Идэш уушны зураг

Ганц нэг зураг оруулъяөө.

Сая ажлаар явахдаа буудалласан зочид буудлын өглөөний хоол. Өөр зөндөө зүйл байсан л даа. Албаар нэг иймэрхүү зүйл сонгож идээд байсан хэрэг. Гэхдээ яг энэ зургийг авдаг өглөөний урд орой нь бид мах шарж идсэн юм аа. Нэлээд идээд уучихсан байсан болохоор, хөнгөн өглөөний цай уух санаатай л...

Урдны ажлын үеэр. Ажлаа дууссаны баяр. Хэ хэ. Сашими буюу түүхий загас. 

За энэ бага зулзагын хүсэлтээр пицца идэхээр орсон газрын хоол. Хайлуулсан бяслаганд дүрж иднэ. 

Шарсан махаа дарсаар даруулсан нь. Монголчууд бид үнэхээр л махандаа хайртай дуртай юм аа. Би зочид буудлын гадаах шарсан? махны зургийг санаандгүй гөлөрч байгаад онигоонд орохоо шахсан шд. За бараг орсоон орсон. Хэ хэ. 

За энэ хэддэх даруулга нь юм бүү мэд. Хэ хэ

За ингээд ажлаар яваад байна уу, аялалаар идэж уухаар яваад байна уу гэж хардахаар л ууж идсэн байна уу? 

12 сарыг бага шиг бондойж өнгөрөөх юмсан. Ар араасаа бөөн паарти...

Харьж ирсэн ч

Ээжийг харьж ирсэн ч хол ойрын хөршүүд минь юм юм л зөөгөөстэй. Сурснаараа хоёр гараа тосож авдгаараа аваастай.

Авчирсан идээгээ өгөх гээд орсон чинь өөдөөс ингээд л дөнгөж сая хийсэн юм, болсон идээнээс бүү зугт гээд л өгөхөөр нь аваад л гараад ирсэн.

Ажил дээр минь ирээд, намайг сууж байсан чинь өө хариад ирээ юу? Цагаан лууван байгаа юу? гэж асуусан найз өвөө гэрийн гадаа үлдээсэн ногоо. Би нэг цагаан лууванг нь таллаад мисо шөлөндөө хийчихсэн, зураг авахаасаа өмнө. Луувангийн навчыг нээрээ иддэг шд, тэнпүра хийж идээд байдаг юм. Би гэртээ тэнпүра хийдэггүй болохоор ийм ногооныхоо навчыг татаад бууз хуушуурныхаа маханд хольчихдог. 

Өөр юу өглөө, заримых нь зургийг авахаасаа өмнө идчихээд байх юм. Хэ хэ. 

Тэнгэрийн таван нүд төгсгөл

"Таван нүд" энэ утга төгөлдөр хээ монгол хүний ширгэж дундаршгүй ухааны өлзий болохын учир аль ч төрийн өнгөнд олон бүгдээр дээдэлж иржээ. Бүр Богд эзэнт монгол улсын ноёд түшмэдийн зэрэг дэвийг энэ ухааны хээгээр тодорхойлон олгож асан түүхтэй. Хожим хойно манай ардын засаг мандаж улс төрөө хөгжүүлж дэвжихдээ анхны мөнгө төгрөгөндөө "Таван нүдэн"-г талбисан юм шүү дээ гэвээс хүмүүс Баясахын насан туршаа өмчлөн дээдэлсэн тэхүү тамганы учрыг сая гадарлажээ.

-Нэг үе Богд дээдсийн тухай цухуйлгавал үстэй толгой харладаг байлаа. Тийм цагт ийм үг дуугарвал яана гэж санана. Та нарт байтугай үр хүүхэддээ ч элдэв эсийг ярилгүй амаа хамхиж явлаа. Энэ багас манай монгол улс Өндөр дээд хаан Чингис, Өгөөдэй, Мөнх, Гүюг хаан, их Юань гүрнийг жолоодсон Хубилай сэцэн хаантай байсан гэж сонсон чихээ онгойлголгүй өссөн. Муу хүн завагтаа нууснаа олдоггүй гэдэг үгтэй. Улс гүрнээрээ мэддэг түүх шастираа мэдэхгүй амьдрах муухай. Энэ "Таван нүдэн" тэр цагаас л монгол хүн болгоны чимэг болж явсан юм даа гэсээр Баясах чимээгүй болов. Түүний духны гүн үрчлээ улам сүүдэртэн бодол болно.

Баясах энэ тухай олон жил сэтгэлдээ чандлан хадгалжээ. Учир юу гэвээс мэргэд дээдэс бодож олсон ухааны утгыг мэдэж тайлах хүнгүй, эцэг дээдсэн хэдэн үе дамжиж ирснийг ч мэдэхгүй, тэр бүү хэл хүний өөрийнхийг ч  ялгахгүй болсонд харуусдаг байлаа. Аливаа улс гүрэнд өөрийн гэх оюун санааны өмч байдаг. Тэр нь их бага ялгалгүй өөрийн юм өөрийнх л байдаг болохоор ухаантан болгон мэдэж хайрлах учиртай.

Өгөдэй их хааны тэртээгээс эхлэн Хубилай сэцэн хаанаар үе уламжлагдсан энэ таван нүдэн хээ хүмүүний гар ухаан дамжин хэдэн зууныг өртөөлөхдөө элэгдэж хуучралгүй, морьтон монгол хүнд унааны нь хазаар ногт, эмээл ташуур мэт яван явсаар нас талийж ухаан молхидсон надад ирсэн хэргээ гэж Баясах элдвийг бодно.

Зөөлөн бороо намиран, зунжин зэл бараадсан адуу бэлчээртээ туриглан алслана. Эзэн дээдсийн "Таван нүдэн" тамгаар ташаагаа гоёсон энэ жилийн унага зэлнээс тавигдсаны баяр мэт тоглож тонгочин өвс ногоо үнэрлэн ганц нэг хазлаж, бас эхийнхээ цавинд хошуу шургуулган хөхийг нь үлгэнэ.

Монголын минь энэ их сайхан хээр талын хөрсөн дээр ч, хэвлий дотор нь ч хүний мэргэн ухаанаар бүтсэн ямар лугаа эрдэнэс нуугдаа бол гэхээс Баясахад тэр бүхнийг олж мэдэн, энэ хойчист нэг дуулгахсан гэсэн хорхой асна. Хүнд мэдсэн далай, мэдээгүй балай гэсэн үг байдаг.  Тэгвэл Баясах өөрийгээ дэндүү багыг мэдэж байна даа гэж голж ач үрсдээ үлдээх юмтай, дурсагдах нэртэй явахсандаа гэх бодол өвөртлөнө.

Адуу туриглан алслана. Бэлчээр эзэгнэн налайх тэнгэрийн түмэн сүрэг алслах биш эзэндээ улам ойртох лугаа санагдан Баясах араас нь хараа бэлчээж сэтгэлээ баясган хэсэг суулаа. Адуу холдсон хойно Баясах тэнгэрийн таван нүдэн хэмээн нэгэн насаар шүтсэн тамгаа оруулж хоймрын авдартаа заллаа. Дээсдсийн эрдэнэс үр хойчдаа үнэтэй.

Гачуурт 2017

За ингээд дууслаа. Гэснээс надад хөө хуяг байдаг юм. Багадаа түүгээр шагай шүүрэхдээ тоглодог байлаа. Тэртээх олон жилийн өмнө нутгаасаа гарахдаа хэдэн шагайтайгаа хамт аваад л энэ арлын оронд ирж билээ. Түүнийгээ гаргаж ирэн хээг нь нэг харъя байз. Таван нүдэн хээ гэдэг байх нь. Сэнпай-нхаа өгсөн гого сэтгүүлээс гого зүйл мэдэж авлаа. Баярлалаа.

Тэнгэрийн таван нүдэн үргэлжлэл

Баясах амьдралдаа өөрийн чойр номтой, үзэж туулсан хийгээд дуулж сонссон юм арвинтай тул эрхэмлэн дээдлэх, өвлүүлэн үлдээх ухааны улагтай хүн. Түүнээс нутаг усныхан амыг нь дагадаг бичигдээгүй хуультай. Баясахын хаяаг бараадан жилийн жилд ханьсдаг бөгтөр Бадам гэх хижээл эр дагзан дээрээ хаясан хуучин бүрхээ засан
-Манай Амбаа ч тэвхэлзэж байна аа... хэмээн бахадвал Баясах хариу сануулах аятай хэг хэг хөхөрч
-Бадаам... Уг нь би чамайг ерөөл айлтгахсан болов уу гэсэн, харалмар чинь балга тагш юманд халамцдаг болоо юу даа? гэв.

-Амбаа би ерөөл хэлэлгүй яахав. Унагаа тамгалсны дараа айлдах юм уу гэж санаад... гэвэл Баясах
-Тэгээ тэг. Одоо ч хүн бүхэн л өөртөө таарсан дэг жаяг тогтоодог хойно... хэмээн жирийн боловч цаанаа жаахан чимхсэн аялгаар хэллээ.

Тэр өдрийн ихэнх унагаа тамгалан бужигнасны эцэст Бадам дээл хувцсаа засч журамлан, зэлний эхэнд зассан идээ цагаа, уугиулсан арц хүжний ард тухлан цээл яруухнаар ерөөл айлтгаж, Баясах ч тэр арц хүжинд дээд тэнгэрээс зарлигдсан гэх эцэг дээдсийн "Таван нүдэн" эрдэнэ лугаа тамгаа ариулан хадганд ороолоо.

Баясах энэ тамгаа мал сүрэг өсгөдөг, чоно нохой халдаадгүй гэж сайшаах дуртай. Дээд тэнгэрийн зарлигтай хойно тэгэлгүй яахав гэж өөрөө ч түүндээ бат итгэдэг хүн. Тэр энэ "таван нүдэн" гэх өлзийгөө өгсөн хээний үүх түүхийн тухай дуулж сонссоноо хэдэн зууны тэртээгээс нь улбаалан ухаж ярих дуртай. Түүнийгээ мэдэхдээ ч гаргууд. Бүүр эзэн богд Чингис хааны алтан ураг, түүнээс хойшхи Өгөөдэй хаан хийгээд Цагаадайн улс, Бага хаадын үеийн зоос чимэглэлээс эхлээд урьд өмнө дуулж сонсоогүйг хөөрнө.

Энэ түүх, домог ч "Таван нүдэн" тамгатай хамт дээд тэнгэрээс эцэг дээдсээр уламжлан өнөөдөртэй золгосон. Аав нь түүнд "Юмыг хайрлаж хамгаалъя гэвэл үүх түүхийг нь мэдэж яв." гэдэг байв. Одоо Баясах тэр үгийг хүүдээ хэлдэг болж. Хүн мэдэхгүй юмандаа халгаатай гэдэг. Мэдэхгүй юм аа яаж ч хайрлаа билээ.

Хүмүүний амьдралд мартаж гээхийн аргагүй өөрийн гэх юм олон, түүний нэг нь энэ "Таван нүдэн" гэж тэр батлана. Халхын Өндөр гэгээн Занабазар хутагтын адуу малын энэ өлзийт тамга удам судраар нь дамжин Баясахад өвлөгдсөн тул тэр түүнийгээ тэнгэрийн тамга гэж ихэд бэлэгшээнэ.

-Энэ эрдэнийн "Таван нүдэн"хээ чинь хэзээнээс манай монголын бэлгэдэл болж эд өлөг, дайчин баатар эрчүүдийн зэр зэвсэг, эмс охидын өмсгөл зүүсгэлийг чимж ирсэн түүхтэй юм. Монгол хүний ухаанаас гарсан энэ тэнгэрийн хээгээ эцэг дээдэс маань манз цавынхаа тогоо, ариун сангийн бойпор, эрдмийн их судар номын шогол, лам хуврагын дамрын даржинд дээдлэн бүтээн нандигнаж ирсэн юм. Энэ өөр хэний ч биш зөвхөн манай монголын дээд тэнгэрийн зарлигдсан бэлгэдэл юм.

Тэр бүү хэл эр цэрэг амь насаа хамгаалах хөө хуягаа энэ бат бөх хээгээр сүлжиж дархлан дайн тулаанд ордог байсан. Нэг цагирагт дөрвөн цагираг холбож ширээсэн эр цэргийн хөө хуягт харь дайсны харвасан сум шантарч, далайсан илд мохно. Энэ таван нүдэнгээр эмээл хазаараа чимж, эмс охид ууж, унжлага зүүлтээ хэдэн зуунаар гоёж ирсэн.

Таван нүдэнг хэн дуртай нь эдэлдэг юм биш, тун их ёс дэгтэй. Юань гүрний үеэс зөвхөн Хубилай хааны ордны Алтан ургийн ихэс дээдэс л хэрэглэх эрхтэй нандин бэлгэдэл юм гэж ярихыг нь анх сонссон нутгийнхан гайхацгаалаа.

Баясах тэдэнд эзэн богд Чингис хааны алтан ургийн залгамж Өндөр гэгээнтэн Занабазар Богдын тухай үлгэр домог лугаа олон сонин сайхныг хуучилна. Эрхэм дээд Өндөр гэгээнтэн зөвхөн монгол хүний уран ухаанаа шингээсэн "Таван нүдэн" хээг сан сүргийнхээ тамга болгон дээдэлсэн учрыг хүртэл айлдав.

Өндөр гэгээнтнээс харъяат албад нь сан сүргийн тамга нь ямар хэлбэр дүрстэй байхыг болгоовол Богд гэгээнтэн "Бат бөхийн бэлгэдэл болгон найши хийтүгэй. Найши гэдэг нь нэг дугуй дотор дөрвөн арвай талбиваас таван нүдэн болох буй. Үржиж оршихуйн бэлгэдэл таван нүд, дөрвөн аймгийн дунд тахигдахын учир сан сүрэгт тохирох буюу" гэж айлдсан гэдэг. Уран ухаан, уужуу доторт хүн ямагт юмны цаад утгыг бодож билэгшээнэ.

Үргэлжилнэ...

Тэнгэрийн таван нүдэн

Санжийн Пүрэв
Өгүүллэг

Намрын адаг арын шиврээ бороотой нохой өдөр Баясахынд хөл ихтэй, хүүхэд хөгшидгүй бужигнаж байв. Исгэл унагандаа хоргодсон гүү зэл сахин зогсоно. Энэ саруул сэргэлэн дэнжийг Баясах өсөхөөс өтлөхийн жаргалаа эдэлсэн газар гэж хэлж болно. Өвөлдөө өнөтэй, зундаа зулагтай хувьтай хүнд л заяасан нутаг гэлцэн эндхийнхэн магнай тэнэгэр, сэтгэл өөдрөг явдаг бөлгөө.

Баясах өөрийгөө Халхын Өндөр гэгээн Занабазар Богдын ус нутгийг манаж, утаа уугиулж яваа хувьтан хэмээн өөртөө омогшуу, өрөөлд түшигтэй амьдарсаар насны даваан дээр гарч ар, өвөрөө уужуу ухаанаар болгоож яваа амгалан тохьтой буурал. Өдий насны хүнд нутаг нугаас гадна хайрлаж харамлах, бахархан сүслэх юмс бишгүй. Тэр дунд олдохгүй ховроос эхлээд ор тас мартагдан огоорсон юмс ч байна.

Жилийн жилд зуны эхэн сарын бар, намрын адаг сарын нохой өдөрт энэ дэнж дээр Баясахынх ийнхүү хөл хөөр болон хол ойрынхон бужигнаж эрт эдүгээгийн яриа хөөрөө өрнөн их багагүй эрт эдүгээгийн учир явдлыг ухаж мэднэ.

Баясахынд хулаар айраг бялхаж, хундагаар охь мэлтэлзэн эднийхийг гүүгээ тавьж унага тамгалахад ирсэн нутаг усны ахан дүүс хөөрөг зөрүүлэн мэнд амраа айлтгаж инээд баясал дүүрэн байв. Баясах энэ нутагтаа тулгаа тойрч суугаа ачтан буурлын нэг агаад ухаан санаандаа уул шиг ихийг хадгалсан хүн гэж гол усныхан амыг нь дагаж, аяыг нь харна.

Баясах луутай тэнгэр, лустай газрын эзэн гэлтэй цаг нарыг алдалгүй хэлнэ. Хэн бүхэн эрж сурснаа "Баясах Амбаагаас асууна" гэлцэн гүйлдэнэ. Энэ цахир буурал тэргүүнт настан цагтаа бичиг үсэгтэйд тооцогдон баг сумын хооронд баадантай данс бүслээд төрийн хэрэгт зүтгэж явлаа. Идэр залуудаа эр цэргийн албанд бага дарга мөрдөс зүүж байлдах газраа байлдаж ихийг үзсэн амьд домог.

Иймээс Монгол хэмээх баринтагтай судрыг насаараа дээдлэн тэндээс олдохгүйг олж, мартасныг сэргээж явдаг том эрдэм номтон ч Баясахынд хүрэлцэн ирж дотор ухааныг нь уудалдаг гэлцэнэ. Үнэхээр ч түүнийг үзэж хараагүй, дуулж сонсоогүй юмаар ховор, мартаж санахын зовлонгүй гэж олноор магтана. Хүмүүс Баясахыг өөрийгөө умартаж өрөөлд ачлал болохоор мөлхөх нь холгүй мачийдаг өгөөмөр сайхан өтөлж яваа буурлын амьд шастир гэлцэнэ.

Баясах цагтаа нутаг усны олон баатар эрстэй хамт чөлөөлөх дайнд мордон гол гаталж, элс манханд хөлсөө цувуулж, ус бороо, намаг шавар туулан өвөрлөгч нутагт амь тэнцэн явсан гавъяатай. Энэ бүхнээ "Эр цэрэгт мордож, элэг буруу дайсантай эрэгчин эмэгчнээ үзэлцээ л биз, өдийд энэ хэр яваа минь өндөр дээдсийн минь надад үлдээсэн амьд явахын хишиг" гэж дотроо залбирна.

Баясах цэргээс ирж хань бүл, үр ачийн бараа харж олон он жилийг ардаа орхин эдүгээ ачтаны дээд ачтан гэгдэн жаргаж явна. Бага залуудаа адуу малтай ноцолдож дээлийн сугаа урж, дөрөөний суруу сунгаж явсных Арвайн талыг дүүргэсэн биш гэхэд Харлин, Шарлингийн голоор дэл, сүүлээ хуурдсан хэсэг сайхан адууныхаа туурайн тоосыг босгон, туриглах чимээнд хийморь сэргээн уургын уртыг суналзуулах болсон. Түүнийхээ хүчээр Баясах зэллэх унага, уух айрагтай явна. Хэдэн охид, хүүхэд нь ч адуу малаа харахаар магнай тэнийн зовхи сэрвэлзэнэ.

Эднийх нясалсан шагай шиг цахилж буусан ганц хүү, торго гологдом тос даасан тэрсхэн гурван охинтой. Охин хүүхэд айлын өрх татах заяанд төрдөг хойно сум сунгаж, өрх өсгөн айлын хүн болж, харин ганц хүү нь голомт залгах эр хүн гэгдэн бас нэг адуу малтай ноцолдсон хүн аавынхаа шийрийг хатаах болов.

Тэр өдөр Баясахынд ирсэн хол ойрын ахан дүүс цайлж ёс төр гүйцэтгээд морин цагт унагаа тамгалав. Зэл дүүрэн зээрд голцуу унага зөөлөн бороонд жихирч хумбан туураараа газар цавчлан, туриглаж тогтож ядан харагдана.

Баясах эцэг дээдсээс уламжлаж, хоймрын авдартаа хадагт ороон нандигнасан "Таван нүдэн" тамгаа гаргаж эргүүлж тойруулж харснаа сүүгээр мялаан гадаа шиврээ борооноос халхлан асаасан аргалын галд дүрж улайтгав. Энэ тамга их дээрээс олон буянтныг дамжин газар тавиулахгүй өртөөлсөөр Баясахын гар дээр ирсэн хосгүй эрдэнэ бөлгөө.

Баясах энэ жилийн ууган унагаа зэгзэлзүүлэн хөтлөн ирж, хүү ч тамгаа галаас авч баривал "Манай хулагч гүүний унага энэ сайхан морь болно, эх нь зээр шиг хурдан юм... Хойтонгийн наадмаар Шарлингийн хөндийн тоосыг хамаг дааганы мундаан дээр овоолох байлгүй" хэмээн ууган унагаа магтан бахтай хөхөрсөөр хүүдээ,
-Миний хүү ташаа алдаж нялх мал зовоочихов, арай дээхэн тамгал. Адуу мал им тамгаасаа эхлээд хүнд сайхан харагддаг. Унаа морио зөв сайхан эдэлсэн эр хүн олонд хүндтэй. Үүнээс хойш чи л энэ хэдэн адуутай ноцолдоно гэж сануулан, хүү тамгаа унаганы зүүн гуянд хярвас үнэртүүлэн дарлаа. Тэнд байсан улсууд хурайлан, Баясах ууган унаганыхаа хошуу, хондлойг нударгаараа хайрлан шударч хондлойд нь айраг дусаан сүрэгт нь тавилаа.

Үргэлжлэлийг дараагийн бичлэгт...

Сансрын салхинд шивнэх нисэгчийн үг

Санарын салхинд шивнэх нисэгчийн үг
Аяар намдуу цэлмэг тэнгэрт хөөрөхдөө би
Амьдралын төлөөх хүний тэмцлийг сонирхдог
Агуу орчлонгийн нугачаанд будаан чинээ харагдахад
Асар гайхалтай мэдрэмж төрж санааширдаг
Хөвөн цагаан үүлэн дунд умбахдаа би
Хүмүүний орчлонгоос нэгэнтээ тасраад жингүйддэг
Хүрэх алсын гялбаа нүднээ цавчлах тусам
Хүйлэн хөх сансар өөд тэмүүлдэг
Шувуу шиг эрх чөлөөтэй нисч явахдаа би
Шуугиант амьдралын хэмнэлийг нэгэнтээ алдаад уужирдаг
Шунхан улаан нарыг "шүргэх" шахам өнгөрөхдөө
Шурган гал шиг төөнөх халуун илчийг нь мэдэрдэг
Огоот хоосон орчлонгийн чандад дүүлэхдээ би
Орон, зай, цаг хугацааг нэгэнтээ ялаад сэнхэрдэг
Од мичдийн зүг ойртон нягтрах тусам
Омголон хүслийнхээ оргилд хүрээд буцдаг
Өрнө-Дорныг холбосон агаарын дардан замаар
Өнгөт туяа татуулан мянган бээрийг туулдаг
Үүлэн цагаан хөлгөндөө дүүлэн явах тоолондоо
Туулах замын ихэнхийг дуулан дуулан өнгөрөөдөг
Зон олон бужигнаж, хот балгад ярайхад
Донж намбыг нь тааруулж итгэл төгс газарддаг
Зорчигч түмнээ саадгүй зорьсон газарт нь хүргээд
Дотор сэтгэл уужирч, баярын магнай тэнийдэг ээ.

Б.Ойдов

Ингэхэд ойрд шүлэг хуулж бичээгүй юм байна. Соньхон сайхан байлаа.

Дараагийн бичлэгт нэгэн сайхан өгүүллэгийг хуулж оруулна аа. Ажил ч дууссан, гэртээ ч ирсэн, сэтгэл санаа тайван л байна. Худлаа, сүмо мэдээ сонсож бас уур, дургүй зэрэг хүрээд л яваа юм байна.

Өнөөх олон номоо уншиж өгөх юм шүү. Сурсан мэдсэнээ хоолтойгоо холиод идчихэлгүйхэн шинэ онтой золгох юм шүү. Ойрын төлөвлөгөө нэг иймэрхүү, алсын төлөвлөгөө...?

Ертөнцийн гоо бүсгүй

Дэвэн дэлхийн шохоорхол-саран гоо бүсгүйн
Дэглий цагаан тогоруу шиг уран гоо бэлхүүс
Даяанч хуваргын мэргэн санааг уралдуулж
Далай ламын урьхан зүүдэнд эргэлдэнэ...
Цэцэг шингэсэн алчуур нь салхинд үелзэн намирахдаа
Цэргийн дарангуйлагчийн төмөр сахилгыг ч хайлуулна
Тэнгэрлиг сайхныг улам ариусгаж цэлмээхээр
Цэнгэг агаар зөвхөн чам руу л тэмүүлнэ...
Автомат бууны сумыг хүхээн дотор нь гацааж
Араатны хурц соёог завжин цаана нь мохоож
Амьтай, амьгүйг халираасан энэ л гоо үзэсгэлэн
Алдарт Нин хааныг шидэт харцаараа уусгаж
Ассирийн эзэнт улсыг дөчин жил захирсан...
Оёоргүй хүслийг бадраагч өхөөрдөм нэгэн шувуухай
Ойгүй хурц төрхөө гантиг чулуунд шингээж
Оройгүй сүм-Таж Махалын бунхан болж гялалзсан...
Орчлонгийн гоо чамаас хагацахын аргагүй эмээсэндээ л
Ромын Пап хүртэл харцаа буруулан загалмайлсан...
Исламын харгис шүүгч чамайг яллахаар улайрсан ч
Инээмсэглэхийг чинь хараад л тайган болж туялзсан...
Эгнэшгүй сайхан царай чинь эзэн хаадыг тулалдуудж
Эртний Грекийн Трой хотыг эгшин зуур мөхөөсөн ч
Энгүй алдар цуу чинь эгшиг туульсанд мөнхөрсөн...
Хортой алим шиг улаахан гоо үзэсгэлэн чи ...
Хорхой хөдөлгөж, шунал буцалган мишээхүйяа
Хосмолжин санаатай, хохой халаг хүмүүнд бол
Хорвоогийн амар амгаланг мөнхөд үл авчирнам...
Ертөнцийн гоо чиний ялдам өнгөнөөс гэрэвшсэндээ л
Есөн гариг нь алтан нарыг шүтэн тойрч эргэлднэм...
Залуу сайхан ярууслыг тань зуурдын сансарт гацааж
Замбуу тивийн цаг хугацааг мянган жилээр зогсооном...

Б.Ойдов

Жич: хосмолжин гэж яг ямар утгатай үг бол? Мөн хохой халаг хүмүүн ?

Монгол бичиг мину

Хана хэрэм шиг ханз үсгийн голоор
Хага цохин цуулах "хадмал" бичиг минь
Хана хэрэм шиг ханз үсгийн дээгүүр
Харваж давуулсан шат шиг босоо бичиг минь
Хана хэрэм шиг ханз үсгийн нуруунд
Хаваж шаасан сум шиг хангал бичиг минь
Хана хэрэм шиг ханз үсгийн цээжинд
Хадаж сийлсэн шүлэг шиг монгол бичиг минь
Аянгын утга, хурмастын  лүндэнг өөртөө шингээж
Аадрын үүлнээс газар луу харвасан тэнгэрийн цахилгаан юм та
Ааг омгоо багтааж ядсан талын зэрлэг нүүдэлчдийг
Атгаж цуглуулаад Азийн төвд хатгасан алтан гадас юм та
Хөх толбот Монгол үрсийнхээ амьдрах цаг хугацааг
Хүй ургаар нь агуулж хадгалсан тэмдэглэгээ юм та
Огторгуйн хязгаар, хээрийн салхинд бүрэлдсэн гоц санааг
Ойртуулан хурааж орон зайг товчилсон ойллого юм та
Хүн, Сүмбэ, Нирун гүрний дээдсийн
Хөшөө чулуунд үлдээж чадаагүй бодол нь юм та
Уйгар, Түрэг, Кидан өвгийн хаадаас
Уураг тархиа хуулж шингээсэн зардас нь юм та
Мөнх тэнгэрээс газар эх рүү унжуулж барьсан хулсан ташуур
Мөрөн голын галбир дуурайж мушгирсан суран цацлага
 Өөдөө дүрэлзэх галын тулганаас угалзарч цацарсан дөл
Өвөг дээдсийн минь мянган жилийн шастир та түмэн жил орштугай
Хана хэрэм шиг ханз үсгийн голоор
Хага цохин хуулах "хадмал" бичиг минь
Хана хэрэм шиг ханз үсгийн дээгүүр
Харваж давуулсан шат шиг босоо бичиг минь
Хана хэрэм шиг ханз үсгийн нуруунд
Хаваж шаасан сум шиг хангал бичиг минь
Хана хэрэм шиг ханз үсгийн цээжинд
Хадаж сийлсэн шүлэг шиг  монгол бичиг минь ээ...
Б.Ойдав

Мундаг хүний шүлгэнд өөрийнхөө өчүүхэн бичмэлийг оруулчихлаа. Болж байна уу? Үгүй юу?

Энэ хагас сайнд болох нэгэн арга хэмжээнд хэрэглэх юм. Даан ч би өөрөө оролцож чадахгүй. Тэгээд л ийнхүү урьдчилан бичиж өгсөн хэрэг. Үүнийг дуурайж япон хүмүүс бийрээр бичнэ. Хажууд нь япон гэж бас бичсэн. Яагаад зургийг нь аваагүй вэ гэхээр нэг л болж өгөхгүй санагдаад. Сэтгэлд нийцэж өгөөгүй. 

Хажууд нь боорцог зарна. Амжвал очоод амжчих санаатай, галт тэрэгнийхээ билетийг хэдэн цагийхыг захиалах вэ гэдгээ шийдэж ядаад л сууна. 

Гол шалтгаан нь нэгэн найзындаа очиж идэж уух ажил байгаа юм аа, олон түмэн минь. Хэ хэ. Түүндээ л амжаад хүрчих санаатай л...

Баярлалөө

Ээжийг эзгүйд ингээд л хоол цай, жимс барьж гүйгээд байгаа хөршүүдээ, хол хөршүүдээ би одоо яалтай? Баярлалаа гэж хэлэхээс цаашгүй л явна. Ямартай ч томилолтоор яваа газраасаа нутгийн идээнээс нь авлаа.

Хол хөрш гэдэг нь хоёр зулзагын төгөлдөр хуурын багш нь бас ахиухан хоол хийж байгаад, үлдсэнийг нь өгөөд явуулж. Өвгөнтэйгөө хоёулхнаа хүн. Хүүхдүүд нь тусдаа гараад явчихсан, хаана ч гэлээ амьдарцгаадаг юм.

Японы уламжлалт хоол. Одэн гэдэг хоол. Тусгай амталсан шөлөнд цагаан лууван, өндөг, коннякү （amorphophallus rhizome) гэдэг ногоо, ханпэн буюу puffy cake made of ground fish, бас бус зүйлийг чанаж болгосон хоол. Өвлийн цагаар хийж иддэг юм. Бид бол гэртээ хийж иддэггүй юм өө. 

Эзгүйд минь өлсөхгүй л юм байна, манайхан. Ойрхон ойрхон явна аа, яадаг юм. Хөршүүддээ сайтар захиж орхичихоод л гүйгээд байдаг хэрэг. Хэ хэ. 

Охид минь л хурдан ирээрэй гэж аминчлан захиад байгаа. Аавтайгаа учраа ололцох гэж юм юм болж байгаа сурагтай. Холоос би хааяадаа нэг заавар өгчихөөд л, хааяадаа зохицуулагч цагдаагаа хийчихэж байна. 

Харих өдөр тун дөхсөөн, үрс минь. Тэвч итгэ хүлээ, тэгвэл та нар минь ялна. Хи хи.

Маргаашийн "улаан өдөр"-ийг хэрхэн өнгөрөөх гэж байна даа? Үд болтол унтахаар занаж байгаа.

Жич: улаан өдөр-хуанли дээр улаанаар тэмдэглэдэг баярын өдөр. Орон даяараа амрана. Labor Thanksgiving Day буюу хөдөлмөрт талархах өдөр. 

Гого сэтгүүл

МИАТ-ын энэ сэтгүүлд дуртай байж билээ. Билээ ч гэж дээ одоо ч дуртай л даа. МИАТ-р ойрд тоож үйлчлүүлээгүй болохоор, энэ сэтгүүлийг унших боломж гарахгүй байсан хэрэг.

Тоож үйлчлүүлэхгүй гэдэг нь байна шдээ, арай л үнэтэй байгаад байна. Ард иргэдээ бодох хэрэгтэй, үнэтэйнхээ хэрээр үйлчилгээ сайтай юу гэвэл бас л эргэлзээтэй. Гээд бичвэл их юм болно оо. Бас зарим нэг хүмүүст загнуулж ч мэднэ. Загнуулахаасаа өмнө хэлчихье, таван зоос нь цуглаж өгөх... байна л дээ. Цэг тавьдаг нь муу ёр гээд сүүлийн гурван үсгийг бичээгүй шүү. Хэ хэ.

Манайхан чинь хүн загнахдаа их гаргуун юм билээ шд. Аягүй л бол шар айрагны шилээр толгойн дундуураа түс хийлгэж магад. Хэ хэ.

Нэгэн мундаг сэнпай авчирч өгөөд. Ойрд уншаагүй байсныг ч хэлэх үү. Хажуугийнх нь жимсэнд ч бас дуртай гэж.

Мундаг хүний ярилцлага уншаад, сэтгэл нэг л сайхан байлаа. Монгол минь ийм л хүмүүсээ, бөхөөс, морьноос бусад оюунлаг зүйлээ дэмжмээр тэ.

Бас Д.Одсүрэн гээд балетчны тухай байна. Яаа тэр бие хаа бас л хамаг биеийн сэрэл хөдөлмөөр. Хөл мөл, гэдэс мэдэс гээд л. Ха ха. Том хүний юм ярьчихлаа. Ингэхэд байна шдээ, монголчуудтайгаа хэд хоног явахад л чих алт болно, сүүлд нь өөрөө 2 дугаар сувгаар ойлгодог болно, энэ сэдвээр ярьдаг болно. Ха ха. Гэхдээ би тэгж ярих авъяасгүй юм билээ. Ээрч муураад хэл ам эвлэхгүй...

Бага байхад бүжиглэдэг банди нар нэг тийм туяхан согоо шиг харагддаг байлаа. Алхаж гишгэж байгаа нь, ярьж байгаа нь гээд л.

Энэ удаагийн хүмүүс харьцангуй гайгүй, 2 дугаар сувгийн зүйл ярихгүй, учир нь дандаа хүүхнүүд  учир. Хи хи.

Юу ярьж байлаа? Аан тийм, балетчин. Одсүрэн харин эрэгтэйлэг юм билээ. Зургийг нь хараад л дүгнэсэн хэрэг шүү.

Мөн сэтгүүлийн сүүл хэсэгт гардаг өгүүллэг, тууж, шүлэг нь таалагддаг юм. Энэ удаад Б.Ойдавын шүлэг, С.Эрдэнэ гуайн өгүүллэг нийтлэгдсэн байлаа. Блогтоо хуулж бичнэ ээ.

Амралтаа сайхан өнгөрөөгөөд, нэгдэхэд эрч хүчтэй ажилдаа марш...

"Шар"хан доктор минь

Суугуул муж даяараа эх орныхоо шархан докторыг магтаад, сурталчлаад авсан шүү.

Олон олон ажилтай давхцаад, хажуугаар нь мартах өвчин давхцаад явсан байна лээ. Ажлын хүн сануулж, дараагийн дугаарт болох уу гэхээр за гэчихээд жаахан уужирснаа, гэнэт нэгийг санаад.

"3 сард гэхээр юу бичих билээ? Ямар сэдэв байгаа билээ?" гэж бодсоноо шууд л хариуцсан хүн лүү нь утасдаад

-Нэг мундаг доктор байгаа юм аа. Монгол хүмүүс бүгд мэднэ. Их алдартай. Олны хайр хүндэтгэлийг хүлээсэн.
-Хөөх, наадах чинь их сонирхолтой юм байна, за тэгвэл нэг заваараа бичээд мейлдчихээрэй.

Ингээд л би чинь мундаг "шар"хан доктороо магтан дуулаад явуулчихсан. Доорх зургийн хамт.

Монгол явахдаа заавал аваарай, японд ч бас зарагддаг, авч уугаарай энэ тэр гээд л бичив. Дараа ажлынхандаа авч ирнэ ээ л гэчихсэн байгаа. 

Өвлийг өнөтэй давах бэлтгэл хангагдсан байгаа биз дээ. Бэлэглэсэн хүмүүстээ баярлалаа. Жил бүрийнхээ ургацынхаа дээжээс явуулдаг ээж аавдаа баярлалаа. Ирэх жил ч болгоогоорой...

Гацуурхнаа засъя дөө

Хүүе цаана чинь, энд тэнд гацуур мод. Сэтгэл өөрийн эрхгүй догдолж энэ тэр. Гэм нь хүний урманд цасны үнэр алга.

Гэхдээ цас ч нэг орохоороо гамшгийн хэмжээнд ордог болчих гээд санаа зовоогоод байна аа. Энэ оны 2 сард орсон цаснаас болж яалаа даа. Дахин тэгж орвол ч...

Энд тэндхийн гацуур модны зураг дарсан шиг л явж байна шд. Гэрийнхээ гацуурыг томруулдаг юм билүү гэж бодсон оо, зөө зөө шуналаа дарах минь, шунал ихэдвэл шулам болно шүү гэж өөртөө хэлчихээд л гунханхан сэлбэлзэж байна даа.

Оронгуут л ингээд угтахаар яасан байх уу?

Зочид буудлын лоби. Энэ удаагийн буудал дажгүй шүү. Өглөөний хоол бас л хөвсийлгөх шинжтэй. Өөртөө буруу өгөлгүй буудлын хоолонд л буруугаа чихчих санаатай цаадах чинь. Хэ хэ.

Шинэ жилийн бэлэг юу өгөх үү? авах уу? гэж энд тэнд шивэр авир гэсэн улс. Санта өвөө минь хааяа ч болов томчууд биднийгээ баярлуулж бай л даа. Гуйя.

Зураг хөрөгтэй бичлэг цаанаа л өөр байна шүү тэ. Мартсанаас мал мэнд үү гэж, хааяа нэг сэтгэгдэл бичдэг журмын олон нөхөд минь сайн биз дээ. Та нарыгаа харагдахгүй болохоор эсэн мэнд байгаа даа гэж санаа зовох юм.

Ер нь нэг агсан тавих цаг болсон шиг байна шүү. Ерөөсөө блогоо хаалаа маалаа гэхгүй юу...

Гэснээс

11 сард хоёр ч удаагийн минь боорцог хийж зарах арга хэмжээ байсан юм. Хоёуланд нь оролцож чадахгүй ээ. Өөр ажилтай болж таараад. Оронд минь өөр хүмүүс оролцох байх. Нэг нь ч угаасаа нэг оюутан хийж зардаг л даа. Би худалдагчийн үүрэгтэй оролцдог юм.

-Эгч нь энэ жил тусалж чадахгүй нь ээ.
-Өө, таныг байхгүйд яаж зарна аа?

Хамгийн гол нь тэр бүр хийж идээд байдаггүй боорцгоо идэж гэдэс гардаг болохоор. Баяжихдаа ч гол нь биш л дээ. Зарим нэг уншигч маань энэ нээрээ мөнгөнд дуртай гар шүү гэж боддог байх даа. Ха ха.

Ерөөсөө гэртээ багахаан ч болов боорцог хийнэ гээд шийдчихсэн байгаа. Тэгээд хөршүүддээ оруулж өгнө гэж бодож байгаа.

Ажлаа дуусгаж байгаад ингэнэ ээ, тэгнэ ээ гэсэн зүйл ч их байна шүү. Жишээ дурдах уу? Боорцог хийж иднэ. Хуушуур хийж иднэ. Бууз хийж иднэ. Идэхээс өөр ид шидгүй л хүн болох нь дээ.

Охид Санта өвөөгөө дурсдаг нь эхэлчихсэн. Энд тэнд гацуур мод сүндэрлэж энэ тэр. Яасан ч эрт юм. Нээрээ харьж байгаад ёолкоо засах ажилтай юм байна шүү. Сэтгэл хөөрчлөө байна...

Сүүлийн тав зургаан бичлэг тувт зурагтай байж. Өнөөдрийнх зураггүй, жаахан сонин санагдав. Даан ч оруулах зураг алга дөө. Хэ хэ.

Шинэ долоо хоногт нь өндөр амжилт хүсье. Би ч хичээхгүй бол болохгүй чухал өдрүүд үргэлжилнэ. Түр баяртай...

Шавийн бэлэг

Канбож явсан шавь маань түр хугацаагаар харьж ирээд.

Тэмүжин өвөө бид гурав уулзаж жаал хуучлав. Ам уралдаад л ярьцгаалаа. Сүүлдээ миний чөлөөний цаг дуусч байж нэг юм салцгаалаа шд. 2 цагийн чөлөө аваад, цайныхаа нэг цагтай нийлүүлэхээр 3 цаг бүтэн ярьж суусан. Өдрийн хоолондоо даалгачихаж байгаа юм аа, болоогүй.

Канбож явж үзмээр санагдсан гэж. Даанч гэр бүлийнхэн эх орондоо харьж ирсэн нь дээр гэцгээх байх даа.

Хэсэг бүлэг найзууд нь, охин нь гэр бүлтэйгээ очихоор төлөвлөсөн байгаа гэнэ. Охиныгоо гэр бүлтэй нь уриад онгоцны нь зардлыг нь ээж нь гаргаж байгаа гэнэ ээ. Шавь болохоор
-Би бол тийм их мөнгө гаргаж чадахгүй, тэгсэн эхнэр даана гэсэн. Мөнгөтэй золиг чинь.
гэхийг сонсоод айхтар ээж, эхнэр юм даа гэж бодов. Одооноос зөвхөн би л мэддэг данс нээж байгаад, мөнгө хадгалдаг юм билүү. Хэ хэ.

За энэ зурган дээрх улаан өнгийн лаазтай нь Канбож шар айраг. Оройд нь шууд хөнтөрчихсөн, хань ижилтэйгээ тулгаж байгаад. Ккк.

Ногоон таглаатай хуванцар савтай нь наргил модны жимсний ундаа. Би уг нь тос болон хатаасан жимсэнд нь дуртай л даа. Гэхдээ энэ ундаа таалагдаагүй. Гэрийнхэнд маань бас таалагдаагүй. Тэгж байгаад л би л элдэв юмтай хольж барьж байж нэг юм дуусгах байх. Шар цаатсай нь наргил модны жимсний хольцтой жигнэмэг. Таалагдсан, суурин дээрээ л дууссан.

Тэр холоос ийм хүнд хүнд бэлэг авчирсанд нь хайр хүрээд байгаа. Тэгэхэд би яадаг билээ? Хөнгөхөн л зүйл авч явна гээд, архи дарсыг бол хялайлгахаа байсан шд. Ккк

Бас энэ зурган дээрх бичиг байна шдээ, ООКҮН гэж байгаа юм. Канбож хэлээр баярлалаа гэсэн үг. Ерөнхийдөө англи хэлээр ярьдаг гэсэн л дээ. Гэхдээ л Khmer хэлээрээ бас ярьдаг гэсэн.

Шавь тэндээ англи хэлний багштай, Khmer хэлний багштай гэсэн. Мундаг уу? Бас гитар худалдаж авсан гэж байгаа. Монголд байхдаа бас авч байсан шд. Морин хууртай ирсэн шд, айхтар уу?

Канбожид одоогоор чавхдаст үндэсний хөгжим олоогүй л байна гэсэн. Олбол авах санаатай гэсэн шүү, сүрхий байна уу?

Хоёрхон жилийн дотор юу юу ч атгаж ирээд байна даа тэ. Тэгэхэд би энд хэдэн жил боллоо? Юу атгаж вэ? гээд хоёр гар луугаа харж энэ тэр. Ккк

За үг олдож үхэр холдлоо. Түр баяртай, бүгдэд нь амжилт шүү.

Сонирхолгүй гэнэ ээ

Миний үеийнхэн, надаас дээш үеийнхэн Жюль Вернийг уншиж өссөн тэ. Уншаагүй хүн байж магад л даа.

Тэгсэн одооны хүүхдүүд уншиж эхлээд л шал сонирхолгүй юм байна гээд дундаас нь хаячихаж байна шд.

Зөвхөн өөрөөрөө л жишээ авахад зохиолынхоо гол баатарт дурлаад л, догдлон байж хайртай хүндээ үнсүүлж байгаа хэсгийг нь дахин дахин уншаад л. Сонирхолтой л байсан санах юм.

Элдэв сатаарах зүйл ихтэй болохоороо тэгдэг юм болов уу?

Намайг жаахан байхад юун пс, ухаалаг утас мутастай байлаа. Тийм болохоор номонд л дурладаг байж дээ.

Цаг үе нь ийм болохоор одооны зарим нэг хүүхдүүдийг буруутгах бас аргагүй л юм даа. Ямартай ч сонирхолгүй санагдсаных нь ачаар би нэг шинэ номтой болов шд. Өвлийн амралтаараа уншиж өгнө өө. Зөндөө ном байгаа, нээрээ.

Нэг нэгээр нь зургийг нь орууламз...

Онгоц хүлээнгээ

Харих гээд онгоц хүлээнгээ.

Үүнийг уншиж дуусгав. Олоон жилийн өмнө уншиж байсан. Их л сүр хүлээж авч байснаа санаад байдаг юм. Харин юм үзэж нүд тайлсны дараагаар уншсан, байдаг л амьдрал, байх л дүр зураг.

Энэ бас л онгоц хүлээх зуур. Хүн романыг уншиж дуусгаад, дараагийнх нь. Монсудараас гаргасан цуврал номнуудыг Үлэмж номын дэлгүүрийн салбараас худалдаад авчихсаан. Арлын оронд номын цагаан буяныг эх орон нэгтнүүддээ дэлгэрүүлж яваа залуусыг дэмжих үүднээс овоо хэдэн цаас төлөөд худалдаад авчихсан. Түүнээс тоочиглож байгаад монгол руу захьдаг байхгүй юу. Хэ хэ.

Урамшуулалд нь Хүн роман, нэг жижигхээн хөөрхөн тэмдэглэлийн дэвтэр авсан. Баярлалаа. Дараа чадвал дахин худалдаа хийхийг бодно оо. Одоохондоо лимит хэтэрсэн. Ккк

 

Хөөрхөн жижигхэн номнууд учраас энд тэнд цүнхлээд явахад болох юм билээ. Том зузаан номнуудаа гэртээ амрахдаа уншиж байна аа. 

Дээрх Мадоннаг уншиж дуусахаараа хальт бичнэ ээ. Түр баяртай, бүгдэд нь амжилт хүсье.

Хариад ирсээн

Санахын жаргал эдлээд, хурдан харьж ирээчээ ээж минь гэсэн зулзагуудын минь нар нь гарсан.

Маргаашнаас нь шууд л хувийн ажил. Өглөө эрт том зулзагын урлагийн үзлэгийг очиж үзэх ажилтай. Ашгүй амжиж ирлээ гэсэн улс л байв.

Би ч гэртээ ирээд сайхан л байна. Идэж ууж яваад жин мин тодорхой хэмжээгээр нэмэгдсэн байна. Одоо хөвсгөрөөсөө салах гэж нэлээд юм болох шинжтэй. Идээд сурчихаар цаанаасаа нэхээд байдаг юм байна шд, энэ бие хаа чинь.

Ганцаараа хооллох үедээ бол ингэсгээд хөнгөхөн идчихэж болоод байна. Бултаараа идэх болохоор болохгүй л юм.

За энэ өнөөх илжгэн чих жимсний хатаасан нь. Би энэ хатаасанд нь илүү дуртай шд. Илүү чихэрлэг, амттай. Даанч жаахан үнэтэй. Арчилгаа их шаарддаг, хатааж барих гэж их цаг ордог болохоор тэр байх. 

Нэг ажил дууссан ч сэтгэл санаа маш тогтворгүй байгаад л байна. Өөрийнхөө чадварт сэтгэл их дундуур... Алдааг ч их гаргаж байна, ханз манзыг буруу биччихсэн байх юм, анзааргагүйгээсээ болоод. Цаг хугацааг хойшлуулж болдог бол засаад тавьчихмаар...

Амттан

Томилолтоор явахад ингэж амттан идчих гээд байдаг юм. Найз нөхөдтэйгөө уулзах үеэрээ, шинэхэн танилуудтайгаа жаахан доргих үеэрээ гээд л боломж ихтэй шүү. Хэ хэ.

Энгийн үед бол хөвсийчихнө гээд тоож харахгүй шүү дээ, эдгээрийг.

Үүнийг гэхдээ бага зулзага идсэн. 

-Ээж ээ, та хөвсийчихнө шүү  дээ, тэ?

-Одоо тэгэх л байх даа. 

-Тийм болохоор ийм нэгэн гаргалгаа байна. Би таны оронд наадахыг чинь идээд, би хөвсийнө, та хөвсийхгүй шүү дээ. 

-Тэгье даа, үр минь.

За энэ том хүний амттан. Яахав, дажгүй байсан.

Яа энэ нэлээд чанга эд байсан. Нэгийн ард бол гарсаан гарсан. Нэмж барьж давраагүй ээ, томоотой харьсан. Хэ хэ. 

Ажил яахав, сүртэй ажил хийж гавиагүй л байна. Яг хийх гэхээр л сандраад, нэг л сонин болоод байгаа, нуулгүй хэлэхэд. Мэддэг үг ч гарч ирэхгүй, хэл ам эвлэхгүй, тэгснээ энд бол гар минь яасан их эвлэж байна аа, хэ хэ. 

Шөнийн 1:30 болж байна, би ганц нэг цаас шагайгаад л сууж байна. Хийх зүйл их байдаг, ингээд сууж байх ч гэж...

Хөршхөн минь дээ

Галт тэрэг саатаад, цагийн дараагаар гэрээсээ гарах гээд, тэрнээсээ өмнө нэг орой ч болов хоолоо хийж өгчихөөд гарах минь гээд л мунгинаж байх хооронд хонх дуугарав.

Хөршхөн минь зогсож байна.
-Хүүе, чи минь яваагүй юм уу?
-Өө харин тийм, ингэсгээд гарах гээд л байна.
-Эээээээ, болгоомжтой яваарай. Энэ шарсан бөөрөнхий мах, энэ гахайн махтай ногоотой шөл, энэ амтат төмсний боов, энэ сармисаар амталсан мисотой будаа.
-Хөөх, маш их баярлалаа. Талархаж байна аа. Хайртай шүү. Сүүлийн энэ үгийг арай л хэлж зүрхлээгүй, хэт нялуун болчих гээд. Хэ хэ.

Хоол хийж байсан хүн шууд хийж байсан хоолоо болоогүй байхад нь зогсоов. Охидын хоолыг явахаасаа эрт идүүлж амжсандаа баярлаад байгаа юм аа өнөөх чинь.

Хань ижил арай цадахгүй тул болгоогүй хоолоо том зулзагыгаа дуусгачихаарай гэж зарлигдаад, такси дуудаад, зулзагуудаа үнсэж аваад л гарсан.

Хөршхөн минь хөөрхөн байна уу? Тэгж байгаад би өөрөө хөөрхөн хөршхөн болно оо. Тун удахгүй, тэвч итгэ хүлээ, тэгвэл хөршхөн минь та ялна. Хэ хэ...

Томилолтоор

За би томилолтоор өөр хотод яваа шүү. Дөнгөж эхний хэдэн өдөр л дөө. Ккк

Дуртай зүйлээ бол дэлхийн хаанаас ч ингэж хийнэ шүү дээ. Тийм ээ.

Зочид буудалд байрлаад, гадуур хооллоод, нүд чих хамар гээд нүхтэй болгон минь онгойгоод сайхан л байдаг юм томилолт гээч зүйл.

Харин ар гэр лүүгээ л жаахан санаа зовниостой. Оройдоо нэг ярьж өдрийнх нь болсон зүйлүүдийг асууж, танадаж, загнахдаа загнаад, аргадахдаа аргадаад л явж байна.

Гэрээсээ гарахдаа ч уг нь сайн л хэлж захиж гардаг ч... Хүн шиг байж байна шүү гэж ирээд л...

Эмэгтэй хүн, ээж хүн ээ гэж. Өөрийнхөө зүйлсийг бэлдмээр байдаг, гэрийнхээ зүйлсийг базааж өгмөөр байдаг, ажлынхаа бичиг цаасаа шагаймаар байдаг гээд л амжуулах зүйл ихтэй юм аа.

Тэгэхэд нөхрүүд яаж байна. Явах гээд байгаа шүү, явлаа шүү, ирлээ шүү. Ингээд л болоо. Юу ч бэлдэхгүй, юу ч базааж тавихгүй, учир нь ээж гэж том ар тал үлдэж байгаа учраас. Тийм ээ.

Юм гээч сонин шүү, давхцаахаараа бүгд нэг дор бөөгнөрчих юм. Томилолтоор гарахын өмнөх 7 хоног яав аа гэлтэй завгүй гүйлээ. Гол нь хувьсгалын ажил л ихтэй байлаа. Энд тэндээс утасдаастай, мэйл ирээстэй. Ийшээ тийшээ давхиастай.

Хөршүүддээ бага зулзагыгаа захиж захиж ирлээ. Гэрийнхэн нь жаахан оройтохоор айдаг бололтой, хажуугийн хөрш эмээгийнд орчихсон мууртай нь тоглодог юм. Эрт харанхуй болдогийг ч хэлэх үү.

Айгаад байвал зурагтаа үзээд л сууж байдаг юм шүү гэсэн чинь дуртай байна лээ. Бусад цагаар зурагт үзлээ гэж үглэдэг болохоор. Хэ хэ.

Нээрээ зурагтаа засуулсан. Шинээр зурагт авалгүйгээр асуудлыг шийдсэндээ додьгор байгаа. Ер нь зурагтгүй байх чинь их сайхан юм билээ шд үнэнийг хэлэхэд. Өнөөгийн хэллэгээр амьд харилцаа үүсээд. Хэ хэ.

За над шиг ингээд гэрээ мартсан Гэсэр шиг томилолтоор байнга явдаг ээжүүддээ амжилт хүсье. Бүгдээрээ шүү, чадна шүү, болно оо, бүтнэ ээ.

Гол нь би мундаг сэнпай нарыгаа дуурайж мундаг болмоор байна. Яавал та нар шиг болох вэ? Туршлагаасаа хуваалц л даа. Онэгайшимас...

Жич: Онэгайшимас-плийз гэсэн үг шүү.

Ажил мину зэ

За энд тэнд уригдаж ууж идэх нь миний нэг ажил шүү дээ.

Монгол цуг явж байсан нэг эмээ, олоон сарын өмнөөс урьж залаад, өдөр судраа онгойлгож байгаарай. Ийм арга хэмжээ болно, оролцчихоод дэлхийн өвд бүртгэлтэй япон хоол идээд, халуун рашаанд ороод буцаарай гэж захиад байсан юм.

Хаа байсан юм, болоогүй байна даа гэж бодсоор яваад нэг мэдсэн томилолтоор явах өдөр судартай минь давхцах нь холгүй л юм болов.

Хань ижил, зулзагуудыг минь сайн таних юм болохоор гэрээрээ ирээрэй гэхээр нь оройн хоол хийхээс залхуураад уухайн тас
-Очно очно, завтай завтай.

За нэг иймэрхүү. Ойрд ингэж оригоор нь, бүтнээр нь? идээгүй дуртай хоолоо идээд сайхан байлаа. Мөн ойрд уулзаагүй хоёр залуутай тааралдав. Цугтаа ажлаар монгол явж байсан тухайгаа ярьж хөхрөлдөв. Урилга явуулсан эмээ, энэ хоёр залуу бид 4 маш сайхан гар нийлж ажилладаг байлаа. Үе үе ингэж эмээгийн санаачлагаар уулзалдаж монгол япон монгол хоол хийж иддэг юм. 

Жижигхэн жижигхэн өвөрмөц тавагны шийдэл нь хөөрхөн шүү. Өөрийн эрхгүй л зураг авах юм даа. Сүүлд дурсаж байх гэж. 

Энэ бас их хөөрхөн. Даанч гэртээ бол авахгүй л дээ. Учир нь угааж арчаад далд хийх гэхээр зай эзлээд төвөг болох юм билээ. Бас гэрийнхээ элдэв хэрэгслийг нэмэхгүй байх санаатай үзэж л байна. Онцлог нь огтоос цөөрөхгүй нэмэгдээд байх юм. Учир юуных?

Ямартай ч хар усан бороо, хар шуурганаар уналттай байсан сэтгэл санаа жаахан сэргэсээн сэргэсэн. Хэ хэ.

Мартсанаас Канбож явсан шавь түр харьж ирсэн байгаа. Уулзая аа хонгоор минь гээд утасдаад л байгаа. Хариад шавиагаа ханатал яринаа, түр хүлээгтий...

Хар шуурга чамайг даа

Ёстой нэг чангалуулсан шүү дээ. 21 дэх хар шуурга гуай суугуул нутгийг минь бүхэлд нь хамарч хүчтэй салхилаад, хажуугаар нь бороо ороод. Хэцүүхэн газраа хэцүүджээ. Усанд автах автах нь автаад. Нурж унах нь унаад.

Үүний хажууд миний асуудал ч өчүүхэн л дээ. Томилолтоор явах ажил бүтэн 2 өдрөөр хойшлоод. Галт тэрэг явахаа байчихаж байгаа юм.

Бага зулзага л бөөн баяр байсан. Ээжийнх нь ажил хойшлоод. Эрхэлж авах хугацаа нь нэмэгдээд. Бас бага дунд сургууль амраад. Өглөө цаг агаарын байдлыг харж байгаад л мэйл чулуудчихаж байна лээ, сургууль нь. Охид бөөн баяр.

Би ч сэтгэл санаа тэртээ ажил руугаа яваастай. Бушуухан шиг л галт тэрэг хөдлөөсэй гэж залбирах нь холгүй л юм болов.

Арай хийж нэг юм галт тэрэг хөдлөөд, шөнө зорьсон газраа хүрэв. Болоогүй ээ, хоёр дамжиж хүрсэн.

Зүгээр суугаагүй ээ, хотын захиргаа орж нэг бичиг хөөцөлдөөд амжсан. Энд нэг сайхан зүйл нь бичиг цаас хөөцөлдөхөд хэдхээн минутын дотор бүтдэг нь. Ирж очих цаг нь гэхэд л хөөцөлдөж буй цагаасаа бага гээд боддоо. Атаархмаар байгаа биз.

Тэгсэн өнөөдөр юу ч болоогүй юм шиг л тэнгэр хангай сайхан онгойж энэ тэр. Тэнгэр онгойхоор сэтгэл санаа хүртэл аятайхан болох юм. Олон хоног бороо орох ч бас лүд юм. Угаасан хувцас хатахгүй, орж гарахад нороостой.

За ажлын эхний өдөр хэцүүхэн л өнгөрөв. Миний монгол хэл ойлгомжгүй байна гэсэн. Хэ хэ. Монгол хэлээ мартчихсан байна гэсэн.

Аминдаа өөрийгөө ингээд блог бичээд, ном уншаад эх хэлээ овоо мартаагүй л яваа гэж бодоод байдаг юм. Яахав мэргэжлийн үг хэллэг болохоор аль аль хэлнийх нь мэргэжлийн үгийг сайн мэдэхгүй болохоор ээрч муураад байна л даа.

Хичээнэ ээ, өөртөө амжилт хүсье. Мөн та нартаа бас амжилт хүсэв. Үе үе ингэж томилолтынхоо сонин сайхангаас оруулна  аа. Тэрнээс наана бас нэг гого зураг оруулна аа.

Түр баяртай...

Хэзээ нэгэн цагт...

Хэзээ нэгэн цагт удирдагч болох ч юм билүү. Хэ хэ. Гэхдээ бор гэртээ богд гэдэг шиг гэрийнхээ хэдийг хөөрхөн удирдчихаад л байгаа юм. Одооны хэллэгээр бяцхан баздаг гэсэн үг.

Ингэхэд ээж бүр, эхнэр бүр л ингэж бяцхан базалт хийдэг байх тийм үү? Ккк

Дээр нэгэн монгол бүсгүйгээс авсан ном. Хөөрхөн ааштай, хамгийн бага нь байсан болохоор хүн бүр л түүгээр тоглоод л. Хэ хэ.

Буцахдаа, танд гээд бэлэглэсэн ном. Би галт тэргэнд суугуул нутаг өөдөө харьж явахдаа уншсан.

Ажлаа дуусгаад, бага зэрэг сэтгэлээр унаж өөрийгөө голж явснаа, гэнэт ухаан орж одооноос уншаад өгье, цээжлээд өгье, үзүүлээд өгье гэж сэхээ орохдоо ингэж монгол ном уншдаг болоод овоо хэдэн жилтэйгээ золгож байна.

Албаар ингэж ном цүнхэлж аваад л гардаг юм. Ном унших дуртай хүмүүс ч ойлгоно доо тэ.

Ном доторх үгс:

...Өөрийгөө хуваалц. Бусадтай өөрийн нөөц бололцоогоо хаваалцахыг ущаан хугацааны зорилгоо болго. Энэ жил өөрийн амьдралд ойр байгаа таван хүнд хэрхэн нөлөөлж болох талаар бод. Тэдгээр нь таны гэр бүлийн гишүүд, хамт олон, албан хаагчид, найзууд байж болно. Тэднийг хувь хүний болон мэргэжлийн хувьд өсөхөд нь тус болох нөөц бололцоогоор ханган, тэдэнтэй өөрийн амьдралын аяныхаа тухай хуваалц...

...Өөртэйгөө ажилла. Та өөрийнхөө хамгийн том хөрөнгө эсвэл хамгийн том алдагдал...

...Өгөх зуршлыг өөртөө хөгжүүл. ...Ричард Фостер: "мөнгө болон бусад зүйлсийг бусдад дамжуулах нь бидний дотор нэгэн зүйлийг суулгадаг. Энэ нь муу ёрын шуналыг устгадаг." гэж зөвлөж байсан. Хэрэв та шуналд хөтлөгдсөн байвал удирдаж чадахгүй...

Удирдагчийн зүрх сэтгэлтэй бай. Хүмүүсийг хайрла. Дифинитив Компьютер Сервисийн ерөнхийлөгч Хэнри Граланд энэ санааг "Удирдагч байна гэдэг зөвхөн удирдах хүсэлтэй байна гэсэн үг биш. Удирдагч бусдыг ойлгож, хамгийн гол нь хүмүүсээс мууг нь биш, сайныг нь олж харах, тэднийг жинхнээсээ хайрлах... юм" гэж хэлсэн байдаг. Та хэрэв хүнийг үнэхээр хайрлахгүй юм бол хүмүүс таныг дагахгүй...

Урагшилъя гэвэл бусдыг өөрөөсөө дээгүүр тавь. Жинхэнэ удирдагч үйлчилдэг.Хүмүүст үйлчилдэг. Тэдний хамаг сайн сайхны төлөө үйлчилдэг. Ингэхдээ тэд тийм ч алдартай болохгүй, тийм ч сэтгэгдэл төрүүлэхүйц байж чадахгүй. Гэхдээ жинхэнэ удирдагч хүн өөрийн алдрын төлөө бус харин бусдыг хайрлах хайраар хөтлөгддөг болохоор золиос гаргахдаа бэлэн байдаг. Зохиолч Еужин Б.Хабескер

Чанар бол хэзээ ч санаандгүй ирдэггүй. Маш өнщөр зорилго, чин сэтгэлийн зүтгэл, ухаалаг чиглэл болон авъяаслаг үйлдэл зэргээс чанар гарч ирнэ... Вилла Фостер

гээд санаж авахад илүүдэхгүй зүйл бичээстэй байсан.

Удирдагч болохыг хүсдэг хүмүүст амжилт хүсье.

Явсан хүн ... зууна

Явсан нохой яс зуудаг гэдэг дээ.

Өчигдөр би бас яваад, тэгээд зуусан ясаа эндээ оруулах гээд л. Хэ хэ.

Монголоос ирж байгаа дадлагажигчийг тоссон юм. Онгоц нэг цагаар саатаад. Ардах хамаг ажлаа зуун задгай орхиод ирсэн тул яаралгүй л гардаг байж гэж бодоостой.

Хамгийн гол нь араас ажлын нэг хүүхэн ажлын цагаар нүүр номоо нээхгүй байгаарай, тэхгүй бол тэр гуай жаахан дургүй байна лээ шүү гэж сануулаад. Хөөрхий минь миний өмнөөс загнуулсан бололтой. Хэ хэ.

Нүүр номын мессэнжерээр бас их ажил амждаг болоод удаж байгаа болохоор нээгээд орхичихдог юм. Тэгээд үе үе надаас тусламж хүссэн хүмүүс, заримдаа би өөрөө хүмүүсээс тусламж хүсэж хоорондоо захидал шидэлцдэг юм.

Энэ маань ажлын газрын нэг эмээд таалагддаггүйг мэднэ л дээ уг нь. Жаахан адгуу зантай хүн байгаа юм. Би гадаад гэдгээрээ далимдуулаад тоодоггүй л болохоос. Аавтайгаа чацуу хүнтэй муудалцаад яах ч юм билээ.

Гэснээс аавтай минь чацуу гэхэд хөнгөн шингэн гэж юүхэв шүү. Би чинь хүний муу талыг олж харахаасаа өмнө сайныг нь олж харчих санаатай хичээдэг хүн л дээ. Хэ хэ.

Бас нэг зэвүүн нь шууд надад хэлчихгүй, өөр хүмүүст хэлээд тэднийг давхар байдалд оруулаад байдаг нь сонин бөгөөд зэвүүн.

За тэгээд өнөөдрөөс эхлээд нүүр номыг толгой дахь орон зайнаасаа авч хаяахаас. Ажлын цагаар. Өдөр надтай холбогдмоор байгаа хүмүүс тусгай цаг энэ тэр авч байгаарай.Хэ хэ.

Эх орныхоо тухай сонин сайхан мэдээ сэлтийг унших боломж өгөхгүй юм байна л даа. За яахав тэгж л бай, үзүүлээд өгнө өө, яаж үзүүлэх вэ гэхээр монгол хэл дээрх элдэв сайт орохгүй гүрийх. Хэ хэ.

Гарчигнаасаа хадуурсанд уучлаарай, гэнэт өчигдрийн энэ явдлыг санаад.

Онгоц хоцорсон болохоор ойрхон газар орж боргол уулаа.

Маш удаанаар уусан. Цаг хангалттай байсан тул. Элдвийг хамж шимж ярив. Эмэгтэй хүмүүс гэж ярих зүйл нь дуусахгүй шүү тэ, гайхамшигтай.

Зуусан зүйл маань энэ чоко. Монголоос ирсэн гэдэг утгаараа энэ блогт минь залрах хүндтэй байр суурь эзэлчихэж байгаа юм. Хэ хэ. Энэ сарын нормоо идчихсэн тул дараа сарын нормдоо оруулна даа.

За загнуулсан, элдвээр хэлүүлсэн, хүнтэй муудсан энэ тэр зүйлээ мартаад урагшаа, бүгдэд нь амжилт хүсье.

Хөршийн холбоо 3

За ёстой ойрдоо хөршөөрөө амьсгалаад би ч...

Энэ эртээд блогоо бичээд сууж байхад ирсэн жимс. Одоо улирал нь. Хурам жимс гэж орчуулаад байгаа. Заримдаа өөр нэрээр ч гараад байх юм. Алийг нь хэрэглэхээ мэдэхгүй үе үе  ч толгой эргэнэ шүү дээ.

Энэ хагас сайнщ орж ирсэн. Хулууны бөмбөлөг. Их гоё амттай байсан. Би дуртайгаараа зөндөө идсэн.

Нэг завандаа хуушуур эсвэл боорцог хайрч оруулж өгнө гээд бодоод л явна. Гэхдээ бүр 12 сараас наашгүй ээ. Төрд хэрэгтэй зайран гээч л байна би. Суугуул нутагт минь надгүй зүйл алга гэчихвэл нэг их буруудахгүй байх өө. Хэ хэ.

Заримдаа ингэж өөрийгөө хөөргөх ч сайхан шүү. Тийм ээ.

Бүгдэд нь гялалзаад байгаарай гэж ерөөе.

Өөдрөг үзэл

Үеэл нь охидод минь өгсөн ном. Даанч өнөөдүүл нь уншиж чадахгүй. Үүнийг нь би л далимдуулах шив.

За тэгээд монгол хэл заагаач энэ тэр загнадаг шүү. Хэ хэ. Аминдаа л хичээгээд байгаа, нэг л болж өгөхгүй байна.

Намайг багад иймэрхүү ном товхимол гардаг ч байсан болоосой гэж боддог юм. Тэгсэн бол өөрийнхөө жижигхээнд сэтгэлээр унахгүй өөдрөгөөр алхахгүй юу.

Саяхнаас л эмэгтэй хүн, эрдэнийн чулуу хоёр чинь жижигхээн байх тусмаа үзэсгэлэнтэй гэж олж сонслоо шүү дээ.

Тэгэхээр би чинь чамин тансаг гэсэн үг.

Мөн багын жаахан хөвсгөртөө гонсойж, гуалиг болох мөрөөдөл мөнхийн л мөрөөдөл минь байлаа шүү дээ.

Одооноос л ясан хэдрэг байх чинь юунд хэрэгтэй юм, өөртөө таарсан хөөрхөн бондгор махтай шөлтэй, дээрээс нь хайрын бариул мариултай байх хэрэгтэй гэж олж сонслоо шүү дээ. Хэ хэ.

Ингэхэд та нар хайрын бариул гэж мэдэх үү? Би энэ зун  олж сонссон. Хүсвэл зааж өгч болно шүү.Ккк.

За тэр хадуурах ч яахав.

Номын агуулгатай төстэй зүйлийг нетээс, элдэв зохиол бүтээлээс уншиж ирсэн сэдэв байсан тул энэ гээд хэлчих зүйл байсангүй ээ.

Харин нетээс хол байдаг, өсвөр насны охин хөвгүүд уншсан байхад илүүдэхгүй шүү.

Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Хөршийн холбоо 2

Хөршөө гэж. Өглөгч хөрштэй байх сайхан юм өө. Хэ хэ. Яг хажуугийнх биш. Хоёр ч байр алгасаад, нэг эмээ өвөө хоёр байна. Үе үе ингэж зөөгөөд л, санаа зовсон хэрнээ 2 гараа тосож аваад л. Хи хи.

Амтат төмстэй кекс. Талыг нь гээд бариад ирсэн байсан.
-Өөрсдөө идэж барахгүй тул, ингэж хувааж авчирлаа, зүгээр үү?
-Өө зүгээр зүгээр. Баярлалаа. Идэж барахааргүй зүйл байван ингээд л бариад ирж болно шүү, бид чинь идэмхий улс өө. Сүүлийн өгүүлбэрийг хэлээгүй л дээ. Дотроо л тэгж бодсон хэрэг. Ха ха.

Күри буюу туулайн бөөртэй агшаасан будаа. Хар нь гүнжид. Үүнийг барьж ирэхдээ
-Оройн хоолныхоо будааг агшаахаас өмнө гэж бодоод, амжсан уу?
-Амжсан амжсан. Маш их баярлалаа.

Яг үүнийг бичээд сууж байсан чинь бас нэгэн хөрш маань хаалга тогшсон. Юу өгснийг нь зураг хөрөгтэй нь оруулна аа. Дандаа л авч байдаг, сонин улс гээд бодчихов оо, биднийг. Боломжоороо бас өгөхийг хичээнэ ээ. Даруухан загнав. Хэ хэ.

Өглөөний мэдээ

Өглөөдөө л хальт мэдээ үздэг юм.

Өнөө өглөө, нэгэн аав уйлаад л ард иргэдээсээ, фенүүдээсээ хүлцэл өчөв.

Яасан гэхээр  3 дахь хүү нь хар тамхи хэрэглээд, цагдаад баригдаад явсан юм даг уу даа.

Тэгээд л олны танил аав нь ингэж олны өмнө гарч ирээд хүүхдийнхээ хамаг бурууг өөртөө л чихэж байна. Хөөрхий зайлуул.
-Миний л буруу, би л хүмүүжүүлж чадсангүй. Хэт их чанга гараар өсгөсөн нь ингэж буруудаа юм болов уу даа.  Хохь чинь гээд түлхчихмээр байвч нэгэн гэр бүл юм болохоороо чадахгүй л байна.

Гэж ирээд л уйлав. Өр өвдөөд л явчихаж байгаа юм. Үрт хүн чинь.

Энд ингэж үе үе жүжигчдийн, алдартай хөтлөгчийн, дуучдын хүүхдүүд ингэж хэрэг хийв, тэгж хар тамхи татав гэж мэдээгээр их гарна. Тэр бүр ээж аавууд нь сэтгүүлчдийн өмнө элдэв асуултанд булуулж, үйл лайгаа эдлэнэ.

Нэлээд хэдэн жилийн өмнө дөө, нэгэн мундаг хөтлөгчийн хүү нь бас хэрэгт ороод, хөөрхий аав нь өглөөний мэдээний нэвтрүүлгийн хөтлөгчийн ажлаа орхиход хүрсэн. Миний үзэх дуртай нэвтрүүлэг байж билээ. Одоо оройн цагаар, цөөн цагаар л гарч харагддаг юм. Тэр нэвтрүүлгийг нь тэр бүр үзээд байх боломж гарахгүй.

Манай монголд ховорхон л үзэгдлийн нэг. Аль нэг талаараа од хүмүүсийн, олны танил хүмүүсийн хүүхдүүд ингэж хэрэгт орооцолдсон бол аль болох нуух гэж л оролдоод байх юм билээ тэ.

Биеийг нь  төрүүлдэг, оюун ухааныг нь төрүүлдэггүй гэж юутай үнэн. Одоо ч нас яваад, амьтны хүүхдийг ийм тийм гэж хэлж зүрхлэхгүй болсон байна лээ. Хүн хэлснээ гүйцдэг ч гэж ярьдаг даа.

Айлын хүүхдийн сайн сайхныг олж хараад, магтаад л байх хэрэгтэй. Хэ хэ.

Бүх уншигч ээжүүддээ амжилт хүсье.

Тамирын өдөр

Сая нэгдэхэд буюу 10 сарын 9-нд тамирын өдөр болж нийтээрээ амрав.

Үдийнхээ цайнд банштай, борцтой цай хийж уугууд, хөлс нь бурзайцгаагаад, ядаргаагаа тайлсан бид 4. Урд өдөр нь залхуу бууз хийж идсэн юм байна, хэдэн агаа нартайгаа.

Банштай цайгаа хийхэд 4-үүлээ оролцсон, охид минь банш, бууз, хуушуурыг хөөрхөн чимхдэг болж байгаа. Мэдээж бага зулзага хуушуур чимхэхдээ анхан шатных.

Яваандаа гурил зуурч сургана даа. Өдөр бүр гурил зуурахгүй тул, суралцах зав гарахгүй л юм. Дээр нэг зууруулсан чинь сүрхий зуурчихна билээ. Монгол хүн гэсэндээ, хэхэ.

Үдээс хойш нь ойрхон спорт цогцолбор дээр очиж бөмбөг шидэв.

Энд ирснээс хойш бөмбөгийг маш тоотойхон шидсэн дөө. Гадаах талбайдаа сагсны шийд гэж байдаггүй. Хаа нэгтээ ганц нэг харагдана.

Манайхны охид хөвгүүд шиг гудамжны сагс тоглоно гэсэн ойлголт байхгүй гээд хэлчихэд буруудахгүй.

Хамгийн баярлууштай нь миний гар, хөл, хавирганы булчингууд хөндүүр оргиостой. Хэ хэ. Хөдлөөд, дасгал хийсний маргааш нь ингэж хөндүүр оргиж байвал залуу байгаагийн шинж гэж хаа нэгтээгээс сонсож байсан тул баярлаад байгаа юм. Ккк.

Харин хөдөлгөөний дутагдалд орчихсон өөрийгөө бодохоор сэтгэлээр унаастай л сууна.

Пүүзэнд дуртай гэж байгаа. Энэ зун нэг пүүз авах гэж гэж больсон. Шуналаа дарж, гэгээрсээн...

Ойрхон ойрхон очиж бөмбөг шидэж байхаар тохиролцсон, бидний хэсэг нөхөд. Монголын хууль гурав хоног болгочихгүй л юмсан.

Төгсгөлд нь нэгэн хуулчирхмаар зүйлээ хэлэхгүй бол ч сэтгэл санаа амрахгүй нь...

Эд нар амралтын өдөр, баярын өдрийг архигүй тэмдэглэж чадаад байх юм. Спортлог тэмдэглэж чадаад байх юм. Ойрд биеэ хөдөлгөсөнгүй, явж тэгж ч бөмбөг шиднэ, ингэж ч сэлнэ гээд л явах юм. Түүнд нь би атаархаад байх юм. Өөртөө, болон гэрийнхэндээ тэгж зав гаргаж чадахгүй байгаадаа заримдаа бухимдах юм.

Ямартай ч тамирыг шүтнэ ээ, одооноос. Дан ганц номыг тахин шүтэх бус, хослуулна аа.

Амжилт, та нартаа бас амжилт шүү.

Жүжиг

Бага зулзага бид хоёрын ээлжит жүжиг.

Энэ удаагийнх илбэ байсан. Ёстой хөөрхөн. Хүүхдүүдээсээ илүү томчууд бид л уулга алдсаар байгаад таарсан. Хэ хэ.

Ганц хүн гарч ирээд л биднийг 1 цаг 30 минут баясгачихаж байгаа юм. Ямар ч яриа байхгүй. Илбэ үзүүлж байх хооронд мэдээж цаана нь хөөрхөн хөөрхөн ая явна. Тэрүүхэндээ бас хөөрхөн жүжиглэлттэй.

Тараад илбэчинтэй зургаа татуулсан юм байна, бага зулзага.

Цуг явсан найз, түүний охин хоёрт бас таалагдсан. Сүүлийн үед бид дөрөв ханиндаа үзэх нь их байгаа. Хоёулхнаа үзэхээр жаахан уйтгартай санагдаад байдаг юм. Тэгээд л ганц нэг ханьсах хүн байвал уруу татна шүү дээ.

Дараагийн жүжиг 12 сард болно.

Гэснээс энэ жүжгийг улирал бүр ингэж зохион байгуулдаг газар нь эцэг эхчүүдийн холбоо байдаг юм. Ихэвчлэн ээж нар л оролцдог л доо. Бүс бүсээрээ нэг нэг зүйл хариуцаад авчихдаг юм билээ. Гишүүдтэй, гишүүнчлэлийн хураамж авна. Түүгээрээ жүжгийнхээ тайзны төлбөр, жүжигчдийн хөлс, бяцхан бэлэг энэ тэрийг бэлдэнэ.

Гишүүд нь жүжгийг тасалбараа хямд авна. Гишүүн бус бөгөөд сонирхсон жүжгээ л үзэх гэсэн хүмүүс арай жаахан үнэтэй тасалбар авдаг юм билээ.

Бага зулзага бид хоёр нэгэн эмээгийн буянаар үнэгүй үзчихээд байгаа. Хүүхэд гэж өөрөө л бүх юмтайгаа ирчихдэг гэж ярилцдаг нь ортой шүү тэ. Байнга үнэгүй тасалбар өгч, бидний нүд чих, сэтгэл зүрхийг баясгадаг эмээдээ баярлалаа. Ачийг тань мартахгүй ээ.

Өлзийтөгс ба улбар шар өнгө

Сая амарлтаараа уншсан ном.

Санаандгүй бүх өнгө нь улбар шараар хослоод. Намрын өнгө юм даа. Нэг бол 10 сарын өнгө. Сар дуусах болоогүй л байдаг, улбар шар өнгөнөөс залхчих вий дээ.

Бас л их өвөрмөц тэ. Зарим нэг зохиол дуусалгүй нууц хэвээр төгсөх нь жаахан гуниг төрүүлнэ.

Шоколадтай жигнэмэг, Сохор гэсэн хоёр өгүүллэг нь таалагдлаа. Гол дүрүүд болох Сэржээ, Эгээ гэх сайхан хүүхний амьдрал. Заримдаа өмнөөс нь харамсах, заримдаа уур хүрэх, заримдаа өрөвдөх зэрэгцээд л уншиж дуусав. Сонирхолтой л байлаа.

Уг номыг бэлэглэсэн Ц найздаа баярлалаа. Өөр ном ч хамт бэлэглэсэн л дээ. Уншсан ном нь давамгайлсан байсан. Гэхдээ дээхэн уншаад монгол буцаачихсан байсан тул дахин нэг сэргээж харах сайхан завшаан болсон.

Жич нүүр номын уншсан номоо тэмдэглэн бичигчдийг дуурайж номынхоо зургийг гоёор авах гэж хичээгээд байгаа. Заримдаа л залхуу хүрээд шууд номоо дангаар нь авах, нэг бол нет гуайгаас зээлчихээд л байгаа болохоос.

Ирэх долоо хоногт нь амжилт хүсье. Ингэхэд долоо хоног ямар хурдан өнгөрөөд байна аа. Нэг мэдэхэд хагас сайн, нэг мэдэхэд нэг дэх...

Монгол бэлэг 2

Бас л Lhamour.

Энэ удаад алчуурыг нь танилцуулах гээд л. Гарын алчуур нь нэлээд зузаан. Том зулзага цагааныг нь, би борыг нь авсан. Зузаан алчуур байсан. Тэр хэрээрээ ус сайн авах бололтой байсан.

Хургахан нэртэй ванны алчуур. Малгайтай. Бага зулзага малгайг нь өмсчихөөд хурга шиг майлаад гүйгээд байсан. Хэ хэ.

Зургийг нүүр номноос нь авав. Өөрөө зураг дарахас залхуурав.

Мөн даавуун уут. Ойр зуур гарах үедээ түрийвч гэх мэт жижиг зүйлээ хийчихэд амар. Элдэв цүнх барина гэхгүй.

Гэснээс би байгаа хэдэн цүнхээ барих нь их ховор юм билээ. Өлгөөтэй л байгаад байна. Нэгийг нь том зулзагатаа сайхан зан хөдлөөд өгчихсөн. Одоогоор орж гарах нь цөөн, сурагч охин минь тэрийг бас л өлгөөтэй л байлгаад байгаа. Хи хи.

Гэх мэт гадны үнэтэй цайтай бренд гэхгүй би амьдраад болоод л байна даа гэж.

Сүнсний баяр

За бид ч нэг их тэмдэглэх биш дээ. Гэхдээ л гадуур улбар шар өнгө, хар ногоон өнгөөр чимэглэсэн дэлгүүр хоршоо их байна өө.

Суугуул мужийнхаа тариалсан ногоо цагааг очиж авдаг дэгүүрийн үүдэнд ийм том том хулуу тавьсан байна. Жуулчид их очдог газар л даа. Жуулчид эдгээр хулууны жинг тааж хэлбэл шагналтай юм даг уу даа.

Хулуунд дуртай шүү, би. Хулууны зутан шөл гоё тэ. Том зулзага амттай хийдэг юм. Хааяа том зулзагыгаа гуйж хийлгэнэ шүү дээ. Одооны хүүхдүүд гуйлгаад байх юм...

Энд тэнд сүнсний баярын арга хэмжээ болоод л байна. Очиж оролцох нь ховор юм даа.

Улаанбаатар хотод харин тэмдэглэдэг болсон гэсэн тэ. Жаахан тансаг байрнуудын хүүхдүүд элдэв баг, нөмрөг өмсөөд айлын хаалга тогшоод явдаг гэж нэгэн найз минь хэлсэн. Чихэр авах гэж.

Гэснээс өнгөрдөг жил манайд хэдэн сүмо хүүхдүүд орж ирсэн шд. Нэлээд орой болсон байсан тул хоол цай болоогүй. Байсан ганц нэг амттанаараа л дайлсан даа.  Энэ жил хүүхдийн тоо нэмэгдсэн тул бас ирэх байх аа, нээрээ ганц нэг амттан бэлдэж тавих юм байна шүү.

Далимд нь охид минь л башийна шүү дээ. Тэр бүр чихэр, чоко болохгүй тул. Мартсанаас би хамгийн дуртай чоконоосоо бараг л гарсан. Өдрийн нормоо долоо хоногийн норм болгоод. Одоо долоо хоногийн нормоо сарын норм болгоод явж байна. Болж байна, бүтэж байна. Хэ хэ.

Удахгүй сарын нормоо удирлын норм, улирлын нормоо жилийн норм болгоно доо.

Хүйтрээд, хүмүүсийн идэш уушны зуршил нэмэгдээд, ууж идэх боломж ихэссэн улирал эхлэх гэж байна тийм ээ. Яадаг юм билээ? Хэ хэ. Бага шиг бондойх юмсан гэж бодоод л сууна.

Ямартай ч уншигч олон та нар минь бас идэж уушаа тааруулаад, хойшид тохиолдох олон олон баяраа сайхан тэмдэглээрэй.

Бага зулзагын уран бүтээл

Ойрд уран бүтээлийн зураг оруулаагүй юм байна. Оруулмаар л байдаг юм. Сүүлийн үед нас яваад элдэв хар цагаан хэл амнаас айдаг болсон байна. Хэ хэ.

Том цаас дүүрэн охин. Уг нь сайжраад л байгаа. Сургуульд орсноор зураг зурах нь илт багассан.  Унших номын тоо илт нэмэгдсэн.

Энэ зургийн дугуйлан дээрээ хийсэн хамгийн сүүлийн уран бүтээл. Зургийн дугуйлан нь дан зураг зурахгүй, иймэрхүү бүтээл туурвина.

Яагаад малгай хийсэн бэ гэхээр байна шдээ? Их хөөрхөн, хайр хүрнэ.

"Том болоод малгайны загвар зохион бүтээгч болно" гэдэг мөрөөдөлтэй юм одоогоор. Энэ мөрөөдөл нь овоо хэлэн жил үргэлжилж байна. Тэгээд ээждээ гоё гоё малгай хийж өгнө гэсэн. Гол нь ээжид малгай зохидоггүй болохоор тэр бүр малгай өмсөхгүй л дээ. Ялангуяа өвлийн малгай бол бүр зохихгүй.

Тэгээд л хөөрхий үр минь ээжийгээ өрөвдсөн байх даа, хэхэ. Одоо болтол нэг мөрөөдөлтэйгөө. Түүнээс хүүхэд чинь нэг бол зайрмагны үйлдвэрт, нэг бол бялууны газар, нэг бол цэцэгчин болно гээд л мөрөөдөж өгдөг байхгүй юу.

Ээж нь одооноос том том загварын ертөнцийн мэдээлэл цуглуулахаас. Амжилт хүсээрэй, манайхаан.

Монгол бэлэг

Lhamour.

Санаандгүй ийм бэлэгтэй болоод. Тэгэхээр нь дахин бэлгэнд захиад. Хүний шуналаа гэж, дийлдэхгүй юм даа. Тийм ээ.

Охидод нь бэлэг авах гэсэн юм аа гэхээр нь монголынхоо үйлдвэрлэгчдийг дэмжих гээд. Бас бус зүйлийг нь хэрэглэж үзье гэж бодоод захив.

Одоогоор сэтгэл хангалуун байгаа.

Зургийг Lhamour-н нүүр номноос авав. Охид мин зураг дарахын хооронд задлаад орхиж.

Үүнийг бас нүүр номноос нь авав. Том зулзагын бэлэг дотор 1 ширхэг байсан. Уруул өнгөлөгч.

Бас л нүүр номноос нь авлаа. Нэг ширхэг ийм саван байгаа. Одоогоор хэрэглэж эхлээгүй байна. Хуучин савангаа дуусахаар л хэрэглэнэ дээ.

Гэснээс эх орноос минь ямарваа нэгэн бэлэг ирэхээр хэрэглэхгүй хадгалчих гээд, идэлгүй харж нүдээ баясгаад муутгачих гээд байдаг талтай. Тэр алдаагаа засаад дор нь задлаад иддэг, хэрэглэдэг болчихсон чинь зураг дарах завдал өгөхөө байдаг юм байна. Хэ хэ.

Та бүхэн ч бас нэг удаадаа Lhamour-н бүтээгдэхүүнээс авч хэрэглээд үзээрэй. Арьсанд тань таарах ч юм билүү?

Монголын хүүхнүүд бид хүчирхэг шүү, бас царайлаг шүү, дээр нь гоёмсог шүү, тансаг шүү...

Ханз

Шавь бид хоёр ханзны хичээл ороод эхэлчихсэн.

Нэг бол сонирхолтой байгаа ч юм шиг, нэг болохоор хэцүүг нь гайхаад шантраад ч байх шиг.

Ямартай ч эвийг нь олоод заачих гээд л үзэж байна. Эрэгтэй хүүхэд багаасаа ширээний ард сууж хичээл хийнэ гэдэг ойлголт суугаагүй байх юм. Бүгд биш л дээ. Олонх нь.

Багаасаа бөх, спорт энэ тэр гээд явчихсан эрэгтэй хүүхэд бүр ч анхаарлаа төвлөрүүлээд хичээл хийнэ гэж байхгүй юм.

Гэрийн даалгавар өгөх гэхээр хийхгүй байх өө, бэлтгэл хийгээд аймар ядраад харихаараа юун ном сөхөж харахтай манатай л гэсэн. Хэ хэ.

Тийм болохоор хичээлийнхээ цаг дээр л нухаж, тулж ажиллах л үлдсэн.

Долоо хоног өдөр бүр хичээллэж чадахгүй юм. Сургуулийнх нь дотоод ажил, миний хувийн болон хувьсгалын ажлаас болоод долоо хоногийн 2-3 өдөр нь ганц цагаар орж байна даа.

Овоо хэдэн жил болох юм даа гэж бодоод л, тэр хугацаандаа сайжрах байх даа л гэж найдахаас.

Гэснээс ганц нэг ханзныхаа бичих дараалал энэ тэрийг дахин нэг сөхөж хараад надад өөрт минь их зүгээр байгаа. Хэ хэ. Хүн ч тэгээд мартаад явдаг юм байна шд.

Шавьдаа болон өөртөө, мөн та нартаа ч амжилт хүсье.

Бага зулзагын паян

Урагшаа нэг мужид байдаг дүү минь 2 зулзагат минь байсгээд л бэлэг явуулдаг юм.

Номонд дуртайг нь мэддэг болохоор ихэвчлэн ном худалдан авах эрхийн карт өгдөг л дөө.

Том зулзага ч яахав дорхноо л картныхаа учрыг олчихсон явж байдаг юм. Тийм ном авчихсан шүү ээж ээ гээд л.

Бага зулзага ганцаараа явж чадахгүй тул ээжтэй л явахыг хүлээгээд, картнуудаа цуглуулаад байна. Номын сангаас ном зээлээд уншчихдаг тул зурагт ном энэ тэр авчихгүй байх санаатай ээж нь.

Ер нь энэ ээж аав гуай хүүхдүүдийнхээ өмнөөс их олон зүйл шийдчих гээд байх юм тэ. Аль болох өөрсдөөр нь сонголтыг нь хийлгэх гэж үздэг ч тэвчихгүй бла бла гэчихсэн л явж байна. Хэ хэ.

Саяхан номын дэлгүүр оров оо. Бага зулзага картнуудаа бариад л. Дэлгүүрт ороод л ээж охин хоёрын үл ойлголцол эхэлсэн. Яасан гэхээр

-Энэ номыг авбал картан дахь мөнгө нь дуусаад ээж нь нэмж мөнгө төлнө. Болох уу?
-Юу? Миний карт үлдэнэ биз дээ? Би картаа алга болгомооргүй байна, дахин хэрэглэмээр байна шд.
-Үр зулзага минь ээ? Энэ карт чинь номын сангийн картнаас өөр ш дээ. Дахин ашиглаж болохгүй.
-Болилоо, анхнаасаа тэгж хэлээгүй биз дээ? Би картнаасаа салмааргүй байна.
-Өө л дөө, миний охин буруугаар ойлгосон байна аа.

Гээд л номын дэлгүүрт хичнээн ч удав. Аниа л сайхан тухтай гэгч номоо үзэж амжсан байх. Хэ хэ.

Тэгж тэгж ээж учирлаад дийлэхгүй болохоороо хүчээр ном авчихсан. Ямар ном авснаа дараа зураг хөрөгтэй оруулна аа. Хи хи.

Хэрэглэсэн картаа дурсгал болгоод аваад өгчихсөн л дөө. Худалдагчид нь хэлж байгаад.

Дүүдээ хэлж байгаад дахин карт явуул гэж хэлэхээс. Ккк. Дүү минь ээ, үүнийг уншиж байгаа бол онэгайшимас.

Ахлах сургуульд орох бэлтгэл

За том зулзагын ахлах сургуульд орох бэлтгэл ажлын тухай бичнэ ээ, амласан ёсоороо.

Дунд сургуулийн 3-р анги буюу манайхаар 9-р ангид ороход нь ерөнхийдөө ахлах сургуульд элсэн орох тухай яригдаад эхлэнэ. 8 сарын дундуур зохиогддог элдэв уралдаан тэмцээн дуусангуут 9-р ангийнхны дугуйлан секц дуусна.

7 сард хэд хэдэн ахлах сургуулийн нээлттэй өдөр гэж болсон. Сурагчид найз нөхдөөрөө яваад үзэж танилцдаг юм билээ. Эцэг эх нь ажлынхаа зав зайгаар бас очиж танилцана.

Би монгол явах жил гэх мэт давхцаад нэг л ахлах сургуулийн нээлттэй өдөрт очсон. Тэр нь миний явуулах гээд байгаа ахлах сургууль. Улсынх, гэртэй хамгийн ойрхон нь гэдэг шалтгаанаар. Хэ хэ.

Тэр нь аз таарч улсын сургууль дотроо хамгийн нэр хүндтэй, сургалтын чанар сайтай нь болж таарсан.

Том зулзага харин эсрэгээрээ, хичээл хичээл гээд ямар ч дурсамжгүй 10 жилээ үдэх онцгүй шдээ, дараагийн 2-т жагсдаг нь хөгжилтэй, дурсамжтай байдаг гэсэн. Гээд л байгаа. Тэр 2-т жагсдаг нь жаахан зайтай, дугуйгаар явна.

Тийм болохоор эцэг эх л болсон хойно санаа зовоод байгаа юм. Заримдаа энд чинь айхтар айхтар автын осол их гарна. Мөн зүрх шимширмээр гэмт хэрэг ч гарна. Охин хүүхдийг сайн хянаж байхгүй бол гэж бодоод...

Сая өнгөрдөг пүрэв, баасан гарагт сургууль дээр нь хотын бүх ахлах сургуулийн нэг нэг багш нар ирж сургуулиа танилцуулсан. Би баасан гарагт нь үдээс өмнө ажлаасаа чөлөө авч байгаад л очиж сонссон.

Өөр өөрсдийн сургуулийнхаа давуу тал, онцлог чанар, зорилго, их дээд сургуульд дэвшин суралцагсдын хувь гэх мэт зүйлийг товч танилцуулаад, танилцуулгаа тарааж өгдөг юм байна.

Нэг улсын, нэг хувийн сургуульд шалгалт өгөх эрхтэй. Хувийн сургуульд 2 сургуулийг тоочиглочихсон байгаа. Гэм нь төлбөр өндөр юм.

Ээж болохоор их дээд сургуульд тэртэй тэргүй аятайхан сургууль сонгоод, биднээс хол суралцах тул зардал их гарна, тийм болохоор 10 жилээ улсын сургуульд түмний олон хүүхэдтэй суралц гэсэн зарчимтай л байна.

Ямар ч байсан дунд сургуулиас нь албан ёсоор явуулдаг арга хэмжээ нь одоогоор иймэрхүү. Яваандаа багш сурагч эцэг эх хоорондын ярилцлага энэ тэр гээд л болдог гэсэн. Цаг тухайн үед нь бичээд явна аа.

Том зулзагатаа болон өөртөө амжилт.

Ажуруг

Уншиж дуусгав. Сонирхолтой л байлаа.

Дээхэн үеийн монгол нэрс бас л хэл ам сугалчих гээд байх юм аа тэ. Их сонин сонин нэр гарав.

Орчин үед чинь сонин содон нэр түгээмэл болсныг ч хэлэх үү? Дараа маамаалбал энэ нэр ямар бол гэж бодож үзэж ч байх шиг. Хэ хэ.

Роман юм болохоороо бас дуртай хайр дурлал минь гараад, хальт өөрийгөө голд дүрд оруулан уншлаа шд. Хи хи.

Хаад ямар ч олон хатан буулгадаг юм, ямар ч олон хүүхэдтэй болдог юм. Заримдаа өмнөөс нь санаа зовж энэ тэр. Яаж өсгөнө өө, тэжээнэ ээ гэж. Ха ха.

Нэг бодлын тэр их дайн тулаанд нэг хүү нь амиа алдахад дараагийнх нь үлдэх тул олон хүүхэдтэй байхаас өөр аргагүй. Нөгөө талаас тэр олон хөвгүүд нь бүгд л хаан ширээнд суучих санаатай өөр хоорондоо тэрсэлдээд байх нь бас үнэн шаналгаатай юм.

Ойрд хатдын тухай ном уншаад байгааг хэлэх үү, явж явж өнөөгийн моодонд ороод байгаа "Амжилттай яваа эр хүний ард мундаг бүсгүй хүн байдаг" гэдэг л яг таг таараад байх шиг.

Ихэнх хатад, хунтайж, ноёд, түшмэдүүд бүгд л хатан байна уу? гүнж байна уу? татвар эм байна уу? шивэгчин байна уу? ямар нэгэн бүсгүйн ятгалаг, арга мэх, овжин залинд автахдаа ч амархан байж.

1260 онд төрсөн. Чингис хааны 5 дахь үеийн удам. Хайду хааны ганц охин. Мөн хурдан морь унахдаа эрэмгий, нум сум харвахдаа ч гарамгай байсан гэнэ.

Бүсгүйчүүд бид ч бас л элдэвтэй хүмүүс юм тийм үү? Ккк. Хатан ухаанаа байг гэхэд гэргий ухаан гаргаад л явах юм шүү. Өөртөө ч, мөн та нартаа ч амжилт хүсье өө.

Мөн Францын эрдэмтэн Франсуа Питис де Ла Крой гээч хүний шилдэг бүтээлийнх нь нэг нь Хотулан гүнжийн тухай түүхээс санаа аван бичсэн Турандот гэдэг зохиол байдаг гэнэ. Франц хэлтэй хүмүүс уншихыг бодоорой.