хоног нүд нь өвдөөд улайгаад л байсан. Эм дусааж эдгэсэн.
Хүн аргалдаг болоод байна. Тавчик энэ тэр барьж авснаа хүн лүү нэг харч малийчихаад л ам руугаа явуулж байх жишээний.
Аниа аав 2 нь үйлдэл болгоныг нь видео камерт бичиж үлдээх гээд л, ээж харин тэр хальсанд нь үнэн сонин янзын поозтой гарч байхым. 2 ч хальсанд амаа ангайчихсан унтаж харагдана лээ.
Monday, December 05, 2011
Боорцог
хийж зарсан шүү, өнгөрдөг бүтэн сайнд. Амласнаараа зургийг нь орууллаа.
Амт нь ч салахын аргагүй гоё болсон, хүмүүс ч дуртай худалдаж авсан. Ам сайтай байна лээ. Ер нь мэргэжлээ буруу сонгочихсон юм шиг байгаам ккк. Монголд очоод тогооч болноо.
Өө тийм, чамлахаар чанга атга гэж. Хийсэн боорцгоо бүгдийг нь зарчихсан.
Боорцгондоо нэр өгч байж зарсан юм байна, энэ нь бизнесийн нэг ухаан байлаа гэж. Монгол doughnut гэж нэрлээд, дээрээс нь нунтаг элсэн чихэр цацаад гоёчиж байгаам. Яахав дээ, японд ч гэсэн Жингис кан шарсан мах гээд нэг хоол байдын, биднийг мэдэх үү? монгол хоол гээ биз дээ? гээд байдым чинь. Хэ хэ
Дараа жил дахин энэ арга хэмжээ болох байх, хийж зарнаа, түрүү жил болоход нь анх удаагаа хийж зарсан юм. Тэгэхдээ дрожоо хугацаа нь дууссан дрож хэрэглээд эхнийхээ гурилыг хөөлгөөгүй, түүхийрээд байсан юм. Тэгээд дахин материал авч ахин зуурч байлаа. Алдаанаасаа суралцанаа гэж...
Thursday, December 01, 2011
Нэг мэдэхэд
12 сар гарчлаа шүү. Цаг нээрээ үнэхээрийн хурдан өнгөрөх юм даа. Түрүү жилийн өдийд чинь том гэгч нь гэдэстэй, эмч жингээ барихгүй бол таргалаад байна шүү гээд л. Сайн алх гээд л, тэгсэн аймаар хүйтэнд алхах хэцүү байсан гэж...
1 жилд юу амжуулсан байна? Их том юм амжуулсан байна. Монголын үрсийг нэгээр нэмсэн байна хэхэ.
Өөр бусад амжуулах зүйлээ 12 сард л багтаахаас...
1 жилд юу амжуулсан байна? Их том юм амжуулсан байна. Монголын үрсийг нэгээр нэмсэн байна хэхэ.
Өөр бусад амжуулах зүйлээ 12 сард л багтаахаас...
Гэрээр хүмүүжүүлэгч Төгсгөл
Юу болов гэж хоёр охин айжээ. Эгч нь
-Би ээж рүү очъё. гэж эрс хэллээ.
тэр өчүүхэн ч эмээх шинжгүй ээжийгээ шийдэмгий харж багш хаачсан бэ? гэж шууд тулган асуулаа. Эх нь охиноо гайхан хараад
-Өрөөндөө байгаа байлгүй дээ гэж хариулав.
-Ор дэвсгэр нь хураалттай хэвээрээ, өөрөө алга. Манайхаас бүр өчигдөр орой явсан бололтой байна. Яагаад бидэнд хэлдэггүй юм бэ?
Эх нь охиныхоо хичнээн их ууртай асууж байгааг сайн анзаарсангүй. Охины царай цав цагаан болж аав руугаа гүйлээ. Аав нь багш хүүхний байсан унтлагын өрөөнд гүйж ороод гарч ирэхгүй зөндөө уджээ.
Эх нь сандарч байга бололтой. Охиныхоо уур хилэн бадарсан харцнаас нүүр бууруулна.
Эцэг нь царай зэвхийрчихсэн, захиа барьсаар гарч ирээд ээжийг нь дагуулан багш хүүхний өрөөнд дахин орлоо. Аав ээж хоёр нь ороод ямар нэгэн юм шивнэлдэв. Хүүхдүүд хаалганы цаанаас чагнах санаатай очсон боловч зориг хүрсэнгүй. Урьд нь аавыгаа тийм байхыг огт үзээгүй болохоор нэг л аймаар харагдав.
Эх нь уйлсаар тавгүй гарч ирэв. Айж гөлөрсөн хүүхдүүд өөрийн эрхгүй ээжийгээ шалгаав. Гэвч ээж нь хүүхдүүдээ сургуульдаа явцгаа, та нар хожигдлоо шүү гэж аашлав. Охидууд нь сургуульдаа дуулгавартай явсан боловч тэр өдрийн дөрөв таван цагийн хичээлийг зүүд шиг өнгөрүүлж юу ч ойлгосонгүй, хичээл тармагц гэртээ ааг амьсгаагүй гүйж ирлээ.
Гэрийн байдал хуучин хэвдээ байгаа мөртлөө хүн бүр нэгэн аймшигт бодолд автсан нь илт байлаа. Дуугарах хүн гэж огт байхгүй, зарц шивэгчингүүд хүртэл нэг л янзын болчихсон байлаа. Сургуулиас ирэхэд нь ээж нь яриагаа урьдаас зэхчихсэн бололтой тосож аваад
-Хүүхдүүд ээ, танай багш дахиж ирэхгүй болжээ. Тэр... гэж хэлээд таг дуугүй боллоо. Хэлэх гэсэн үг нь хоолойд нь тээглээд гарч өгсөнгүй. Охидын уур омгоор дүүрэн харц нүүр өөд нь цоргих мэт ширтэх учир худал хэлж зүрхэлсэнгүй. Дэмий л нүүрээ буруулан өрөөндөө бушуухан гүйж орлоо. Үдийн хоолноос хойш Отто гэнэт тэднийд иржээ. Түүнийг багш хүүхний үлдээсэн захидлын учир дуудсан хэрэг байж. Отто царай нь цонхийчихсон дэмий л ийш тийшээ гөлөлзөнө. Түүнтэй хэн ч дуугарахгүй зайдуу тойрч өнгөрнө. Отто байшингийн буланд шигдсэн хоёр охиныг үзээд мэндлэх санаатай дөхтөл нэг нь
-Надад бүү ойрт. гэж зэвүүн хэллээ. Нөгөө нь Оттогийн өөдөөс нулимав. Айж ичсэн Отто толгойгоо унжуулан тасалгаан дотуур холхиж байгаад алга болжээ.
Тэр өдөр хүүхдүүдтэй хэн ч дуугарсангүй. Хүүхдүүд ч дуугаа хурааж чаджээ. Сэтгэл нь түгшиж, царай нь цонхийсон тэр хоёр дуу шуугүй уйлж бүлцийсэн нүдээрээбие биеэ сэмхэн харж өрөөн дотуураа холхиж байв. Тэр хоёр бүхнийг мэджээ. Хүн бүхэн тэднийг хууран мэхэлж, хүн бүхэн бузар булай юм хийхээсээ буцдаггүй юм байна гэдгийг ойлгож авлаа. Үүнээс хойш эх эцгээ ч итгэж хүндэтгэхээ болив. Хэнд ч итгэх хэрэггүй юм байна гэж бодох болов. Амьдралын тэр аймшигт хэцүү бүхнийг тэр хоёр энхрий булбарай нуруундаа үүрч гарах ёстой билээ. Хүүхэд ахуйн таатай хөгжөөнт амьдралаасаа харанхуй нүх рүү нүдэн балай унах мэт боллоо. Өнгөрсөн аймшигт явдлын бүх хор уршгийг тэр хоёр бүрэн ойлгоогүй боловч оюун ухаан нь түүнд хадагдаж бүр залгихаар заналхийлнэ. Хацарт нь улаан толбо тогтон, харц нь ууртай болгоомжтой болжээ. Даарсан юм шиг ч биеэ хавчиж тогтож суух газраа олж ядна. Хүн бүхнийг тэгж ууртай хардаг болсон учир эх эцэг нь хүртэл тэр хоёр луу ойртохоо байжээ. Тасалгаан дотуураа дандаа холхидог болсон нь тэр хоёрын сэтгэл санаа эвдэрч сарнисных билээ. Хоорондоо үг сольдоггүй боловч тэр хоёрын чухам юу зовоон тарчилгаж байгаа нь хэн хэнд нь тодорхой байв. Тэр хоёрын энэ нулимс ч үгүй, үг дуу ч үгүй дотоод сэтгэлийн их шаналгаа аймшиг төрүүлж бусдаас тусгаарлана. Тэр хоёрт хэн ч үл ойртон, дотоод сэтгэл нь магадгүй олон жилээр цоожлогджээ. Орчныхондоо тэр хоёр үл өршөөгч дайсан болж хувирсныг бүгд мэдлээ. Өчигдрөөс хүүхэд биш болжээ.
Тэр хоёр ганцхан өдөр том хүмүүс болчихлоо. Өчигдөр орой харин харанхуй тасалгаанд хоёулхнаа байхдаа ганцаардал, талийгаачийн хоосон дүрс, тодорхойгүй ирээдүйгээсээ айх сэтгэл төрж байлаа. Нийтийг хамарсан энэ хэрэг түйвээнээс болоод өрөөг нь галлахыг мартсан учир тэр хоёр ямар нэгэн аюул заналаас хамгаалалт эрэх мэт ганц орон дээрээ даарч шахцалдан, хөгжиж амжаагүй хэврэг туранхай мөрөө бие биедээ нааж, бяцхан туягүй гараараа чанга гэгч тэврэлдэн унтжээ. Тэр хоёр ярьж үл зүрхэлнэ. Дүүгээ уйлахаар эгч нь тэссэнгүй уйлж эхэллээ. Тэр хоёрын хацар дээгүүр эхлээд нулимс дуслаар урсаж байснаа сүүл сүүлдээ бүр нарийхан горхи мэт хурдан урслаа. Тэврэлдэн хэвтээ тэр хоёрын мэгшин уйлахад хамаг бие нь доргин чичрэх бас харанхуй тасалгаанд нэг зовлонд учирсан нэг хүн уйлж байгаа юм шиг санагдана. Тэр хоёр ганцхан багш хүүхнийг өрөвдсөндөө ч биш ээ. Тэр хоёрт итгэлээ алдсан эцэг эхдээ гомдсондоо ч биш, харин өнөөдөр анх удаа аймхай нүдээр харсан, тэдний ирээдүйд хүлээж байгаа танихгүй аймшигт тэр ертөнц бие сэтгэлийг нь эзэмдэн авснаас ийнхүү гашуудан уйлжээ. Туулж гарах амьдрал нь тэдэнд зэрлэг догшин, балар харанхуй ой шиг аймшигтай санагдав.
Айх сэтгэл нь аажимдаа бүдэгрэн багассаар мэгшин уйлах чимээ намжиж, аяархан хурхирч эхлэв. Тэр хоёрын жигдхэн амьсгаа саяхан горхи шиг урсаж асан нулимстай нь адил улам улам нэгдэн нягтарч байв.
Төгсөв
-Би ээж рүү очъё. гэж эрс хэллээ.
тэр өчүүхэн ч эмээх шинжгүй ээжийгээ шийдэмгий харж багш хаачсан бэ? гэж шууд тулган асуулаа. Эх нь охиноо гайхан хараад
-Өрөөндөө байгаа байлгүй дээ гэж хариулав.
-Ор дэвсгэр нь хураалттай хэвээрээ, өөрөө алга. Манайхаас бүр өчигдөр орой явсан бололтой байна. Яагаад бидэнд хэлдэггүй юм бэ?
Эх нь охиныхоо хичнээн их ууртай асууж байгааг сайн анзаарсангүй. Охины царай цав цагаан болж аав руугаа гүйлээ. Аав нь багш хүүхний байсан унтлагын өрөөнд гүйж ороод гарч ирэхгүй зөндөө уджээ.
Эх нь сандарч байга бололтой. Охиныхоо уур хилэн бадарсан харцнаас нүүр бууруулна.
Эцэг нь царай зэвхийрчихсэн, захиа барьсаар гарч ирээд ээжийг нь дагуулан багш хүүхний өрөөнд дахин орлоо. Аав ээж хоёр нь ороод ямар нэгэн юм шивнэлдэв. Хүүхдүүд хаалганы цаанаас чагнах санаатай очсон боловч зориг хүрсэнгүй. Урьд нь аавыгаа тийм байхыг огт үзээгүй болохоор нэг л аймаар харагдав.
Эх нь уйлсаар тавгүй гарч ирэв. Айж гөлөрсөн хүүхдүүд өөрийн эрхгүй ээжийгээ шалгаав. Гэвч ээж нь хүүхдүүдээ сургуульдаа явцгаа, та нар хожигдлоо шүү гэж аашлав. Охидууд нь сургуульдаа дуулгавартай явсан боловч тэр өдрийн дөрөв таван цагийн хичээлийг зүүд шиг өнгөрүүлж юу ч ойлгосонгүй, хичээл тармагц гэртээ ааг амьсгаагүй гүйж ирлээ.
Гэрийн байдал хуучин хэвдээ байгаа мөртлөө хүн бүр нэгэн аймшигт бодолд автсан нь илт байлаа. Дуугарах хүн гэж огт байхгүй, зарц шивэгчингүүд хүртэл нэг л янзын болчихсон байлаа. Сургуулиас ирэхэд нь ээж нь яриагаа урьдаас зэхчихсэн бололтой тосож аваад
-Хүүхдүүд ээ, танай багш дахиж ирэхгүй болжээ. Тэр... гэж хэлээд таг дуугүй боллоо. Хэлэх гэсэн үг нь хоолойд нь тээглээд гарч өгсөнгүй. Охидын уур омгоор дүүрэн харц нүүр өөд нь цоргих мэт ширтэх учир худал хэлж зүрхэлсэнгүй. Дэмий л нүүрээ буруулан өрөөндөө бушуухан гүйж орлоо. Үдийн хоолноос хойш Отто гэнэт тэднийд иржээ. Түүнийг багш хүүхний үлдээсэн захидлын учир дуудсан хэрэг байж. Отто царай нь цонхийчихсон дэмий л ийш тийшээ гөлөлзөнө. Түүнтэй хэн ч дуугарахгүй зайдуу тойрч өнгөрнө. Отто байшингийн буланд шигдсэн хоёр охиныг үзээд мэндлэх санаатай дөхтөл нэг нь
-Надад бүү ойрт. гэж зэвүүн хэллээ. Нөгөө нь Оттогийн өөдөөс нулимав. Айж ичсэн Отто толгойгоо унжуулан тасалгаан дотуур холхиж байгаад алга болжээ.
Тэр өдөр хүүхдүүдтэй хэн ч дуугарсангүй. Хүүхдүүд ч дуугаа хурааж чаджээ. Сэтгэл нь түгшиж, царай нь цонхийсон тэр хоёр дуу шуугүй уйлж бүлцийсэн нүдээрээбие биеэ сэмхэн харж өрөөн дотуураа холхиж байв. Тэр хоёр бүхнийг мэджээ. Хүн бүхэн тэднийг хууран мэхэлж, хүн бүхэн бузар булай юм хийхээсээ буцдаггүй юм байна гэдгийг ойлгож авлаа. Үүнээс хойш эх эцгээ ч итгэж хүндэтгэхээ болив. Хэнд ч итгэх хэрэггүй юм байна гэж бодох болов. Амьдралын тэр аймшигт хэцүү бүхнийг тэр хоёр энхрий булбарай нуруундаа үүрч гарах ёстой билээ. Хүүхэд ахуйн таатай хөгжөөнт амьдралаасаа харанхуй нүх рүү нүдэн балай унах мэт боллоо. Өнгөрсөн аймшигт явдлын бүх хор уршгийг тэр хоёр бүрэн ойлгоогүй боловч оюун ухаан нь түүнд хадагдаж бүр залгихаар заналхийлнэ. Хацарт нь улаан толбо тогтон, харц нь ууртай болгоомжтой болжээ. Даарсан юм шиг ч биеэ хавчиж тогтож суух газраа олж ядна. Хүн бүхнийг тэгж ууртай хардаг болсон учир эх эцэг нь хүртэл тэр хоёр луу ойртохоо байжээ. Тасалгаан дотуураа дандаа холхидог болсон нь тэр хоёрын сэтгэл санаа эвдэрч сарнисных билээ. Хоорондоо үг сольдоггүй боловч тэр хоёрын чухам юу зовоон тарчилгаж байгаа нь хэн хэнд нь тодорхой байв. Тэр хоёрын энэ нулимс ч үгүй, үг дуу ч үгүй дотоод сэтгэлийн их шаналгаа аймшиг төрүүлж бусдаас тусгаарлана. Тэр хоёрт хэн ч үл ойртон, дотоод сэтгэл нь магадгүй олон жилээр цоожлогджээ. Орчныхондоо тэр хоёр үл өршөөгч дайсан болж хувирсныг бүгд мэдлээ. Өчигдрөөс хүүхэд биш болжээ.
Тэр хоёр ганцхан өдөр том хүмүүс болчихлоо. Өчигдөр орой харин харанхуй тасалгаанд хоёулхнаа байхдаа ганцаардал, талийгаачийн хоосон дүрс, тодорхойгүй ирээдүйгээсээ айх сэтгэл төрж байлаа. Нийтийг хамарсан энэ хэрэг түйвээнээс болоод өрөөг нь галлахыг мартсан учир тэр хоёр ямар нэгэн аюул заналаас хамгаалалт эрэх мэт ганц орон дээрээ даарч шахцалдан, хөгжиж амжаагүй хэврэг туранхай мөрөө бие биедээ нааж, бяцхан туягүй гараараа чанга гэгч тэврэлдэн унтжээ. Тэр хоёр ярьж үл зүрхэлнэ. Дүүгээ уйлахаар эгч нь тэссэнгүй уйлж эхэллээ. Тэр хоёрын хацар дээгүүр эхлээд нулимс дуслаар урсаж байснаа сүүл сүүлдээ бүр нарийхан горхи мэт хурдан урслаа. Тэврэлдэн хэвтээ тэр хоёрын мэгшин уйлахад хамаг бие нь доргин чичрэх бас харанхуй тасалгаанд нэг зовлонд учирсан нэг хүн уйлж байгаа юм шиг санагдана. Тэр хоёр ганцхан багш хүүхнийг өрөвдсөндөө ч биш ээ. Тэр хоёрт итгэлээ алдсан эцэг эхдээ гомдсондоо ч биш, харин өнөөдөр анх удаа аймхай нүдээр харсан, тэдний ирээдүйд хүлээж байгаа танихгүй аймшигт тэр ертөнц бие сэтгэлийг нь эзэмдэн авснаас ийнхүү гашуудан уйлжээ. Туулж гарах амьдрал нь тэдэнд зэрлэг догшин, балар харанхуй ой шиг аймшигтай санагдав.
Айх сэтгэл нь аажимдаа бүдэгрэн багассаар мэгшин уйлах чимээ намжиж, аяархан хурхирч эхлэв. Тэр хоёрын жигдхэн амьсгаа саяхан горхи шиг урсаж асан нулимстай нь адил улам улам нэгдэн нягтарч байв.
Төгсөв
Wednesday, November 30, 2011
Tuesday, November 29, 2011
Гэрээр хүмүүжүүлэгч Үргэлжлэл6
Тэгсэн ээж нь
-Надад хэлэх юм алга. Энийг л хэлэх гэсэн юм. Харин одоо та юмаа боож янзал. Маргааш өглөө ирж тооцоогоо авна биз. За баяртай гэж хүйтнээр хэлэх сонсогдлоо. Хүүхдүүд хаалганаас бушуухан зайлж өрөө рүүгээ гүйж орлоо. Энэ явдал тэр хоёрт юу гэж санагдав? Яг л дэргэд нь тэнгэр ниргэх шиг болов. Тэр хоёрын царай цайж бүх л бие цайрна. Үнэн амьдрал тэр хоёрын нүдэнд анх удаа илэрлээ. Эх эцгийн зориг хүслийг тэр хоёр анх удаа зөрчихөд хүрэв.
-Багштай ээжийн харилцаж байгааг. Ёстой шившигтэй юм гээд эгч нь уруулаа хазав. Эгчийгээ тэгэхээр дүү нь улам айж
-Багш юу ч хийсэн юм билээ, чи бид хоёр яаж мэдэх юм гэж дүү нь аргаа барсан бололтой хариулав.
-Мэдээжийн хэрэг багш ямар ч бузар булай юм хийгээгүй л дээ. Ээж мэдэхгүй байна.
-Ямар айхтар уйлсан бэ? Би бүр айж орхисон шүү.
-Тийм ээ, их айхтар уйлсан. Ээж ямар их загнасан бэ? Энэ чинь ёстой жигшүүртэй хэрэг шүү дээ. Ёстой жигшүүртэй хэрэг. Дуул уу?
Тэр охин хөлөөрөө газар дэвслэн, нүднийх нь нулимс харанхуйлан бүрхжээ. Гэтэл багш хүүхэн орж ирэв. Тэрээр маш их сульдаж тамирдсан харагдав.
-Хүүхдүүдээ, би өнөөдөр хоолноос хойш завгүй. Та хоёр өөрснөө хичээлээ давтаарай мэдэв үү? Та хоёрт энийг найдаж болно биз? Би та нар дээр орой ирнэ гэж хэлээд охидуудын сэтгэл яаж догдолж байгааг анзааралгүй гарч явлаа.
-Нүдний нь бүлцийснийг чи харав уу? Би ердөө ч ойлгохгүй юм. Ээж яаж ингэж харилцаж болдог юм бэ?
-Хөөрхий багш минь?
Энэ үг дахиад л зовлон, туйлдал, нулимс адил сонсогдов. Хоёр охиныг яах ч аргаа ололгүй гөлрөн зогсож байтал ээж нь ирж, та нар надтай гадуур зугаалахгүй юу? гэж асуулаа. Тэр хоёр зугаалахаас шууд татгалзав. Эх нь нэг л аймаар хүйтэн санагдана. Багш бүсгүйг явах болсон тухай юу ч хэлэхгүй байгаад нь бүр ч зэвүү нь хүрч байлаа. Тэгээд ч хоёулхнаа үлдье гэж бодсон ажээ. Өмгөр торонд хашигдсан шувуны хоёр дэгдээхэй адил худал хуурмаг орчиндоо бачимдан, өрөөндөө урагш хойш холхиж байлаа. Тэр хоёр багш дээрээ очиж, ээжийн буруу, манайд бай л даа гэж гуйж, яасны нь асуух уу гэж тээнэглэзэн зогсоно. Гэвч хэн хэн нь багшийгаа гомдоохоос айжээ. Бас бүхнийг хулгайгаар сонсож мэдсэн болохоор ичицгээнэ. Хоёр гуравхан долоо хоногийн өмнө байсан шигээ гэнэ хонгор, нялх томоогүй дүр үзүүлэх хэрэгтэй байв. Хязгааргүй урт өдрийг тэр хоёр хоёулхнаа элдэв юм бодож уйлж өнгөрүүлжээ. Багш хүүхнийх нь цөхрөн уйлах, ээжийнх нь догшин хэрцгий, хүний үнэргүй авирлан загнах чихэнд нь хадсаар байв.
Орой багш хүүхэн хүүхдүүдийн унтлагын өрөө рүү шагайж тавтай нойрсоорой гэж хэлжээ. Түүний явах болсонд сэтгэл догдлон хармссан охидууд ямар нэгэн сайхан үг хэлмээр санагдана. Багш нь гарахаар үүд рүү очсоноо тэр хоёрын юм хэлэх гэж байгааг мэдсэн юм шиг эргэж зогсоход нүдэнд нь нулимс гялтаганаж харагдлаа. Багш нь эхэр татан уйлж байгаа охидыг тэвэрч духан дээр нь дахин чанга үнсээд бушуухан гарч явжээ.
Багшаасаа хагацлаа гэдгийг мэдэрсэн хүүхдүүд бүр ч гашуудалтай уйллаа. Багшийнхаа гарснаас хойш нэг нь
-Дахин уулзахгүй шүү дээ. Хараад байгаарай. Маргааш сургуулиас ирэхэд явчихсан байна гэж нулимс асган хэлэв.
-Хэзээ нэгэн цагт уулзаж болох байлгүй. Тэгэхэд лав хүүхдээ үзүүлнэ дээ?
-Тийм ээ, мөнч сайн хүн шүү.
-Хөөрхий амьтан. гэж сүүрс алдан хэлэх нь яг л өөртөө тохиолдсон хувь заяаны тухай ярьж байгаа мэт байв.
-Явчихаар нь чи бид хоёр яана?
-Өөр багш ирэх юм бол би л лав тоохгүй.
-Би бас тэгнэ.
-Хэн ч чи бид хоёрт ийм сайн байхгүй. Тэгээд ч...
-Охин яриагаа дуусгаж зүрхэлсэнгүй. Хүүхэд гэдгийг нь мэдсэнээс хойш багш нь онцгой хайр хүндэтгэл хүлээх ёстой гэдгийг эм хүний нэгэн сэтгэхүй тэр хоёрт ухааруулав. Хоёр охин дандаа л энэ тухай бодох болов. Тэгэхдээ урьдын томоогүй сонирхлоосоо биш харин гүн гүнзгий ойлгож, өрөвддөг болсон байв.
-Хүүе бид... гэж нэг нь хэлтэл
-Юу?
-Багшийгаахоёулаа баярлуулъя. Багш маань чи бид хоёрыг өөртөө ээж шиг муу биш, хайртай юм байна гэж мэдэг. Тэгэх үү?
-Асуух юу байсан юм бэ?
-Би багшийг цагаан сарнай цэцэгт их дуртай гэж боддог юм. Маргааш өглөө эрт гэгчийн босоод сургуульд явахаасаа өмнө цэцэг худалдаж аваад өрөөнд нь тавья, тэгэх үү?
-Хэдийд тавих гэж?
-Хоол идэхдээ
-Явчихсан байх байлгүй. Хүүш би өглөө эрт гэгч босоод хэнд ч мэдэгдэлгүй цэцэг худалдаж аваад ирье. Тэгээд багшийн өрөөнд сэмхэн оруулаад тавчихъя.
-Их сайхан санаа. Өглөө эрт босно шүү.
Энэ ярианы дараа хоёр охин хадгаламжийнхаа хайрцганд байсан бүх бутархай мөнгөө ширээн дээр гаргаж нэгд нэггүй тоолов. Тэр хоёр багшдаа үнэн зүрхнээсээ хайртайгаа илчилж чадах арга ухаан сэдэж олсондоо баяр хөөртэй байлаа. Хоёр охин үүр дөнгөж гэгээрмэгц босоод анхилам сайхан үнэр ханхалсан шинэхэн сарнай цэцэг барьсаар багшийнхаа өрөөний үүдийг тогшлоо. Хариу огт гарахгүйд нь багшийгаа босоогүй байна гэж бодоод өлмийгөөрөө зөөлөн гишгэсээр орлоо. Өрөөнд ортол багшийнх нь ор хураалттай, эд хогшил нь ундуй сундуй хэвтэв. Тас хар бүтээлэгтэй ширээн дээр цаас захидлууд цайрч үзэгдэнэ.
Жич: Дараагийн бичлэгээр дуусах байх аа. Хуулан бичиг ч залхуутай юм аа. Нэгэнт эхэлсэн тулдаа л бичиж байна. Хэхэ.
-Надад хэлэх юм алга. Энийг л хэлэх гэсэн юм. Харин одоо та юмаа боож янзал. Маргааш өглөө ирж тооцоогоо авна биз. За баяртай гэж хүйтнээр хэлэх сонсогдлоо. Хүүхдүүд хаалганаас бушуухан зайлж өрөө рүүгээ гүйж орлоо. Энэ явдал тэр хоёрт юу гэж санагдав? Яг л дэргэд нь тэнгэр ниргэх шиг болов. Тэр хоёрын царай цайж бүх л бие цайрна. Үнэн амьдрал тэр хоёрын нүдэнд анх удаа илэрлээ. Эх эцгийн зориг хүслийг тэр хоёр анх удаа зөрчихөд хүрэв.
-Багштай ээжийн харилцаж байгааг. Ёстой шившигтэй юм гээд эгч нь уруулаа хазав. Эгчийгээ тэгэхээр дүү нь улам айж
-Багш юу ч хийсэн юм билээ, чи бид хоёр яаж мэдэх юм гэж дүү нь аргаа барсан бололтой хариулав.
-Мэдээжийн хэрэг багш ямар ч бузар булай юм хийгээгүй л дээ. Ээж мэдэхгүй байна.
-Ямар айхтар уйлсан бэ? Би бүр айж орхисон шүү.
-Тийм ээ, их айхтар уйлсан. Ээж ямар их загнасан бэ? Энэ чинь ёстой жигшүүртэй хэрэг шүү дээ. Ёстой жигшүүртэй хэрэг. Дуул уу?
Тэр охин хөлөөрөө газар дэвслэн, нүднийх нь нулимс харанхуйлан бүрхжээ. Гэтэл багш хүүхэн орж ирэв. Тэрээр маш их сульдаж тамирдсан харагдав.
-Хүүхдүүдээ, би өнөөдөр хоолноос хойш завгүй. Та хоёр өөрснөө хичээлээ давтаарай мэдэв үү? Та хоёрт энийг найдаж болно биз? Би та нар дээр орой ирнэ гэж хэлээд охидуудын сэтгэл яаж догдолж байгааг анзааралгүй гарч явлаа.
-Нүдний нь бүлцийснийг чи харав уу? Би ердөө ч ойлгохгүй юм. Ээж яаж ингэж харилцаж болдог юм бэ?
-Хөөрхий багш минь?
Энэ үг дахиад л зовлон, туйлдал, нулимс адил сонсогдов. Хоёр охиныг яах ч аргаа ололгүй гөлрөн зогсож байтал ээж нь ирж, та нар надтай гадуур зугаалахгүй юу? гэж асуулаа. Тэр хоёр зугаалахаас шууд татгалзав. Эх нь нэг л аймаар хүйтэн санагдана. Багш бүсгүйг явах болсон тухай юу ч хэлэхгүй байгаад нь бүр ч зэвүү нь хүрч байлаа. Тэгээд ч хоёулхнаа үлдье гэж бодсон ажээ. Өмгөр торонд хашигдсан шувуны хоёр дэгдээхэй адил худал хуурмаг орчиндоо бачимдан, өрөөндөө урагш хойш холхиж байлаа. Тэр хоёр багш дээрээ очиж, ээжийн буруу, манайд бай л даа гэж гуйж, яасны нь асуух уу гэж тээнэглэзэн зогсоно. Гэвч хэн хэн нь багшийгаа гомдоохоос айжээ. Бас бүхнийг хулгайгаар сонсож мэдсэн болохоор ичицгээнэ. Хоёр гуравхан долоо хоногийн өмнө байсан шигээ гэнэ хонгор, нялх томоогүй дүр үзүүлэх хэрэгтэй байв. Хязгааргүй урт өдрийг тэр хоёр хоёулхнаа элдэв юм бодож уйлж өнгөрүүлжээ. Багш хүүхнийх нь цөхрөн уйлах, ээжийнх нь догшин хэрцгий, хүний үнэргүй авирлан загнах чихэнд нь хадсаар байв.
Орой багш хүүхэн хүүхдүүдийн унтлагын өрөө рүү шагайж тавтай нойрсоорой гэж хэлжээ. Түүний явах болсонд сэтгэл догдлон хармссан охидууд ямар нэгэн сайхан үг хэлмээр санагдана. Багш нь гарахаар үүд рүү очсоноо тэр хоёрын юм хэлэх гэж байгааг мэдсэн юм шиг эргэж зогсоход нүдэнд нь нулимс гялтаганаж харагдлаа. Багш нь эхэр татан уйлж байгаа охидыг тэвэрч духан дээр нь дахин чанга үнсээд бушуухан гарч явжээ.
Багшаасаа хагацлаа гэдгийг мэдэрсэн хүүхдүүд бүр ч гашуудалтай уйллаа. Багшийнхаа гарснаас хойш нэг нь
-Дахин уулзахгүй шүү дээ. Хараад байгаарай. Маргааш сургуулиас ирэхэд явчихсан байна гэж нулимс асган хэлэв.
-Хэзээ нэгэн цагт уулзаж болох байлгүй. Тэгэхэд лав хүүхдээ үзүүлнэ дээ?
-Тийм ээ, мөнч сайн хүн шүү.
-Хөөрхий амьтан. гэж сүүрс алдан хэлэх нь яг л өөртөө тохиолдсон хувь заяаны тухай ярьж байгаа мэт байв.
-Явчихаар нь чи бид хоёр яана?
-Өөр багш ирэх юм бол би л лав тоохгүй.
-Би бас тэгнэ.
-Хэн ч чи бид хоёрт ийм сайн байхгүй. Тэгээд ч...
-Охин яриагаа дуусгаж зүрхэлсэнгүй. Хүүхэд гэдгийг нь мэдсэнээс хойш багш нь онцгой хайр хүндэтгэл хүлээх ёстой гэдгийг эм хүний нэгэн сэтгэхүй тэр хоёрт ухааруулав. Хоёр охин дандаа л энэ тухай бодох болов. Тэгэхдээ урьдын томоогүй сонирхлоосоо биш харин гүн гүнзгий ойлгож, өрөвддөг болсон байв.
-Хүүе бид... гэж нэг нь хэлтэл
-Юу?
-Багшийгаахоёулаа баярлуулъя. Багш маань чи бид хоёрыг өөртөө ээж шиг муу биш, хайртай юм байна гэж мэдэг. Тэгэх үү?
-Асуух юу байсан юм бэ?
-Би багшийг цагаан сарнай цэцэгт их дуртай гэж боддог юм. Маргааш өглөө эрт гэгчийн босоод сургуульд явахаасаа өмнө цэцэг худалдаж аваад өрөөнд нь тавья, тэгэх үү?
-Хэдийд тавих гэж?
-Хоол идэхдээ
-Явчихсан байх байлгүй. Хүүш би өглөө эрт гэгч босоод хэнд ч мэдэгдэлгүй цэцэг худалдаж аваад ирье. Тэгээд багшийн өрөөнд сэмхэн оруулаад тавчихъя.
-Их сайхан санаа. Өглөө эрт босно шүү.
Энэ ярианы дараа хоёр охин хадгаламжийнхаа хайрцганд байсан бүх бутархай мөнгөө ширээн дээр гаргаж нэгд нэггүй тоолов. Тэр хоёр багшдаа үнэн зүрхнээсээ хайртайгаа илчилж чадах арга ухаан сэдэж олсондоо баяр хөөртэй байлаа. Хоёр охин үүр дөнгөж гэгээрмэгц босоод анхилам сайхан үнэр ханхалсан шинэхэн сарнай цэцэг барьсаар багшийнхаа өрөөний үүдийг тогшлоо. Хариу огт гарахгүйд нь багшийгаа босоогүй байна гэж бодоод өлмийгөөрөө зөөлөн гишгэсээр орлоо. Өрөөнд ортол багшийнх нь ор хураалттай, эд хогшил нь ундуй сундуй хэвтэв. Тас хар бүтээлэгтэй ширээн дээр цаас захидлууд цайрч үзэгдэнэ.
Жич: Дараагийн бичлэгээр дуусах байх аа. Хуулан бичиг ч залхуутай юм аа. Нэгэнт эхэлсэн тулдаа л бичиж байна. Хэхэ.
Monday, November 28, 2011
Гэрээр хүмүүжүүлэгч Үргэлжлэл5
Багш нь хөнгөн шингэн хурдан цовоо алхдагаа болиод намуухан, болгоомжтой хөдлөх болжээ. Хүүхдүүд энэ бүхэнд уйтгар зовлонгийн шинж тэмдэг олж харна. Багшийнхаа уйлж суухыг үзээгүй боловч зовхи нь үргэлж улаан явах болсныг ажиглаад хөөрхий муу багш маань зовлонгоо биднээс нуудаг юм байна гэж мэдэв. Түүнд туслах аргаа олохгүйдээ цөхрөнгөө барна. Нэг өдөр багш нь цонх руу нүүрээ буруулан алчуураар нүднийхээ нулимсыг сэмхэн арчиж байхыг хараад дүү нь зориг гарган очиж гарыг нь аяархан бариад "Багшаа та сүүлийн үед тун уйтгартай байдаг боллоо.Бид хоёрт гомдоогүй биз дээ" гэж асуулаа.
Багш нь сэтгэл уяран харж охины зөөлөн үсийг илснээ
"-Үгүй, Хүүхдүүдээ. Та нарт ямар буруу байх вэ дээ" гээд духыг нь аяархан үнслээ.
Ийнхүү хоёр охин нүдэндээ туссан бүрийг алдахгүй мөрдөн ажигладаг байлаа. Нэг нь гал зуухны өрөөнд орж яваад хэдэн үг олж сонсчээ. Энэ нь зөвхөн ганц өгүүлбэр байв. Эцэг эх нь охиноо хармагц яриагаа тэр дор нь тасалжээ. Гэвч тэр хоёрт нэг үг мянган таамаглал төрүүлдэг байв.
-Надад бас л тийм харагдлаа. Би түүнийг нэг сайн байцааж тавья. гэж эхийгээ хэлэхийг дуулаад анхандаа тэр охин өөрийгөө хэлж байна гэж айн сандраад тусламж зөвлөгөө авахаар эгч рүүгээ гүйж хүрчээ. Гэвч үдийн хоол идэж суухдаа ээж аавыгаа багш бүсгүйн бодлогоширсон нүүр өөд их л шинжсэн маягтай ширтээд, бие бие өөдөөд сэмхэн харж байхыг ажиглажээ. Хоолны дараагаар эх нь багш бүсгүйг
-Миний өрөөнд очоорой. Чамтай ярих юм байна гэхэд багш нь дуугүй толгой дохилоо. Хоёр охин үүнийг сонсоод ямар нэгэн хэрэг гарна гэдгийг мэдээд айн чичирч байв.
Багш хүүхнийг ээжийнхээ өрөөнд ормогц хоёул хаалга руу гүйн очоод хаалганд чихээ наалдуулан нөгөө л чагнадгаараа чагнав. Тэр хоёр энэ байдлаа муухай юм гэж огтхон ч боддоггүй, ганцхан том улсуудын тэр хоёроос халхалж далдлаад байгаа амьдралын нууцыг л олж мэдэх гэж мэрийдэг байв. Хоёулаа чих тавин сонсовч учи рнь олдохгүй шивэгнэлтээс өөр юу ч үл сонсоно. Юм олж мэдэхгүй нь гэхээс охидын бие чичирнэ. Гэтэл ээжийнх нь чанга чанга ярих хаалганы цаанаас гэнэт сонсдож эхэллээ. Ээжийнх нь дуу их л ууртай сонсогдов.
-Чи ер нь юу гэж бодож байна? Бүх хүмүүс сохорчихоод юу ч харахгүй байна гэж бодоогүй биз? Иймэрхүү санаа бодолтой, иймэрхүү ёс суртахуунтайгаар ноогдсон үүргээ ямаршуу гүйцэтгэж байгаагий чинь би сайн ухаарч байна. Би охид хүүхдийнхээ хүмүүжлийг танд итгэж даатгасан юм. Тэгэхэд та тэднийг бүр хаячихсан байна.
Багш хүүхэн ээжийнх нь өөдөөс ямар нэг юм өчих шиг боллоо. Тэгэвч маш сулхан хэлсэн учраас хүүхдүүд чухам юу гэснийг нь дуулсангүй.
-Битгий худлаа хэл. Битгий худлаа шалтаг заагаад бай. Та нар шиг саваагүй эмсүүдэд шалтаг мундах биш. Ганц уулзаад л юу ч бодохгүй зөвшөөрч орхидог. Тэгээд та нарт бурхан юу хайрлаж байна? Өөрөө ийм байж миний охидуудыг хүмүүжүүлнэ гэнэ шүү. Энүүн шиг шившиг байх уу? Та манайд цаашдаа хоргодож ажиллана гэж бодолтгой шүү.
Хүүхдүүд хаалганы завсраар чагнасаар л байлаа. Тэр хоёр юу ч ойлгохгүй боловч догшин хэрцгий авирлаж байгаа эхийн дуунаас сүрдэн чичирч зогслоо. Багш нь хариу юу ч хэлэлгүй, чимээгүй асгартал мэгшин уйлж байгаа сонсогдоно. Үүнийг сонсоод хоёр хүүхдийн хацар дээгүүр нулимс бөмбөрөн урсаж эхэлжээ. Ээжийнх нь дуу хаалганы цаана улам л догшрон хадсаар байлаа.
-Юу гэж нулимсаа асгаав. Мэддэг чаддаг юм чинь энэ шүү дээ. Ингээд намайг буулгаж чадахгүй. Ийм хүүхнүүдийг надад өрөвдөх юм өчүүхэн ч алга. Та тэгээд яадагсан надад ердөө ч хамаагүй. Хэн дээр очихоо та өөрөө сайн мэдэж байгаа байлгүй. Энэ тухай надад асуух ч хэрэг алга. Та нэгэнт үүргээ ийнхүү ичгүүртэй биелүүлсэн болохоор миний гэрт цаашдаа нэг ч хонохын хэрэг байхгүй. Үүний хариуд цурхиран уйлах сонсогдож хаалганы цаана байсан хоёр охины зүрх шимшрэх аятай болов. Тэр хоёр ингэж уйлж байгаа хүнийг урьд өмнө огт сонсоогүй билээ. Ингэж уйлж байгаа хүн муу юм хийсэн байж яагаад ч болохгүй гэж бодож байлаа. Ээжийнх нь дуу дахиж гарсангүй. Лав уйлж дуусахыг нь хүлээж байгаа бололтой.
Багш нь сэтгэл уяран харж охины зөөлөн үсийг илснээ
"-Үгүй, Хүүхдүүдээ. Та нарт ямар буруу байх вэ дээ" гээд духыг нь аяархан үнслээ.
Ийнхүү хоёр охин нүдэндээ туссан бүрийг алдахгүй мөрдөн ажигладаг байлаа. Нэг нь гал зуухны өрөөнд орж яваад хэдэн үг олж сонсчээ. Энэ нь зөвхөн ганц өгүүлбэр байв. Эцэг эх нь охиноо хармагц яриагаа тэр дор нь тасалжээ. Гэвч тэр хоёрт нэг үг мянган таамаглал төрүүлдэг байв.
-Надад бас л тийм харагдлаа. Би түүнийг нэг сайн байцааж тавья. гэж эхийгээ хэлэхийг дуулаад анхандаа тэр охин өөрийгөө хэлж байна гэж айн сандраад тусламж зөвлөгөө авахаар эгч рүүгээ гүйж хүрчээ. Гэвч үдийн хоол идэж суухдаа ээж аавыгаа багш бүсгүйн бодлогоширсон нүүр өөд их л шинжсэн маягтай ширтээд, бие бие өөдөөд сэмхэн харж байхыг ажиглажээ. Хоолны дараагаар эх нь багш бүсгүйг
-Миний өрөөнд очоорой. Чамтай ярих юм байна гэхэд багш нь дуугүй толгой дохилоо. Хоёр охин үүнийг сонсоод ямар нэгэн хэрэг гарна гэдгийг мэдээд айн чичирч байв.
Багш хүүхнийг ээжийнхээ өрөөнд ормогц хоёул хаалга руу гүйн очоод хаалганд чихээ наалдуулан нөгөө л чагнадгаараа чагнав. Тэр хоёр энэ байдлаа муухай юм гэж огтхон ч боддоггүй, ганцхан том улсуудын тэр хоёроос халхалж далдлаад байгаа амьдралын нууцыг л олж мэдэх гэж мэрийдэг байв. Хоёулаа чих тавин сонсовч учи рнь олдохгүй шивэгнэлтээс өөр юу ч үл сонсоно. Юм олж мэдэхгүй нь гэхээс охидын бие чичирнэ. Гэтэл ээжийнх нь чанга чанга ярих хаалганы цаанаас гэнэт сонсдож эхэллээ. Ээжийнх нь дуу их л ууртай сонсогдов.
-Чи ер нь юу гэж бодож байна? Бүх хүмүүс сохорчихоод юу ч харахгүй байна гэж бодоогүй биз? Иймэрхүү санаа бодолтой, иймэрхүү ёс суртахуунтайгаар ноогдсон үүргээ ямаршуу гүйцэтгэж байгаагий чинь би сайн ухаарч байна. Би охид хүүхдийнхээ хүмүүжлийг танд итгэж даатгасан юм. Тэгэхэд та тэднийг бүр хаячихсан байна.
Багш хүүхэн ээжийнх нь өөдөөс ямар нэг юм өчих шиг боллоо. Тэгэвч маш сулхан хэлсэн учраас хүүхдүүд чухам юу гэснийг нь дуулсангүй.
-Битгий худлаа хэл. Битгий худлаа шалтаг заагаад бай. Та нар шиг саваагүй эмсүүдэд шалтаг мундах биш. Ганц уулзаад л юу ч бодохгүй зөвшөөрч орхидог. Тэгээд та нарт бурхан юу хайрлаж байна? Өөрөө ийм байж миний охидуудыг хүмүүжүүлнэ гэнэ шүү. Энүүн шиг шившиг байх уу? Та манайд цаашдаа хоргодож ажиллана гэж бодолтгой шүү.
Хүүхдүүд хаалганы завсраар чагнасаар л байлаа. Тэр хоёр юу ч ойлгохгүй боловч догшин хэрцгий авирлаж байгаа эхийн дуунаас сүрдэн чичирч зогслоо. Багш нь хариу юу ч хэлэлгүй, чимээгүй асгартал мэгшин уйлж байгаа сонсогдоно. Үүнийг сонсоод хоёр хүүхдийн хацар дээгүүр нулимс бөмбөрөн урсаж эхэлжээ. Ээжийнх нь дуу хаалганы цаана улам л догшрон хадсаар байлаа.
-Юу гэж нулимсаа асгаав. Мэддэг чаддаг юм чинь энэ шүү дээ. Ингээд намайг буулгаж чадахгүй. Ийм хүүхнүүдийг надад өрөвдөх юм өчүүхэн ч алга. Та тэгээд яадагсан надад ердөө ч хамаагүй. Хэн дээр очихоо та өөрөө сайн мэдэж байгаа байлгүй. Энэ тухай надад асуух ч хэрэг алга. Та нэгэнт үүргээ ийнхүү ичгүүртэй биелүүлсэн болохоор миний гэрт цаашдаа нэг ч хонохын хэрэг байхгүй. Үүний хариуд цурхиран уйлах сонсогдож хаалганы цаана байсан хоёр охины зүрх шимшрэх аятай болов. Тэр хоёр ингэж уйлж байгаа хүнийг урьд өмнө огт сонсоогүй билээ. Ингэж уйлж байгаа хүн муу юм хийсэн байж яагаад ч болохгүй гэж бодож байлаа. Ээжийнх нь дуу дахиж гарсангүй. Лав уйлж дуусахыг нь хүлээж байгаа бололтой.
Sunday, November 27, 2011
Гэрээр хүмүүжүүлэгч Үргэлжлэл4
Оттогийн явж байгаа нь хулчгар бэртэгчин хүний зугталт гэж тэр хоёр сайн мэдэж байв. Отто тэдэнтэй салах ёс хийхэд хоёр охин илэрхий зэвүүрхэж буруу харлаа. Оттог багш бүсгүй рүү очих үед тэр хоёр сэмхэн ажиглав. Багшийх нь уруул чичирч байсан мөртөө нэг ч үг дуугаралгүй тайван гэгчээр Оттотой гар барьжээ. Тэр явдлаас хойш охид их өөр болжээ. Хоёр охин инээж, тоглож наадах ч үгүй, нүд нь гэрэлтэж сэргэлэн цовоо байдгаа ч болив. Тэр хоёр үймрээ сандруу болж хавь ойрынхоо хүнд итгэхийг байжээ. Тэд хүний ярьсныг огт итгэхээ байж хэлсэн үг бүрийг зориуд тэгж байгаа буюу хуурч байна гэж харддаг болов. Тэр хоёр өдөржингөө гэрийнхнийхээ юу хийж байгааг ажиглан, хөдлөх, зангахаас эхлэн дуу чимээ бүрийг анхааралтай уургалан авдаг боллоо. Тасалгаан дотуураа сүүдэр мэт холхиж, ямар нэгэн юм олж мэдэхээр хаалганы цаанаас чагнана. Тэр хоёр оньсого мэт нууц зүйлийн энэ хар торыг авч хаяад бодит ертөнцийг ганц удаа ч болов үнэн мөнөөр нь үзэхсэн гэж тэсэж ядан хүсэх болжээ. Хүүхдийн гэнэн хонгор, цайлган цагаан итгэл тэднээс салж одов. Тэд нар уг хэрэг үүгээр дуусахгүй, яаж төгсөхийг үзэх хэрэгтэй гэж бодох учир мэдэлгүй өнгөрчих вий гэж айж байжээ. Энэ явдлаас хойш хоёр охин хуудал хуурмагийн далайд живж гэдгээ ойлгож алив юмыг сэжиглэн хардаж, ов жив хэрэглэж өөрсдөө ч заль мэх гаргах болсон билээ. Эцэг эхийнхээ дэргэд хүүхэд зангаараа жигтэйхэн баяр хөөртэй байвч нөгөө тогтуухан гялалзаж байдаг нүднийх нь харц юмыг ултай суурьтай гал мэт цоргих болсон билээ. Тэр хоёрын юм бүрийг ингэж цаг ямагт ажиглан ширтэж байдаг нь хооронд нь улам ойртуулжээ. Хааяа энхрийлэн таалуулах хязгааргүй хүслэнд автаж бие биеэ тэврэн үнсэх буюу эс бол юу ч хийх чадалгүйгээ мэдрэн зүв зүгээр байснаа уйлдаг байв.Тэдний амьдралд ямар ч шалтгаангүй гэмээр өөрчлөлт гарчээ.
Тэднийг ийнхүү хурц эмзэг болгосон олон янзын хорсол гомдлоос нэг нь бүр ч их зовоож байв. Яг хэлэлцэн тохирсон юм шиг зовлонд унасан багшийгаа аль болох баяр баясгалантай байлгахыг хоёулаа хичээдэг байжээ. Бие биедээ тусалж гэрийн даалгаврыг нягт нямбай биелүүлж очдог болов. Багшийгаа гомдоох ямар ч сэв гаргалгүй, хүссэн бүхний нь урьдаас чив чимээгүй хийж гүйцэтгэдэг боллоо. Харин үүнийг нь багш хүүхэн анзаарахгүй байгаад тэд тун гоммдог байлаа. Сүүлийн үед багш нь хачин өөр болжээ. Юм асуухад унтаж байхад нь сэрээсэн юм шиг цочих, харц нь яг л алсаас ирж байгаа мэт жигтэйхэн тусдаг болжээ. Хичнээн цагаар ч хамаагүй юм бодоод суучихдаг болов. Охид юм бодоход нь саад хийхгүйг хичээн, өлмийдэн явж хөөрхий багш маань хаа нэг алсад байгаа хүүхдээ л бодож байна дээ гэж бүдэгхэн төсөөлнө. Улам улах хүчтэй болж байгаа нинжин сэтгэлийн угаас эгч дүү хоёр хатуу ширүүн байдгаа аль хэдийн болиод, уяхан хонгор зантай багшийгаа хайрлах болов.
Тэднийг ийнхүү хурц эмзэг болгосон олон янзын хорсол гомдлоос нэг нь бүр ч их зовоож байв. Яг хэлэлцэн тохирсон юм шиг зовлонд унасан багшийгаа аль болох баяр баясгалантай байлгахыг хоёулаа хичээдэг байжээ. Бие биедээ тусалж гэрийн даалгаврыг нягт нямбай биелүүлж очдог болов. Багшийгаа гомдоох ямар ч сэв гаргалгүй, хүссэн бүхний нь урьдаас чив чимээгүй хийж гүйцэтгэдэг боллоо. Харин үүнийг нь багш хүүхэн анзаарахгүй байгаад тэд тун гоммдог байлаа. Сүүлийн үед багш нь хачин өөр болжээ. Юм асуухад унтаж байхад нь сэрээсэн юм шиг цочих, харц нь яг л алсаас ирж байгаа мэт жигтэйхэн тусдаг болжээ. Хичнээн цагаар ч хамаагүй юм бодоод суучихдаг болов. Охид юм бодоход нь саад хийхгүйг хичээн, өлмийдэн явж хөөрхий багш маань хаа нэг алсад байгаа хүүхдээ л бодож байна дээ гэж бүдэгхэн төсөөлнө. Улам улах хүчтэй болж байгаа нинжин сэтгэлийн угаас эгч дүү хоёр хатуу ширүүн байдгаа аль хэдийн болиод, уяхан хонгор зантай багшийгаа хайрлах болов.
Friday, November 25, 2011
Гэрээр хүмүүжүүлэгч Үргэлжлэл3
-Надад чиний хүүхэд байгаа шүү дээ гэж багш хэллээ.
Энэ үгийг дуулаад дүү нь "Хүүхэд ий? Хүүхэд ий?" Хаанаас даа гэж дуу алдан хашгирлаа.
-Багш яг л тэгж хэлсэн.
-Чи буруу дуулсан байх аа.
-Үгүй, үгүй. Багшийг хэлэхээр Отто яг л чам шиг "Хүүхэд ий?" гэж дуу алдсан юм чинь. Багш дуугүй байснаа "Одоо тэгээд яах вэ?" гэлээ. Тэгээд
-Тэгээд л чамайг ханиалгахаар нь би гүйчихсэн. Дүү нь
-Хүүхэд?... Яалаа гэж дээ. Хүүхэд нь тэгээд хаана байгаа юм бэ? гэж гайхаш барагдан урагш гөлөрч асуулаа.
-Мэдэхгүй, чухам үүнийг л ойлгохгүй юм.
Манайд ирэхээсээ өмнө гэртээ орхиод ирсэн юм болов уу? Биднээс болоод хүүхдээ авчрахыг нь ээж зөвшөөрөөгүй нь мэдээж. Тэгээд л уйтгартай байдаг юм байлгүй.
-Тэр дэмий. Манайд ирэхээсээ өмнө Оттог танихгүй байсан юм чинь. Тэр хоёр дув дуугүй болж энэ хэргийг учрыг бодоод бодоод тайлж чадсангүй бүр ч зовлоо.
-Хүүхэд гэнээ? Баймааргүй л юм даа. Багшид юун хүүхэд байх билээ. Нөхөр байхгүй байж. Ганцхан нөхөртэй хүүхнүүд л хүүхэдтэй байдаг шүү дээ. Би үүнийг сайн мэднэ гэж дүү нь эхэлж яриа өдлөө.
-Нөхөртэй ч байсан юм бил үү.
-Битгий тэнэгтээд байгаач. Отто л биш юм бол.
-Тэгээд өөр хаанаас байх юм бэ?
Хоёр охин бие биеэ гайхан ширтлээ.
Хөөрхий муу багш минь гэж нэг нь сүүрс алдан гунигтайяа өгүүлэв. Тэр хоёр ярианыхаа завсар энэ үгийг байн байн хэлж зовуурьтайгаар санаа алдах ажээ. Тэгтэл дахиад сонирхох хүслэн бадарч,
-Чи юу гэж бодож байна? Хүү бол уу? Охин бол уу?
-Би яаж мэдэх юм бэ?
-Хэрвээ... хэрвээ өөрөөс нь аятайхан асуувал...
-Галзуурав уу чи.
-Яадаг юм бэ? Багш их сайн хүн шүү дээ.
-Тэгж яаж болно гэж бодов? Бидэнд тийм юм ярих байтугай цөм л үхтлээ нуудаг юм чинь. Өрөөндөө биднийг ороход л ярьж байсан юмаа больчихоод юу ч мэдэхгүй жаахан хүүхэд байгаа юм шиг л шал дэмий юм яриад эхэлдэг шүү дээ. Тэгэхэд би одоо арван гуравтай хүн шүү дээ. Тэгэхээр асуугаад яах юм бэ? Ялгаа байхгүй шал худлаа хэлнэ биз.
-Би бас мэдэхсэн гэж бодож байна.
-Хүүшээ, Отто яагаад мэдэхгүй байдаг юм бэ? Би бүр ойлгохгүй юм. Хэн ч гэсэн эх эцэгтэйгээ мэддэг шигээ хүүхэдтэй гэдгээ мэдэх ёстой биз дээ?
-Отто мэдэж байгаа, бүр сайн мэдэж байгаа. Дандаа тэгж байдаг өөдгүй амьтан...
-Ийм юман дээр тэгэх ёсгүй. Зөвхөн биднийг мэхлэх гэвэл ондоо...
Багшаа орж ирэхэд тэр хоёр ярьж байснаа болиод хичээл хийж байгаа дүр үзүүлэв. Багшийгаа нүднийхээ булангаар сэмхэн харцгаахад нүд нь бүлцийж улайсан харагдав. Үг хэлэхдээ хоолой нь чичрээд ердийнхөөсөө аяархан болсон байв. Томоотой болсон хоёр охин багшийгаа тэсгэлгүй энхрийлэн байлаа... Багш маань хүүхэдтэй. Тэгээд л ийм уйтгартай байгаа юм шүү дээ гэдэг бодол тэр хоёрын санаанаас огт үл гарна. Багшийнх нь уйтгар гуниг тэр хоёрт бага багаар дамжин халдсаар байжээ.
Маргааш нь үдийн хоолноор Отто тэднийхээс гэнэт явах болсон гэдэг шинэ мэдээг хоёр охин олж сонслоо. Отто нагац ахдаа
-Шалгалт бүр хаяанд тулчихлаа. Сайн сууж бэлтгэхгүй бол горьгүй. Энд хичээл давтаж болохгүй байна гэж хэлсэн байв. Шалгалт дуустал нэг хоёр сар ч болсон байшин хөлсөлж сууя гэсэн хэрэг байжээ. Охид үүнийг мэдээд сэтгэл улам ч зовжээ. Оттогийн ингэж гэнэт явах болсон нь өчигдөрийн яриатай ямар нэг далдын холбоотой болохыг тааварлажээ.
Жич: Уг нь их богинохон өгүүллэг байгаамаа. Миний цаг зав ингэж бага багаар оруулахыг шаардаад байгаамаа.
Энэ үгийг дуулаад дүү нь "Хүүхэд ий? Хүүхэд ий?" Хаанаас даа гэж дуу алдан хашгирлаа.
-Багш яг л тэгж хэлсэн.
-Чи буруу дуулсан байх аа.
-Үгүй, үгүй. Багшийг хэлэхээр Отто яг л чам шиг "Хүүхэд ий?" гэж дуу алдсан юм чинь. Багш дуугүй байснаа "Одоо тэгээд яах вэ?" гэлээ. Тэгээд
-Тэгээд л чамайг ханиалгахаар нь би гүйчихсэн. Дүү нь
-Хүүхэд?... Яалаа гэж дээ. Хүүхэд нь тэгээд хаана байгаа юм бэ? гэж гайхаш барагдан урагш гөлөрч асуулаа.
-Мэдэхгүй, чухам үүнийг л ойлгохгүй юм.
Манайд ирэхээсээ өмнө гэртээ орхиод ирсэн юм болов уу? Биднээс болоод хүүхдээ авчрахыг нь ээж зөвшөөрөөгүй нь мэдээж. Тэгээд л уйтгартай байдаг юм байлгүй.
-Тэр дэмий. Манайд ирэхээсээ өмнө Оттог танихгүй байсан юм чинь. Тэр хоёр дув дуугүй болж энэ хэргийг учрыг бодоод бодоод тайлж чадсангүй бүр ч зовлоо.
-Хүүхэд гэнээ? Баймааргүй л юм даа. Багшид юун хүүхэд байх билээ. Нөхөр байхгүй байж. Ганцхан нөхөртэй хүүхнүүд л хүүхэдтэй байдаг шүү дээ. Би үүнийг сайн мэднэ гэж дүү нь эхэлж яриа өдлөө.
-Нөхөртэй ч байсан юм бил үү.
-Битгий тэнэгтээд байгаач. Отто л биш юм бол.
-Тэгээд өөр хаанаас байх юм бэ?
Хоёр охин бие биеэ гайхан ширтлээ.
Хөөрхий муу багш минь гэж нэг нь сүүрс алдан гунигтайяа өгүүлэв. Тэр хоёр ярианыхаа завсар энэ үгийг байн байн хэлж зовуурьтайгаар санаа алдах ажээ. Тэгтэл дахиад сонирхох хүслэн бадарч,
-Чи юу гэж бодож байна? Хүү бол уу? Охин бол уу?
-Би яаж мэдэх юм бэ?
-Хэрвээ... хэрвээ өөрөөс нь аятайхан асуувал...
-Галзуурав уу чи.
-Яадаг юм бэ? Багш их сайн хүн шүү дээ.
-Тэгж яаж болно гэж бодов? Бидэнд тийм юм ярих байтугай цөм л үхтлээ нуудаг юм чинь. Өрөөндөө биднийг ороход л ярьж байсан юмаа больчихоод юу ч мэдэхгүй жаахан хүүхэд байгаа юм шиг л шал дэмий юм яриад эхэлдэг шүү дээ. Тэгэхэд би одоо арван гуравтай хүн шүү дээ. Тэгэхээр асуугаад яах юм бэ? Ялгаа байхгүй шал худлаа хэлнэ биз.
-Би бас мэдэхсэн гэж бодож байна.
-Хүүшээ, Отто яагаад мэдэхгүй байдаг юм бэ? Би бүр ойлгохгүй юм. Хэн ч гэсэн эх эцэгтэйгээ мэддэг шигээ хүүхэдтэй гэдгээ мэдэх ёстой биз дээ?
-Отто мэдэж байгаа, бүр сайн мэдэж байгаа. Дандаа тэгж байдаг өөдгүй амьтан...
-Ийм юман дээр тэгэх ёсгүй. Зөвхөн биднийг мэхлэх гэвэл ондоо...
Багшаа орж ирэхэд тэр хоёр ярьж байснаа болиод хичээл хийж байгаа дүр үзүүлэв. Багшийгаа нүднийхээ булангаар сэмхэн харцгаахад нүд нь бүлцийж улайсан харагдав. Үг хэлэхдээ хоолой нь чичрээд ердийнхөөсөө аяархан болсон байв. Томоотой болсон хоёр охин багшийгаа тэсгэлгүй энхрийлэн байлаа... Багш маань хүүхэдтэй. Тэгээд л ийм уйтгартай байгаа юм шүү дээ гэдэг бодол тэр хоёрын санаанаас огт үл гарна. Багшийнх нь уйтгар гуниг тэр хоёрт бага багаар дамжин халдсаар байжээ.
Маргааш нь үдийн хоолноор Отто тэднийхээс гэнэт явах болсон гэдэг шинэ мэдээг хоёр охин олж сонслоо. Отто нагац ахдаа
-Шалгалт бүр хаяанд тулчихлаа. Сайн сууж бэлтгэхгүй бол горьгүй. Энд хичээл давтаж болохгүй байна гэж хэлсэн байв. Шалгалт дуустал нэг хоёр сар ч болсон байшин хөлсөлж сууя гэсэн хэрэг байжээ. Охид үүнийг мэдээд сэтгэл улам ч зовжээ. Оттогийн ингэж гэнэт явах болсон нь өчигдөрийн яриатай ямар нэг далдын холбоотой болохыг тааварлажээ.
Жич: Уг нь их богинохон өгүүллэг байгаамаа. Миний цаг зав ингэж бага багаар оруулахыг шаардаад байгаамаа.
Thursday, November 24, 2011
Гэрээр хүмүүжүүлэгч Үргэлжлэл2
Хоолны ширээнээс охидыг босмогц багш нь:
-Өрөөндөө очиж дуртай юмаа хийцгээ. Миний толгой өвдөөд байна. Хагас цаг ч болов амаръя гэлээ. Хоёр охин дорогшоо харан бие биенээ нударч зогслоо. Багшийгаа гармагц дүү нь
-Харав уу? Одоо Отто багшийн өрөөнд очно доо гэхэд
-Тэгэхгүй яах вэ. Тэгэх л гэж биднийг явуулж байгаа юм чинь гэв.
-Очиж хаалганы нь завсраар чагнах уу?
-Гэнэт хүн хүрээд ирвэл яана?
-Хэн ирдэг юм бэ?
-Ээж
Дүү нь айсан бололтой
-Нээрэн тийм дээ гэв.
-Байзаарай, би чагная. Чи хонгилд зогсоод хүн ирвэл нааш нь дохио өг. Тэгэх юм бол бид 2ыг хэн ч барихгүй гэж эгчийгээ хэлэхэд дүү нь царайгаа үрчийлгэн
-Аа чи өөрөө сонсчихоод надад юу ч хэлэхгүй дээ гэв.
-Хэлнээ хэлнэ.
-Цөмийг нь нэг нэггүй хэлнэ биз?
-Хэлнэ, цөмийг нь хэлнэ. Хүн ирвэл чи ханиалгаарай. Хонгилд хэсэг зуур зогсоход тэр хоёрын зүрх дэлсэж байлаа. Нэг хэрэг ч гарах нээ. Тэр хоёрын хамаг бие чичрэн бие биедээ бүр наалдан зогсоно. Гэнэт хөлийн чимээ гарлаа. Тэр хоёр бут үсрэн харанхуй буланд нуугдлаа. Яг хэлж байснаар нь Отто гараад ирлээ. Оттог хаалганы бариулаас татаж хаахад эгч нь гүйж очоод хаалганд чихээ наалдуулан амьсгаа дарж чагналаа. Дүү нь эгчийгээ атаархан харж зогсов. Тэр чагнахсан гэхээс тэссэнгүй харуулынхаа байрыг орхиод, эгч рүүгээ сэмхэн очиход эгч нь уурлан түлхсэн учир арга буюу байрандаа эргэж ирлээ. Өнгөрөгч хоёр гуравхан минут түүнд бүтэн жил шиг санагдаж байв. Эгч бүгдийг нь сонсоод би юу ч сонсож чадахгүй нь гэж бодохоос тэсэж ядан халуун цог гишгэсэн юм шиг хавчигнаж байв. Уурандаа уйлах нь холгүй байв. Тэгтэл хонгилын мухарт хаалга дуугарч дүү нь чанга ханиалгаж хоёул өрөө рүүгээ ум хумгүй гүйж орлоо. Өрөөндөө ороод амьсгаадан түр зогсоход зүрх нь лүг лүг цохилж байлаа. Төдөлгүй
-За бушуул, яриарай гэж дүү нь эгчийгээ яарууллаа.
Эгч нь бодол болж хэсэг дуугүй байснаа дүүдээ биш, харин ганцаараа ярьж байгаа юм шиг юу ч ойлгосонгүй гэж үглэв.
-Юу гэнээ? Хачин юм даа гэж эгч нь ойлгуулахыг хичээнэ.
-Юу? юу? гэж дүү нь амьсгаадан асуулаа. Нэг ч үг гээлгүй сонсох гэж эгч рүүгээ шахаж зогслоо.
-Жигтэйхэн юм. Би огт тэгж бодоогүй байлаа. Оттог орсны дараахан "боль л доо, боль, зүгээр байгаач, чамтай би ноцтой юм ярья"гэж багшийн хэлэх сонсогдлоо. Бодвол Отто ороод түүнийг тэврэх гэсэн үү, эсвэл үнсэх гэсэн байх. Хаалгыг дотроос нь цоожилж түлхүүр чихсэн болохоор би юу ч харж чадсангүй. Тэгэхдээ яриаг нь цөмийг нь дууллаа. Отто "юу ярих гээв" гэж асуулаа. Тэрний дуу балмагдаж тэвдсэн бололтой. Отто ер нь эрээ цээргүй чанга ярьдаг шүү дээ. Багш ч Оттогийн тэгж тэвдэж байгааг мэдсэн бололтой тун аяархан "Чи мэдэж байгаа шүү дээ" гэхэд "Үгүй, би юу ч мэдэхгүй байна" гэж Отто хэллээ. Багш "Тийм бий?" гэж хэлээд золтой л уйлчихсангүй. Тэгээд дараа нь
"-Чи яагаад гэнэтхэн өөр болчихов? Бүтэн долоо хоног болж байхад чи надтай ганц ч үг сольсонгүй. Надаас сав л хийвэл зугтаагаад, хүүхдүүдтэй тоглож цэцэрлэгээр ч очихоо больсон. Би чамд үнэхээр хамаагүй боллоо гэж үү? Чи надад ийм хүйтэн болсноо сайн мэдэж байгаа л даа" гэв. Отто дув дуугүй байснаа
"-Шалгалт удахгүй болно. Хичээл их уншаад өөр юманд огт цаг гарахгүй байна. Тэгэхээр би яах вэ дээ" гэлээ. "Отто минь, чи юунд худал хэлнэ вэ? Чи надад үнэнээ хэл, би чамаас асууж болно биз дээ? Би чамаас юм шаардах гээгүй. Гэсэн ч чи бид хоёр энэ тухай ярих ёстой шүү дээ.Миний хэлэх гэж байгааг чи мэдэж байна, чиний нүдээр андашгүй байна" гэж багш уйлах дундаа жигтэйхэн эелдэг зөөлөн хэллээ. "Тэгээд яая гээв" гэж Отто аман дотроо тун аяархан бувтнав. Багш тэгэхээр нь гэснээ, эгч охины сэтгэл гэнэт их хөдөлж бие нь чичрээд нэг ч үг хэлж чадахгүй болов. Дүү нь улам ойртож "Юу болсон юм бэ? Яриач" гэж дахин шаардав.
-Өрөөндөө очиж дуртай юмаа хийцгээ. Миний толгой өвдөөд байна. Хагас цаг ч болов амаръя гэлээ. Хоёр охин дорогшоо харан бие биенээ нударч зогслоо. Багшийгаа гармагц дүү нь
-Харав уу? Одоо Отто багшийн өрөөнд очно доо гэхэд
-Тэгэхгүй яах вэ. Тэгэх л гэж биднийг явуулж байгаа юм чинь гэв.
-Очиж хаалганы нь завсраар чагнах уу?
-Гэнэт хүн хүрээд ирвэл яана?
-Хэн ирдэг юм бэ?
-Ээж
Дүү нь айсан бололтой
-Нээрэн тийм дээ гэв.
-Байзаарай, би чагная. Чи хонгилд зогсоод хүн ирвэл нааш нь дохио өг. Тэгэх юм бол бид 2ыг хэн ч барихгүй гэж эгчийгээ хэлэхэд дүү нь царайгаа үрчийлгэн
-Аа чи өөрөө сонсчихоод надад юу ч хэлэхгүй дээ гэв.
-Хэлнээ хэлнэ.
-Цөмийг нь нэг нэггүй хэлнэ биз?
-Хэлнэ, цөмийг нь хэлнэ. Хүн ирвэл чи ханиалгаарай. Хонгилд хэсэг зуур зогсоход тэр хоёрын зүрх дэлсэж байлаа. Нэг хэрэг ч гарах нээ. Тэр хоёрын хамаг бие чичрэн бие биедээ бүр наалдан зогсоно. Гэнэт хөлийн чимээ гарлаа. Тэр хоёр бут үсрэн харанхуй буланд нуугдлаа. Яг хэлж байснаар нь Отто гараад ирлээ. Оттог хаалганы бариулаас татаж хаахад эгч нь гүйж очоод хаалганд чихээ наалдуулан амьсгаа дарж чагналаа. Дүү нь эгчийгээ атаархан харж зогсов. Тэр чагнахсан гэхээс тэссэнгүй харуулынхаа байрыг орхиод, эгч рүүгээ сэмхэн очиход эгч нь уурлан түлхсэн учир арга буюу байрандаа эргэж ирлээ. Өнгөрөгч хоёр гуравхан минут түүнд бүтэн жил шиг санагдаж байв. Эгч бүгдийг нь сонсоод би юу ч сонсож чадахгүй нь гэж бодохоос тэсэж ядан халуун цог гишгэсэн юм шиг хавчигнаж байв. Уурандаа уйлах нь холгүй байв. Тэгтэл хонгилын мухарт хаалга дуугарч дүү нь чанга ханиалгаж хоёул өрөө рүүгээ ум хумгүй гүйж орлоо. Өрөөндөө ороод амьсгаадан түр зогсоход зүрх нь лүг лүг цохилж байлаа. Төдөлгүй
-За бушуул, яриарай гэж дүү нь эгчийгээ яарууллаа.
Эгч нь бодол болж хэсэг дуугүй байснаа дүүдээ биш, харин ганцаараа ярьж байгаа юм шиг юу ч ойлгосонгүй гэж үглэв.
-Юу гэнээ? Хачин юм даа гэж эгч нь ойлгуулахыг хичээнэ.
-Юу? юу? гэж дүү нь амьсгаадан асуулаа. Нэг ч үг гээлгүй сонсох гэж эгч рүүгээ шахаж зогслоо.
-Жигтэйхэн юм. Би огт тэгж бодоогүй байлаа. Оттог орсны дараахан "боль л доо, боль, зүгээр байгаач, чамтай би ноцтой юм ярья"гэж багшийн хэлэх сонсогдлоо. Бодвол Отто ороод түүнийг тэврэх гэсэн үү, эсвэл үнсэх гэсэн байх. Хаалгыг дотроос нь цоожилж түлхүүр чихсэн болохоор би юу ч харж чадсангүй. Тэгэхдээ яриаг нь цөмийг нь дууллаа. Отто "юу ярих гээв" гэж асуулаа. Тэрний дуу балмагдаж тэвдсэн бололтой. Отто ер нь эрээ цээргүй чанга ярьдаг шүү дээ. Багш ч Оттогийн тэгж тэвдэж байгааг мэдсэн бололтой тун аяархан "Чи мэдэж байгаа шүү дээ" гэхэд "Үгүй, би юу ч мэдэхгүй байна" гэж Отто хэллээ. Багш "Тийм бий?" гэж хэлээд золтой л уйлчихсангүй. Тэгээд дараа нь
"-Чи яагаад гэнэтхэн өөр болчихов? Бүтэн долоо хоног болж байхад чи надтай ганц ч үг сольсонгүй. Надаас сав л хийвэл зугтаагаад, хүүхдүүдтэй тоглож цэцэрлэгээр ч очихоо больсон. Би чамд үнэхээр хамаагүй боллоо гэж үү? Чи надад ийм хүйтэн болсноо сайн мэдэж байгаа л даа" гэв. Отто дув дуугүй байснаа
"-Шалгалт удахгүй болно. Хичээл их уншаад өөр юманд огт цаг гарахгүй байна. Тэгэхээр би яах вэ дээ" гэлээ. "Отто минь, чи юунд худал хэлнэ вэ? Чи надад үнэнээ хэл, би чамаас асууж болно биз дээ? Би чамаас юм шаардах гээгүй. Гэсэн ч чи бид хоёр энэ тухай ярих ёстой шүү дээ.Миний хэлэх гэж байгааг чи мэдэж байна, чиний нүдээр андашгүй байна" гэж багш уйлах дундаа жигтэйхэн эелдэг зөөлөн хэллээ. "Тэгээд яая гээв" гэж Отто аман дотроо тун аяархан бувтнав. Багш тэгэхээр нь гэснээ, эгч охины сэтгэл гэнэт их хөдөлж бие нь чичрээд нэг ч үг хэлж чадахгүй болов. Дүү нь улам ойртож "Юу болсон юм бэ? Яриач" гэж дахин шаардав.
Гэрээр хүмүүжүүлэгч Үргэлжлэл
-Чи юу ч ажиглаагүй гэж үү?
-Оттод дурласан хэрэг үү?
Тэгэхгүй яах юм бэ? Отто ч багшид бас дурласан.Отто 3 жил манайд суухдаа чи бидэнтэй нэг ч хамт явдаггүй байсан шүү дээ. Гэтэл сүүлийн үед өдөрболгон зугаалдаг болсныг мэдэж байна уу? Энэ багшийг ирэхийн өмнө Отто чи бид 2-ыг хүн гэж тоодог байсан уу? Үгүй шүү дээ. Одоо харин аргамжаатай юм шиг өдөржингөө л бидний дэргэд эргэлдээд байна. Төв цэнгэлдэх хүрээлэн, үзвэрийн газруудад хаа л бол хаана энэ хүүхэнтэй явна, Оттотой заавал тааралддаг шүү дээ. Чи үүнийг ер анзаараагүй гэж үү?
-Тийм нь ч тийм л дээ, тэгэхдээ би зүгээр л дүү нь айсан янзтай шивнэлээ.
Дүүгийн хоолой хачин болж дахин нэг ч үг дуугарсангүй.
-Би ч бас л тэгж боддог байсан. Бид тйм л тэнэг улс шүү дээ. Сүүлд нь би сайндаа ч биш, харин чи бид хоёроор бамбай барьдаг юм байна гэж мэдсэн.
Ярих юмаа дууссан шиг тэр хоёр чив чимээгүй боллоо. Тэр 2 дор дороо юм бодож, эсвэл нойрондоо дийлдэн унтжээ гэж бодогдох боллоо. Гэтэл:
-Тэгээд уйлдаг нь юу вэ? Отто түүнд хайртай шүү дээ. Хүнд хайртай байх ямар сайхан байдаг бод гэж би дандаа боддог юм гэж дүүгийх нь гайхширсан дуу бүдэг харанхуйн дундаас сонсогдов.
-Аа, мэдэхгүй. Би ч бас сайхан байх л гэж боддог байсан юм гэж эгч нь нойрмог дуугаар өгүүллээ.
-Хөөрхий амьтан. гэж унтах зуураа дүү охин нь өрөвдөн шивнээд өрөөнд анир чимээ тасарлаа.
Маргааш өглөө нь босоод тэр хоёр энэ тухай огт дурсаагүй боловч бодол санаа нь ганцхан өчигдрийн ярьсан зүйлд уяатай байгааг аль аль нь мэдэж байв. Эгч дүү хоёр бие биенээсээ дөлж нүд бууруулах авч багш хүүхнийг сэм ажиглах болгондоо өөрийн эрхгүй харц нь тулгарна. Хоолоо идэхээр сууж байхдаа ч тэр хоёр аль эртнээс тэднийд хүний хүн шиг суух болсон ах Оттогийг хөдлөх бүрийг алдалгүй ажиглана. Тэр хоёр Оттотой үг солиогүй ч багш хүүхэнд нүдээрээ дохио өгөх эсэхийг сэмхэн хянана. Энэ хэргийн нууц хоёр охины сэтгэлийг ихэд догдлуулжээ. Үдийн хоолныхоо дараа ердийнхөөрөө тоглож наадсангүй, энэ ч юмыг барьж, тэр ч юмыг шүүрч тавиад ер бүтэмжгүйхэн байв. Харин оройхон хэрд нэг нь нөгөөгөөсөө энэ явдлыг хачирхаагүй юм шиг
-Чи ажиглав уу? гэж хүйтнээр асуухад нөгөө нь
-Үгүй гэж хариулаад, энэ тухай ярихаасаа айсан юм шиг хоёулаа нүүр буурууллаа.
Ийнхүү хэдэн өдөр өнгөрчээ. Хоёр охин эс дуугарах авч учир нь үл олдох энэ түгшүүрт автан уг явдлын нууцыг тайлах гэж оролдсоор байв. Тэгж тэгж нэг өдөр хоол идэж суугаад дүү нь багш хүүхнийгээ Оттод нүд ирмэн дохио өгөхийг ажиглав.Отто хариуд нь толгой дохижээ. Үүнийг олж хараад охины сэтгэл зүрх догдолсноос бие нь чичирч, ширээний доогуур эгчийнхээ гарт сэмхэн хүрч, эгчийгээ эргэн харахад нүд гялалзуулан ширтжээ.Тэр дор нь цөмийг эгч нь ойлгож дүүгийнх нь догдлол түүнд дамжиж нөлөөллөө.
-Оттод дурласан хэрэг үү?
Тэгэхгүй яах юм бэ? Отто ч багшид бас дурласан.Отто 3 жил манайд суухдаа чи бидэнтэй нэг ч хамт явдаггүй байсан шүү дээ. Гэтэл сүүлийн үед өдөрболгон зугаалдаг болсныг мэдэж байна уу? Энэ багшийг ирэхийн өмнө Отто чи бид 2-ыг хүн гэж тоодог байсан уу? Үгүй шүү дээ. Одоо харин аргамжаатай юм шиг өдөржингөө л бидний дэргэд эргэлдээд байна. Төв цэнгэлдэх хүрээлэн, үзвэрийн газруудад хаа л бол хаана энэ хүүхэнтэй явна, Оттотой заавал тааралддаг шүү дээ. Чи үүнийг ер анзаараагүй гэж үү?
-Тийм нь ч тийм л дээ, тэгэхдээ би зүгээр л дүү нь айсан янзтай шивнэлээ.
Дүүгийн хоолой хачин болж дахин нэг ч үг дуугарсангүй.
-Би ч бас л тэгж боддог байсан. Бид тйм л тэнэг улс шүү дээ. Сүүлд нь би сайндаа ч биш, харин чи бид хоёроор бамбай барьдаг юм байна гэж мэдсэн.
Ярих юмаа дууссан шиг тэр хоёр чив чимээгүй боллоо. Тэр 2 дор дороо юм бодож, эсвэл нойрондоо дийлдэн унтжээ гэж бодогдох боллоо. Гэтэл:
-Тэгээд уйлдаг нь юу вэ? Отто түүнд хайртай шүү дээ. Хүнд хайртай байх ямар сайхан байдаг бод гэж би дандаа боддог юм гэж дүүгийх нь гайхширсан дуу бүдэг харанхуйн дундаас сонсогдов.
-Аа, мэдэхгүй. Би ч бас сайхан байх л гэж боддог байсан юм гэж эгч нь нойрмог дуугаар өгүүллээ.
-Хөөрхий амьтан. гэж унтах зуураа дүү охин нь өрөвдөн шивнээд өрөөнд анир чимээ тасарлаа.
Маргааш өглөө нь босоод тэр хоёр энэ тухай огт дурсаагүй боловч бодол санаа нь ганцхан өчигдрийн ярьсан зүйлд уяатай байгааг аль аль нь мэдэж байв. Эгч дүү хоёр бие биенээсээ дөлж нүд бууруулах авч багш хүүхнийг сэм ажиглах болгондоо өөрийн эрхгүй харц нь тулгарна. Хоолоо идэхээр сууж байхдаа ч тэр хоёр аль эртнээс тэднийд хүний хүн шиг суух болсон ах Оттогийг хөдлөх бүрийг алдалгүй ажиглана. Тэр хоёр Оттотой үг солиогүй ч багш хүүхэнд нүдээрээ дохио өгөх эсэхийг сэмхэн хянана. Энэ хэргийн нууц хоёр охины сэтгэлийг ихэд догдлуулжээ. Үдийн хоолныхоо дараа ердийнхөөрөө тоглож наадсангүй, энэ ч юмыг барьж, тэр ч юмыг шүүрч тавиад ер бүтэмжгүйхэн байв. Харин оройхон хэрд нэг нь нөгөөгөөсөө энэ явдлыг хачирхаагүй юм шиг
-Чи ажиглав уу? гэж хүйтнээр асуухад нөгөө нь
-Үгүй гэж хариулаад, энэ тухай ярихаасаа айсан юм шиг хоёулаа нүүр буурууллаа.
Ийнхүү хэдэн өдөр өнгөрчээ. Хоёр охин эс дуугарах авч учир нь үл олдох энэ түгшүүрт автан уг явдлын нууцыг тайлах гэж оролдсоор байв. Тэгж тэгж нэг өдөр хоол идэж суугаад дүү нь багш хүүхнийгээ Оттод нүд ирмэн дохио өгөхийг ажиглав.Отто хариуд нь толгой дохижээ. Үүнийг олж хараад охины сэтгэл зүрх догдолсноос бие нь чичирч, ширээний доогуур эгчийнхээ гарт сэмхэн хүрч, эгчийгээ эргэн харахад нүд гялалзуулан ширтжээ.Тэр дор нь цөмийг эгч нь ойлгож дүүгийнх нь догдлол түүнд дамжиж нөлөөллөө.
Sunday, November 20, 2011
Мартагдашгүй ном
Дээр үеэс л унших юм сан гэж боддог байсан "Танихгүйн эмэгтэйн захид"-лаа уншаад. Нэг их сэтгэл хөдөлсөнгүй. Ерөнхий утга санааг нь сонсож мэдчихсэнээс ч юм уу, дурлаж гэгэлздэг нас өнгөрчихсөнөөс тэр юм уу бүү мэд. Оюутан байхдаа жил гаран утсаар ярьдаг байсан ...-ны ангийн залууг олоод өгөөч гэж гуйгаад л, өнөөх нь олдохгүй гэх мэт өөрийнхөө хувьд их л дуулиан болгож байсан юм уг нь.
Ямар ч байсан таалагдсан зохиолоос нь нэгийг орууллаа.
Стефан Цвейг
Гэрээр хүмүүжүүлэгч
Эгч дүү хоёр өрөөндөө хоёулхнаа байна. Гэрлээ унтраажээ. Харанхуйд хөнжил нь цайрч үзэгдэнэ. Тэд нарын амьсгалах бараг сонсогдохгүй учир унтчихсан юм ч гэж бодогдоно. Гэтэл
-Хүүш ээ, гэж арван хоёрхон настай охины хэлэх нь харанхуйд дөнгөж дуулдах төдий болоод замхарлаа. Тэгтэл ганцхан насаар эгч нөгөө охин нь орноосоо
-Юу гэнээ? гэж намуухан асуув.
-Чи унтаагүй байна уу? Ашгүй дээ. Би... би чамд нэг юм хэлмээр байна.
Дахиад таг чимээгүй болцгоолоо. Зөвхөн ор шажигнах л дуулдана. Эгч нь орноосоо өндийж дүүгийнхээ юу хэлэхийг нь хүлээж нүдээ гялалзуулан байх нь илхэн үзэгдэж байв.
-Би чамд хэлье гэж бодож байсан юм... Ер нь... багшийг чи ажигласан уу? Эгч нь хэсэг дуугүй бодож байснаа
-Ажигласан. Харин юу болсныг нь би ойлгохгүй юм. Анхнаа бодвол зөөлөрчихсөн байна билээ. Саяхан би хоёр өдөр дараагаар хичээлд бэлтгээгүй очсон. Тэгэхэд юу ч хэлээгүй. Юу гэлтэй ч юм бэ дээ.. Сүүлийн үед нэг л өөр болсон ч байх шиг. Бидэнтэй тоглох ч үгүй, юм л бол холхон очоод л суучихдаг болж шүү дээ. Надад бол багшид нэг зовлон тохиолдчихоод түүнийгээ нуугаад явах шиг байна. Төгөлдөр хуур хөгжмөөрөө ч тоглохоо байжээ.
Дахиад чимээгүй болсноо эгч нь:
-Чи надад юм хэлэх гэв үү гэж дүүгээсээ сануулан асуулаа.
-Тийм ээ, чи харин хүнд хэлэхгүй биз? Ээжид ч гэсэн, найздаа ч гэсэн хэлэхгүй биз?
-Үгүй, үгүй хэлэхгүй. Ярь л даа тэгээд гэж эгч нь уцаарлав.
-За тэгвэл... сая би хэвтэх гэж байгаад багшдаа "тавтай нойрсоорой" гэж хэлээгүйгээ гэнэт саналаа. Гутлаа тайлчихсан хэрнээ түүнийг тоглоомоор сандаргах санаатай өрөө рүү нь гэтэж очоод, хаалгыг нь аяархан онгойлголоо. Өрөө нь гэрэлтэй байгаа мөртөө багш харагдсангүй. Тэгээд би хүн байхгүй байна гэж бодов. Гэнэт хүн уйлж байхыг сонсоод би жигтэйхэн их айлаа. Сайн харс ан чинь багш хувцастайгаа, нүүрээ дэрэндээ наагаад уйлж байна. Чи яаж уйлж байсан гэж санана? Миний хамаг бие зарсгээд явчихлаа. Намайг огт анзаарсангүй. Би хаалгыг нь аяархан хаачихав. Бие минь чичрээд хөдөлж чадалгүй хэсэг зогслоо. Хаалганы гаднаас хүртэл түүний уйлах нь дуулдаад байсан. Тэгээд би бушуухан доошоо гүйчихсэн.
Тэр хоёр дахиад л таг чимээгүй боллоо.
-Хөөрхий амьтан гэж эгчийнх нь сүүрс алдан хэлэх нь харанхуй дунд замхарлаа.
-Яагаад уйлсныг нь мэдэхсэн. Лав л хүнтэй муудалцаагүй, ээж ч сүүлийн үед үглэж яншихаа больсон, чи бид хоёр лав муу юм хийгээгүй. Тэгээд юунд ингэж уйлдаг билээ? гэж дүү нь хэлэхэд:
-Би ч бараг мэдэж байна л даа. гэж эгч нь хэллээ.
-Тэгээд хэл л дээ. Яагаад уйлсан гэж?
Эгч нь хэсэг бодсоноо
-Би багшийг хүнд сэтгэлтэй болжээ гэж бодож байна.
-Хүнд сэтгэлтэй болжээ? Хэнд? гээд дүү нь бараг орноосоо босон харайх шахан асуулаа.
Үргэлжилнэ.
Жич: Ойрд хуулан бичлэг хийгээгүй нүд гар эвлэхгүй байна аа.
Ямар ч байсан таалагдсан зохиолоос нь нэгийг орууллаа.
Стефан Цвейг
Гэрээр хүмүүжүүлэгч
Эгч дүү хоёр өрөөндөө хоёулхнаа байна. Гэрлээ унтраажээ. Харанхуйд хөнжил нь цайрч үзэгдэнэ. Тэд нарын амьсгалах бараг сонсогдохгүй учир унтчихсан юм ч гэж бодогдоно. Гэтэл
-Хүүш ээ, гэж арван хоёрхон настай охины хэлэх нь харанхуйд дөнгөж дуулдах төдий болоод замхарлаа. Тэгтэл ганцхан насаар эгч нөгөө охин нь орноосоо
-Юу гэнээ? гэж намуухан асуув.
-Чи унтаагүй байна уу? Ашгүй дээ. Би... би чамд нэг юм хэлмээр байна.
Дахиад таг чимээгүй болцгоолоо. Зөвхөн ор шажигнах л дуулдана. Эгч нь орноосоо өндийж дүүгийнхээ юу хэлэхийг нь хүлээж нүдээ гялалзуулан байх нь илхэн үзэгдэж байв.
-Би чамд хэлье гэж бодож байсан юм... Ер нь... багшийг чи ажигласан уу? Эгч нь хэсэг дуугүй бодож байснаа
-Ажигласан. Харин юу болсныг нь би ойлгохгүй юм. Анхнаа бодвол зөөлөрчихсөн байна билээ. Саяхан би хоёр өдөр дараагаар хичээлд бэлтгээгүй очсон. Тэгэхэд юу ч хэлээгүй. Юу гэлтэй ч юм бэ дээ.. Сүүлийн үед нэг л өөр болсон ч байх шиг. Бидэнтэй тоглох ч үгүй, юм л бол холхон очоод л суучихдаг болж шүү дээ. Надад бол багшид нэг зовлон тохиолдчихоод түүнийгээ нуугаад явах шиг байна. Төгөлдөр хуур хөгжмөөрөө ч тоглохоо байжээ.
Дахиад чимээгүй болсноо эгч нь:
-Чи надад юм хэлэх гэв үү гэж дүүгээсээ сануулан асуулаа.
-Тийм ээ, чи харин хүнд хэлэхгүй биз? Ээжид ч гэсэн, найздаа ч гэсэн хэлэхгүй биз?
-Үгүй, үгүй хэлэхгүй. Ярь л даа тэгээд гэж эгч нь уцаарлав.
-За тэгвэл... сая би хэвтэх гэж байгаад багшдаа "тавтай нойрсоорой" гэж хэлээгүйгээ гэнэт саналаа. Гутлаа тайлчихсан хэрнээ түүнийг тоглоомоор сандаргах санаатай өрөө рүү нь гэтэж очоод, хаалгыг нь аяархан онгойлголоо. Өрөө нь гэрэлтэй байгаа мөртөө багш харагдсангүй. Тэгээд би хүн байхгүй байна гэж бодов. Гэнэт хүн уйлж байхыг сонсоод би жигтэйхэн их айлаа. Сайн харс ан чинь багш хувцастайгаа, нүүрээ дэрэндээ наагаад уйлж байна. Чи яаж уйлж байсан гэж санана? Миний хамаг бие зарсгээд явчихлаа. Намайг огт анзаарсангүй. Би хаалгыг нь аяархан хаачихав. Бие минь чичрээд хөдөлж чадалгүй хэсэг зогслоо. Хаалганы гаднаас хүртэл түүний уйлах нь дуулдаад байсан. Тэгээд би бушуухан доошоо гүйчихсэн.
Тэр хоёр дахиад л таг чимээгүй боллоо.
-Хөөрхий амьтан гэж эгчийнх нь сүүрс алдан хэлэх нь харанхуй дунд замхарлаа.
-Яагаад уйлсныг нь мэдэхсэн. Лав л хүнтэй муудалцаагүй, ээж ч сүүлийн үед үглэж яншихаа больсон, чи бид хоёр лав муу юм хийгээгүй. Тэгээд юунд ингэж уйлдаг билээ? гэж дүү нь хэлэхэд:
-Би ч бараг мэдэж байна л даа. гэж эгч нь хэллээ.
-Тэгээд хэл л дээ. Яагаад уйлсан гэж?
Эгч нь хэсэг бодсоноо
-Би багшийг хүнд сэтгэлтэй болжээ гэж бодож байна.
-Хүнд сэтгэлтэй болжээ? Хэнд? гээд дүү нь бараг орноосоо босон харайх шахан асуулаа.
Үргэлжилнэ.
Жич: Ойрд хуулан бичлэг хийгээгүй нүд гар эвлэхгүй байна аа.
Wednesday, November 16, 2011
Нам
суудаг 8 сарайгаа золгож байна, миний бага зулзага.
Ганцаараа овоо суудаг болцон. Бид хаширлаад байнга нүд чиглээстэй.
Намайг хараад хөөрөөд, гараа саваад зүтгэдэг болсон.
Ээж нь тэврээстэй байхад аав, аниа 2-ыг жийгээстэй.
Тэврүүлэх гээд хүн аргалаад өөдөөс нь малийтал инээд алдаад л.
Багш нартаа их сайн, ангидаа ороод л мишээгээд явчихна. Багш луугаа тэмүүлнэ.
Ангийхаа хүүхдүүдийг хараад бас мишээнэ, тэд нар нь өглөө охиныг минь орохоор бүгд шавна, өглөөний мэнд гээд л.
Нэг хэсэг тэнгэр задрааж хошуугаа дуугаргаад байсан, сүүлийн үед больчихож. Шинэ юм сураад, хуучныгаа мартаад явж байх шиг байна.
Хариугүй л мөлхөх гээд, хойшоогоо л яваад байгаа, гараа урагш нь зөөж арай мэдэхгүй байна. Бөгс нь нээх хөөрхөн оцойгоод л байна.
За өөр чинь юу билээ байз, санахаараа бичнээ.
Ганцаараа овоо суудаг болцон. Бид хаширлаад байнга нүд чиглээстэй.
Намайг хараад хөөрөөд, гараа саваад зүтгэдэг болсон.
Ээж нь тэврээстэй байхад аав, аниа 2-ыг жийгээстэй.
Тэврүүлэх гээд хүн аргалаад өөдөөс нь малийтал инээд алдаад л.
Багш нартаа их сайн, ангидаа ороод л мишээгээд явчихна. Багш луугаа тэмүүлнэ.
Ангийхаа хүүхдүүдийг хараад бас мишээнэ, тэд нар нь өглөө охиныг минь орохоор бүгд шавна, өглөөний мэнд гээд л.
Нэг хэсэг тэнгэр задрааж хошуугаа дуугаргаад байсан, сүүлийн үед больчихож. Шинэ юм сураад, хуучныгаа мартаад явж байх шиг байна.
Хариугүй л мөлхөх гээд, хойшоогоо л яваад байгаа, гараа урагш нь зөөж арай мэдэхгүй байна. Бөгс нь нээх хөөрхөн оцойгоод л байна.
За өөр чинь юу билээ байз, санахаараа бичнээ.
Tuesday, November 15, 2011
Monday, November 14, 2011
Цуйван
хийж зараад түрүүчийн хагас бүтэн сайнд. Энэ удаад их ашигтай байлаа гэж. 3 гэр бүл хамтарсан байсан юм. Урд ихэвчилэн бууз хуушуур хийдэг байсан болохоор цуйванг яах бол доо гэж санаа зовж байсан ч санасныг бодвол япончууд их сонирхож байсан. 4 хүртэлх үргэлжлэх арга хэмжээг дундаа орж байхад цуйван маань зарагдаад дуусчихсан. Нормоо давуулан биелүүлсэн гэсэн үг.
Урд өдөр нь гурилаа зуурч, элдэж, жигнэж хэрчээд. Бас бусад материалуудаа хэрчихийг нь хэрчээд чанахыг нь чанаад тавьчихсан, их амар юм билээ.
Зарсан цуйвангийн маань зураг байдаггүй ээ. Хэдэн жилийн өмнө монголд идсэн цуйвангийхаа зурагнаас орууллаа.
Мөн таньдаг хүмүүс маань хэд хэдээр нь худалдаж авсан тулдаа л дорхноо дууссан байх, талархлаа илэрхийлье.
Дараа дахин хийж зарнаа яадын хэхэ. Багыгаа яасын гэж бодож байна уу, хагас сайн өдөр нь үдээс өмнө яслид нь өгөөд, бүтэн сайн өдөр нь таньдаг япон айлдаа өгч харуулаад. Их давгүй уйлаагүй, онц байсан гэсэн.
Жич: нээрээ 12 сард боорцог хийж зарна, баяжих болтугай хэхэ.
Monday, November 07, 2011
Subscribe to:
Posts (Atom)